SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG VIỆC GIẢI BÀI TẬP VỀ TÌM
THÀNH PHẦN CHƢA BIẾT CỦA PHÉP TÍNH CỘNG, TRỪ,
NHÂN, CHIA CHO HỌC SINH LỚP 3A”


A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Môn Toán là một môn học rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học. Môn học này nhằm
cung cấp kỹ năng tính tốn rất cơ sở và thiết thực thông qua việc giải tốn, học sinh sẽ có
điều kiện phát triển trí tuệ. Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp; giải pháp rèn kỹ năng
tính tốn là việc hết sức cần thiết, yêu cầu học sinh tính đúng, hiểu nhiều và nắm chắc
chắn các dạng phương trình đơn giản đã học được ở lớp 2 – 3 để vận dụng vào giải tốn về
tìm thành phần chưa biết của phép tính cộng, trừ, nhân, chia. Đây có thể coi là giai đoạn
học tập cơ bản vì ở giai đoạn này học sinh được chuẩn bị kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất,
được chuẩn bị về phương pháp tự học tốn dựa vào các hoạt động tích cực chủ động sáng
tạo và góp phần không nhỏ vào việc học tốt môn tốn sau này
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu để đạt được các yêu cầu trên về kiến thức, kỹ năng tính toán và kết hợp giải
các bài tập quy về dạng :
“Tìm số hạng chưa biết”; “Tìm số bị trừ, Tìm số trừ chưa biết”
“Tìm thừa số chưa biết”; “Tìm số bị chia, số chia chưa biết”
Muốn dạy và học tốt các kiến thức tốn học các em phải có khả năng tính nhẩm, tính viết
về bốn phép tính với các số tự nhiên..có hiểu biết ban đầu sơ giản về giá trị của biểu thức


số học. Giải phương trình đơn giản. Nếu ở lớp 1, 2 , 3 việc tìm x chỉ yêu cầu ở mức độ
điền dấu vào ô trống hoặc xác định tên thành phần của phép tính của x. Trong khi các
thành phần đã chỉ là số thì ở lớp năm đòi hỏi cao hơn, mức độ cao hơn là ở chỗ các thành

phát triển hứng thú học tập, phát triển năng lực và phẩm chất trí tuệ của học sinh.
- Theo phương pháp dạy học tốn ở tiểu học của đại học sư phạm thì hạt nhân của tốn là số
học, sự sắp xếp nội dung trong mối quan hệ gắn bó hỗ trợ nhau vối hạt nhân số học
không làm mất đi hoặc mờ nhạt đi nét đặc trưng của từng nội dung. Vì vậy dạy học các
yếu tố đại số …vừa giúp cho việc chuẩn bị tốt các nội dung có liên quan ở trung học. Vừa
phục vụ cho dạy học. Nội dung đó là bước đầu thực hiện quan điểm thích hợp trong nội
dung môn tốn ở tiểu học (1) các kiến thức kỹ năng chủ yếu bằng thực hành luyện tập, ôn
tập củng cố thường xuyên và phát triển vận dụng trong học tập đời sống (2). Ở lớp ba
ngồi việc yêu cầu về kiến thức kỹ năng, học sinh phải biết tên gọi và kết quả của phép
tính theo phạm vi đã được giới hạn (3) phương pháp dạy học tốn ở tiểu học là sự vận
dụng các phương pháp dạy học tốn (nói chung) cho phù hợp với mục tiêu, nội dung và
các điều kiện dạy học ở tiểu học (học sinh và thiết bị ) (4).


- Bên cạnh đó tốn học cũng có khả năng to lớn trong giáo dục học sinh về nhiều mặt: phát
triển tư duy logic, bồi dưỡng năng lực trí tuệ, nó còn giúp học sinh phương pháp suy nghĩ
làm việc góp phần giáo dục những phẩm chất, đức tính tốt đẹp của người lao động và có
một hệ thống kiến thức cơ bản cùng những phương thức rất cần thiết cho đời sống lao
động và sinh hoạt. Kỹ năng tốn học là những công cụ cần thiết để học các môn khác và
ứng dụng trong thực tiễn.

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Lớp 3A3 nằm ở điểm lẽ trực thuộc Trường Tiểu học Mỹ Tú A trong vùng nông thôn sâu
đa số các em là con của gia đình nghèo, việc học của các em con chậm phát triển.
- Mặc dù được “thừa kế” về tìm thành phần chưa biết của phép cộng trừ ở lớp 2. Song ở
lớp 3 các em sẽ tiếp tục được học về giải tốn tìm thành phần trong phép tính nhân và chia
nên mức độ kiến thức đòi hỏi cao hơn, các em được tìm hiểu và giải các bài tập ứng dụng
khó hơn.
Cho nên những năm tháng đã được BGH phân công giảng dạy trực tiếp khối lớp 3. Nhiều
lần dự giờ rút ki nh nghiệm, chấm bài khảo sát. Bản thân tôi thấy được việc giải các bài

= 56

b. 64 : y = 8 học sinh giải x = 64 x 8
y = 64 : 8

x

= 512

y =8
- Nếu ở các bài tốn giải như thế không đạt kết quả.
- Qua việc khảo sát đầu năm. Tôi nắm được trình độ của các em như sau:
- Học sinh làm bài 14 em trong đó : giỏi : / , khá : 4 , TB : 6, Y : 4
Đặc biệt vẫn còn nhiều học sinh tuy đã học lớp 3 nhưng vẫn chưa thực hiện được kỹ thuật
tính tốn trong phép cộng trừ ở lớp 2.
- Khi chưa có cải tiến các em còn làm bài một cách máy móc nên thường chấp nhận với
kết quả sai.
- Nếu tình trạng này kéo dài thì sẽ gây ra một tác hại lớn trong dạy và học sau này.

CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỀ RA NHẰM TÁC ĐỘNG VÀO THỰC TẾ
ĐỂ TẠO RA HIỆU QUẢ, CHẤT LƢỢNG MỚI
Học sinh tiểu học nhất là học sinh lớp 1, 2, 3 ..tư duy luôn gắn liền với cái gì đó mang
tính cụ thể hơn là khái quát. Giải một bài tập tìm thành phần cũng cần có những thao tác


thật cụ thể. Tuy có mất thời gia nhưng chắc chắn chúng ta sẽ hình thành được cho các em
thói quen cẩn thận. Và con đường phát triển tư duy một cách chắc chắn, con đường có thể
xem như một quy trình có các bước đi một cách hệ thống thứ tự như sau:
- Xác định đúng tên thành phần trong phép tính
- Đọc đúng qui tắc tìm thành phần đó

2. Đọc qui tắc của cách tìm


- Trên cơ sở đã lý luận (3) và (4) xét theo học sinh Trường Tiểu Học Mỹ Tú A.
- Đối với qui tắc đã được cung cấp khái niệm ở lớp 1 và 2, vì do thói quen không quan
tâm đến việc thuộc qui tắc. Nên đa số các em quên 3 qui tắc tìm một thành phần trong
phép tính cộng trừ. Xét đến yêu cầu giải bài tập ở lớp 3 việc thuộc qui tắc trên cũng rất
cần thiết. Để học sinh thuộc qui tắc này trong giờ ôn tập theo kế hoạch. Khi đã hình
thành bảng, chúng tôi cho các em chép lại qui tắc bên cạnh các công thức tổng quát và
yêu cầu phải học thuộc, đồng thời sử dụng giống như việc gọi tên từng thành phần trong
bốn phép tính.
Đối với các qui tắc lớp 3. Tôi chú trọng đến việc đúng qui tắc. Mạnh dạn tổ chức giờ học
tập thể lớp đồng thời bổ sung các qui tắc dễ hiểu, dễ nắm.
3. Áp dụng các qui tắc tổng quát để viết thành biểu thức tốn cụ thể
Căn cứ vào những lý luận đề ra và căn cứ vào việc thể hiện vai trò, điều kiện của giáo
viên trên lớp.
Đây là một việc làm hết sức quan trọng. Nếu giáo viên áp dụng qui tắc tổng quát để viết
đúng những biểu thức tốn học cụ thể thì bài tập mới có thể được giải đúng.
Việc sử dụng các phép tốn trong bài các em mới thật sự thể hiện trí tuệ và tư duy. “Tính
phó thác mặc dù cho mai rũi của cộng trừ, nhân chia một cách máy móc mới được khắc
phục”. Và phải áp dụng như thế nào là hữu hiệu? theo tôi trong chừng mực này không gì


hơn là yêu cầu các em rèn luyện liên tục. Tuyệt đối cấm sử dụng cách đổi dấu ( + thành và dấu – thành dấu + hoặc dấu x thành : và dấu : thành dấu x …)
Vì tiểu học là bậc học chưa học hết số âm, đồng thời trong phạm vi đại số thì đây mới là
bậc học xây dựng cơ sở lý luận ban đầu cho các em. Nên tạm thời chưa được phép sử
dụng giá trị đã được qui nạp như thế .
Ví dụ như: muốn tìm thừa số chưa biết. Muốn tìm số chia chưa biết, số bị chia chưa biết.
Giáo viên cần hỏi lại qui tắc để các em áp dụng tính tốn.
x x2=8 ; x :5=4

5. Hình thức thực hiện
Ngay từ đầu năm học, sau khi cùng thành viên trong khối bản thân đã nghiên cứu và đưa
ra hiện trạng trên đang là vấn đề đặt ra cần giải quyết.


- Với nhiệm vụ và trách nhiệm, trong quá trình thực hiện các giải pháp mới như nêu trên ,
bản thân tôi đã đặc biệt chú trọng thêm một số vấn đề sau:
+ Phát huy tối đa vai trò trung tâm, vai trò chủ động tích cực sáng tạo trong học tập của
học sinh.
+ Quan tâm đến phương pháp chủ động tích cực. Trong đó giáo viên tổ chức hướng dẫn
các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm để thông qua đó các em giành lấy những kiến thức
mới, và đã cụ thể ở các bài như: tìm thừa số chưa biết, số bị chia chưa biết…với một kết
quả khả quan
+ Xây dựng các bài tập mẫu: trong đó giáo viên chỉ điều khiển và chú trọng đến các yếu
tố học sinh có thể đã quên bằng cách gợi ý hoặc cho ví dụ mẫu để qua đó học sinh tự tìm
hiểu biết và xác định được các thành phần làm cho đúng, sau đó giáo viên và học sinh
cùng nhận xét, về bài làm của em thực hiện đúng chưa, nếu chưa đúng thì cần sửa chữa,
tính tự lực và tư duy của học sinh được tôn trọng.
+ Quan tâm đến việc giải bài tập ở nhà và đánh giá để tìm ra giải pháp phù hợp giúp học
sinh khắc phục. Nếu các em không thực hiện cần tìm hiểu xem vì sao không làm trao đổi
cặn kẻ với phụ huynh học sinh (trực tiếp), có việc làm như thế nếu nắm rõ tình hình
nguyên nhân giáo viên tiến hành bồi dưỡng ngay sau đó để các em nắm bắt kiến thức kịp
thời cùng các bạn.


- Trong quá trình thực hiện như thế tôi thấy được kết quả rất là khả quan
- Đối với tiết dạy trở nên sinh động hơn , hấp dẫn hơn
- Học sinh tích cực chủ động và sáng tạo trong học tập, việc thực hiện tìm thành phần
trong phép tính cộng trừ, nhân, chia của học sinh tăng dần cụ thể ở các bài tập như sau:
6. Kết quả khảo sát chất lƣợng tốn tìm thành phần trong phép tính

Học sinh làm bài:
- Các bài tập dạng tìm x

không còn học sinh yếu kém bản thân tôi thấy có hiệu quả.


C. KẾT QUẢ
I. KẾT LUẬN
Sau khi đã nghiên cứu về các hiện trạng trên và đã dùng một số biện pháp áp dụng vào
thực tế đối với học sinh lớp 3A3, bước đầu cũng đem lại được nhiều cái hay, cái đúng
+ Cái hay ở đây là cải thiện được phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. Trong quá
trình dạy học đã có động cơ thích thú khi học tốn, các em đã tự mình tìm tòi học hỏi, đã
có thái độ học tập chăm chỉ. Với quá trình như thế các em cũng tích cực chủ động và
sáng tạo tron g học tập, khả năng tư duy cũng tăng dần ở các bài tập áp dụng.
+ Còn cái đúng là học sinh đã hiểu bài một cách chắc chắn ngay tại lớp, nắm được bài
một cách nhanh nhẹn cơ bản , có kỹ năng tính tốn chính xác, các kiến thức được học luôn
ghi nhớ bền lâu.
Muốn thực hiện tốt sáng kiến kinh nghiệm trên người giáo viên phải luôn quan tâm đến
việc thực hiện đúng hệ thống thao tác rèn kỹ năng khi giải các bài dạng trên. Mức độ đầu
tư là làm thế nào để cho học sinh có ý thức kiên nhẫn, trong từng bước đi luôn đòi hỏi
giải pháp của giáo viên phù hợp. Đối với bước đầu củng cố… giáo viên nên quan tâm
đến việc bồi dưỡng hoặc tìm hiểu thêm về trình độ các em và vận dụng tốt các kiến thức ,
kỹ năng khi giải bài dạng này phải tin tưởng một cách tuyệt đối, bản thân người giáo viên
cần quan tâm đến một số vấn đề sau:


+ Luôn nắm vững nội dung SGK những yêu cầu cơ bản, về các bước dạy nội dung giảng
dạy. Khi dạy các bài có sự đầu tư thích đáng để dạy tốn này HS thấy nhẹ nhàng hơn, chất
lượng hơn.
+ Thường xuyên trao dồi phẩm chất đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ