SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH QUA VIỆC TỔ
CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP”


I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Từ khi xuất hiện trên trái đất, con người đã gắn bó với thiên nhiên, nhờ có lao động
con người đã chủ động khai thác tài nguyên thiên nhiên để duy trì sự sống của mình.
Trong quá trình lao động và sản xuất con người đã cải tạo thiên nhiên, nhưng ngược lại
cũng tàn phá thiên nhiên như đốt rừng, tiêu diệt các loài động thực vật, sử dụng chất độc
hóa học, chất phóng xạ hủy hoại thiên nhiên gây nên tình trạng khủng hoảng sinh thái.

Cần phải làm gì để ngăn chặn thực trạng trên cứu lấy con người và sự sống của
muôn loài ?

Một trong những biện pháp có hiệu quả lâu dài và rất quan trọng là phải giáo dục ý
thức bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ, những người chủ tương lai của đất nước, những
học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường . Ở nước ta vấn đề giáo dục môi trường cũng là
mối quan tâm sâu sắc của Đảng , nhà nước và hệ thống nhà trường. Nghi quyết IV của
Ban chấp hành TW Đảng khóa VII năm 1993 đã đề ra nhiệm vụ: “Đẩy mạnh giáo dục
pháp luật, đạo đức, thẩm mỹ, môi trường, dân số rèn luyện thể chất cho học sinh.”


Trong hệ thống nhà trường, việc giáo dục môi trường (GDMT) cần được coi trọng
đặc biệt ở bậc tiểu học, bởi lẽ: Bậc tiểu học là bậc học nền móng, bậc phổ cập của hệ
thống giáo dục quốc dân. Hàng chục triệu trẻ em một khi đã được giáo dục đầy đủ các
hành trang về nhận thức, tri thức về bảo vệ môi trường sẽ là một lực lượng hùng hậu
đóng vai trò nòng cốt , trong mọi hành động cải thiện môi trường, bảo vệ tài nguyên của



Nhưng trong thực tế hiện nay việc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,
nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường cho học sinh, tạo cảnh quan sư
phạm xanh - sạch - đẹp ngay nơi chúng ta đang sống.

II. THỰC TRẠNG BAN ĐẦU:

Có thể nói rằng trong những năm qua từ quan điểm chỉ đạo của Đảng, của Nhà nước,
đặc biệt là chủ trương của ngành GD Đại Lộc đã có những công văn hướng dẫn, chỉ đạo
đến công việc xây dựng và GDMT trong các trường Tiểu học và THCS. Việc trồng cây
xây dựng cảnh quan sư phạm một trong những yêu cầu cấp bách không thể thiếu được
trong công tác xây dựng trường chuẩn Quốc Gia. Trường Tiểu học Trương Hoành đã
được công nhận là trường chuẩn Quốc gia giai đoạn 2005-2006 song thực trạng công tác
giáo dục môi trường chưa được đầu tư đúng mức đã dẫn đến hậu quả đáng tiếc là: Về
khía cạnh bảo vệ môi trường chưa có nhiều tác động từ nhiều phía (địa phương, nhà
trường, nhân dân). Công tác giáo dục chưa cụ thể, chưa đưa ra nhiều hình thức để tổ


chức, chưa gây được nhận thức tốt, chưa xây dựng được hành vi đúng đắn. Từ đó, các em
càng lớn trong độ tuổi thì tình trạng phá phách càng kéo dài. Các biểu hiện cụ thể là học
sinh luôn có thói quen dẫm nát cây cỏ, ngắt phá hoa, cành, cây cảnh, bẻ ngọn cây non
mới trồng, vứt rác và phóng uế bừa bãi, vịêc bắn phá tổ chim, bắt giết bươm bướm,
chuồn chuồn, ếch nhái... không chỉ là thói quen mà còn là thú vui của các em. Phần lớn
các em chưa phân biệt được những loài vật có lợi và những loài vật có hại để góp phần
cho công tác bảo vệ môi trường. Từ đó bản thân tôi suy nghĩ cần phải làm như thế nào để
giúp học sinh có ý thức tự giác bảo vệ của công, bảo vệ môi trường để cảnh quan trường
ngày càng xanh, sạch, đẹp.

III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:

lớp, từ đó xây dựng hành vi, thói quen, biết quí trọng sức lao động và ý thức tự giác, tự
bảo vệ môi trường của từng học sinh.

- Nhà trường có thể quyết định bất kỳ thời điểm nào trong năm để phát động cho học
sinh tham gia tuần lễ “vệ sinh môi trường” các nội dung như:

+ Tự chăm sóc cây trồng và cây cảnh, bồn hoa được nhà trường giao

+ Thường xuyên làm vệ sinh trường, lớp, vệ sinh cá nhân.

+ Không vứt rác bừa bãi, đi tiêu, đi tiểu đúng nơi qui định...

- Tổ chức hoạt động dã ngoại: một hoạt động diễn ra bên ngoài khung viên nhà
trường bao giờ cũng là nguồn hứng thú vô tận đối với học sinh. Tùy theo qui mô của
chương trình, thời gian của hoạt động dã ngoại thông qua đó để giáo dục cho học sinh.


- Thông qua hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh qua các đợt sinh hoạt chủ đề,
chủ điểm trong năm để lồng ghép nội dung GDMT. Các nội dung GDMT có thể xem là
một phần của chương trình hoạt động trong năm. Sau mỗi đợt hoạt động đều tổ chức
tuyên dương khen thưởng kịp thời.

2. Đối với các giáo viên cần phải nắm vững các qui tắc sau để xây dựng các biện
pháp và cách thức tổ chức các hoạt động ngoại khóa để GDMT cho học sinh:

- Lựa chọn nội dung để tiến hành tổ chức: cần phải xem xét nội dung thể hiện tính
ưu tiên của vấn đề môi trường. Sự lựa chọn này luôn phải tính đến các mối quan hệ như:
phát triển/tác động, nguyên nhân/kết quả, vấn đề/giải pháp, suy nghĩ/hành động. Điều này
quyết định đến việc lựa chọn nội dung phù hợp. Việc xác định và lựa chọn những vấn đề
môi trường có liên qua trực tiếp đến học sinh nhằm thu hút các em giải quyết vấn đề bằng


+ Giáo viên giám sát quá trình thực hiện, giúp đỡ.

+ Học sinh trình bày kết quả thực hiện (cá nhân hoặc nhóm)

+ Đánh giá (Học sinh tự đánh giá - Nhóm hoặc cá nhân - GV định hướng)

- Giúp học sinh phân tích kết quả:

Phân tích và khai thác kết quả sau một lần tổ chức hoạt động, những bài học được
rút ra trong quá trình phân tích, tranh luận và kết luận. Kiến thức về môi trường được tích
lũy cho học sinh ở giai đoạn này là nhiều nhất, thích hợp nhất.

- Sử dụng các phương pháp trong quá trình tổ chức thực hiên các hoạt động ngoại
khóa.

Mọi phương pháp giáo dục môi trường đều thực hiện trên nguyên tắc lấy học sinh
làm nhân vật trung tâm được thực hiện bởi 2 hình thức:


+ Hình thức triển khai hoạt động độc lập

+ Hình thức triển khai hoạt động chung

- Đặt ra các vấn đề mới cần giải quyết sau khi tổ chức một hoạt động

Không có một hoạt động nào thực sự kết thúc hoàn toàn; tự nó vốn đã tìm ẩn các vấn
đề mới, có nhu cầu cần được tiếp tục giải quyết.

Ví du:Sau khi quan sát một vấn đề về môi trường nào đó thường sẽ nảy sinh nhu cầu

3. Thiết kế hoạt động:


+ Mục đích yêu cầu.

+ Chuẩn bị (nhân sự, phân công nhiệm vụ để thực hiện, hỗ trợ tài chính, thời gian
thực hiện...)

+ Chương trình hoạt động (kế hoạch chi tiết)

4. Diễn biến hoạt động (theo dõi quá trình thực hiện)

5. Kết thúc hoạt động (đánh giá kết quả, rút bài học kinh nghiệm)

IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:

Xuất phát từ quan điểm giáo dục của Đảng, Nhà nước coi trọng GD Tiểu học là nền
tảng để tạo điều kiện từng bước cho học sinh phát triển toàn diện là nhiệm vụ hàng đầu
trong đó có việc GD, rèn luyện kỹ năng bảo vệ môi trường.

Trong quá trình thực hiện tôi nhận thấy hiệu quả của GDMT cho học sinh tiểu học
đã được nâng cao. Nếu tiến hành GDMT thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp với


những nội dung phong phú hình thức đa dạng phù hợp lứa tuổi của học sinh, gần gũi với
cuộc sống thực của trẻ và phù hợp với những điều kiện cụ thể của nhà trường.

Về quan cảnh trường lớp luôn luôn sạch sẽ, cây non trong nhà trường không còn tình
trạng bị bẻ phá như trước. Việc ý thức bảo vệ của công, giữ gìn vệ sinh môi trường được
nâng cao một cách rõ rệt.


b/ Toàn xã hội trong đó có học sinh.

c/ Các thành viên của câu lạc bộ môi trường.

d/ Cơ quan y tế.

4/ Em thấy ở sân trường vài mẫu giấy vụn, em sẽ làm gì ?

a/ Dùng chân đá các mẩu giấy đó sang một bên.


b/ Gọi các bạn học sinh trực đến nhặt.

c/ Em tự nhặt các mẩu giấy đó và bỏ vào sọt rác.

d/ Bình thản bỏ đi.

5/ Em có ước mơ và kiến nghị gì về môi trường hiện nay:

(Học sinh tự luận).

* Về yêu cầu kỹ năng hệ thống các câu hỏi đưa ra khảo sát học sinh cần đạt các yêu
cầu sau:

+ Kiểm tra được nhận thức của học sinh về môi trường.

+ Đánh giá việc thể hiện hành vi của học sinh

+ Biểu lộ tình cảm của học sinh về môi trường,

TL

SL

TL

5

120

82

68.3

38

31.7

0

0

4

107

73

68.2


56.9

44

43.1

0

0


TC

429

279

65.0

150

35.0

0

0

V/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

Phối kết hợp với TPT Đội thường xuyên xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động


Giai đoạn đầu thực hiện các kế hoạch này thường gặp nhiều khó khăn nên ban hoạt
động ngoài giờ lên lớp phải tập trung đầu tư xây dựng giúp đỡ một vài đơn vị làm mẫu từ
đó nhân điển hình cho các lớp khác thực hiện.

Mỗi đợt tổ chức hoạt động đều đưa vào nội dung thi đua để xếp loại cá nhân, lớp.
Ban tổ chức phải xây dựng bản điểm để chấm điểm, thành lập ban giám khảo theo dõi
chấm điểm, tổng kết khen thưởng kịp thời. Đây là động cơ tốt nhằm thôi thúc mọi thành
viên tham gia hoạt động một cách tích cực, do đó mọi hoạt động đều đem lại kết quả cao.

Qua một học kỳ thực hiện ở Trường Tiểu học Trương Hoành tôi nhận thấy việc tổ
chức GDMT qua hoạt động ngoại khóa đã tạo điều kiện cho học sinh tiếp thu kiến thức
một cách nhẹ nhàng, gây được nhiều hứng thú trong học tập rèn luyện kỹ năng thực hành
một cách nhanh chóng, xây dựng được hành vi thói quen bước đầu hình thành nhân cách
cho học sinh.


Tôi tin tưởng rằng với kinh nghiệm này các đồng chí trong ban hoạt động ngoài giờ,
thầy cô giáo chủ nhiệm ở các trường đều cũng có thể áp dụng được với trường lớp của
mình.