SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
TRƯỜNG THPT SỐ 3 VĂN BÀN

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG:
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP NGOẠI KHÓA VĂN HỌC NHẰM TẠO
HỨNG THÚ VÀ NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP
11 TẠI TRƯỜNG THPT SỐ 3 VĂN BÀN.

Họ tên: Hoàng Thị Thu Hằng
Trường: THPT Số 3 Văn Bàn

1


MỤC LỤC
Trang
TÓM TẮT

3

GIỚI THIỆU

5

PHƢƠNG PHÁP

8

I.Khách thể nghiên cứu

8


THAM KHẢO

16

PHỤ LỤC

17

2


TÓM TẮT
Văn học là nhân học, dạy văn hƣớng tới hoàn thiện nhân cách cho ngƣời học,
hƣớng tới hoàn thiện những kỹ năng cơ bản mà ngƣời học có thể ứng dụng đƣợc
trong cuộc sống. Đây là mục tiêu mà hoạt động dạy- học môn Ngữ Văn luôn đề
cao. Sẽ không có tác dụng gì nêu ngƣời học chỉ học theo, cảm thụ theo thầy cô
trƣớc một văn bản tác phẩm, trƣớc một kiến thức kĩ năng nào đó trong quá trình
học. Ngƣời học cần tự mình có thể khai thác, có thể đánh giá, có thể vận dụng và
quan trọng hơn có thể ứng dụng vào giải quyết các tình huống xảy ra trong cuộc
sống. Có nhƣ vậy cái đích giáo dục mới cập đƣợc.
Hiện nay theo định hƣớng đổi mới của giáo dục nói chung và bộ môn Ngữ
Văn nói riêng, việc dạy và học môn Ngữ Văn cần thay đổi: học Văn học sinh cần
đƣợc trải nghiệm, đƣợc suy tƣ,đƣợc trình bày quan điểm cá nhân trƣớc một vấn đề
đặt ra trong tác phẩm, trong bài học. Muốn nhƣ vậy học sinh phải đƣợc thực hành
để trải nghiệm. Từ trƣớc tới giờ chúng ta thƣờng chú ý trong giờ Ngữ Văn là học
sinh nắm bắt đƣợc những kiến thức nào, kĩ năng học đƣợc chủ yếu là kĩ năng làm
văn, thực hành văn bản theo sự hƣớng dẫn của thầy cô để còn kiểm tra và thi cử.
Nhiều khi học sinh lúng túng trƣớc một văn bản mới, lúng túng trƣớc một tình
huống xảy ra trong đời sống mà học sinh từng thấy tình huống đó trong văn bản tác

xử lý tình huống, biết áp dụng để giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn,
nhận thức tốt hơn về thực tế cuộc sống, hình thành những kĩ năng cần thiết cho bản
thân mình trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt các em hình thành tƣ duy sáng tạo hơn
trong quá trình học và tự học.
Nghiên cứu đƣợc tiến hành trên 2 nhóm tƣơng đƣơng là 2 lớp 11A3, 11A4
trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn. Lớp thực nghiệm là lớp 11A3 đƣợc thực hiện phƣơng
pháp ngoại khóa nhiều hơn. Lớp đối chứng 11A4 ít áp dụng phƣơng pháp, cách
hình thức ngoại khóa hơn mà chú trọng nhiều vào chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt.
Để đánh giá sự hứng thú của học sinh khi áp dụng phƣơng pháp ngoại khóa,
tôi đƣa ra phiếu khảo sát sự hứng thú của học sinh.
Giải pháp sử dụng: Áp dụng phƣơng pháp ngoại khóa văn học nhằm tạo
hứng thú và nâng cao kết quả học tập môn Ngữ Văn tại trƣờng THPT Số 3 Văn
Bàn.
Khi giả thiết nghiên cứu đƣợc kiểm chứng thấy ảnh hƣởng sao tác động lên
lớp thực nghiệm là lớn ( giá trị SMD = 0,82). Khi kiểm chứng hứng thú với bộ môn
sau tác động thu đƣợc rất khả quan ( đƣợc hỏi- có thích học môn Ngữ Văn với hình
thức ngoại khóa không thì tới 96% học sinh đều thấy hứng thú). Điều đó chứng
minh khi sử dụng phƣơng pháp ngoại khóa văn học có tác dụng tạo hứng thú và
nâng cao chất lƣợng môn học.

4


GIỚI THIỆU
Văn học vốn là một bộ môn trừu tƣợng, là những sáng tạo tinh thần nên vừa
phong phú, vừa đa dạng, phức tạp. Tác phẩm văn học chứa đựng những quan điểm,
tƣ tƣởng đôi khi mang nặng chất triết lý, tính hàn lâm khiến ngƣời học khó hiểu,
khó tiếp nhận.
Học văn không đơn giản hoặc xem tác phẩm văn học ấy có gì, nói gì, học kĩ
năng phân tích ra sao, viết một bài văn nhƣ thế nào mà học văn đích cuối cùng là

đƣợc làm việc thật sự, đƣợc tìm tòi, nghiên cứu, đƣợc thể hiện những điều mình
vận dụng sau bài học.
Tại trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn, ngƣời dạy và học vẫn thƣờng chú ý hƣớng
tới kiến thức kĩ năng cần đạt cơ bản để vận dụng nên đôi khi có phần áp đặt, khiến
học thấy môn học nặng nề hơn. Khi học sinh khả năng diễn đạt chƣa tốt, kĩ năng
làm bài còn nhiều hạn chế, tƣ liệu tham khảo hầu nhƣ không có, môn Ngữ Văn
thành một môn học chính căng thẳng, nhiều áp lực. Thực tế đã chứng minh, khi
căng thẳng và áp lực thì ngƣời học sẽ học chống đối, học lấy điểm số, học để thi
chứ những mục tiêu giáo dục hàng đầu khác- giáo dục con ngƣời không đƣợc quan
tâm. Vậy để môn học không căng thẳng, học sinh vừa học tốt vừa đƣợc thực hành,
vừa đƣợc sáng tạo,vừa nhƣ “chơi”, tôi thử đƣa ra một số nguyên nhân để tìm giải
pháp:
Ngƣời dạy chƣa thực sự đầu tƣ và có sự đổi mới
Văn học vốn là một bộ môn trừu tƣợng, là những sáng tạo tinh thần nên vừa
phong phú, vừa đa dạng, phức tạp.
Vốn sống, kinh nghiệm sống của học sinh hạn chế dẫn đến khó nắm bắt
những vấn đề tƣ tƣởng, đạo lý, triết lý mang tính trừu tƣợng trong tác phẩm.
Tâm lý học sinh thấy những tác phẩm văn học có dung lƣợng dài, ngại đọc.
Tâm lý học sinh thích những môn học mà các em thấy tính thiết thực ngay
trƣớc mắt, cho rằng môn Văn thiếu tính thực tế ( đặc biệt với những tác phẩm thời
dại cách xa với thời hiện tại)
……..
Khi tìm hiểu và nghiên cứu các phƣơng pháp đổi mới, tạo hứng thú cho học
sinh, tôi nhận thấy phƣơng pháp ngoại khóa có nhiều bài nghiên cứu, nhiều đề tài
khoa học chứng minh có ảnh hƣởng rất lớn tới việc dạy và học môn Ngữ Văn.
Từ những nguyên nhân tôi liệt kê, những thực trạng tôi phân tích, những tài
liệu tìm hiểu về phƣơng pháp ngoại khóa Ngữ Văn, tôi lựa chọn giải pháp để tạo
hứng thú nhằm nâng cao chất lƣợng môn học cho học sinh lớp 11 tại trƣờng THPT
Số 3 Văn Bàn trong đề tài nghiên cứu:
Giải pháp thay thế:

PHƯƠNG PHÁP
I.Khách thể nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là học sinh lớp 11A3 và 11A4 trƣờng THPT
Số 3 Văn Bàn. Bản thân ngƣời nghiên cứu đang trực tiếp giảng dạy các đối tƣợng
này nên có nhiều thuận lợi cho việc nghiên cứu cả về phía đối tƣợng và học sinh
Học sinh:
Chọn 2 lớp: 11A3, 11A4 là hai lớp có nhiều điểm tƣơng đồng: trình độ, số
lƣợng, giới tính, độ tuổi, thành phần dân tộc…
Cụ thể:
Lớp
Giới tính
Dân tộc
Nam Nữ
Tày
Kinh Dao Thái
H’Mông Giáy
11A3
( 18
10
19
0
2
1
4
2
28/28)
11A4
( 18
11
24

4,7
4,52
p=
0,328
P= 0,328 > 0,05, từ đó rút ra sự chênh lệch điểm của 2 nhóm thực nghiệm và đối
chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm đƣợc coi là tƣơng đƣơng.
Kiểm tra sau tác động với nhóm tƣơng đƣơng
Nhóm
Kiểm tra trƣớc
Tác động
Kiểm tra sau tác
tác động
động
Thực nghiệm
Dạy học tích cực áp dụng
phƣơng pháp ngoại khóa
văn học trong và sau giờ
chính khóa.
Đối chứng
Dạy học hạn chế áp dụng
phƣơng pháp ngọa khóa văn
học trong và sau giờ chính
khóa.
Tôi sử dụng phép kiểm chứng t-test để kiểm chứng sự tác động.
III. Quy trình nghiên cứu
1.Chuẩn bị của giáo viên
Trƣớc khi thực hiện đề tài, bản thân ngƣời viết đã tìm hiểu, nghiên cứu về
phƣơng pháp ngoại khóa, tìm hiểu những mặt tích cực, cách thực hiện phƣơng pháp
này, hình thức ngoại khóa nào phù hợp với điều kiện, đối tƣợng học sinh lớp 11 của
trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn. trình bày ở phần phụ lục)

44, 45

Hạnh phúc của một tang gia ( trích Số
đỏ - Vũ Trọng Phụng)
Chí Phèo ( Nam Cao)

50,53,54
60, 61, 62
64, 65
102, 103
112,113

Vĩnh biệt Cử Trùng Đài ( trích Vũ Nhƣ
Tô – Nguyễn Huy Tƣởng)
Tình yêu và thù hận ( trích Ro-me-o và
Giulli-et)
Ngƣời cầm quyền khôi phục uy quyền (
trích Những ngƣời khốn khổ)
Một số thể loại văn học: kịch, nghị luận

Hình thức ngoại khóa
Ứng dụng công nghệ
thông tin
Sân khấu hóa
Sân khấu hóa
Ứng dụng công nghệ
thông tin
Sân khấu hóa
Ứng dụng công nghệ
thông tin

hứng thú
trong năm học vừa qua không?
96.7%
3.3%
0%
2

Khi đƣợc giao nhiệm vụ nội dung Tích cực
ngoại khóa, ý thức chuẩn bị của em
nhƣ thế nào?
86,1%

Bình
thƣờng
8,2%

không thực
hiện
5,7%

3

Khi tham gia các hoạt động ngoại
khóa văn học, việc học môn Ngữ Văn
của em thay đổi theo chiều hƣớng
nào?
Theo em nên tổ chức hoạt động ngoại
khóa văn học nhƣ thế nào?

Tích cự

Lớp thực nghiệm
Lớp đối chứng
Mode
5
5,5
3
3
Trung vị

5,00

6,00

4,50

4,25

Giá trị trung bình

4,00

6,05

4,52

4,63

Độ lệch chuẩn

1,44

Kiểm tra trƣớc và sau tác động

Mức độ ảnh hƣởng ( ES) của nhóm thực nghiệm sau tác động với nhóm đối chứng
SMD = ( GTTB nhóm thực nghiệm – ES
Ảnh hƣởng
GTTB nhóm đối chứng)/ độ lệch chuẩn
nhóm đối chứng
Sau tác động
0,82
Có ý nghĩa lớn

Kết quả học tập của 2 nhóm lớp thực nghiệm và đối chứng
Lớp
Xếp loại học lực
Kém
Yếu
TB
Khá
Giỏi
Trƣớc
0
7
17
4
0
11A3
TĐ
%
35
60,7

0

6.9

34,5

41,4

17,2

0

8

14

6

1

27,6

48,3

20,7

3,4

%


bình, yếu giảm xuống. Trong đó nhóm đối chứng điểm yếu có giảm nhƣng chậm,
xếp loại học lực khá giỏi ít hơn.
Mức độ ảnh hƣởng là 0,82 chứng tỏ độ ảnh hƣởng sau tác động là lớn.
Phép kiểm chứng T- test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của hai
nhóm lớp p= 0.00 < 0,05. Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình
của hai nhóm lớp không phải là ngẫu nhiên mà là do tác động, nghiêng về nhóm
thực nghiệm.
Qua phiếu thăm dò học sinh, phần lớn học sinh rất hứng thú với hoạt động
ngoại khóa, thừa nhận ảnh hƣởng tích cực của hoạt động này tới kết qủa học tập
của mình và muốn đƣợc tham gia các hoạt động nhƣ vậy thƣờng xuyên trong quá
trình học tập.
Nhƣ vậy giả thuyết nghiên cứu: Áp dụng phƣơng pháp ngoại khóa văn học
nhằm tạo hứng thú và nâng cao kết quả học tập môn Ngữ Văn tại trƣờng THPT Số
3 Văn Bàn đã đƣợc kiểm chứng.
Việc áp dụng phƣơng pháp ngoại khóa văn học đã tạo hứng thú học tập và
nâng cao chất lƣợng môn Ngữ Văn tại trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn, góp phần đổi
mới giáo dục.

13


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1.Kết luận
Việc áp dụng phƣơng pháp ngoại khóa văn học vào quá trình dạy và học văn
tạo hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh lớp 11 tại trƣờng THPT Số 3
Văn Bàn.
2. Hiệu quả áp dụng
Để tổ chức một hoạt động ngoại khóa đơn giản hay phức tạp đều cần có sự
chuẩn bị, đầu tƣ từ ngƣời dạy đến ngƣời học. Mới đầu sẽ khó khăn nhƣng chỉ sau
một hoạt động mọi việc sẽ trở nên đơn gian hơn khi học sinh có hứng thú, thích

Đề tài nghiên cứu khoa học của tôi rút ra từ thực tiễn giảng dạy trong khi tôi
cùng các đồng nghiệp của mình nỗ lực tìm một cách thức để thu hút, tạo hứng thú
cho học sinh khi học môn Ngữ Văn và nhằm nâng cao chất lƣợng cho môn học. Đề
tài này đƣợc thực nghiệm trên đối tƣợng tôi trực tiếp giảng dạy và học sinh trong
trƣờng. Tôi nghĩ hoạt động ngoại khóa văn học có thể áp dụng cho bất cứ đối tƣợng
học sinh nào với các mức độ khác nhau. Bởi lứa tuổi học sinh THPT cơ bản có
nhiều nét tƣơng đồng đều thíc đƣợc thể hiện, khám phá và sáng tạo.
II. Khuyến nghị
Có lẽ ai cũng nhận ra, hoạt động ngoại khóa nói chung và ngoại khóa văn
học nói riêng có ảnh hƣởng lớn, hỗ trợ đắc lực cho hoạt động chính khóa nhƣng do
nhiều lý do nên đôi khi chúng ta còn coi nhẹ nó. Chúng ta cần quan tâm hơn tới
hoạt động này để hoàn thành mục tiêu môn Ngữ Văn: dạy văn là dạy làm ngƣời,
dạy cách hoàn thiện nhân cách chứ không chỉ nhằm mục đích học sinh học đƣợc gì
sau giờ học.
Ngƣời viết hi vọng nội dung trên sẽ giúp cho cấp quản lý, ngƣời dạy, học
sinh có cái nhìn thông suốt hơn về hoạt động ngoại khóa trong môn Ngữ Văn, đừng
cho đó là hoạt động bên ngoài, hoạt động vui chơi ngoài chính khóa, không có tác
dụng gì cho giờ học chính khóa.
Bản thân không coi đây là phƣơng pháp cách thức tốt nhất để tạo hứng thú
và nâng cao đƣợc kết quả học tập môn Ngữ Văn, mà là một nghiên cứu khoa học
nhỏ đã thử nghiệm trên đối tƣơng dạy của chính mình. Sau khi kiểm nghiệm bằng
thực tế, thấy có tác dụng, mong đƣợc trao đổi, thảo luận cùng các bậc tiền bối, cùng
bạn bè đồng nghiệp.
Rất mong đƣợc nhận thêm các ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô!
Chân thành cảm ơn!
Ngƣời viết

Hoàng Thị Thu Hằng

15

và khả năng hƣởng thụ văn hóa nghệ thuật cho học sinh. Qua hoạt động ngoại khóa
văn học, học sinh đƣợc phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục và mĩ dục” (
Phan Trọng Luận, Phƣơng pháp dạy văn, Nxb Đại học Quốc gia 1996, Tr.381)
Hoạt động ngoại khóa là một hoạt động vừa có ý nghĩa thực tiễn vừa có ý
nghĩa khoa học. Vậy khi chúng ta nỗ lực tìm kiếm và đôie mới phƣơng pháp nhằm
nâng cao chất lƣợng giảng dạy và khắc phục tình trạng học sinh thiếu hứng thú học
văn thì việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa văn học là một xu hƣớng khả dĩ đáp
ứng tốt những yêu cầu đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng lấy ngƣời học là
trung tâm, phát huy tính tích cực, sáng tạo cho học sinh.
Hoạt động ngoai khóa văn học không chỉ góp phần nâng cao khả năng tƣ duy đọc
lập, tằng cƣờng khả năng sáng tạo, kích thích lòng ham muốn tìm tòi, khám phá
những kiến thức mới của ngƣời học mà còn góp phần hoàn thiện khả năng chuyên
môn và kỹ năng sƣ phạm của ngƣời dạy trong quá trình chuẩn bị hay đồng hành
cùng ngƣời học khi khám phá kiến thức mới.
Thế nhƣng lâu nay trong nhà trƣờng phổ tjoong, hoạt động ngoại khóa văn
học đƣợc hiểu là một hoạt động phụ, nằm ngoài quản lý chuyên môn. Việc tổ chức
hoạt động ngoại khóa tùy thuộc vào quỹ thời gian eo hẹp, vào năng lực và lòng
nhiệt tình của thầy cô. Vô hình chung nó đƣợc coi là hoạt động giải trí đơn thuần,
nên có đƣợc thực hiện thì cũng chỉ sơ sài, qua loa một cách chƣa thỏa đáng.
17


Do đó khi thử nghiệm nghiên cứu này, tôi mong muốn chúng ta có cái nhìn
khác hơn với hoạt động ngoại khóa văn học, một hoạt động rất tích cực, ảnh hƣởng
khá lớn tới chất lƣợng và hứng thú với môn học.
2. Nguyên tắc hoạt động ngoại khóa văn học
Một số nhà nghiên cứu đề cập đến nguyên tắc hoạt động ngoại khóa văn học,
tôi lựa chọn những nguyên tắc áp dụng phù hợp với tâm lý lứa lứa tuổi và vùng
miền, phù hợp với trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn.
2.1. Giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, tư cách cho học sinh.

Học sinh lứa tuổi này học sinh giàu tình cảm, giàu nhiệt huyết, thích những
điều mới lạ, tò mò, sáng tạo, thích hoạt động độc lập, hay thích hoạt động tập thể,
thích đƣợc thể hiện nên hoạt động ngoại khóa văn học phù hợp với tâm lý lứa tuổi.
Những vấn đề học sinh tâm đắc, những vấn đề mới lạ sẽ khơi dậy hứng thú tìm
hiểu. Khi học sinh đã hứng thú tìm hiểu, học sinh sẽ tự lựa chọn cách thể hiện và sẽ
nhận thức đƣợc những bài học có giá trị từ hoạt động ngoại khóa.
Học sinh trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn so với các nơi khác có thể còn nhút
nhát, rụt rè, khả năng hạn chế hơn. Nhƣng theo đúng tâm lý lứa tuổi, học sinh ở đâu
trong lứa tuổi này đều rất thích khám phá, thích tìm tòi và khi đƣợc tham gia những
hoạt động mới, thích đƣợc thể hiện bản thân. Chính nhờ vậy mà hoạt động ngoại
khóa phù hợp với tâm lý, lứa tuổi góp phần giúp học sinh năng động, sáng tạo hơn,
loại bỏ những nhƣợc điểm không đáng có ở tuổi mà tất cả chúng ta đều công nhận
là đẹp nhất cuộc đời nay. Khi đƣợc tham gia các hoạt động ngoại khóa, học sinh
trƣờng THPT Số 3 Văn Bàn cũng khắc phục đƣợc nhiều điểm yếu, nhất là học sinh
lớp thực nghiệm.
2.3. Nguyên tắc tích hợp
Khi xây dựng một chƣơng trình ngoại khoa văn học dù theo hình thức nào
cũng phải lƣu ý tới nguyên tắc tích hợp. Ngoại khóa văn học là một phƣơng pháp
dạy học tích hợp, tích hợp với các môn học khác: lịch sử, địa lý, giáo dục công dân,
thậm chí cả những môn khoa học tự nhiên. Ngoại khóa văn học, hơn cả là sự tích
hợp với đời sống, học sinh học đƣợc nhiều bài học về đời sống, thực hành trong đời
sống thông qua các hoạt động đƣợc tham gia.
Những câu truyện ngụ ngôn, truyện cƣời, những tác phẩm văn học khi đƣợc
dàn dựng lại theo cách nhìn của các em thật thú vị mà sâu sắc. Ngƣời viết cùng học
sinh đã cƣời nghiêng ngả trƣớc một vở kịch các em biên soạn lại từ tác phẩm Chí
Phèo của Nam Cao, sau khi vở kịch kết thúc cứ vấn vƣơng thƣơng cho số phận 2
con ngƣời nhỏ bé, côi cút, 2 kiếp ngƣời bơ vơ, lạc lõng Chí Phèo, Thị Nở. Đôi khi
cứ day dứt băn khoăn, phân vân trƣớc những giải pháp mà học sinh thử đặt ra chho
nhân vật: chọn một kết thúc khác cho tác phẩm Chí Phèo. Qua cách thể hiện, các ý
kiến, cách giải quyết mà học sinh đƣa ra, ngƣời dạy không chỉ rèn cho học sinh

động nối tiếp chính khóa, có mục tiêu, mục đích rõ ràng. Hoạt động ngoại khóa là
con đƣờng gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo sự thống nhất giữa nhận thức và hoạt
động, tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện kĩ năng sống. Hoạt động ngoại khóa giúp
phát huy tối đa năng lực, sở thích từng cá nhân. Nhƣ vậy, ý nghĩa môn Ngữ Văn là
môn học thiếu thực tế không còn khi gắn với hoạt động ngoại khóa.
Hoạt động ngoại khóa gắn với nội dung chƣơng trình học chính khóa. Không
ngƣời dạy nào mất công tổ chức một hoạt động ngoại khóa không gắn kết gì với
chính khóa cả, nhƣ vậy chỉ tốn công mà không có tác dụng gì, và quản lý sẽ không
chấp nhận nhƣ vậy. Do đó, hoạt động ngoại khóa văn học gắn bó mật thiết với
chính khóa, thực hiện mục tiêu giáo dục. Hoạt động ngoại khóa văn học là một hoạt
động cần thiết khi muốn đổi mới phƣơng pháp, muốn phát huy tính tích cực, chủ
động sáng tạo của học sinh, và hơn cả muốn khơi dậy tình yêu với văn học, tình
yêu với bộ môn Ngữ Văn.
20


4. Các hình thức ngoại khóa được áp dụng trong quá trình giảng dạy tại
trường THPT Số 3 Văn Bàn
Khi nghiên cứu các nguyên tắc ngoại khóa văn học, bàn thân tôi nhận thấy
những hính thức ngoại khóa văn học phù hợp với điều kiện, với đặc điểm tâm lý
lứa tuổi của học sinh mình để đạt kết quả tốt nhất. Tôi lựa chọn một số hình thức
ngoại khóa dễ áp dụng, học sinh dễ thực hiện mà hiệu quả thử nghiệm trong nghiên
cứu ứng dụng của mình.
Sân khấu hóa:
Sân khấu hóa là hoạt động ngoại khóa đƣợc tiến hành theo đặc trƣng của
nghệ thuật sân khấu. sân khấu hóa sẽ giúp học sinh hình dung hình tƣợng cụ thể
hơn về tác phẩm đã học.
Sân khấu hóa có nhiều hình thức: văn nghệ, thuyết trình, thi thuyết trình, thi tìm
hiểu kiến thức, gặp gỡ, giao lƣu…. Tôi thƣờng chọn hình thức sân khấu phù hợp
với đối tƣợng với điều kiện cho phép- thi tìm hiểu, thi thuyết minh về một tác giả,

trích đoạn rồi khám phá ý nghĩa…
Khi đƣợc tham gia hình thức này, lúc đầu học sinh cả lớp thực nghiệm lẫn
lớp đối chứng đều tỏ ra e dè, nhƣng khi thực hiện lần sâu, học sinh tự tin hơn, thậm
chí chỉ mong cô cho thực hiện các hoạt động ngoại khóa. Điều đó cho thấy ngoại
khóa có tác động rất lớn tới tạo hứng thú cho môn học.
Chẳng hạn khi dạy Chí Phèo, ngƣời dạy yêu cầu học sinh chọn một nội dung
mà em tâm đắc, viết thành một kịch bản. Kịch bản đó đƣợc xử lý theo cách nhìn
nhận của học sinh.
Khi tôi chia nhóm cho học sinh thực hiện, tôi rất bất ngờ khi học sinh của mình viết
đoạn kết, một nhóm đã đƣa ra một cái kết khác cho vở kịch,c ho tác phẩm Chí Phèo
– Chí Phèo đƣa Thị Nở đến một nơi xa xôi, không ai biết mình để sinh sống, xây
dựng một cuộc sống hạnh phúc bên nhau…mà theo cách lý giải của các em thì nhƣ
vậy số phận của ngƣời dân mới đỡ thê thảm và ám ảnh ngƣời đọc.
Có thể cách giải quyết đó không phù hợp với thời đại của Nam Cao, nhƣng phù
hợp với suy nghĩ của các em, cho thấy các em đã nhận thức đƣợc cuộc sống, nhận
thức giá trị nhân văn cần có.
Nhƣ vậy ngoại khóa văn học thu hút học sinh tham gia, học sinh tích cực hơn
với môn học khi đƣợc sáng tạo, bày tỏ.
Ứng dụng công nghệ thông tin cho hoạt động ngoại khóa
Sự bùng nổ của công nghệ thông tin có nhiều ảnh hƣớng tới cuộc sống cả nơi
xa xôi nhất, nơi mà nhiều ngƣời ở những vùng phát triển nghĩ không thể tới. Dù là
vùng 3, công nghệ thông tin cũng phát triển không kém chỉ có điều theo cả hƣớng
tốt và xấu, tích cực và tiêu cực. Dù công nghệ bùng nổ nhƣ vậy nhƣng học sinh ở
nơi đây vẫn khan hiếm tƣ liệu, hoặc các em không biết tìm cách khai thác. Do đó
tôi lựa chọn dụng công nghệ thông tin vào ngoại khóa văn học. Ngƣời dạy sẽ mất
công, nhiều thời gian hơn khi tìm hiểu, nghiên cứu để thực hiện một tiết ngoại
khóa này. Ngƣời dậy có thể thiết kế một buổi giao lƣu trên mạng, một bộ phim tƣ
liệu nhỏ về tác giả, một giai đoạn văn học, một trò chơi khám phá, hay đơn giản chỉ
là cho học sinh xem một đoạn phim trích đoạn tác phẩm, một trích đoạn kịch trong
văn bản tác phẩm đƣợc tìm hiểu.

em?
A. Tích cực hơn
B. Tiêu cực hơn
C. Không ảnh hƣởng gì.
III. TỔ CHỨC NGOẠI KHÓA THEO HÌNH THỨC SÂN KHẤU HÓA ( Sau
giờ học về một số thể loại văn học: Kịch, Nghị luận)
23


a. Chuẩn bị
Gv yêu cầu học sinh chia 4 nhóm chuẩn bị một vở kịch
Nội dung: học sinh tự chọn nội dung trong các tác phẩm đã học hoặc đã đƣợc học
Thời gian chuẩn bị: 3 ngày viết, sửa kịch bản, 5 ngày chuẩn bị trình diễn
( Khi học sinh đƣa kịch bản, giáo viên sẽ góp ý và sửa cho học sinh)
b.Thực hiện
Khi thực hiện, học sinh diễn vở kịch đã viết hoặc đã lựa chọn
c.Một đoạn trích kịch đƣợc viết lại theo truyện ngắn Chí Phèo của học sinh Đặng
Hồng Tự.
( Một Chí Phèo xuất hiên trên sân khấu) Hắn vừa đi vừa chửi:
-Chí Phèo: mẹ cha nó, cha đứa nào làm ông khổ…mẹ cha đứa nào đẻ ra thàng Chí
Phèo này….
( tay hắn cầm chai rƣợu, nhật ngƣỡng đi. Hắn đễn nhà bá Kiến)
-Chí: mẹ cha thằng bá Kiến, tiên sƣ thằng bá Kiên, mày ăn trên ngồi chốc,… mày
cậy quyền cậy thế,… mày làm khổ tao…mẹ cha thằng bá Kiến, mẹ cha thằng khốn
nạn…( giọng hắn vừa lè nhè, điệu bộ hung hăng)
Mấy bà vợ cụ bá xông ra, thấy điệu bộ hung hăng của hắn, các bà đùn đẩy nhau:
Bà cả: bà hai đâu ra cho thằng kia một bài, khóa mồm nó lai.
Bà 2 ( thúc bà ba) Kìa cô Ba, mọi khi tôi nói không lại cô mà, cô ra là nó im ngay
đấy
Bà Ba: ( lẳng lơ): Cái thằng trông chết khiếp, sao xứng để tôi ra nhời. Cô Tƣ mới

Cụ bá quát: Các bà vào nhà đi, đàn bà chỉ lôi thôi, biết gì!
Các bà nguýt nhau rồi lần lƣớt tung tẩy đi vào
Quay lại chỗ mấy ngƣời dân, cụ bá dịu giọng xuống:
Cả các ông, các bà nữa, về đi thôi chứ! Có gì mà xúm lại nhƣ thế này?
Mấy ngƣời dân nghe thế, họ liếc mắt xuống Chí Phèo đang rên hừ hừ, rồi lảng dần
đi.
Cụ bá lại gần Chí Phèo, lay khẽ hắn, ôn tồn nói:
-Anh Chí ơi! Sao anh lại làm ra thế?
Chí Phèo lim dim mắt, rên lên:
-Tao chỉ liều chết với bố con nhà mày thôi. Tao mà chết thì có thằng sạt nghiệp, rũ
tù chƣa biết chừng.
Cụ bá cất tiếng cƣời:
-Ha..ha…Cái anh này nói mới hay! Ai làm gì mà anh phải chết? Đời ngƣời chứ
phải con nghóe đâu? Lại say rồi phỏng?
Rồi cụ nhẹ nhàng thân mật:
-Về bao giờ thế? Sao không vào tôi chơi? Đi vào nhà uông nƣớc đã nào.
Thấy Chí Phèo không nói gì, cụ xốc nách anh ta, dìu dậy, nói:
-Nào, đứng lên. Cứ vào đây uống nƣớc đã. Có gì ta nói chuyện tử tế với nhau, làm
gì động lên thế, ngƣời ngoài biết, mang tiếng cả.
Cụ quát lý Cƣờng sai ngƣời nhà đi lấy nƣớc.
-Lý Cƣờng đâu, tội mày đáng chết. Không bảo ngƣời nhà đun nƣớc mau lên.
Rồi cụ nói với Chí:
-Khổ quá, giá tôi ở nhà thì đâu đến nỗi, ngƣời lớn cả, chỉ tại thằng lý Cƣờng nóng
tính, không nghĩ trƣớc sau. Ai chứ anh với nó còn có học kia đấy.
25