SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA
HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ HUYỆN
GÒ QUAO"

1


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Bối cảnh của đề tài
Tự học là một thuộc tính vốn có của con người; hoạt động tự học là một hoạt động
quan trọng trong quá trình nhận thức của con người nhằm chiếm lĩnh tri thức của loài
người và khám phá ra các quy luật khoa học, ôn luyện, củng cố, khắc sâu, mở rộng kiến
thức cho người học, chính vì vậy hoạt động tự học phải được định hướng, tổ chức, quản
lý có phương pháp đối với học sinh như Bác Hồ đã từng nói: “Về cách học phải lấy tự
học làm cốt”. Luật giáo dục năm 2005 Điều 36 cũng quy định “Phải coi trọng việc bồi
dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng
tạo”.
Hiện tại học sinh ở nội trú ý thức tự học còn yếu thường là tự phát chưa được quản
lý chặt chẽ, chưa xây dựng được nề nếp, chưa xây dựng được động cơ học tập. Việc tự
học, từ đào tạo là hình thức để phát huy nội lực vươn lên trong quá trình cập nhật kiến
thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội là một đòi hỏi tất
yếu trong thời đại “Kinh tế tri thức” của chúng ta ngày nay. Vấn đề đặt ra cần phải hình
thành ý thức tự học cho học sinh một cách tự giác và được quản lý chặt chẽ, đưa vào nề
nếp, đầy đủ, mạnh mẽ cho học sinh. Từ đó học sinh có thể tự giác tự học, có ý thức tự
học suốt đời phải có các biện pháp quản lý tự học của học sinh.

2


động tự học của học sinh nội trú.
6. Khẳng định tính sáng tạo về khoa học và thực tiễn của vấn đề
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh
trung học, lý luận về tâm lý lứa tuổi, về dự báo quy hoạch phát triển giáo dục, về tâm lý
cán bộ quản lý trung học, các yếu tố ảnh hưởng chi phối nếu xây dựng các biện pháp
quản lý hoạt động tự học của học sinh.
Phát hiện thực trạng công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú: phân
tích mặt mạnh, yếu và nguyên nhân thực trạng.
Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tự học đảm bảo cho bộ
máy quản lý của trường PTDTNT hoàn thành mục tiêu của ngành, của trường.

4


PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Quản lý hoạt động tự học
Khái niệm
Tự học là học khi có thầy và cả khi không có thầy, người học biết tự xác định mục
tiêu, tự lập kế hoạch, tự đánh giá việc học tập của bản thân. Tự học là học mà không cần
có sự giám sát bên ngoài. Tự học là “tự động học tập”, nó thể hiện tính tự giác, tích cực,
tự lực rất cao trong quá trình lĩnh hội khái niệm khoa học của người học.
Như vậy, tự học là tự mình suy nghĩ, tự mình sử dụng kiến thức, kỹ năng đã biết, các
năng lực và phẩm chất cùng với cả động cơ tình cảm, nhân sinh quan, thế giới quan của
bản thân để chiếm lĩnh một lĩnh vực tri thức, kỹ năng nào đó của nhân loại.
Vai trò của tự học
Tự học, tự đào tạo là mục đích của quá trình giáo dục – đào tạo, là phương thức tạo
ra chất lượng thực sự, lâu bền của quá trình giáo dục – đào tạo. Tự học là cốt lõi của việc
học, hễ có học là có tự học, không ai có thể thay đổi người khác được. Khi nói đến học,
hàm ý nói đến mối quan hệ giữa nội lực của người học và ngoại lực của người dạy, còn

thống, giáo dục nâng cao nhận thức về mục tiêu, yêu cầu đào tạo, các chế độ, quy chế,
quy định về giáo dục – đào tạo, xây dựng bầu không khí học tập tích cực trong tập thể
học sinh. Hoạt động tự học của học sinh bình đẳng như các hoạt động khác, song nó có
tính độc lập cao và mang đậm sắc thái cá nhân, đều này càng khẳng định nó phải được
thúc đẩy bởi hệ thống động cơ học tập nói chung và động cơ tự học nói riêng. Thường
xuyên giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò to lớn của hoạt động tự học sẽ trực tiếp góp
phần xây dựng và thúc đẩy động cơ tự học của học sinh. Động cơ tự học cũng có nhiều
cấp độ khác nhau, bắt đầu từ sự thỏa mãn nhu cầu phải hoàn thành nhiệm vụ tự học, tự
khẳng định mình, mong muốn thành nghề trong tương lai,… cho tới cấp độ cao là thỏa
mãn nhu cầu hiểu biết, lòng khát khao tri thức. Mọi động cơ đều có nguồn gốc, được hình
thành từ những tác động bên ngoài và được cá nhân hóa thành hứng thú, tâm thế, niềm
tin, … của mỗi cá nhân. Hình thành động cơ hoạt động phải bắt đầu từ xây dựng các điều
kiện bên ngoài cho phù hợp với nhận thức, tình cảm của cá nhân.
- Quản lý kế hoạch tự học:

7


Kế hoạch tự học là bảng phân chia nội dung tự học theo thời gian một cách hợp lý,
dựa trên yêu cầu, nhiệm vụ tự học, khả năng của bản thân và các điều kiện được đảm bảo,
nhằm hướng tới mục tiêu đào tạo, mục tiêu môn học. Việc xây dựng kế hoạch tự học giúp
cho học sinh biết mình phải làm gì để đạt mục tiêu nào, nó làm cho quá trình tự học diễn
ra đúng dự kiến, do đó nó giúp học sinh thực hiện các nhiệm vụ tự học và kiểm soát được
toàn bộ quá trình tự học một cách thuận lợi, tiết kiệm được thời gian.
Kế hoạch tự học của học sinh càng rõ ràng thì càng tạo điều kiện thuận lợi cho việc
kiểm tra, đánh giá kết quả và mức độ đạt được mục tiêu tự học, tự đào tạo của học sinh.
Muốn vậy, kế hoạch tự học của học sinh cần được cụ thể hóa thành thời gian biểu tự học
trong từng buổi học, từng tuần, từng tháng,…
Do vậy, quản lý việc xây dựng kế hoạch và quản lý việc thực hiện kế hoạch tự học
sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tự học của học sinh.


phương pháp, tự học như trên, mỗi học sinh cần xác định và chọn cho mình một phương
pháp học tập phù hợp.
Cán bộ quản lý, thầy giáo cần hướng dẫn cho học sinh xây dựng kế hoạch tự học và
giúp học sinh tự quản lý phương pháp tự học của mình.
Để giải quyết vấn đề quản lý phương pháp học tập, tự học, phải bắt đầu từ việc xác
định mục đích, động cơ học tập đúng đắn, từ việc lựa chọn cách học, biện pháp học và kỹ
thuật phù hợp,… Do vậy, người học sinh cần biết quản lý phương pháp tự học của mình
theo một kế hoạch hợp lý, biết tạo ra điều kiện cần thiết để đảm bảo cho việc học tập và
tự học tập suốt đời, học hỏi mọi người, mọi lúc, mọi nơi. Muốn tự học thành công, mỗi
học sinh phải biết tự vượt khó, vượt khổ; phải tìm ra được nội dung và phương pháp học
tập phù hợp với điều kiện và năng lực của mình, quyết tâm thực hiện đúng kế hoạch tự
học, tự đào tạo từng ngày, từng tháng, từng năm; phải tận dụng được sự giúp đỡ của giáo
viên, của cấp trên, cấp dưới và đồng cấp cùng với các phương tiện kỹ thuật để tự học, tự
đào tạo.
- Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả tự học:
Kiểm tra xây dựng kế hoạch tự học của học sinh (hàng tuần, hàng tháng, năm học).
Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tự học theo các mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ tự
học, phát hiện sai lệch. Giúp học sinh điều chỉnh hoạt động tự học.

10


Vấn đề tự kiểm tra, tự đánh giá trong tổ chức hoạt động tự học của học sinh là một
yếu tố quyết định thắng lợi của việc học tập nói chung, tự học nói riêng; mọi sự tác động
từ bên ngoài như từ phía thầy, bạn,… chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Để đảm bảo việc tự học, người học sinh cần đạt được các yêu cầu nội dung sau:
+ Phải có nhận thức sâu sắc về vai trò quyết định của hoạt động tự học đối với việc
hoàn thành các nhiệm vụ học tập, có mục đích và học tập đúng đắn, có lý tưởng và hoài
bão khoa học, có tầm nhìn xa cùng những mục tiêu trước mắt, trước hết phải có ý chí lớn

kinh tế văn hóa chậm phát triển.

12


- Nhận thức về học tập chưa cao, cá biệt có một bộ phận học sinh mơ hồ về nhiệm
vụ học tập.
- Không có thói quen và khả năng tham gia vào các hoạt động ngoại khóa và hoạt
động xã hội nói chung. Học sinh nội trú đến từ vùng kinh khó khăn nên không có thói
quen sống tập thể, đặc biệt sống trong môi trường nội trú.
- Chưa có khái niệm tự hào về truyền thống nhà trường.
* Kiến thức
- Chất lượng đầu vào của học sinh còn thấp so với yêu cầu: phần đông học sinh nắm
không vững kiến thức cơ bản. Chưa biết tự học và tự đánh giá, khả năng giúp đỡ bạn bè
yếu.
- Học sinh không biết xây dựng kế hoạch và phương pháp học tập.
- Nhận thức về các vấn đề xã hội nơi trường đóng chưa rõ ràng.
* Kỹ năng
- Các học sinh đều khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch học tập và tự học.
- Bị động trong quá trình tiếp thu kiến thức bài giảng trên lớp.
- Chậm thích nghi với phương pháp dạy học mới, khả năng vận dụng thực hành yếu.

13


- Do có thói quen sống tự do tại các vùng kinh tế văn hóa thấp, nên việc tham gia
sinh hoạt tập thể, tổ chức các hoạt động ngoại khóa đối với học sinh nội trú là hết sức hạn
chế.
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
* Tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò tự học và thúc đẩy hoạt động

sinh hoạt tập thể khác.
- Xây dựng bầu không khí học tập tích cực, động viên giúp đỡ nhau trong tập thể học
sinh.
+ Duy trì nề nếp tự học nghiêm túc.

15


+ Chấp hành các quy định về tự học phải là một tiêu chí bình bầu Đoàn viên, Đội
viên, thi đua khen thưởng.
+ Thường xuyên quan tâm giúp đỡ học sinh gặp hoàn cảnh khó khăn hoặc gặp rủi ro.
+ Xây dựng các tổ phương pháp học tập trong lớp học.
+ Tổ chức thông báo thời sự cho học sinh
* Quản lý kế hoạch tự học của học sinh
Quản lý hoạt động tự học thông qua quản lý kế hoạch tự học của học sinh là biện
pháp quản lý rất hiệu quả, các cấp quản lý nhà trường đều nhận thức được điều đó, nhưng
chính hoạt động tự học của học sinh lại chưa chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả hoạt động tự học
của học sinh chưa cao. Phần lớn học sinh không làm kế hoạch tự học, cán bộ quản lý
cũng không kiểm tra, đôn đốc chấn chỉnh kịp thời. Do vậy, nhiều học sinh không xác
định được nội dung tự học của từng tháng, từng tuần, thậm chí từng buổi học, học tập tùy
tiện ở nhà, gặp môn nào học môn ấy.
Để quản lý được kế hoạch tự học của học sinh, chủ thể quản lý cần chú ý hướng dẫn
học sinh làm kế hoạch tự học cho toàn cấp học, năm học, học kỳ, tháng, tuần trên cơ sở
mục tiêu đào tạo, chương trình kế hoạch môn học, thời khóa biểu, hướng dẫn nội dung tự
học của giáo viên, đặc điểm, trình độ của bản thân học sinh và các điều kiện đảm bảo như
thời gian, trang thiết bị, sách, tài liệu,…

16



- Phương pháp chọn tài liệu;
- Phương pháp đọc tài liệu;
- Phương pháp ghi chép khi đọc tài liệu;
- Phương pháp ghi bài giảng trên lớp;
- Phương pháp nghe giảng;
- Phương pháp xử lý thông tin;
- Phương pháp chuẩn bị bài tập.

18


* Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả tự học của học sinh
Một chức năng rất quan trọng của cán bộ quản lý và giáo viên là kiểm tra đánh giá
kết quả hoạt động tự học của học sinh. Làm tốt chức năng này có tác dụng thúc đẩy hoạt
động tự học của học sinh được thực hiện có kế hoạch và đạt kết quả cao, đồng thời nó
cung cấp thông tin phản hồi cho việc điều chỉnh hoạt động giảng dạy của giáo viên, điều
chỉnh hoạt động quản lý của cán bộ quản lý và giúp học sinh điều chỉnh hoạt động tự học
của mình hướng tới mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã xác định. Vì vậy, việc kiểm tra đánh giá
kết quả hoạt động tự học của học sinh phải đảm bảo khách quan, toàn diện, hệ thống và
thường xuyên, với các biện pháp sau:
- Cán bộ quản lý tăng cường kiểm tra hoạt động tự học của học sinh
+ Kiểm tra việc thực hiện thời gian tự học
+ Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch tự học của học sinh
+ Kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ tự học của học sinh
- Giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động tự học của học sinh
+ Giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ tự học đã giao cho học
sinh
+ Ra đề thi có liên quan đến nội dung tự học

19

giám sát chặt chẽ, tránh học sinh chuyện phiếm, chat,… trên mạng. Việc đưa kết quả học
tập, rèn luyện của học sinh lên mạng cũng kích thích hứng thú, củng cố động cơ học tập
cho học sinh do sự quản lý của phụ huynh, động viên của bạn bè, dư luận.
* Tăng cường cải tiến công tác xã hội hóa giáo dục
Các tổ chức xã hội đặc biệt là lực lượng cha mẹ học sinh có tác dụng rất quan trọng
trong việc quản lý và giám sát việc tự học của học sinh. Việc thành lập các tổ chức hội
cha mẹ học sinh cùng với lực lượng nhà trường tham gia công tác quản lý học sinh trong
các hoạt động sinh hoạt ngoài giờ lên lớp là rất cần thiết và quan trọng.
Thành lập các cha mẹ đỡ đầu các phòng ở để quản lý sinh hoạt, hoạt động tự học,
giải quyết các sự việc xảy ra trong phòng, giáo dục, giúp đỡ các em trong phòng ở, tạo ra
không khí thi đua trong phòng và thi đua giữa các phòng, đồng thời uốn nắn, giáo dục

21


những em học sinh cá biệt, rèn luyện nếp sống sinh hoạt trong gia đình, trong tập thể,
trong giao tiếp, quan hệ, rèn luyện ý thức công dân, chấp hành pháp luật. Động viên các
em học sinh khi có những khúc mắc, tổn thương về mặt tình cảm, trong quan hệ gia đình,
tập thể, ốm đau,…
Tư vấn cho học sinh mua sắm, sử dụng các đồ dùng cá nhân và tập thể vào việc sinh
hoạt, tự học.
4. Hiệu quả của sáng kiến, kinh nghiệm, giải pháp
Kết quả học tập, rèn luyện của học sinh học kỳ I năm học 2010-2011 và 2011-2012
Năm học

Học lực

Hạnh kiểm

Giỏi


So sánh kết quả học kỳ I của hai năm liên tục thì nhận thấy học kỳ I năm học 20112012 học sinh học tập tiến bộ hơn và đạo đức cũng tiến bộ hơn.
PHẦN KẾT LUẬN

22


1. Những bài học kinh nghiệm
Trên cơ sở kết quả thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đã được trình bày trong đề tài
tôi rút ra một số kết luận sau:
* Hoạt động tự học là một bộ phận hữu cơ của quá trình học tập và quá trình dạy
học, là quá trình tự giác, độc lập chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho
chính người học. Tự học có vai trò rất quan trọng đối với việc phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của người học. Tự học là yếu tố cơ bản quyết định chất lượng học tập của
người học nói riêng và chất lượng đào tạo của nhà trường nói chung.
* Hoạt động tự học của học sinh trường PTDTNT huyện Gò Quao là quá trình nhận
thức tích cực, độc lập ở trình độ tạo dựng phương pháp cho học sinh và hình thành nhân
cách, tác phong của học sinh, sự tổ chức, điều khiển của giáo viên. Tự học được xem như
một hình thức dạy học cơ bản có quan hệ với các hình thức tổ chức hoạt động khác, có
quan hệ chặt chẽ với hoạt động dạy của giáo viên và công tác quản lý của nhà trường.
* Để quản lý hoạt động tự học có hiệu quả thì việc tìm biện pháp tăng cường quản lý
vừa mang tính thực tiễn, vừa mang tính lý luận là một điều cần thiết. Trong đề tài này đề
xuất 8 biện pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng tự học của học sinh trường
PTDTNT huyện Gò Quao.

23


2. Khả năng ứng dụng
Những biện pháp nêu trong đề tài có tính cấp bách và tính khả thi ở mức độ tương