Đề tài: Phương pháp giúp trẻ nâng cao khả
năng cảm thụ tác phẩm văn học .
Họ và tên: Võ Thị Kim Hiền
Đơn vị: Trường MN Hoa Sen.
* Ưu điểm:
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
* Khuyết điểm:
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
* Nhận xét của Hội đồng chấm thi:
………………………………………
………………………………………
………………………………………
………………………………………
* Xếp loại:
………………………………………
………………………………………
Chữ ký:

Buôn Đôn, ngày


một số tác phẩm văn học, song không phải trẻ nào cũng cảm nhận được cái
hay cái đẹp trong mỡi tác phẩm văn học. Do đó trong qua trình giảng dạy
cũng như việc truyền thụ kiến thức, kỹ năng cho trẻ làm quen văn học tôi đúc
kết được một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học. Đó là lý do

Trang 2


tôi chọn đề tài: “ Phương pháp giúp trẻ nâng cao khả năng cảm thụ tác phẩm
văn học”.
1.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Mục tiêu và nhiệm vụ quang trọng của đề tài này là nâng cao khả năng
cảm thụ tác phẩm văn học đối với trẻ mần non.
1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
* Đối tương nghiên cứu của đề tài này là tất cả trẻ em trong độ tuổi
mầm non.
* Phạm vi nghiên cứu: Trường Mầm Non Hoa Sen – Buôn Đôn – Đăk
Lăk .
1.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
* Lớp lá 1 Trường Mầm Non Hoa Sen.
1.5. Phương Pháp nghiên cứu:
Trong đề tài này tôi đã chọn và sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau:
* Phương pháp nghiên cứu sử dụng tài liệu.
* Phương pháp tuyên truyền với các bậc phụ huynh.
* Phương pháp đàm thoại nêu gương.
* Phương pháp dùng tình cảm.
* Phương pháp dùng lời.
* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
Phần II
PHẦN NỘI DUNG

nghiệp nên người của bạn đọc ấy”.
Chính vì thế môn văn học ảnh hưởng trực tiếp tới tâm hồn trẻ thơ. Trẻ
được làm quen với vạn vật, thiên nhiên đầy bí ẩn diệu kỳ, trẻ được làm quen
với những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu, trẻ được thể hiện tính cách, sắc thái,
cử chỉ, điệu bộ, giọng điệu các nhân vật mà mình sắm vai, từ đó trẻ biết khen

Trang 4


chê những nhân vật thiện ác, biết loại bỏ những thói hư tật xấu của nhân vật,
học tâp tính tốt. Chính những hiểu biết trên đã tích lũy được một phần kiến
thức và kinh nghiệm sống cho riêng mình.
2.2 Thực trạng.
- Trong thực tế từ trước đến nay, các giờ học môn văn hoc vẫn còn
nhiều hạn chế chưa đáp ứng được sự cảm thu các tác phẩm văn học của trẻ.
Giáo viên dạy môn học này chuẩn bị đồ dùng còn sơ sài, đồ dùng sử dụng
chưa có tính khoa học hoặc một số tác phẩm rất khó chuẩn bị đồ dùng như:
Sự tích ngày và đêm, Thầm sấm, Vì sao có mưa…..
- Ngay từ đầu năm học. Tôi quan tâm tìm hiểu đến đặc điểm tâm sinh
lý của trẻ cũng như khả năng chú ý, tiếp thu bài của trẻ trong hoạt động làm
quen với tác phẩm văn học do tôi và giáo viên đứng cùng lớp tổ chức. Qua
quá trình giảng day tôi khảo sát khả năng cảm thụ văn học của trẻ thông qua
việc kể cho trẻ nghe một câu truyện, hoặc đọc cho trẻ nghe một bài thơ ngắn.
Sau đó cho từng trẻ nói lại nội dung câu chuyện, bài thơ. Kết quả đạt như sau:
+ 60% trẻ nhớ và nói được nội dung câu truyện , bài thơ.
+ 40% trẻ chỉ nhớ một phần nội dung câu truyện, bài thơ.
- Từ đó tôi cần chú ý nhiều hơn đến những trẻ mà khả năng cảm thụ văn học
còn chậm như: cháu Quang Minh, Tuyết Nhi, Hữu Nghĩa….Qua đó tôi
thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học ở mọi lúc mọi nơi. Việc
làm này cũng góp phần giúp trẻ đến gần với văn học hơn và có thể nâng cao

* Thành công của việc sử dụng tác phẩm văn học trong các hoạt động ở
trường mầm non nhằm phát huy vai trò của văn học đối với việc phát triển
toàn diện nhân cách của trẻ .
* Bên cạnh thành công còn có những hạn chế như chư có nhiều nguồn
tác phẩm văn học để sử dụng ( do nhà trường chưa có thư viện, do các cô
không có thời gian sưu tầm…) và nhìn chung, chưa biết cách khai thác giá trị
của các tác phẩm văn học ( do năng lực cảm thụ văn học của các cô còn hạn
chế…).
Trang 6


2.2.3 Mặt mạnh, mặt yếu.
- Trước hết, văn học đem đến cho trẻ những hình ảnh đẹp đẽ, tươi sáng,
gợi mở trong trẻ ngững cảm xúc thẩm mĩ và thị yếu thẩm mĩ, phát huy trí
tưởng tượng phong phú bay bổng, kích thích sự sáng tạo say sưa thông qua
trò chơi đóng kịch.
- Ngoài ra văn học còn trẻ nhận biết về các hiện tượng tự nhiên : Mây,
mưa, sấm, chớp…Những biểu hiện rất thú vị về thế giới cây cỏ hoa la, về thế
giới loài vật, về các mối quan hệ trong cuộc sống…
- Mặt mạnh đặt biệt của môn văn học là có thể lồng ghép vào tất cả các
hoạt động học tập giúp trẻ cảm thụ văn học sâu hơn, cụ thể
* Hoạt động thể dục : Ở hoạt động này, giáo viên thường chỉ sử dụng
một số tình tiết trong các bài thơ hoặc câu chuyện. Do đặc thù của hoạt động
này không chỉ có một vận động xuyên suốt mà gồm nhiều vận động, nên giáo
viên cần kết hợp một cách linh hoạt các tình tiết và đặc điểm của các nhân vật
trong các câu chuyện để trẻ thực hiện các vận động một cách tích cực và chủ
động.
* Hoạt động LQMTXQ : Với môn học này, giáo vên dễ dàng sử dụng
các tác phẩm văn học. Có rất nhiều các tác phẩm văn học mà nội dung của nó
phù hợp với cho trẻ nhận biết các loại rau, củ, hoa, quả, các con vật, đồ vật,

- Với đề tài này thì rát ít mặt yếu vì thơ, truyện đi vào tâm hồn trẻ thơ ngay từ
khi còn bé thơ bằng những lời ru tiếng hát của mẹ như:
“ Chiều chiều ông Lữ đi câu
Bà Lữ đi bắt con dâu đi mò
Bắt được con ốc con cua
Bà về bà lặc bà kho
Con dâu đứng đợi bà cho cái càng”……
Từ những lời ru câu hát đó đã thấm vào lòng trẻ thơ ngay còn rất sớm nhưng
nếu không dùng nhiều thủ thuật thì trẻ sẽ cảm thụ văn học không đạt mức yêu

Trang 8


cầu, trẻ chỉ nhớ lúc đó rồi trẻ sẽ chóng quên không để lại cho trẻ ấn tượng của
các nhân vật.
2.3 Giải pháp, biện pháp.
2.3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.
- Để tiết học đạt kết quả cao thì trước hết người giáo viên phải xác định
rõ mục đích – yêu cầu của tác phẩm và phải thuộc tác phẩm. Từ đó đưa ra nội
dung giáo dục phù hợp với cốt truyện, phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Bên cạnh
đó giáo viên phải chú ý đến giọng kể của mình, kể diễn cảm, đúng ngữ điệu
của từng nhân vật trong truyện, thể hiện nét mặt cử chỉ, tư thế phù hợp với
diễn biến của câu truyện thì mới thu hút sự chú ý của trẻ. Giọng đọc, giọng kể
của cô nhịp nhàng, đúng nhịp điệu sẽ giúp trẻ hiểu sâu sắc hơn về nội dung
bài thơ, câu truyện và khả năng cảm thụ văn học của trẻ cũng được nâng cao.
- Muốn cho trẻ làm quen với một tác phẩm văn học ( dù là một câu chuyện
hay một bài thơ) thì người giáo viên phải luôn dành thời gian để đọc tác phẩm
nhiều lần. Vì vậy khi tôi dạy về văn học, tôi tin rằng mình cũng đã phần nào
góp phần nâng cao khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ.
2.3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.

- Với câu truyện “Chú thỏ thông minh” tôi sử dụng mô hình sân khấu là một
khu đầm lầy nhỏ, có hoa, cỏ, cây….. nhân vật trong truyện được cách điệu
hoá, thỏ mặc quần áo, di bằng 2 chân… Khi tôi dạy, tôi dùng cánh tay lồng
vào con rối, điều khiển con rối bằng ba ngón tay: ngón cái, trỏ, giữa sao cho
những cử chỉ phù hợp với lời thoại trong truyện… Nhờ việc sử dụng nghệ
thuật rối trong tiết học mà số trẻ có khả năng cảm thụ tác phẩm văn học đạt
cao, đa số trẻ nhớ được nội dung câu truyện, lời thoại của các nhân vật trong
truyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánh giá tính cách của nhân vật trong
truyện như ai là người xấu? Ai là người tốt.

Trang 11


- Nghệ thuật múa rối ngoài rối tay tôi đã nói trên còn có các loại rối như:

Rối phễu

Rối dẹt

Trang 12


Rối tay
- Sử dụng đa dạng các loại hình múa rối ở các tác phẩm văn học sẽ càng làm
tăng khả năng cảm thụ văn học của trẻ lên cao, đồng thời giúp trẻ khăc sâu
các tác phẩm vă học hơn.
* Trò chơi đóng kịch:
- Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể. Qua
hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm
trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời

tính cách của từng nhân vật.
Việc hoá trang và bố trí sân khấu phù hợp, trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin
khi nhập vai tạo cho trẻ hứng thú hơn với từng vở diễn.

Trang 14


2.3.3 Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp.
Để giúp trẻ nâng cao khả năng cảm thụ văn học thì việc tạo cơ hội cho
trẻ làm quen với tác phẩm văn học phải thường xuyên. Ngay từ đầu năm học
BGH nhà trường đã trang bị cho lớp nhiều quyển truyện, tạp chí. Ngoài ra tôi
còn sưu các sách văn học, các hoạ báo, tập chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự
làm sách để xây dựng một “Góc thư viện” mang nội dung văn học, tại “Góc
thư viện” trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, hoạ báo. Sau đó cô kể truyện
cho trẻ nghe về nội dung những câu truyện như “dê con biết nhận lỗi, chuyện
của dê con, sự tích quả dưa hấu”….. hướng dẫn trẻ cách tri giác các tranh
truyện đó dần dần trẻ có thể tự đọc. Tất nhiên có thể lúc đầu trẻ đọc theo trí
nhớ, trẻ nhớ về nội dung câu truyện cô đã kể rồi tự kể khớp với nội dung câu
truyện mà trẻ tri giác.
2.3.4 Mối liên hệ giữa giải pháp và biện pháp.
Làm quen với tác phẩm văn học là một hoạt động quen thuộc ở nhà
trường mầm non. Thuật ngữ này đã chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc
cho trẻ tiếp xúc với TPVH qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo. Hoạt
Trang 15


động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ
thuật phong phú trong tác phẩm văn học, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng
thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái
đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính

Tăng 25%

Đọc diễn cảm: 52%
Hứng thú: 75%

Đọc diễn cảm: 78%
Hứng thú: 95%

Tăng 26%
Tăng 20%

Hiểu nội dung: 50%

Hiểu nội dung: 80%

Tăng 30%

Kể diễn cảm: 25%
Kể diễn cảm: 45%
Tăng 20%
2.4 Kết quả thu được qua khảo nghiệ, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu.
- Sau khi áp dụng một số biện pháp cho trẻ cảm thụ văn học trong năm học đã
cho thấy:
+ Trẻ thông minh sáng tạo hơn khi học các tiết văn học.
+ Trẻ thích được đóng kịch.
+ Trẻ thích đọc thơ kể truyện.
+ Trẻ ghi nhớ thuộc thơ truyện lâu hơn.
+ Trẻ có khả năng tự sáng tạo và thể hiện tính cách nhập vai một cách
linh hoạt.



Để thực hiện tốt đề tài này chúng tôi là những người làm công tác giáo
dục trực tiếp giảng dạy ở những nơi có hoàn cảnh khó khăn, phụ huynh chưa
quan tâm đến tình hình học tập của các cháu. Để trẻ tiếp thu văn học ngày
càng tốt hơn, hứng thú hơn. Rất mong muốn lãnh đạo cấp trên quan tâm nhiều
hơn nữa trong việc bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng cho môn văn học nói riêng
để trẻ có thêm nhiều đồ dùng để phục vụ cho tiết dạy.
Bản thân giáo viên chúng tôi sẽ luôn cố gắng và cố gắng hơn nữa làm
thêm đồ dùng đồ chơi, sân khấu, rối, tạo mọi điều kiện để trẻ tiếp thu bài
được tốt hơn.
Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, mặc dù được sự quan tâm giúp đỡ
của các chị em đồng nghiệp và đặc biệt của giáo viên chủ nhiệm lớp. Nhưng
không tránh khỏi những thiếu sót rất mong được sự đóng góp ý kiến của ban
lảnh đạo cấp trên và các bạn đồng nghiệp để sáng kiến ngày càng tốt hơn.
Buôn Đôn, ngày 10 tháng 03 năm 2012
Người viết

Võ Thị Kim Hiền

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 18


- Phương pháp tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học.
- Phương pháp dạy trẻ học nói như thế nào.
Tác giả Kha- Hai – Nơ – Đích. NXBGD1990.
- Chương trình chăm sóc giáo dục trẻ từ 3-5 tuổi.
- Bồi dưỡng thường xuyên.


Trang 24