SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG DẠY HỌC MÔN
CÔNG NGHỆ 10 NHẰM NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT"

1


PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật. Tuy nhiên sự phát triển
nhanh về kinh tế - Xã hội đã làm cho môi trường sống bị hủy hoại, xuống cấp trầm
trọng, những suy thoái của môi trường ngày càng đe dọa cuộc sống của loài người trên
trái đất, những trận lũ lụt, hạn hán, những trận bão kinh hoàng xảy ra ở VN và các nước
trên thế giới phải hứng chịu trong thời gian vừa qua là những thách thức của tự nhiên đối
với những tác động của con người.
Tình hình môi trường thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng hiện nay đang bị ô nhiễm
nghiêm trọng. Trước tình hình đó việc giáo dục ý thức, trách nhiệm cho học sinh nói
riêng và mọi người nói chung biết bảo vệ môi trường là điều hết sức cần thiết để đảm bảo
sự phát triển bền vững của xã hội.
Để giải quyết tận gốc vấn đề môi trường trước hết phải bắt đầu từ nhận thức, mà hiện nay
chưa có một giáo trình hay môn học nào ở THPT giáo dục môi trường cho học sinh. Vì
vậy việc giáo dục môi trường chủ yếu được lồng ghép, tích hợp vào một số môn học
trong đó có môn Công nghệ 10, có nhiều nội dung phù hợp để giáo dục môi trường cho
học sinh.
Để đáp ứng mục tiêu dạy học hiện nay là phải đảm bảo ba yêu cầu về: Kiến thức, kĩ
năng và thái độ trong mỗi tiết dạy. Có nghĩa là: Ngoài việc truyền thụ kiến thức và rèn
2



một quá trình tạo dựng cho con người những nhận thức và mối quan tâm đến môi trường
và các vấn đề về môi trường. Giáo dục môi trường gắn liền với việc học kiến thức, rèn
luyện kĩ năng, hình thành thái độ và lòng nhiệt tình để hoạt động một cách độc lập hoặc
phối hợp nhằm tìm ra giải pháp cho vấn đề môi trường hiện tại và tương lai.
1.1.3. Sự cần thiết của việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường THPT
Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống của loài
người. Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại và của mỗi
Quốc gia.

4


Nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức
của con người
Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và
có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát
triển bền vững đất nước.
1.1.4. Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường trong các trường THPT
* Kiến thức: Giúp HS tích luỹ được nhiều kinh nghiệm khác nhau và có sự hiểu biết cơ
bản về môi trường và những vấn đề có liên quan.
* Kĩ năng: Giúp HS có được các kĩ năng trong việc xác định và giải quyết các vấn đề về
môi trường
* Thái độ : Giúp HS hình thành được những giá trị và ý thức quan tâm vì môi trường
cũng như động cơ thúc đẩy trong việc tham gia tích cực vào việc bảo vệ và cải thiện môi
trường.
* Tham gia: Tạo cơ hội cho các đoàn thể xã hội và cá nhân tham gia một cách tích cực ở
mọi cấp trong việc giải quyết những vấn đề về môi trường.
1.1.5. Nguyên tắc, phương thức giáo dục BVMT trong trường THPT
1.1.5.1. Nguyên tắc


thức cơ bản của môn học, tính logic của nội dung, không làm quá tải lượng kiến thức và
tăng thời gian của bài học.
1.1.5.2. Phương thức giáo dục:
- Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, vì vậy được triển
khai theo phương thức tích hợp.
Việc tích hợp thể hiện ở 3 mức độ:
+ Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học hoặc của chương phù hợp
hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của giáo dục BVMT.
+ Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung giáo dục
BVMT.
+ Mức độ liên hệ : Có điều kiện liên hệ một cách logic.

7


Các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ngoài lớp học:
+ Hoạt động tham quan theo chủ đề.
+ Điều tra, khảo sát, nghiên cứu tình hình môi trường địa phương thảo luận phương
án xử lí.
+ Hoạt động trồng cây, xanh hóa nhà trường.
+ Tổ chức thi tìm hiểu về môi trường.
+ Hoạt động Đoàn TN về bảo vệ môi trường.
1.2. Giáo dục môi trường trong môn công nghệ 10
1.2.1. Chương trình tích hợp giáo dục môi trường cấp THPT
Giáo dục môi trường được tích hợp vào nhiều môn học ở trường THPT, trong đó có
môn sinh học, công nghệ 10. Đây là một trong những bộ môn có khả năng đưa giáo dục
môi trường vào một cách thuận lợi nhất vì các nội dung trong chương trình Công nghệ
đều có khả năng đề cập nội dung GDMT.
- Khi soạn giáo án, Giáo viên cần xem xét, nghiên cứu và chọn lọc những nội dung
GDMT phù hợp để đưa vào nội dung bài giảng dưới dạng :

nghệ 10 có 2 chương nói nhiều về các kiến thức môi trường và bảo vệ môi trường.
Chương 1: Nông, Lâm, Ngư, nghiệp
Chương 2: Chăn nuôi, thuỷ sản đại cương
1.2.2.2. Dạng liên hệ : Các kiến thức GDMT không được đưa vào chương trình và SGK,
nhưng dựa vào nội dung bài học, GV có thể bổ sung kiến thức GDMT có liên quan với
bài học qua giờ giảng trên lớp.
VD. Khi dạy phần 2 - Tạo lập doanh nghiệp, GV có thể liên hệ các doanh nghiệp
tiết kiệm chi phí trong kinh doanh, nhưng vẫn phải đảm bảo hệ thông xử lý chất thải,
không gây ảnh hưởng tới môi trường xung quanh.
II. Thực trạng đề tài
2.1. Thuận lợi
Trường THPT Hoằng Hoá 3: có bề dày về thành tích, trường đang phấn đấu để được
công nhận là trường chuẩn Quốc gia, trường đã có nhiều thành tích nổi bật về mọi mặt so
với các trường THPT trong huyện.
Học sinh của trường đã có ý thức thực sự trong việc học tập. Có nhiều em ngoan, chú ý
nghe giảng và ghi chép bài đầy đủ.

10


Cơ sở vật chất của lớp học tương đối đầy đủ bước đầu đã góp phần nâng cao chất lượng
giảng dạy.
Phần lớn các em học sinh đã có ý thức trong việc thực hiện các nền nếp nội quy của nhà
trường.
Ban giám hiệu nhà trường quan tâm sát sao đến chất lượng dạy và học đồng thời cũng
luôn chú ý đến việc đầu tư cơ sở vật chất cho việc dạy và học.
Ban giám hiệu cũng rất quan tâm đến vấn đề tích hợp giáo dục môi trường trong các môn
học.
2.2. Khó khăn
Năm học 2012 - 2013 là năm học thứ sáu áp dụng chương trình thay sách ở bậc THPT.


Nguyên nhân dẫn đến nước biển tràn vào đất liền gây ra làm đất trồng ven biển bị ngập
mặn: Sự biến đổi môi trừơng, khí hậu, trái đất nóng lên làm băng tan, nớc biển dâng cao
tràn vào đất liền.
Nhiệmvụ của con ngời phải ngăn chặn hiên tượng ngập mặn để giữ diện tích đất
trồng sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trờng.
Bài 12. Đặc điểm, tính chất kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón thông thường
Để tích hợp giáo dục môi trường vào nội dung này, giáo viên đặt các câu hỏi :
Bón phân không đúng yêu cầu kỹ thuật gây tác hại gì ?
Tại sao không bón phân bắc cha ủ hoai ?
Bón nhiều phân đạm gây tác hại gì với đất trồng ?
Bón phân không cân đối liều lợng theo chỉ dẫn gây ra hiện tợng gì ?
Bài 13. Ứng dụng công nghệ vi sinh trong sản xuất phân bón
Qua phân tích tác dụng của phân vi sinh đối với cây trồng, sử dụng phân vi sinh không
gây tác hại đến môi trờng, đồng thời có tác dụng cải tạo đất tốt.
Bài 15. Điều kiện phát sinh phát triển của sâu, bệnh hại cây trồng
Để tích hợp giáo dục môi trường, khi giảng về mối quan hệ giữa sâu, bệnh với môi trường giáo viên cung cấp cho học sinh những thông tin về ngăn chặn sự phát ttriển của
13


sâu bênh qua chăm sóc, làm đất, sử dụng thuốc đúng kỹ thuật, phù hợp về liều lợng để
ngăn chặn mần bệnh, bảo vệ môi trờng đất, nớc, bảo vệ môi trờng sinh thái.
Bài 17. Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng
Khi giảng dạy nội dung các biện pháp chủ yếu phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng,
giáo viên kết hợp việc phân tích quan hệ với môi trờng để từ đó hướng dẫn học sinh biết
biện pháp để phát triển nông nghiệp bền vững. Giáo viên có thể đặt các câu hỏi như sau :
Vì sao sử dụng biện pháp kỹ thuật là bảo vệ môi trường?
Biện pháp sinh học có tác dụng gì trong việc giữ cho cân bàng sinh thái ?
Sử dụng giống cây trồng chịu được sâu, bênh hại có bảo vệ môi trường không ?Tại sao ?
Khi giảng mục III, Biện pháp hạn chế những ảnh hưởng xấu của thuốc hoá học bảo vệ



ví dụ về việc không tuân thủ quy định về xử lý chất thải, nc thải của một số doạnh
nghiệp (đài báo đã thông tin) gây tác hại nghiêm trọng cho môi trờng và con ngi
3.2. Kt qu tớch hp giỏo dc mụi trng trong mụn Cụng ngh 10 trng THPT
Hong hoỏ 3
Qua quỏ trỡnh kho sỏt ni dung tớch hp giỏo dc mụi trng trong day hc cụng ngh
10 3 lp khi 10 t kt qu bc u nh sau:

Gii

Khỏ

Trung bỡnh

SL

%

SL

%

SL

%

10A10 42

18


20

43% 11

23%

T tỡnh trờn tụi nhn thy cn phi cú nhng bin phỏp trong vn giỏo dc mụi trng
v tớch hp giỏo dc mụi trng trong bi dy Cụng ngh trng THPT Hong hoỏ 3
t hiu qu cao.
Vi vn giỏo dc mụi trng, giỏo viờn cn b sung kin thc cho hc sinh hiu bit
cỏc hot ng ca giỏo dc mụi trng.

16


Trong thực tiễn sư phạm, mỗi môi trường thuộc về một vùng miền cụ thể, nằm trong bối
cảnh văn hoá đó có một môi trường giáo dục cụ thể. Điều quyết định việc lựa chọn đúng
những nội dung và phương pháp phù hợp . Việc xác định và lựa chọn đúng những vấn đề
môi trường có liên quan trực tiếp học sinh sẽ giúp thu hút các em tham gia một cách tự
nhiên vào quá trình giải quyết các vấn đề.
Các hoạt động giáo dục môi trường sẽ được thiết kế và thực hiện nhằm giúp học sinh sử
dụng các kĩ năng đã có, hình thành và vận dụng các kĩ năng mới.
Về thái độ: Khích lệ thái độ và hành vi tích cực đối với môi trường. Việc thay đổi thái độ
của học sinh trước những vấn đề môi trường là một dấu hiệu mấu chốt cho phép đánh giá
mức độ thành công của các chương trình giáo dục môi trường. Mặc dù có sự quan hệ mật
thiết giữa các vấn đề môi trường toàn cầu và địa phương nhưng các hoạt động giáo dục
môi trường nên xuất phát từ các tình huống tại chổ, nơi mà học sinh đã từng trải nghiệm
trong quá trình trưởng thành của mình. Trong hoàn cảnh đó, những quan tâm và thái độ
của các em đối với vấn đề môi trường có cơ hội bộc lộ một cách thành thực và từ đó nhu

qua chương trình giảng dạy của môn học trong nhà trường và Giáo dục môi trường được
triển khai như một hoạt động độc lập.
V. Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường
5.1. Phương pháp trần thuật: Đây là phương pháp dùng lời. Sử dụng phương pháp này
để mô tả sự vật, hiện tượng của môi trường.
VD : Kể chuyện cho HS trường hợp phun thuốc trừ sâu không đúng quy định gây
độc cho người và gia súc.
5.2. Phương pháp giảng giải
Thường sử dụng khi giải thích các vấn đề. GV nêu ra các dẫn chứng để làm rõ
những kiến thức mới và khó về môi trường.
VD : Khi nói về hiện tượng ô nhiễm nguồn nước thì nêu rõ nguyên nhân dẫn đến
hiện tượng ô nhiễm.
5.3. Phương pháp vấn đáp:
GV đưa ra câu hỏi, HS trả lời, cũng có khi HS hỏi, GV trả lời hoặc giữa HS và HS.
VD : Vì sao biển càng ngày càng ăn sâu vào đất liền ?
5.4. Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan:

19


Các phương tiện trực quan như: Tranh ảnh, băng hình video, phim ảnh lồng ghép
vào bài giảng điện tử phù hợp với nội dung bài hoc.
5.5. Phương pháp dạy học hoạt động theo nhóm
Lớp được chia thành các nhóm nhỏ. Các nhóm được giao cùng nhiệm vụ hoặc các
nhiệm vụ khác nhau.
5.6. Phương pháp dạy học đặt vấn đề và giải quyết vấn đề
GV đưa ra tình huống có vấn đề, yêu cầu HS giải quyết vấn đế. Sau đó GV nhận xét, đưa
ra kết luận
5.7. Phương pháp giao cho học sinh làm các bài tập thực hành ở nhà
Các bài tập giúp cho học sinh vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn. Vì vậy,



Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường, của từng môn học giáo viên cần tăng cường
tích hợp lồng ghép kiến thức BVMT vào trong bài dạy một cách phù hợp nhằm để nâng
cao chất lượng dạy và học.
Nội dung chuyên đề không thể tránh được những hạn chế và tồn tại, rất mong sự quan
tâm của đồng nghiệp và các cấp quản lý cho ý kiến góp ý và nhận xét, để tôi hoàn thiện
và nghiên cứu sâu hơn đề tài này trong thời gian tới.

XÁC

NHẬN

TRƯỞNG

CỦA

HIỆU Thanh Hóa, ngày 20

tháng 5

năm

2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)

22