ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN HỒNG BÁCH

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG HOẠT
ĐỘNG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH Ở NƢỚC TA HIỆN
NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - NĂM 2006

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

1


NGUYỄN HỒNG BÁCH

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ
CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH Ở NƢỚC TA HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH:
LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƢỚC VÀ PHÁP LUẬT.
MÃ SỐ: 603801

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS LUẬT HỌC. PHẠM TUẤN KHẢI

1.6. Lược sử về hoạt động xét xử các vụ án đối với các quyết định hành
chính, hành vi hành chính trong lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam ... 31
1.7. Một số kinh nghiệm giải quyết các khiếu kiện hành chính
trên thế giới .................................................................................................. 35
Chương 2
THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH.
2.1. Quy định của pháp luật về hoạt động xét xử các vụ án hành chính....... 45
2.1.1. Xem xét việc khởi kiện, khởi tố và thụ lý vụ án hành chính .............. 45
2.1.2. Xét xử vụ án hành chính ..................................................................... 66

4


2.2. Thực tiễn xét xử các vụ án hành chính .................................................. 80
Chương 3
PHƢƠNG HƢỚNG HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ CÁC VỤ
ÁN HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM .
3.1. Quan điểm về hoàn thiện hoạt động xét xử các vụ án hành chính ........ 87
3.2. Phương hướng hoàn thiện ...................................................................... 89
Kết luận ........................................................................................................ 97

5


BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
 TW

Trung ương

 UBND


Toà án nhân dân tối cao

 TCN

Trước Công nguyên

 Tp.

Thành phố

 tr.

Trang

 TS.

Tiến sỹ

 PLXPVPHC

Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính

 XHCN

Xã hội chủ nghĩa

6



Cải cách hành chính quốc gia, cải cách nền tư pháp, hoàn thiện pháp
luật trong là những nội dung quan trọng trong quá trình hoàn thiện Nhà nước
cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước thay đổi mạnh
mẽ trên tất cả các lĩnh vực, tích cực tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế, đánh giá đúng thực tiễn hoạt động xét xử và các nhân tố tác động tới
hoạt động này của Toà án từ đó có những định hướng cụ thể phát huy được
vai trò tích cực của quyền tư pháp đối với công cuộc xây dựng nền dân chủ xã
hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền là những vấn đề cần phải được
quan tâm nghiên cứu. Với những lí do đó, chúng tôi lựa chọn "Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn trong hoạt động xét xử các vụ án hành chính ở nước ta
hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn.
Sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, xây dựng một Nhà nước pháp
quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa đã đặt ra nhiều vấn đề cần phải được nghiên
cứu giải quyết. Trong đó, việc nghiên cứu các quy định, cơ chế giải quyết
khiếu nại, tố các công dân đối với nhà nước đã thu hút được sự quan tâm
nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, luật gia trong và ngoài nước.
Một số công trình khoa học liên quan đến tổ chức hoạt động xét xử của
Toà án hành chính đã được công bố như:
- Thanh tra nhà nước: Đề tài khoa học (cấp nhà nước) "Toà án hành
chính, những vấn đề lý luận và thực tiễn" mã số 95 - 98 - 406/ DT năm 1997.
- Học viện hành chính quốc gia "Thiết lập tư pháp hành chính ở nước
ta" NXB giáo dục 1995.
- Đinh Văn Minh "Tài phán hành chính so sánh" Nhà xuất bản chính trị
quốc gia H. 1995.
- Nguyễn Thanh Bình "Tìm hiểu pháp luật tố tụng hành chính" Nhà
xuất bản thành phố Hồ Chí Minh 1997.

8



Ba là, đề xuất các phương hướng nhằm nâng cao chất lượng giải quyết
những khó khăn vướng mắc trong hoạt động xét xử các vụ án hành chính hiện
nay.
Để thực hiện các mục đích nêu trên, phạm vi nghiên cứu của luận văn
tập trung nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận, các quan điểm khoa học, nhận
thức chung về hoạt động xét xử của Toà án đối với các vụ án hành chính
trong các giai đoạn xét xử sơ thẩm và phúc thẩm. Từ đó đối chiếu với thực
tiễn hoạt động xét xử các vụ án hành chính trong 10 năm qua tại Toà án nhân
dân các cấp trong cả nước, đặc biệt tập trung vào hoạt động xét xử các vụ án
hành chính tại Toà án nhân dân thành phố Hà nội, một trong những Toà án
tiêu biểu về xét xử các vụ án hành chính ở nước ta hiện nay, để thấy được
những vướng mắc, khó khăn về mặt pháp lý cũng như các yếu tố khác trực
tiếp tác động đến hoạt động xét xử của Toà án. Tuy nhiên, do năng lực còn
hạn chế, nội dung hoạt động xét xử các vụ án hành chính là nội dung lớn gồm
nhiều vấn đề khác nhau, tác giả lựa chọn những nội dung có tính chất cơ bản
nhất, quan trọng nhất để nghiên cứu trong luận văn của mình bao gồm: hoạt
động thụ lý vụ án hành chính; xét xử vụ án hành chính.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
-Phương pháp luận.
Tác giả sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của
Triết học Mác - Lê Nin, các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin về nhà
nước và pháp luật liên quan đến vai trò của nhà nước, pháp luật đến quyền
con người, bảo vệ quyền con người, về xây dựng nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa. Đặc biệt, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê Nin về Toà án nhân dân
với việc bảo đảm quyền con người, dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà
nước pháp quyền để thực hiện luận văn.

10



TÀI LIỆU THAM KHẢO
I. Văn bản pháp luật và các văn kiện của Đảng
1.

Các văn bản về hình sự, dân sự và tố tụng, Tập 2, TANDTC năm 1992.

2.

Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Hội nghị đại biểu toàn quốc lần thứ
XIII. NXB Chính trị quốc gia, Hà nội 1996.

3.

Hệ thống văn bản tố tụng dân sự. NXB Chính trị quốc gia năm 2002.

4.

Hiến pháp Việt Nam và các luật về tổ chức bộ máy nhà nước. NXB lao
động xã hội năm 2003.

5.

Hiệp định giữa CHXHCNVN và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ về thương mại.
NXB Chính trị quốc gia năm 2002.

6.

Luật khiếu nại, tố cáo đã được sửa đổi bổ sung năm 2004 và năm 2005,
NXB Chính trị quốc gia - Hà nội, năm 2006.

15. Nghị định 101/CP ngày 23/9/1997 của Chính phủ quy định chi tiết thi
hành một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.Công
báo số 21 năm1997. Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam- http://www.
naman.com.vn.
16. Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 do Chính phủ ban hành
“quy định về việc đền bù thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất ở để sử dụng
vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng quy
định tại điều 27 luật đất đai năm 1993. Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam.
17. Nghị định 181/2004/NĐ-CP hướng dẫn thi hành luật đất đai 2003. Cơ sở
dữ liệu luật Việt Nam- .
18. Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 3/2/2000 về đăng ký kinh doanh. Cơ
sở dữ liệu luật Việt Nam-
19. Nghị định 85/CP ngày 22/11/1993 về XPVPHC trong lĩnh vực quản lý và
bảo vệ nguồi lợi thuỷ sản. Cơ sở dữ liệu luật Việt Namhttp://www. naman.com.vn.
20. Nghị định 15/2005/NĐ-CP ngày 19/2/2003 quy định XPVPHC về giao
thông đường bộ. Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam- http://www. naman.com.vn.
21. Nghị quyết 49/ TW ngày 2.6.2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách
tư pháp đến năm 2020. Tạp chí Toà án số 5 tháng 3 năm 2006
22. Nghị quyết 48/TW ngày 24.5.2005 của Bộ Chính trị về chiến lược xây
dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010 định
hướng đến năm 2020. Tạp chí Toà án nhân dân số 7 tháng 4 năm 2005.
23. Pháp lệnh ngày 27/11/1981 của Hội đồng nhà nước quy định việc xét và
giải quyết khiếu nại tố cáo, thẩm quyền, thời hạn giải quyết khiếu nại tố
cáo. Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam- http://www. naman.com.vn.

13


24. Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1996 được sửa đổi
bổ sung năm 1998, năm 2006. NXB Chính trị quốc gia năm 2006.

hình thụ lý từ 1.1.1999 đến 31.12.2004.
37. Báo cáo công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo quý 4 năm 1999 và
năm 2000 số 33/TTNN ngày 16/1/2001 của Thanh tra Nhà nước).
38.

Báo cáo công tác giải quyết khiếu nại tố cáo năm 1999 số 82 CP-

VII ngày 12/11/1999 của Chính phủ.
39.

Báo cáo thực hiện Luật Khiếu nại tố cáo và công tác giải quyết

khiếu nại, tố cáo năm 2001 số 66/CP-VII ngày 6/11/2001 của Chính phủ tại
kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá X.
40. Các văn kiện quốc tế về quyền con người , NXB T.p Hồ Chí Minh -1997.
41. Đề tài khoa học (cấp nhà nước) "Toà án hành chính, những vấn đề lý luận
và thực tiễn" mã số 95 - 98 - 406/ DT năm 1997.
42. Giáo trình Luật hành chính. NXB Đại học Quốc gia- năm 2000.
43. Học viện hành chính quốc gia "Thiết lập tư pháp hành chính ở nước ta"
NXB giáo dục 1995.
44. Karl- Mar và Ănghen toàn tập, NXB Chính trị (1994), tập 4.
45. Những vấn đề cấp bách của khoa học nhà nước và pháp luật, NXB khoa
học xã hội, Hà Nội 1997.
46. TS. Vũ Thư “Trình tự, thủ tục sửa đổi, huỷ bỏ Quyết định hành chính áp
dụng đối với cá nhân, tổ chức”. Tạp chí nghiên cứu Lập pháp số 11 tháng
11.2002.
47. Ths. Nguyễn Văn Quang. Về xác định các căn cứ đánh giá tính hợp pháp
của quyết định hành chính trong xét xử các vụ án hành chính.Tạp chí luật
học số 4/2004.
48. Thanh tra nhà nước “Kỷ yếu nghiên cứu khoa học Thanh tra 1992- 2002”.