TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN CƯ KUIN
TRƯỜNG THCS NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
------------------------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
“

Đổi mới phương pháp dạy học”
3


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

Họ và tên:
Tổ :

MAI TRỌNG MẬU

Toán -lý-Tin

Năm học : 2011 - 2012
*********

1 Đặt vấn đề


5


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

- Việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm của tôi sẽ giúp mỗi giáo viên hiểu rõ
bản chất của đổi mới PPDH được áp dụng như thế nào ở từng phần từng
môn mà mình phụ trách.
- Bản thân giáo viên biết khắc phục những khó khăn về cơ sở vật chất của
nhà trường để hoàn chỉnh phương pháp dạy học riêng cho mình (Như tự
làm đồ dùng dạy học, tổ chức các hoạt động kích thích hứng thú học tập
cho học sinh, tạo nhiều cơ hội cho HS được tham gia được làm...)
- GV biết cách phát huy trí thông minh, tính sáng tạo của học sinh bằng
cách sử dụng các PPDH tích cực và các kỹ thuật dạy học phù hợp.
- Việc kiểm tra đánh giá không mang nặng tính hình thức mà đánh giá
đúng những kiến thức, kỹ năng của học sinh tiếp thu được trong từng bài,
từng chương theo chuẩn kiến thức kỹ năng và PPCT.
1.2 Những mâu thuẫn giữa thực trạng với yêu cầu mới đòi hỏi phải
được giải quyết
- Đổi mới phương pháp dạy học là rất cấp thiết song
2. Giải quyết vẫn đề
2.1 Cơ sở lí luận của vấn đề
2.1.1. Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu cấp bách trong thời đại
ngày nay

6


Mai trọng Mậu

giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo
cho người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện
đại vào quá trình dạy học, đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh,
nhất là sinh viên đại học. Phát triển phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và
rộng khắp trong toàn dân nhất là trong thanh niên” (Văn kiện Hội nghị lần thứ hai
Ban Chấp hành Trung ương Khóa VIII Đảng Cộng sản Việt Nam. NXB Chính trị
Quốc gia 1997. tr41).
2.1.2. Quan điểm dạy học lấy người làm trung tâm là cơ sở để đổi mới
phương pháp dạy học
Một xu hướng chung của đổi mới phương pháp dạy học đại học là đổi mới
theo quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm. Quan điểm này có cơ sở lý
luận từ việc nhận thức quá trình dạy học là quá trình có hai chủ thể: Thầy và trò.
Cả hai chủ thể này đều chủ động, tích cực, bằng hoạt động của mình hướng tới tri
thức, thầy thì hoạt động truyền đạt tri thức, còn trò thì hoạt động chiếm lĩnh tri thức
và biến nó thành vốn hiểu biết của mình để tiếp tục hoạt động nhận thức và hoạt
động thực tiễn… Đây là quan điểm dạy học được đa số các nước có nền giáo dục
tiên tiến quan tâm. Xin nhấn mạnh rằng, hoạt động của thầy và hoạt động của trò
đều là hoạt động có ý thức, dưới sự chỉ huy của ý thức để đạt mục tiêu của mình.
Vì vậy, kết quả nhận thức của họ trong các quá trình nhận thức, trước khi đạt đến
mức chuyển hóa được thành phương pháp, là công cụ cho họ thực hiện mục đích
8


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

của mình. Do vậy, bàn về phương pháp dạy học chúng ta phải bàn đến cả phương

sẵn.

3. Đối thoại giữa trò với trò; giữa trò vời thầy
( trò đưa ra câu hỏi )

4. Trò học thuộc lòng.

4. Cùng với thầy khẳng định kiến thức lĩnh
hội được. Hình thành các phương pháp học,
tư duy và giải quyết các vấn đề cụ thể.

5. Thầy độc quyền đánh giá cho 5. Tự đánh giá, tự điều chỉnh, để thầy cho
điểm.

điểm.

9


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

Sự khác nhau căn bản của 2 quan điểm dạy học dẫn đến sự khác nhau trong
việc xác định các phương pháp cụ thể cho từng môn học, bài học, từng phần, từng
đối tượng học sinh….
Thực hiện chương trình dạy học theo quan điểm dạy học lấy người học làm
trung tâm thì hoạt động của thầy và trò tương ứng như sau:
- Người học khai phá tri thức, tự nghiên cứu - Thầy chỉ hướng dẫn và cung cấp
thông tin.

SGK thì vấn đề đổi mới PPDH đã trở thành một yêu cầu cấp thiết. Phong
trào đổi mới PPDH đã diễn ra rộng khắp trong ngành GD toàn quốc. Tuy
nhiên việc đổi mới PPDH chưa được thực hiện một cách đồng bộ ở các
trường học, cấp học, các vùng miền trong cả nước. Xem xét thực trạng đổi
mới PPDH ở trường THCS Chiềng Cang, có thể thấy nổi lên hai vấn đề cơ
bản sau:
- Việc sử dụng phối hợp các PPDH, các kỹ thuật dạy học để phát huy tính
tích cực, sáng tạo của học sinh còn hạn chế. Việc gắn nội dung dạy học

11


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

với các tình huống thực tiễn cũng như để giải quyết các chủ đề phức hợp
của thực tiễn chưa được chú trọng.
- Kiểu dạy học phổ biến trong nhiều môn học hiện nay vẫn là giáo viên
truyền thụ những nội dung được trình bày trong SGK, học sinh nghe và
ghi nhớ một cách thụ động.
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Ngay từ đầu năm học 2011-2012 tôi đã xây dựng cho nhà trường một
hòm thư điện tử ([email protected] và một thư viện tài nguyên
giáo dục trường THCS NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU

mang tên :

Violet.com.vn/Phantheanh79/ để nhà trường thường xuyên trao đổi mọi
thông tin với cơ quan chủ quản và lưu trữ lâu dài các tài liệu phục vụ công

Tiếp theo từ 1 đến 6/9/2011 tôi cung cấp cho giáo viên trong trường một
số phần mềm ứng dụng cũng như cách sử dụng, đưa vào giáo án, bài giảng (phần
mềm Ofit 2007; Vẽ sơ đồ tư duy; xếp thời khoá biểu; vẽ hình học...)
13


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

Tiếp đến từ 6 /9/2011 trở đi mỗi giáo viên tự nghiên cứu sách giáo khoa,
tài liệu tham khảo, trao đổi với đồng nghiệm, chuyên môn để tuỳ theo theo môn,
bài, lớp nào hay phần mà ứng dụng phương pháp dạy học nào, kỹ thuật dạy học
nào cho phù hợp đặc biệt gắn bài học với thực tế cuộc sống để HS nhớ lâu, không
bị gò ép.
2.3.2 Biện pháp 2 : Khắc phụ tình trạng giáo viên chỉ truyền thụ những nội dung
được trình bày trong SGK, học sinh nghe và ghi nhớ một cách thụ động.
Tôi đã yêu cầu : Mỗi giáo viên phải tự học, tự bồi dưỡng để biết cách khai
thác những yếu tố tích cực của các PPDH truyền thống một cách phù hợp và có
hiệu quả, đồng thời đưa các quan điểm, mô hình dạy học hiện đại, các PPDH mới
vào trường THCS, tạo điều kiện cần thiết để giáo viên có thể thực hiện được sự
chuyển biến về các hoạt động dạy và học, chuyển từ lối truyền thụ kiến thức một
chiều sang việc tổ chức các hoạt động tự lập, tự khám phá, tự chiếm lĩnh tri thức,
hình thành năng lực tự học, năng lực sáng tạo của học sinh, đổi mới các hình thức
tổ chức dạy học. Bồi dưỡng năng lực tổ chức dạy học theo nhiều hình thức đa
dạng, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi (cả tinh thần và vật chất) cho GV và
HS để tổ chức một cách hiệu quả các hoạt động dạy học. Cụ thể như sau :
* Tổ chức dạy học phân hoá theo năng lực của học sinh dựa trên tài liệu
hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng.



Mai trọng Mậu

- Ứng dụng công nghệ thông tin giúp cho tiết dạy thêm sôi động, thu hút
sự tập trung của học sinh.
- Giáo viên thật sự phải có kiến thức về ứng dụng công nghệ, sử dụng
thành thạo máy, nếu không sẽ phản tác dụng khi thực hiện.
* Sử dụng tài liệu kiểm tra đánh giá thường xuyên và định kỳ của bộ và biên
soạn đề kiểm tra kết quả học tập của học sinh.
- Cần xem tài liệu kiểm tra và đánh giá học sinh mang tính chất tham khảo
để giáo viên thực hiện.
* Các hình thức tổ chức kiểm tra thường xuyên và định kỳ đạt kết quả tốt.
- Nên cho đề kiểm tra theo hình thức phân hoá học sinh từ yếu, trung bình,
khá giỏi đều thực hiện tốt.
- Cần duy trì, kết hợp hình thức kiểm tra giữa trắc nghiệm và tự luận.
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kiến kinh nghiệm
Mới chỉ đưa vào áp dụng 2 kinh nghiệm đổi mới phương pháp dạy học thì
kết quả dạy và học ở nhà trường đã có những thay đổi đáng mừng :
+ Qua đợt kiểm tra toàn diện của Phòng GD&ĐT từ ngày 18 đến 21/10/2011
nhà trường đã đạt được kết quả xếp Khá toàn diện. Riêng về công tác chuyên môn
đã có 04 tiết dạy xếp loại giỏi của 02 đồng chí; 31 tiết dạy của các thầy cô được
xếp loại khá.
16


TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu

Mai trọng Mậu

+ Kết quả dạy và học trong học kì I năm học 2011-2012

kém sẽ không tập trung, và gây lãng phí.
3.4 Những ý kiến đề xuất.
Với các cấp quản lý giáo dục : Tăng cường đầu tư hơn nữa cho nhà trường
về cơ sở vật chất (Phòng học, phòng học bộ môn, máy Phô tô).
Chúng tôi đã giới thiệu với ông/bà một số PPDH. Mỗi PP có thể được GV sử dụng
vào bất kì thời điểm nào. Trách nhiệm của nhà chỉ đạo PPDH là thừa nhận những
PPDH đã có và đã được GV sử dụng. Hơn nữa, các PP không loại trừ nhau và GV
có thể thay đổi vào bất kì thời điểm nào. Do vậy, ông/bà cần cung cấp cho GV một
quan điểm và phương pháp tiếp cận cân đối. Điều quan trọng là GV có thể phối
hợp được các PPDH một cách hợp lí và có hiệu quả, theo đặc thù môn học.
Ngày 12 tháng 01 năm 2012

MAI TRỌNG MẬU

18