SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"KINH NGHIỆM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG TIẾT
MỸ THUẬT"

1


ĐẶT VẤN ĐỀ
A/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu cấp bách trong thời đại ngày nay và phương
pháp làm việc theo nhóm là một trong những phương pháp dạy học đổi mới lấy học sinh
làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực của học sinh.
Dạy học là một nghệ thuật, nhưng dạy nghệ thuật lại càng phải nghệ thuật hơn. Do
vậy trong thời gian dạy học môn Mĩ thuật tai trường THCS Lê Lợi tôi luôn tìm tòi và vận
dụng phương pháp dạy học môn Mĩ thuật theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học.
Khi dạy học người giáo viên phải có vai trò dẫn dắt khéo léo để biến quá trình dạy học
thành quá trình tự học, tự khám phá và xây dựng kiến thức của mỗi học sinh. Để làm tốt
điều đó người giáo viên cần phải nắm vững phương pháp giảng dạy theo yêu cầu của đổi
mới phương pháp nhằm phát huy tính tích cực độc lập suy nghĩ, sáng tạo của học sinh
thông qua việc học sinh chủ động tham gia vào các hoạt động học tập để lĩnh hội kiến
thức, biến học sinh thành một chủ thể tích cực, chủ động nắm bắt kiến thức một cách tự
nhiên, không gò bó. Giáo viên giữ vai trò là người hướng dẫn… Tôi thấy phương pháp
làm việc theo nhóm là một trong những phương pháp áp dụng rất hiệu quả vào việc dạy
và học Mĩ thuật đăc biệt đối với phân môn thường thức mĩ thuật, nó hình thành sự đoàn
kết phấn đấu thi đua của từng cá nhân, từng nhóm học sinh trong tập thể lớp, kích thích
học sinh tính tích cực suy nghĩ, động não tiếp thu kiến thức một cách chủ động sáng tạo.
Nhưng sử dụng phương pháp làm việc theo nhóm sao cho hiệu quả, kích thích tối đa sự
tích cực tham gia của học sinh vào hoạt động học là một vấn đề cần thiết trong giảng
dạy… Qua thời gian dạy học môn Mĩ thuật tôi thấy việc sử dụng phương pháp thảo luận

pháp khắc phục những nhược điểm đó.
- Phương pháp thực nghiệm: Vận dụng những phương pháp làm việc theo nhóm theo
hướng tích cực đã nghiên cứu xem kết quả dạy học có tốt hơn không.
- Phương pháp so sánh và chứng minh:
+ So sánh kết quả trước và sau khi tiến hành thực nghiệm áp dụng các giải pháp đã đề
ra.
+ Chứng minh cách dạy phương pháp làm việc theo nhóm theo hướng đổi mới nhằm
nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật ở trường THCSLê Lợi đã thành công.
- Nhóm phương pháp thống kê: Thống kê bằng biểu bảng nhằm đánh giá thực trạng và
thấy được hiệu quả của việc áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm theo hướng đổi
trong môn Mĩ thuật.
G/ PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
- Việc dạy và học mĩ thuật trong trường THCS Lê Lợi.
3


- Phương pháp làm việc theo nhóm trong dạy học Mĩ thuật.
- Thực hiện: Từ 15 tháng 8 năm 2012 đến hết tháng 4 năm 2013
PHẦN II : NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I/ Cơ sở lí luận của việc áp dụng phƣơng pháp làm việc theo nhóm theo hƣớng đổi
mới trong dạy học môn Mĩ thuật.
Trước hết chúng ta cần hiểu bản chất của hình thức làm việc theo nhóm là tạo điều
kiện cho mọi học sinh đều được tham gia vào quá trình học tập một cách tự giác bằng khả
năng của mình. Phương pháp dạy học này xây dựng cho học sinh tinh thần tập thể, ý thức
cộng đồng với công việc chung, đồng thời hình thành cho học sinh phương pháp làm việc
khoa học ( tự lập kế hoạch và làm việc theo kế hoạch). Đối với môn học Mĩ thuật,
phương pháp làm việc theo nhóm thường được thực hiện khi học thường thức mĩ thuật,
bày mẫu và lựa chọn mẫu vẽ, trong trò chơi ghép hình, vẽ màu.. để học sinh có điều kiện
bộc lộ ý kiến, tăng khả năng hợp tác và khả năng làm việc cá nhân. Phương pháp dạy học
theo hình thức làm việc theo nhóm có rất nhiều cách tổ chức thực hiện khác nhau cụ thể


Hình thức thông tin phản hồi trong quá trình dạy học.

-

Kĩ thuật tia chớp( Phỏng vấn nhanh)

-

Kĩ thuật “ 3 lần 3”

Những hình thức làm việc theo nhóm trên hay còn gọi là kĩ thuật dạy học tích cực, mỗi
hình thức có một đặc thù riêng và mang lại hiệu quả rất cao trong giảng dạy không chỉ
cho môn học Mĩ thuật mà nó phù hợp với rất nhiệu môn học khác nhau… Tuy nhiên áp
dụng phương pháp làm việc theo nhóm trong dạy học Mĩ thuật như thế nào cho hiệu quả
là một bài toán khó trong phương pháp dạy học đòi hỏi người giáo viên cần thường
xuyên nghiên cứu và học hỏi.
4


Được sự chỉ đạo của nghành Giáo dục, của Ban giám hiệu nhà trường, tổ khoa học xã
hội… tích cực tham gia dự và dạy hội giảng, chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học
cấp trường, cấp cụm, cấp huyện…Qua mỗi giờ dạy đều được đánh giá nhận xét rút kinh
nghiệm và tìm ra những ưu điểm và hạn chế khi áp dụng đổi mới phương pháp trong giờ
dạy. Thực tế bản thân tôi đã dạy một số tiết dạy Mĩ thuật và nhận thấy việc áp dụng
phương pháp làm việc theo nhóm trong từng tiết dạy còn rất nhiều hạn chế cần được khắc
phục để nâng cao chất lượng môn học. Nhận thức được điều đó tôi đã dạy, dự giờ và phát
hiện ra những hạn chế mà giáo viên thường mắc phải và đưa ra giải pháp khắc phục
những hạn chế đó.
II. Thực trạng những hạn chế khi áp dụng phƣơng pháp làm việc theo nhóm

1

14.3

2

28.6

4

57.1

0

0

7

Bản thân tôi nhận thấy:
- Hình thức làm việc theo nhóm còn đơn điệu.
- Học sinh không tập trung chú ý, mất trật tự, những HS lười có cơ hội trốn tránh công
việc ỷ lại vào các bạn trong nhóm.
- Trong 1 tiết dạy còn diễn ra 2 đến 3 lần thảo luận nhóm.
- Học sinh chưa thực sự hứng thú tham gia hoạt động nhóm, và thi đua giữa các nhóm.
- Học sinh lạc đề, thảo luận chưa đúng nội dung yêu cầu.
- Trình bày ý kiến thảo luận hoặc sản phẩm hoạt động nhóm còn sơ sài. Các nhóm chỉ
đọc kết quả, giáo viên nhắc lại, chưa có ý kiến phản biện, phỏng vấn, tranh luận để khai
thác sâu hơn nội dung bài.

5


6


- Tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường chuẩn bị chu đáo về cơ sở vật chất, phòng bộ
môn phù hợp, thuận tiện cho việc áp dụng hình thức thảo luận nhóm( sắp xếp sơ đồ chỗ
ngồi, vị trí bày mẫu…)
- Không lạm dụng hình thức làm việc theo nhóm. Mỗi tiết dạy chỉ lập kế hoạch cho 1 lần
thảo luận nhóm( đối với lí thuyết) hoặc áp dụng làm việc theo nhóm đối với yêu cầu của
bài thực hành.
- Nghiên cứu kĩ phương pháp dạy học để hiểu rõ bản chất của hình thức làm việc theo
nhóm giúp áp dụng hợp lý trong từng bài dạy.
- Cần hiểu rõ được những ưu điểm để áp dụng, lường được hạn chế của hình thức làm
việc theo nhóm để có kế hoạch khắc phục.
- Giáo viên cần nhắc nhở học sinh chuẩn bị tốt đồ dùng học tập
- Giáo viên cần có kĩ năng tổ chức, chuẩn bị chu đáo đảm bảo tính thực tiễn, tính khoa
học, tính sư phạm.
- Bám sát mục tiêu bài học để đưa ra yêu cầu làm việc theo nhóm( hệ thống câu hỏi ngắn
gọn , xúc tích, phù hợp đối tượng.)
- Giao nhiệm vụ và quy định thời gian cụ thể cho các nhóm.
- Xác định rõ vai trò của người giáo viên trong hoạt động này chỉ là người hướng dẫn để
học sinh chủ động hoạt động nhóm , không áp đặt học sinh làm theo ý tưởng của giáo
viên.
- Giáo viên cần đưa ra những tiêu chí thi đua, tránh ganh đua giữa các nhóm để các em
tích cực, đoàn kết tham gia hoạt động học...
- Trong thời gian hoạt động nhóm giáo viên bao quát lớp nhắc nhở những học sinh cá
biệt không tích cực tham gia.
- Phương pháp thảo luận cần kết hợp vấn đáp để bổ xung, khắc sâu kiến thức.
- Khi trình bày ý kiến thảo luận, giáo viên nên cử những học sinh có năng khiếu thuyết
trình lên bảng, nêu lên nội dung thảo luận của nhóm mình dựa trên cơ sở hình ảnh trực

6

7

8

- Chia nhóm.
- Đặt tên nhóm.
- Cử nhóm trưởng, thư kí, phân công công việc cho các thành
viên.
- Sắp đặt vị trí nhóm.
- Giao công việc cụ thể cho nhóm.
- Nêu nhiệm vụ, nội dung công việc.
- Đề xuất thời gian thực hiện.
8


9

10

- Yêu cầu thực hiện.
- Chuẩn bị những nhận xét bổ xung và tổng kết đối với từng nội
dung hoặc toàn bài.

* Một số lƣu ý.
- Các mục tiêu nêu ra cần cụ thể.
- Nội dung làm việc theo nhóm cần cụ thể, có trọng tâm .
- Cần khuyến khích học sinh tham gia với thái độ đúng đắn.
- Động viên khích lệ những học sinh ít nói, dụt dè cùng tham gia.


chủ

đề

dưới

nhiều

phương

diện

khác

nhau.

- Các thành viên được chia thành hai nhóm theo hai hướng ý kiến đối lập nhau về một
luận điểm cần tranh luận. Việc chia nhóm có thể theo nguyên tắc ngẫu nhiên hoặc theo
nguyên vọng của các thành viên muốn đứng trong nhóm ủng hộ hay phản đối.
- Một nhóm cần thu thập những lập luận ủng hộ, còn nhóm đối lập thu thập những luận
cứ phản đối đối với luận điểm tranh luận.
- Sau khi các nhóm đã thu thập luận cứ thì bắt đầu thảo luận thông qua đại diện của hai
nhóm. Mỗi nhóm trình bày một lập luận của mình: Nhóm ủng hộ đưa ra một lập luận ủng
hộ, tiếp đó nhóm phản đối đưa ra một ý kiến phản đối và cứ tiếp tục như vậy. Nếu mỗi
nhóm nhỏ hơn 6 người thì không cần đại diện mà mọi thành viên có thể trình bày lập
luận.
- Sau khi các lập luận đã đưa ra thì tiếp theo là giai đoạn thảo luận chung và đánh giá, kết
luận thảo luận.
3.2. Áp dụng vào bài cụ thể. “Bài 20. Sơ lược về mĩ thuật hiện đại phương Tây cuối thế

1

Ấn
Tượng
2

Tân
Ấn
Tượng

Hậu
Ấn
Tượng

Bƣớc 4: Giao nhiệm vụ:
- Nhóm 1+2 thảo luận về hội hoạ hàn lâm và hội hoạ ấn tượng.
- Nhóm 3 +4 thảo luận trường phái hội hoạ tân ấn tượng và hậu ấn tượng.
Bƣớc 5: Giới thiệu câu hỏi thảo luận của nhóm
* Câu hỏi thảo luận của nhóm 1 + 2
? Hội hoạ Ấn tượng ra đời trong hoàn cảnh nào.
? Em hãy so sánh sự khác nhau của hội hoạ hàn lâm và hội hoạ Ấn tượng.
* Câu hỏi thảo luận của nhóm 3 + 4
? Hãy so sánh sự thể hiện khác nhau của hội hoạ Hậu Ấn tượng và Tân Ấn tượng.
? Em hãy kể tên 1 số tác giả, tác phẩm tiêu biểu của trường phái hội hoạ Ấn tượng và
Tân Ấn tượng.
Bƣớc 6: Đề xuất thời gian thực hiện( 5 phút)
Bƣớc 7: Yêu cầu học sinh nhắc lại nội dung thảo luận và tiến hành thảo luận nhóm
- Yêu cầu thời gian thảo luận trong 5 phút
- Giáo viên bao quát lớp nhắc nhở học sinh tập trung thảo luận.
Bƣớc 8: Yêu cầu trình bày ý kiến thảo luận, nhận xét, phản biện, tranh luận, bổ sung

b. Các hoạt động dạy học bài mới:
Giáo viên

Học sinh

HĐ1 : Hƣớng dẫn tìm - Học sinh ghi bài
hiểu vài nét về bối
cảnh xã hội. (5’)
? Em hãy nêu một số sự

Nội dung
I/. Vài nét
về
bối
cảnh
xã
hội.
12


kiện lịch sử giai đoạn Trả lời
cuối thế kỉ XIX đến đầu
thế kỉ XX .
? Thời kì này có những
thay đổi gì ?
GV củng cố
-Công xã Pa-ri (1871),
chiến tranh thế giới lần - Học sinh lắng nghe
thứ nhất (1914 – 1918),
cách mạng tháng mười


- Sự biến
động
về
chính
trị
kéo theo sự
biến đổi về
nghệ thuật.

II. Sơ lƣợc
về một số
trƣờng
phái
mĩ
thuật

1.Trƣờng
phái hội
họa
Ấn
tƣợng

N3:NhómTânẤntượng

13


N4:NhómHậuẤntượng.
* Thời gian thực hiện 5 - Học sinh ngồi theo vị trí nhóm - Ấn tượng

? Hãy so sánh sự thể và tân Ấn tượng?
hiện khác nhau của hội
hoạ Hậu Ấn tượng và  Hội hoạ Ấn tượng ra đời
trong hoàn cảnh: Lấy tên Ấn
Tân Ấn tượng?
tượng từ bức tranh cùng tên “
? Em hãy kể tên 1 số Ấn tượng mặt trời mọc” của hoạ
tác giả, tác phẩm tiêu sĩ Mô- Nê trong cuộc triển lãm
biểu của trường phái của các hoạ sĩ trẻ tại Pa ri năm
hội hoạ Ấn tượng và 1874.
Tân Ấn tượng?
* Sự khác nhau của hội hoạ hàn
lâm và hội hoạ ấn tượng:
- Nhóm 3 + 4:

- Họ không
chấp nhận
lối vẽ kinh
điển khuôn
vàng thước
ngọc mà
vẽ
cảnh
- Hội hoạ hàn lâm thể hiện trau thực.
chuốt, chú trọng nhiều đến đặc
- Giáo viên gợi mở để điểm, đề tài chú trọng nhiều đến
học sinh nhận xét, đặt sự tích trong kinh thánh, thường
câu hỏi phỏng vấn và vẽ trong nhà…
phản biện ý kiến.
- Hội hoạ ấn tượng đã thay đổi

lâm không hề khô cứng mà nó
đã đạt đỉnh cao về nghệ thuật hội
hoạ…

* Nhóm 1 đặt ra lời giải thích để - Một số
bảo vệ ý kiến đúng.
tác phẩm:
Hội hoạ hàn lâm thường được Ấn tượng
trời
thể hiện trong nhà, gò bó khi thể mặt
mọc, Bữa
- Giáo viên yêu cầu hiện bằng người mẫu cụ thể, hội ăn
trên
hoạ ấn tượng đã đưa thiên nhiên
nhóm 3+4 trình bày câu
vào trong tranh, chú trọng ánh cỏ...
trả lời.
sáng , nét vẽ phóng khoáng
hơn…
- Học sinh tập trung ý kiến và đi
đến kết luận về hội hoạ hàn lâm
và hội hoạ Ấn tượng.
* Nhóm 3 + 4 trình bày ý kiến
thảo luận
Các họa sĩ trường phái hội họa
Ấn tượng đã vẽ người và ảnh
thực bên ngoài thay cho việc vẽ
người mẫu trong phòng, các hoạ
sĩ rất chú trọng ánh sáng đặc biệt
là ánh sáng mặt trời chiếu vào

Nhắc…
* Nhóm 2 đặt câu hỏi để phản
biện nhóm 4
? Dựa vào đâu mà bạn phân biệt
được hội hoạ Tân ấn tượng và
Hậu ấn tượng.
* Nhóm 4 đưa ra ý kiến giải
thích câu hỏi của nhóm 2.
- Hội hoạ Tân ấn tượng và Hậu
ấn tượng đều giống nhau ở
điểm:

- Đều sử dụng chất liệu sơn dầu,
đa dạng về đề tài, đều đưa thiên
Yêu cầu các nhóm bình nhiên vào trong tranh, rất chú
xét kết quả và tìm ra trọng ánh
nhóm hoàn thành xuất
sáng nhưng dựa vào đặc điểm
sắc .
sau tôi có thể phân biệt được hội
- Giáo viên nhận xét , hoạ Tân ấn tượng và Hậu ấn
16


tổng kết ý kiến thảo tượng: hai trường phái này khác
luận
nhau về phong cách và cách sử
dụng màu (Hội hoạ tân Ấn
tượng dùng màu nguyên chất
chấm nhiều chấm nhỏ tạo nên

-Ra
đời
năm 1905
ở Pari.

-Trường phái hội họa Dã thú sử
dụng phép giản ước, cách nhìn
đơn giản và dùng màu nguyên
sắc, dữ dội, (đỏ, vàng, lam…),
đường viền mạnh bạo, dứt khoát,
không vẽ vờn sáng tối...
-Đặc
sử
phép
ước,

điểm:
dụng
giản
cách
17


sĩ Vla-manh, Van Đônghen.
*Kết luận : Trường
phái hội họa Dã thú sử
dụng phép giản ước và
dùng màu nguyên sắc hi
vọng tạo ra nền hội họa
mới, tranh của họ rất có

là hoạ sĩ Brắc-cơ và Pi-cát-xô
sâu sắc của xã hội Châu
chịu ảnh hưởng mạnh mẽ ở các
Âu đã tác động mạnh
hoạ sĩ hậu ấn tượng.
đến sự ra đời của các
trường phái mĩ thuật,

nhìn đơn
giản
và
dùng màu
nguyên
sắc.
(đỏ,
vàng,
lam…).
- Các tác
giả và tác
phẩm như :
Ma-tít-xơ
(cá đỏ..);
Đuy-phi
(sân quần
ngựa, …);
Máckê,Vlamanh, Van
Đôn

3.
Hoạ

điểm của3:
trường phái hội họa Ấn tượng, Dã thú,phái
Lập này
thể? là
hoạ
sĩ
Hƣớng dẫn học sinh
5.
Hướng
dẫn
bài
tập
về
nhà.(1)
Brắc-cơ và
tìm hiểu đặc điểm
-chung
Xem lại
cũ, hoàn
thành bài tập trong vở thực hành.
Pi-cát-xô
cácbài
trƣờng
phái
hội
họa trên.
phút)
- Chuẩn
bị bài(3
mới:

bình
xét kết quả và
tìm ra nhóm
hoàn thành
xuất sắc .

Không
chấp nhận
lối vẽ kinh
điển.

- Giáo viên
nhận xét ,
tổng kết ý
kiến
thảo
luận

- Xuất hiện nhiều họa sĩ và các Xuất hiện 4. Kết quả
nhiều họa
tác phẩm nổi tiếng.
sĩ,
tác đạt đƣợc khi
vận
dụng
phẩm.
sáng kiến.
- Bài giảng được diễn ra một cách tự nhiên, có trọng tâm.
- Giáo viên giữ đúng vai trò chỉ là người hướng dẫn điều khiển theo phương pháp dạy
học tích cực.,

SL

TL%

SL

TL%

5

71.4

2

28.6

0

0

0

0

7
*Qua bảng 1 và bảng 2 cho thấy sau khi áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm
theo hướng đổi mới chất lượng dạy và học môn Mĩ thuật được nâng cao. Trước thực
nghiệm, số tiết Giỏi đạt 14.3% tiết nhưng sau thực nghiệm đã đạt 71.4% . Số tiết Khá đạt
28.6%, sau thực nghiệm đạt 28.6%. Số tiết Trung bình đạt 57.1% nhưng sau thực nghiệm
đã không có tiết nào. Như vậy các biện pháp được áp dụng đã mang lại đa mang lại kết


Sau khi nghiên cứu đề tài tôi đã tìm ra một số phương pháp dạy học để nâng cao chất
lượng dạy học. Áp dụng những phương pháp đó trực tiếp vào trường tôi đang công tác
kết quả cho thấy những phương pháp tôi đã đưa ra để nâng cao chất lượng dạy và học
môn Mĩ thuật đã thành công.
Nghiên cứu đề tài đã giúp tôi hiểu được vai trò của người giáo viên trong sự nghiệp giáo
dục. Tâm huyết với nghề giúp tôi có những phương pháp hay, tìm ra những giải pháp tốt
nhất để nâng cao hiệu quả dạy và học môn Mĩ thuật nói chung và phân môn Mĩ thuật nói
riêng.
Tuy nhiên không có phương pháp dạy học nào là vạn năng muốn nâng cao chất lượng
môn học Mĩ thuật người giáo viên phải biết vận dụng những phương pháp dạy học một
cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đối tượng học sinh, nắm vững những yêu cầu đổi
mới phương pháp và kĩ năng dạy học, sao cho thu hút được sự tập trung chú ý của học
sinh, biến học sinh thành một chủ thể tích cực, chủ động nắm bắt kiến thức một cách tự
nhiên, không gò bó giáo viên chỉ cần đứng vai trò là người hướng dẫn... Hiện nay việc
dạy và học Mĩ thuật còn thiếu thốn về học cụ và học liệu, do vậy việc áp dụng phương
pháp dạy học thêo yêu cầu đổi mới còn gặp nhiều khó khăn... không thể một sớm, một
chiều mà chúng ta có thể khắc phục được. Do vậy việc nghiên cứu học hỏi và trang bị
cho mình kiến thức về phương pháp dạy học, áp dụng phương pháp một cách khoa học
giúp khắc phục tối đa những hạn chế, nâng cao được chất lượng môn học là việc làm cần
thiết, là nhiệm vụ quan trọng của mỗi giáo viên. Chính từ những việc làm thiết thực đó
minh chứng cho chúng ta tham gia một cách tích cực vào việc áp dụng đổi mới phương
pháp dạy học...
21


2. Khuyến nghị
* Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo:
- Tổ chức nhiều buổi chuyên đề để giáo viên được tham gia, giao lưu học hỏi kinh
nghiệm lẫn nhau cùng nâng cao trình độ chuyên môn.