SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG
THPT THÔNG QUA TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHÓA"

1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh thời trong tác phẩm “Việt Nam Quốc sử diễn ca” chủ Tịch Hồ Chí Minh nhấn
mạnh:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Đó là điều mỗi chúng ta mong muốn- sự hiểu biết của thế hệ trẻ về lịch sử hào hùng
của Cha ông ta. Nhưng một thực tế đáng buồn là trong những năm gần đây trên các
phương tiện thông tin đại chúng như báo chí, truyền hình, internet...Xã hội đang băn
khoăn về tình trạng “sa sút” của bộ môn lịch sử, nhiều người cho rằng giới trẻ bây giờ
ngày càng xa dời lịch sử, thiếu hiểu biết về lịch sử dân tộc. Biện minh cho điều đó họ dẫn
ra những con số khiến mọi người phải “dật mình” xem xét. Đó là vài năm trở lại đây
trong các kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ trên cả nước hàng nghìn thí sinh điểm không môn lịch
sử, ngoài ra còn nhiều bài thi với nội dung “ngô nghê”, “cười ra nước mắt ” mà một số tờ
báo mạng đã đăng. Phải chăng đã đến lúc cần nhìn lại thực tế để tiến hành cuộc “cánh
mạng” trong việc dạy và học lịch sử trong nhà trường. Đã có nhiều tranh cãi, lập luận,
kiến nghị, đề xuất, rồi đi tìm nguyên nhân dẫn tới tình trạng trên của các nhà quản lý giáo
dục những nhà chuyên môn, hay đơn giản là những ý kiến của những người ngoài cuộc.
Trong đó các ý kiến đều đi đến những điểm chung rằng nguyên nhân chủ yếu dẫn đến
tình trạng “dốt sử” của giới trẻ hiện nay là do : Nội dung chương trình SGK quá nặng,
thiếu hấp dẫn, phương pháp truyền đạt của GV không tạo hứng thú cho học sinh, nhu cầu
xã hội về những môn học xã hội ít, đầu ra khó....

sinh về các mặt khác nhau của cuộc sống xã hội , góp phần gây hứng thú cho học sinh
trong quá trình học tập
- Hoạt động NGLL góp phần giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm, ý thức lao động
và tinh thần tập thể. Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng hoạt động NGLL có hai đặc
điểm nổi bật : tính chất tự nguyện và sự phát triển nhận thức tích cực độc lập, năng khiếu
của học sinh trong học tập lịch sử. Điều này giúp định hướng nghề nghiệp cho các em
sau này.
- Việc thực hiện chủ đề và nội dung hoạt động NGLL rất linh hoạt, đa dạng (tuy phải theo
hướng chỉ đạo của chương trình và nhiệm vụ năm học) nhằm gây hứng thú, phát huy tính
tích cực của học sinh trong việc tiếp nhận làm phong phú , sâu sắc tri thức lịch sử.
- Trong hoạt động NGLL những cá tính , phẩm chất ý thức , khuynh hướng của học sinh
được bộc lộ rõ nét. Ví dụ học sinh nhỏ thích trò chơi lịch sử, hát, diễn kịch. Học sinh
trung học lại say mê với việc tìm tòi, nghiên cứu lịch sử. Đặc biệt hoạt động NGLL đã
gắn việc học tập lịch sử với đời sống, tạo cho các em ý thức trách nhiệm trong hoạt
động phục vụ xã hội, như sưu tầm di tích lịch sử, tìm “địa chỉ đỏ”…. những công việc
này giúp các em tiếp xúc với những tài liệu hiện vật lịch sử, trang bị thêm kiến thức về
đời sống lao động và đấu tranh cách mạng về sinh hoạt tinh thần . Đây là điều kiện quan
trong để giáo dục cho học sinh thế giới quan khoa học và đạo đức tư tưởng chính trị.
- Hoạt động NGLL còn góp phần phát triển học sinh. Nếu bài nội khóa là hình thức bắt
buộc của việc học tập, tuân thủ nghiêm ngặt chương trình đã qui định về thời gian, nội
dung …thì hoạt động NGLL mang tính chất tự nguyện. Các em có thể tự chọn và tham
3


gia với một hình thức phù hợp khả năng bản thân. Chính tính chất tự nguyện đã phát huy
năng lực độc lập của học sinh, làm nẩy sinh và phát triển hứng thú của học sinh nhờ vậy
những kết quả học tập của học sinh ở các bộ môn có liên quan (Văn học ,Địa lí,
GDQP,GDCD..) cũng tốt hơn
- Hoạt động NGLL còn giúp học sinh đem những kiến thúc đã học những kỹ năng đã
được rèn luyện trong giờ học nội khóa vận dụng và công tác thực tế như sưu tầm tài liệu,



động NGLL bộ môn còn nhiều hạn chế, chưa pphát huy hết được vai trò và khả năng của
các HĐNGLL.
III- GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Xuất phát từ ý nghĩa, tác dụng và thực trạng của việc tổ chức các hoạt động NGLL của
bộ môn là một giáo viên trẻ, nhiệt tình trong công tác Tôi cũng đã mạnh dạn đầu tư suy
nghĩ, lên kế hoạch và đề xuất BGH nhà trường, tổ chuyên môn và các đoàn thể trong nhà
trường giúp đỡ trong việc tổ chức một buổi NGLL bộ môn cho học sinh toàn trường nhân
dịp kỷ niệm 68 năm truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam. Dưới đây là những
kinh nghiệm của bản thân thông qua việc tổ chức thành công buổi NGLL trên.
III.1: Các bước chuẩn bị .
Bước 1: Xây dựng chương trình hoạt động NGLL trên cơ sở nhiệm vụ , mục tiêu
năm học của nhà trường, tổ, nhóm chuyên môn
Ngay từ đầu năm học căn cứ vào kế hoạch của nhà trường, tổ nhóm chuyên môn để
lên kế hoạch tổ chức hoạt động NGLL của bộ môn. Thông thường nhóm chuyên môn nên
có những đề xuất với tổ chuyên môn và BGH nhà trường về kế hoạch tổ chức các hoạt
động NGLL kết hợp với các hoạt động chủ điểm của nhà trường trong các tháng: Cụ thể
trong tháng 12 là: Giáo dục truyền thống yêu nước lòng tự hào dân tộc thông qua hoạt
động NGLL chào mừng kỷ niệm 68 năm thành lập QĐNDVN.
Bước 2: Xác định mục đích –yêu cầu, đối tượng tham gia HĐNGLL
Cần xác định được mục đích, yêu cầu và đối tượng tham gia HĐNGLL
- Bồi dưỡng cho học sinh hiểu biết thêm về kiến thức liên quan đến lịch sử, truyền thống
vẻ vang của quân đội ta.
- Giáo dục lòng yêu nước, truyền thống dân tộc, tự hào về truyền thống vẻ vang của quân
đội nhân dân việt nam, về đảng quang vinh, bác hồ vĩ đại.
- Rèn luyện kỹ năng tư duy, ngôn ngữ, linh hoạt trong các tình huống ứng xử, khả năng
tham gia các hoạt động tập thể…
- Đối tượng tham gia: tất cả học sinh các khối lớp trong toàn trường.
Bước 3: Xác định H×nh thøc tæ chøc vµ néi dung ch­¬ng tr×nh.

- Phần thi thứ nhất “nhập ngũ”: tối đa 100 điểm cho mỗi đội chơi tương ứng với mỗi
câu trả lời đúng được 10 điểm(thời gian suy nghĩ tối đa cho mỗi câu hỏi là 10 giây)
- Phần thứ hai “huấn luyện” : tối đa cho phần thi này là 100 điểm cho mỗi đội chơi (bao
gồm tác phong, tư thế ,ngôn ngữ, mức độ đội hình đều)- thời gian tối đa cho mỗi đội là 5
phút cho phần thi.
- Phần thứ ba “thử thách ”: tối đa cho phần thi này là 60 điểm cho cả ba đội chơi tương
ứng với mỗi câu trả lời đúng là 10 điểm (lưu ý ở phần thi này các đội chơi giành quyền
trả lời bằng cách phất cờ hiệu- do btc chuẩn bị)

6


- Phần bốn: “chiến thắng” : tối đa cho phần thi này là 100 điểm(tương ứng với các nội
dung: sắp xếp đúng thứ tự các bức ảnh về mặt thời gian -20 điểm(thời gian 2 phút), nêu
đúng nội dung mỗi bức ảnh 10 điểm (thời gian tối đa 5 phút cho 5 bức ảnh) liên kết tính
logic của các bức ảnh và giải được mật mã của ct - 30 điểm(thời gian tối đa 5 phút cho
phần trình bày của mỗi đội))
Tổng số điểm cho các phần thi của mỗi đội có thể tối đa là 360 điểm
b. cơ cấu giải: 01 giải nhất, 01giải nhì, 01giải ba .
Bước 5 : xác định thời gian ,địa điểm tổ chức :
BTC xác định thời gian thích hợp : thông thường vào tiết chào cờ đầu tuần. tại sân
chào cờ.
Bước 6: Xây dựng kịch bản chi tiết của chương trình.

Stt Nội dung công việc

Thực
hiện

1

câu hỏi liên qua dến các kiến thức lịch sử, hiểu biết chung.
GV có thể tham khảo câu hỏi phần phụ lục của sáng kiến
kinh nghiệm này- GV nên thiết kế phần chơi này trên các
phần mềm dạy học thông thường như: Powpoint hay
Violet để tăng thêm phần hấp dẫn cho học sinh.

- Địa GDCD
+
Nhóm
GDQP
+ Thư
ký HĐ

- Phần: “Huấn luyện”:
+ Các đội chơi sẽ thực hiện phần thi của mình thông qua
sự chỉ huy của các thầy cô giáo trong nhóm GDQP của nhà
trường.( phần này các đội chơi đã được học trong chương
trình GDQP phổ thông và có sự tập luyện trước). Trong
phần thi này mỗi đội tham gia thi sẽ thực hiện phần thi
“đội hình đội ngũ” cơ bản trong chương trình GDQP lớp
10 THPT .
- Phần : “Thử thách”:
+Tối đa cho phần thi này là 60 điểm cho cả ba đội chơi
tương ứng với mỗi câu trả lời đúng là 10 điểm (lưu ý ở
phần thi này các đội chơi giành quyền trả lời bằng cách
phất cờ hiệu- do BTC chuẩn bị). Ở phần thi này cả 3 đội
chơi sẽ cùng lắng nghe nhạc và lời của 6 ca khúc cách
mạng trong quá trình nghe đội nào có tín hiệu trả lời (bằng
cờ hiệu) đội đó sẽ giành quyền trả lời. đúng sẽ được tính
điểm, sai hai đội còn lại có quyền trả lời.

- Phổ biến và hướng dẫn cụ thể các phần chơi cho các đội chơi giúp các em có sự chuẩn
bị tốt nhất.
- Phối hợp với nhóm GDQP nhà trường để nhận được sự giúp đỡ về chuyên môn cụ thể
qua phần thi “Huấn luyện”.
- Sử dụng Máy chiếu đa năng trong các phần chơi để tăng tính hấp dẫn đặc biệt là phần
thi “Thử thách”.
- Thành lập ban thư ký để tổng kết số điểm của các đội trong các phần chơi.
- Lựa chọn GV làm MC dẫn CT là GV có khả năng tổ chức tốt.
Từ quá trình chuẩn bị trên căn cứ vào kịch bản chi tiết và những kinh nghiệm trong
quá trình tổ chức các đ/c GV có thể áp dụng để tổ chức thành công buổi ngoại
khóa(NGLL) cho HS thành công.

9


IV. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT:
Chúng ta thấy rằng nếu bài nội khóa là hình thức bắt buộc của việc học tập, tuân thủ
nghiêm ngặt chương trình đã qui định về thời gian, nội dung …thì hoạt động ngoại khóa
mang tính chất tự nguyện. Các em có thể tự chọn và tham gia với một hình thức phù hợp
khả năng bản thân. Chính tính chất tự nguyện đã phát huy năng lực độc lập của học sinh,
làm nẩy sinh và phát triển hứng thú của học sinh nhờ vậy những kết quả học tập của học
sinh ở các bộ môn có liên quan (Văn học ,Địa lí,GDCD..) cũng tốt hơn. Hoạt động ngoại
khóa còn giúp học sinh đem những kiến thức đã học những kỹ năng đã được rèn luyện
trong giờ học nội khóa vận dụng và công tác thực tế như sưu tầm tài liệu, biên soạn lịch
sử địa phương, công tác xã hội góp phần rèn luyện năng lực hành động . Cùng với các
môn học các hoạt động giáo dục khác hoạt động ngoại khóa môn lịch sử còn góp phần
vào công tác xã hội hóa giáo dục trong bối cảnh hiện nay.
Qua quá trình tổ chức buổi ngoại khoá cho hs nhân dịp kỷ niệm 68 năm ngày thành lập
quân đội nhân dân Việt nam đã cho thấy hiệu quả thực sự của hoạt động này. trong
khuôn khổ của đề tài do thời gian và trình độ còn hạn chế, đôi khi cách nhìn nhận còn

Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng (22/12/1944-22/12/2010) và 21
năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân (22/12/1989-22/12/2010).
66 năm qua, được sự giáo dục, lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ, sự đùm bọc của nhân
dân, Quân đội ta đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Trong công cuộc đổi
mới, phát huy truyền thống anh hùng, Quân đội ta vừa sẵn sàng chiến đấu vừa lao động
sản xuất và đạt được những thành tựu rất đáng tự hào. Ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam
Tuyên truyền giải phóng quân - đội quân chủ lực đầu tiên của QĐND Việt Nam được
thành lập theo Chỉ thị của lãnh tụ HỒ CHÍ MINH. Chỉ sau đó vài ngày, thực hiện lời dạy
của lãnh tụ HỒ CHÍ MINH “Trong một tháng phải có hoạt động, trận đầu nhất định phải
thắng”, ngày 25/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân tiến công đồn
Phai Khắt; ngày 26/12/1944 tiến công đồn Nà Ngần. Cả hai trận đánh đầu tiên, Quân đội
ta đều giành thắng lợi, mở ra truyền thống quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược của
QĐND Việt Nam.Tháng 4/1945, Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị Quân sự cách
mạng Bắc Kỳ quyết định thống nhất lực lượng vũ trang cả nước (Việt Nam Tuyên truyền
giải phóng quân, Cứu quốc dân…) thành Việt Nam Giải phóng quân. Cách mạng tháng
Tám năm 1945 thành công, Việt Nam Giải phóng quân được đổi tên thành Vệ Quốc
quân. Năm 1946, Vệ Quốc quân đổi tên thành Quân đội Quốc gia Việt Nam. Năm 1950,
đổi tên thành Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày 22/12/1944 - ngày thành lập Đội Việt
Nam Tuyên truyền giải phóng quân được lấy làm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân
Việt Nam.Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi bằng chiến dịch
Điên Biên Phủ (7/5/1954) đã khẳng định sức mạnh của chiến tranh nhân dân và sự trưởng
11


thành vượt bậc của Quân đội ta khi đánh thắng đội quân viễn chinh hiện đại của thực dân,
chấm dứt hoàn toàn ách xâm lược của thực dân Pháp trên đất nước ta và các nước trên
bán đảo Đông Dương, tạo điều kiện vững chắc để nhân dân ta giành thắng lợi vĩ đại trong
cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên
CNXH.Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, QĐND Việt Nam đảm
nhiệm vai trò nòng cốt; được Đảng và Nhà nước giáo dục, rèn luyện đã chiến đấu anh

chỉnh, bố trí lực lượng, tạo thế chủ động trên các địa bàn chiến lược, giải quyết chính
12


sách hậu phương quân đội.
Kỷ niệm 66 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, 21 năm Ngày hội Quốc
phòng toàn dân là dịp chúng ta ôn lại lịch sử, truyền thống vẻ vang, những chiến công
oanh liệt của Quân đội và nhân dân ta. Qua đó, khơi dậy niềm tự hào, tự tôn dân tộc, nâng
cao lòng yêu nước, yêu CNXH; nâng cao ý chí quật cường, ý thức tự lực, tự cường vượt
qua mọi khó khăn, thử thách, ra sức xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, xây
dựng QĐND Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng
yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới của cách mạng; góp phần xứng đáng vào sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Phụ lục 2:
HỆ THỐNG CÂU HỎI CHUẨN BỊ CT NGOẠI KHÓA 22/12
phần thi “Nhập ngũ”
Hiểu biết về Quân đội nhân dân VN
Câu 1: Đội VNTTGPQ thành lập ngày, tháng, năm nào, ở đâu ?
Câu 2: Lực lượng vũ trang nào được coi là vốn vũ trang đầu tiên của cách mạng Việt
Nam ?
Câu 3: Tiền thân của quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng nào ?
Câu 4: Hai trận thắng lớn đầu tiên của đội VNTTGPQ là trận thắng nào ?
Câu 5: Ai được mệnh danh là “Anh cả ” của quân đội nhân Việt nam?
Câu 6: Trong kháng chiến chống Pháp chiến thắng quân sự đầu tiên của quân đội ta buộc
Pháp phải chuyển sang đánh lâu dài với ta là chiến thắng nào ?
Câu 7: Trong kháng chiến chống Pháp chiến thắng nào đánh dấu thế chủ động trên chiến
trường dần thuộc về ta ?
Câu 8: Nhà thơ Tố Hữu đang nhắc tới cuộc kháng chiến nào của dân tộc qua hai câu thơ
sau :

Câu 3: Tên mặt trận do Nguyễn Ái Quốc đặt trong hội nghị TW tháng 8 năm 1941 ?
Câu 4; Câu nói “Dù phải hi sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy trường sơn cũng quyết
giành cho được độc lập ” được Bác nói trong thời điểm nào ?
Câu 5: Bác Hồ soạn thảo tuyên ngôn độc lập ở số nhà….phố….Hà Nội

14


Câu 6: Câu nói “.. chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng , nhưng chúng ta
càng nhân nhượng thì thực dân Pháp càng lấn tới vì chúng quyết tâm cướp nước ta một
lần nữa” . Chúng ta đang nhắc tới văn kiện nào của chủ tịch Hồ Chí Minh ?
Câu 7: “ Không! chúng ta thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất
định không chịu làm nô lệ.” Chúng ta đang nhắc tới văn kiện nào của chủ tịch Hồ Chí
Minh ?
Câu 8: câu nói “…các Vua Hùng đã có công dựng nước Bác cháu ta phải cùng nhau giữ
lấy nước.” được Bác Hồ nói ở đâu, khi nào ?
Câu 9: Câu nói “không có gì quí hơn độc lập tự do ” được bác Hồ nói vào thời điểm nào ?
Câu 10 : Câu nói “Quân đội ta trung với đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì
độc lập tự do của tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội. nhiệm vụ nào cũng hoàn thành khó khăn
nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” 22/12/64- 20 năm TL QĐNDVN
Hiểu biết về Văn học
Câu 2: Tên đơn vị bộ đội thời kì chống Pháp hoạt động ở một vùng rộng lớn bao gồm các
tỉnh Sơn La, Lai Châu, Hoà Bình, miền Tây Thanh Hoá và cả bên kia biên giới Việt Lào,
có nhiệm vụ vừa đánh tiêu hao sinh lực địch vừa vận động nhân dân kháng chiến.
- Tây Tiến
Câu 5: Người anh hùng nào được nhắc đến trong bài thơ Người con gái Việt Nam của Tố
Hữu?
- Nữ anh hùng Trần Thị Lý (tên thật là Trần Thị Nhâm)
Câu 6: Đoạn thơ sau được trích trong bài thơ nào? Tác giả là ai?
Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất

nhiều thế hệ người Việt Nam.
Hiện nay Tiểu đoàn mang phiên
hiệu mới là Tiểu đoàn 2 Trung đoàn
1, Sư đoàn 330 - Quân khu 9.

Bài hát : Hành khúc ngày và
đêm (1972) Phan Huỳnh Điểu
Hành khúc ngày và đêm (1972)
Phan Huỳnh Điểu (1924-) là
một nhạc sĩ Việt Nam. Phần lớn
các ca khúc của Phan Huỳnh
Điểu là nhạc đỏ, nhưng ông cũng
có một số sáng tác thuộc dòng
tiền chiến

Bài : Hát mãi khúc quân hành
Diệp Minh Tuyền (1941-1997) là
một một nhà thơ nhưng hầu hết lại
được biết như là một nhạc sĩ Việt
Nam. Hầu hết các sáng tác của ông
thuộc dòng nhạc đỏ, được biết tới
nhiều hơn cả là bài Hát mãi khúc
quân hành, nhưng Diệp Minh
Tuyền còn là tác giả của ca khúc
Tình cờ, một ca khúc trữ tình được
giới trẻ yêu thích.

17



trong những nhạc sĩ hàng đầu
của nền âm nhạc cách mạng Việt
Nam.

18


Phụ lục 4:
(Dưới đây là những hình ảnh liên quan đến phần thi “chiến thắng ”)
Nhóm 1

1.Xô Viết Nghệ -Tĩnh-1930-1931

3.Tổng khởi nghĩa tháng 8 tại HN

2.Thành lập ĐVNTTGPQ(22/12/1944)

4.Quang cảnh 2/9/1945

19


5.Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập(2/9/1945)
Nhóm 2

1. Tổng tuyển cử(6/1/1946)

3.Bác Hồ chỉ huy CD Biên giới (1950)

2.Toàn quốc kháng chiến(1946)


5.Hội
nghị
Giơnevơ(1954
định )

21


Nhóm 3

5.Xe tăng QGP tiến vào Dinh Độc lập(30/4/1975)
Thiết kế hỗ trợ chương trình HĐNGLL trên phần mềm Violet.

22


23


24


25