TR

IăH CăQU CăGIAăHÀăN I
I H C KHOA H C XÃ H I VÀ NHÂN V N

NG

NGUY N TH BệCH

Quan ni m v nhơn sinh trong tín ng
cúng t tiên c a ng

ng th

i Vi t

LU N V N TH C S CH NGH A DUY V T BI N CH NG VÀ
CH NGH A DUY V T L CH S
Ng

ih

ng d n : GS.TS. Nguy n H u Vui

HÀ N I - 2003


M CL C
Trang
M căl c


ngăth ăăcúngăt ătiênă c aăng

iă Vi tă

1.3.ăM tăs ăkhíaăc nhănhânăsinhătrongătínăng
c aăng
Ch

ngăth ăcúngăt ătiênă

iă Vi tă ăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă34

ng 2 : Quan ni m v nhơn sinh trong tín ng
c a ng

16

ng th cúng t tiên

i Vi t hi n nay- th c tr ng vƠ gi i pháp

56
2.1.Th cătr ngăc aătínăng

ngăth ăcúngăt ătiênă c aăng

iă Vi tă ăhi nă nay-

nhìnăt ăgócăđ ănhânăsinhăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă
56

Th ă cúngă t ă tiênă làă m tă hi nă t

ngă xãă h iă đãăxu tăhi năt ăxaăx aăc aă

l chăs ănhânălo iăvàăđãăt năt iă ănhi uădânăt cătrênăth ăgi i.ăChoăđ nănay,ătínă
ng

ngă th ă cúngă t ă tiênă v nă cóă vaiă tròă quană tr ngă trongă đ iă s ngă tinhăth nă

c aă nhi uă t că ng

i.ă Nh ngă s ă đánhă giáă ýă ngh a,ă vaiă tròă c aă nóă trongă t ngă

giaiă đo năl chăs ăvàă ăm iăqu căgiaăl iă r tăkhácănhau.
ăVi tăNam,ăth ăcúngăt ătiênălàăm tălo iăhìnhătínăng

ngădânăgianăph ă

bi n.ăNóăph năánhărõănétăđ cătr ngăc aăv năhoáădânăgian,ăth măđ
“u ngăn
vàă t ngă c

cănh ăngu n”,ă“ năqu ănh ăk ătr ngăcây”,ăh

măđ oălýă

ngăvàoăvi căc ngăc ă

ngă ýăth căc ngăđ ng.ăNh ngăb năthânăhìnhăth cătínăng



ngă th ă cúngă t ă tiên,ă đ că bi t,ă

ngă th ă cúngă t ă tiênăc aăng

iăVi tălàă

v nă đ ă mangă ýăngh aălýălu năvàăth căti nănh măgópăph nălàmălànhăm nhăhoáă
cácă ho tă đ ngă tínă ng

ng,ă h

ngă vàoă cácă giáă tr ă đ oă đ că truy năth ngăc aă

dânăt c,ăgópăph năth căhi nă th ngăl iă cu căv năđ ngă“ăToànădânăđoànăk tăxâyă
d ngă đ iă s ngă v nă hoá”ă doă Nhàă n

că phátă đ ngă theoă tinhă th nă Ngh ăquy tă

TWă N mă (khoáă VIII)ă v ă xâyă d ngă vàă phátă tri nă n nă v nă hoáă Vi tă Namătiênă
ti n,ăđ măđàăb năs cădânăt c.ăăă
V iă ýă ngh aă lýă lu nă vàă th că ti nă c pă thi tă trên,ă tôiă đãă ch nă v nă đ ă
"Quan ni m v nhân sinh trong tín ng

ng th cúng t tiên c a ng

i Vi t”ă


làmă đ ă tàiă lu nă v nă th că s ă khoaă h că tri tă h c,ă chuyênă ngànhă CNDVBCăvàă


V tôn giáo tín ng

ng Vi t Nam hi n nay”ăc aă

ngăNghiêmăV năch ăbiênă

(Nxbă Khoaă h că xãă h i,ă HàăN iă1996;ă“Nh ng khía c nh tri t h c trong tín
ng

ng th cúng t tiên c a ng

i Vi t

đ ng b ng B c B hi n nay”ăc aă

ngă Sinh,ă Nxbă Chínhă tr ă Qu că giaă Hàă N iă 2002;ă “Tín ng

Tr nă

ng dân

gian Vi t Nam”ăc aăV ăNg căKhánh,ăNxbăV năhoáădânăt c,ăHàăN iă2001...
Ngoàiăra,ăcònănhi uăbàiăvi tăcôngăb ătrênăbáoăvàăt păchí,ănh :ăT păchíă
Tri tă h c,ă ă C ngă s n,ă Nghiênă c uă lýă lu n,ă Thôngă tină lýă lu n,ă T ă t

ngă v nă

hoá,ă V nă hoáă ngh ă thu t,ă Dână t că h c,ă X aă vàă nay...ă c aă nhi uă tácăgi ănh ă
Nguy năH uăVui,ăNgôăH uăTh o,ăNguy nă


ngăth ăcúngăt ătiênăc aăng

iăVi t.ăVìă

v y,ătôiăăm nhăd năđiăsâuăkhaiăthácăv năđ ănàyătrongălu nă v n.
3- M C

ệCH VÀ NHI M V C A LU N V N

M c đích :ă B
nhână sinhă trongă tín ng

că đ uă nghiênă c uă vàă trìnhă bàyă nh ngă quană ni mă v ă
ngă th ă cúngăt ătiênăc aăng

iăVi t.ăThôngăquaăvi că


kh oă sátă th că tr ngă tínă ng

ngă th ă cúngă t ă tiênă c aă ng

iă Vi tă hi nă nay,ă

t ă đó,ă đ ă xu tă m tă s ă gi iă phápă ch ă y uănh măphátăhuyănh ngăy uăt ătíchă
c c,ă kh că ph că nh ngă y uă t ă tiêuăc căc aăquanăni măv ănhânăsinhătrongătínă
ng
ăn


trongătínăng
4-

IT

ngăth ăcúngăt ătiênăc aăng

iă Vi tăhi nă nay.

NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U

i t
c aăng

ngă đúngă đ nă quană ni mă v ă nhână sinhă

ng:ăQuanăni măv ănhânăsinhătrongătínăng

ngăth ăcúngăt ătiênă

iăVi t.

Ph m vi nghiên c u : Tínă ng

ngă th ă cúngă t ă tiênă c aă ng

iă Vi tă

trongăl chă s ăvàăđánhăgiáăth cătr ngăt ăn mă1986ăđ nănay.
5- C


t ngăh p,ălôgícăvàăl chăs ,ăsoăsánh...
6- NH NG ÓNG GÓP M I C A LU N V N

Lu nă v nă gópă ph nătrìnhăbàyăm tăs ăkhíaăc nhăv ănhânăsinhătrongătínă
ng

ngă th ă cúngă t ă tiênă c aă ng

cúngă t ă tiênă c aă ng
nh mă t ngă b

iă Vi t,ă t ă th că tr ngă c aă tínă ng

ngă th ă

iă Vi tă hi nă nayă đãă đ ă xu tă m tă s ă gi iă phápă ch ă y uă

că phátă huyă nh ngăy uăt ătíchăc c,ăh năch ănh ngăy uăt ătiêuă


c că c aă ă quană ni mă v ă nhână sinhă trongătínăng

ngăth ăcúngăt ătiênăchoă

phùăh păv iăyêuăc uăc aăs ănghi păxâyăd ngăn năv năhoáătiênăti n,ăđ măđàă
b năs cădânăt c.
7. Ý NGH A C A LU N V N

K tă qu ă nghiênă c uă c aă lu nă v nă gópă ph nă vàoă vi că gi ă gìnă vàă phátă


NxbăChínhătr ăQu căgia- HàăN i- tr. 47; tr.437-438.
2- Toan Ánh (1997): N p c - tín ng

ng Vi t Nam (quy năth

ng).ăNxbTPă

H ăChíăMinh.
3- Toan Ánh (1997): N p c - tín ng

ng Vi t Nam (quy năh ).ăNxbăTPăH ă

ChíăMinh.ă
4- Toan Ánh (1996): Phong t c th cúng trong gia đình Vi t Nam.ăNxbăv nă
hoáădânăt c,ăHàăN i
5- Bandzeladze(1985):

o đ c h c ,t pă1.ăNxbăGiáoăd c,ăHàăN i,ătr.215.

6- PhanăK ăBínhă(1995):ăVi t Nam phong t c.ăNxbăThànhăph ăH ăChíăMinh,ă
tr. 20-21
7- L.M. Cadiere (1997): V v n hoá và tín ng
NxbăV năhoáăthôngătin,ăHàăN iă(
8- Thíchă Minhă Châuă (1998):ă L ch s
Vi tă Namătr

ng truy n th ng ng

i Vi t.


lên ch ngh a xã h i

ng l nh xây d ng đ t n

c trong

Vi t Nam,ăNxbăS ăth t,ăHà N i,ătr.ă63.

ngăc ngăs năVi tăNamă(1996):ă V n ki n

ih i

i bi u toàn qu c

l n th VIII.ăăNxbăăChínhătr ăQu căgiaă,ăHàăN i,ătr.ă14;ătr.55.


ngă c ngă s nă Vi tă Namă (1998): Ch th s 27, CT/TW v vi c

15.1 -

th c hi n n p s ng v n minh trong vi c c
15.2-

i, vi c tang l h i Hà N i.

ngăc ngăs năVi tă Namă(1998):ă V n ki n H i ngh l n th 5 BCH TW
khoá VIII. NxbăăChínhătr ăQu căgiaă,ăHàăN i,ătr.ă60.


20- Nguy nă Duyă Hinhă (1996):ă Tín ng

ng Thành Hoàng làng Vi t Nam,

Nxb Khoaăh căxãăh i,ăHàăN i.
21-

ăTrinhăHu ă(2000):ă V n hoá- tín ng

ng gia đình Vi t Nam qua nhãn

quan h c gi L. Cardiere. NxbăThu năHoá,ăHu .
22- Hi nă phápă Vi tă Namă(1995):ăNxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i,tr.10;tr.39;ă
tr.159.
23-

ăQuangăH ngă(1999):ă “Tônăgiáoătínăng

ngătrongăđ iăs ngăv năhoáă

hi nă đ i”,ă C ng s n ( 15),ăHàăN i,ătr.ă24-27.
24- V ăNg căKhánhă(1994):ăTín ng

ng làng xã,ăNxbăV năhoáădânăt c,ăHàă

N i.
25- V ăNg căKhánhă(2001):ă Tín ng

ng dân gian Vi t Nam.ăNxbăV năhoá


ngăv ăc iăngu năphátăhuyătruy năth ngăđ iă

đoànă k tă dână t că quy tă tâmă xâyăd ngăb oăv ăVi tăNamăXHCN”.ă Báo
Nhân dân, (16),ăHàăN i.
36- Nguy nă Qu că Ph mă (1998):ă “Gópă ph nă bànă v ă tínă ng

ngă dână gianăvàă

mêătínăd ăđoan”,ăV n hoá ngh thu t,ă(11),ăHàăN i,ătr.ă11-13.
37- L.ă Ph ă Báchă :ă Nh ng bài gi ng v b n ch t c a tôn giáo (bàiă20-b nă
đánhă máyă ti ngă Vi tă c aă th ă vi nă HVCTQGă H ă Chíă Minh- kýă hi uă
VII-1), tr. 23
38- L.ă Ph ă Bách:ă “B nă ch tă chungă c aă tônă giáo”ătrongă V tôn giáo, T pă1,ă
NxbăKhoaăh căxãăh i,ăHàăN i,ăn mă1994,ătr.103.
39- Ph mă Qu nhă Ph

ngă (2000):ă “Th ă cúngă t ă tiên- tínă ng

ngă vàă đ oă lýă

dânăt c”,ăV n hoá ngh thu t, (ă2),ăHàăN i,ătr.ă43-47.
40- LêăXuânăQuangă(1996):ă Th th n

Vi t Nam,ăt pă1+ă2,ăNxbăH iăPhòng.

41- Ph mă Ng că Quangă (2000):ă “Vaiă tròă tínăng
tinhă th nă c aă ng
dân gian

ngădânăgianătrongăđ iăs ngă


tr.27-28.
44- Tr nă

ngă Sinhă (2000):ă “Tínă ng

ngă vàă tônă giáo- nh ngă đi mă t

ngă

đ ngăvàăkhácăbi t”.ăNghiên c u lý lu n,( 1), tr. 52-54.
45- Tr nă

ngăSinhă(2002):ăNh ng khía c nh tri t h c trong tín ng

cúng t tiên c a ng

i Vi t

ng th

đ ng b ng B c B hi n nay.ăNxbăChínhă

tr ăQu căgia,ăHàăN i,ătr.32-33; tr.34
46- Tài li u nghiên c u các Ngh quy t h i ngh l n th 7 BCH TW

ng

khoá IX. NxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i,ătr.121-122.
47- H ă S ă Tân:ă Th Mai Gia L (b nă d chă vi tă tay).ă T ăli uăH căvi năPh tă


Vi t Nam, góc nhìn t

ng và vai trò l ch s , nh ng đ c đi m c b n c a m t s tôn


giáo l n
Minh,Hàă

Vi t Nam(Thôngătină chuyênă

đ ).HVCTQGă

H ă

Chíă

N i,ătr.144

55- Nguy nă Tàiă Th ă (1990):ă L ch s t t

ng Vi t Nam,ă t p 1, Nxb Khoa

h că xãăh i,ăHàăN i,ătră.182.
56- Hàă Huyă T ă (1999):ă “Tínă ng

ngă th ă cúngă t ă tiênă trongă giaă đìnhă ng

iă


hoáădânăt c,ăăHàăN i.
64- Nguy nă H uă Vuiă (1993):ă “Tônă giáoă vàă đ oă đ că nhìnă t ă m tă tri tăh c”,
Tri t h c ( 4), tr. 43-47.
65- Nguy năH uăVuiă (1990):ă Ch ngh a vô th n khoa h c.ăT ăsáchătr

ngă

iăh căT ngăh p,ăHàăN i
66- Nguy nă H uăVuiă(1991):ă“Vaiătròăc aătônăgiáoăc năđ
tri tă h căvàăxãăh iăh c”.ăăT p chí khoa h c,

cănhìnăt ăgócăđ ă

HăT ngăh p ( 6),

HàăN i,ătr.ă1- 4.
67- Nguy năH uăVuiă(1992):ă“V ăv năđ ăđánhăgiáăvaiătròăc aătônăgiáo”.ăTri t
h c (ă3),ăHàăN i,ătr.ă29-32.


68- Nguy nă H uă Vuiă vàă Tr

ngă H iă C

ngă (2003)ă :ă T p bài gi ng tôn

giáo h c.ăNxbăChínhătr ăQu căgia,ăHàăN i,ătr.34.
69- Nguy nă H uă Vuiă (1995):ă “Th ă c tă ngh aă v ă hi nă t
ng