a. đặt vấn đề
Đến nay việc đổi mới giáo dục phổ thông đã trở thành nền nếp sâu rộng từ đổi
mới nội dung chơng trình sách giáo khoa, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phơng
pháp dạy học, đặc biệt là chú trọng đến đối tợng dạy học. Phần lớn giáo viên đứng lớp đã
thích nghi với chơng trình, phơng pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng
thiết bị thực hành, của trang thiết bị, phơng tiện dạy học nh bảng phụ, tranh ảnh, thiết bị
thí nghiệm -thực hành, máy chiếu , ..... trong cỏc tit dy. Đặc biệt là bộ môn Tin học nói
chung và bộ môn tin học lớp 6 nói riêng việc sử dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết
Do còn hạn chế về nhiều mặt cơ sở vật chất, trang thiết bị, trình độ giáo viên... mà
đôi khi phơng pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa học công nghệ
hiện đại, để truyền tải nhiều thông tin cho ngời học một cách trực quan nên chất lợng dạy
và học còn có nhiều mặt hạn chế.
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phơng pháp dạy của giáo viên và cách học
của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học. Chính vì cậy mà bản thân tôi luôn
cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng. Trong qúa trình tìm
tòi, nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi đã tìm ra một số giải pháp hữu ích
góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lợng bộ môn Tin học lớp 6.
Bằng những kinh nghiệm rút c rỳt ra sau quỏ trinh giảng dạy ở trờng tôi đã
mạnh dạn viết đề tài ''áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất l -

ợng dạy học môn Tin học lớp 6 '' .
Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp về việc sử dụng phơng pháp dạy học
trực quan với sự giúp đỡ của đồ dùng dạy học trực quan, đồ dùng dạy học ở đây là máy
chiếu(Projecter), là tranh ảnh, là biểu tợng....mà bản thân tôi đã tìm ra và áp dụng.
.
b. phần nội dung
i. Cơ sở lý luận.
Trong thi gian gn õy, đã có sự bùng nổ về thông tin hay gọi là thời đại thông
tin. Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới, con ngời cũng đã tập trung trí tuệ
từng bớc xây dựng ngành khoa học tơng ứng để đáp ứng những yêu cầu khai thác tài
nguyên thông tin. Trong bối cảnh đó, ngành Tin học đợc hình thành và phát triển thành

Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trờng học khi áp dụng phơng pháp dạy học trực
quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phơng tiện dạy học... còn nhiều thiếu
thốn và bất cập. Phòng học máy tính cha đáp ứng đuợc đủ số lợng. Để áp dụng phơng


pháp này vào dạy Tin học thì đòi hỏi phải máy chiếu, máy vi tính đó là ch a kể đến việc
nếu áp dụng đồng loạt thì mỗi lớp cũng đều phải đợc trang bị.
Tin học là một môn học mới đặc biệt là các em lớp 6 mặc dù các em rất thích máy
tính nhng là để chơi các trò chơi trên máy chứ cha ý thức đợc tầm quan trọng của bộ môn
nên chất lợng học tập còn hạn chế. Đây là bộ môn đặc trng muốn đạt chất lợng cao đòi
hỏi các em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhng thời lợng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp
thì các em cha thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ
chóng quên. Trong giờ thực hành các em phải ngồi theo nhóm: 2 3 em/1 máy.
Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia đình không có điều kiện để
mua máy tính cho con em học, theo thống kê thì mỗi lới chỉ đợc đến 6-7 em là gia đình
có máy vi tính.
Một thực tế khác là ý thức học tập của một số học sinh không cao, không hứng
thú trong học tập, lời hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự rèn luyện yếu.
Qua điều tra những tiết học đầu tiên về cả lí thuyết và thực hành tôi tiến hành đã
thu đợc kết quả nh sau:
Tổng
số

Giỏi
SL
%

Khá
SL
%


35.2

TB

Yếu

0

Qua kết quả trên thì đa phần các em nắm kiến thức lí thuyết còn yếu, các em hay
quên và cha vận dụng vào thực hành đợc nếu không có sự hớng dẫn của giáo viên. Bên
cạnh đó các em rất hào hứng mỗi khi đợc quan sát những hình ảnh minh hoạ, hay có
những mô hình vật thật, hình thật,thích thú khi đến tiết thực...Từ thực tế trên và bản thân
tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩa phải đa ra những giải pháp nh
thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng vào thực hành tốt
hơn. Sau một thời gian tiến hành thực nghiệm tôi đã thu đợc những kết quả tơng đối tốt.
Sau đây tôi xin đề ra một số giải pháp sử dụng các dụng cụ trực quan trong dạy học
nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy bộ môn Tin học lớp 6
III. giải pháp.
1. Trực quan hoá thông tin dạy học.
Trực quan hoá thông tin dạy học là một quá trình thông qua đó ngời học tri giác
các tài liệu học tập dới dạng các biểu trng hình ảnh, âm thanh, mô hình, vật thật,... với sự
hỗ trợ của dụng cụ trực quan.


Dụng cụ trực quan đợc sử dụng trong môi trờng học tập nh trong dạy học dựa trên
cơ sở máy tính,... dụng cụ trực quan có thể đợc sử dụng hiệu quả để giảng dạy các sự
kiện, các chỉ dẫn, các quá trình và các khái niệm trừu tợng mà chúng thờng khó nhớ, khó
hiểu. Các mục tiêu dạy học có thể thực hiện tốt nếu biết phát huy thông qua công cụ trực
quan.

điệp trực quan đòi hỏi nhiều công sức nhng lại là công việc đem lại nhiều lợi ích. Việc
thiết kế các tài liệu dạy học trực quan mới có thể tạo nên sự thay đổi, và khi ngời học chú
ý sẽ cho nhiều điều bổ ích. Ngời thiết kế phải quan tâm tới khía cạnh giảng dạy, tính trực
giác và đặc biệt quan tâm tới những kĩ năng học tập của học sinh trong nghiên cứu và
thực hành. Ngời giáo viên phải biết phân tích chọn lựa các loại hình trực quan sao cho
phù hợp với nội dung bài học.
a. Dạy học trực quan bằng biểu trng ngôn ngữ.
Biểu trng ngôn ngữ đợc tạo ra từ chữ viết dới dạng một từ đơn lẽ hoặc câu hoàn
chỉnh dùng đặt tên đối tợng, định nghĩa, mô tả đối tợng.
Thờng khi dạy các bài học lý thuyết tôi thờng sử dụng loại biểu trng trực quan
bằng ngôn ngữ.
Ví dụ: Dạy bài Máy tính và phần mềm máy tính cần chiếu sơ đồ cấu trúc chung
của máy tính điện tử lên màn hình rồi yêu cầu học sinh quan sát và cho biết máy tính
điện tự gồm những phần nào? Sau đó giáo viên chỉ vào từng đối tợng trên sơ đồ và giới
thiệu lần lợt các khái niệm của các thành phần trong cấu trúc máy tính.

Hay khi
Định dạng
thì đa lên màn hình các bớc thực hiện định dạng Font nh sau:
Bớc 1. Chọn khối văn bản cần định dạng
Bớc 2. Click Format \ Font
Bớc 3. Hộp thoại Font xuất hiện chọn Font
+ Font:
chọn phông chữ
+ Font Style:
kiểu chữ
+ Size :
cở chữ
+ Font color:
màu chữ


Tơng tự bài Chỉnh sửa văn bản giáo viên đa các biểu tợng
? Hãy nêu tên các biểu tợng trên và tính năng của các biểu tợng
* Dạy bài Định dạng văn bản ngoài việc định dạng văn bản bằng menu lệnh
giáo viên cần cho học sinh định dạng văn bản thông qua các biểu tợng sau.
Hs nhìn vào biểu tợng và nêu chức năng của các biểu trợng từ đó các em nắm chắc
hơn kiến thức lí thuyết để vận dụng vào làm thực hành tốt hơn.
* Dạy bài Trình bày trang văn bản và in ngoài việc dùng lệnh in, xem văn
bản bằng menu lệnh thì có thể in, xem văn bản thông qua các biểu tợng sau.

c. Dạy học trực quan bằng biểu trng hình ảnh
Biểu trng hình ảnh đợc tạo ra nh ảnh chụp, tranh minh hoạ, tranh vẽ. Tất cả đều
phản ánh sự vật và ý nghĩa dới dạng các biểu trng cụ thể và mang tính hiện thực cao, ng-


ời học có khả năng phiên dịch các biểu trng hình ảnh thành các vật tơng tự trong thế giới
hiện thực.
Khi dạy bài Máy tính và phần mềm máy tính ta có thể sử dụng một số ảnh, ảnh
minh hoạ về máy tính, một số thiết bị của máy tính nh đĩa mềm, USB ổ cứng, để học
sinh quan sát và phân biệt.

Hoặc khi dạy bài
Hệ điều
hành
Windows để giúp học sinh sớm hình thành kỉ năng làm việc với máy tính nh khởi động
máy tính, tắt máy tính hay phân biệt các đối tợng trên màn hình máy tính ta tiến hành đa
một số hình ảnh liên quan.

Các biểu tợng chơng trình


Draw
ing

Thanh
cuộn

* Dạy bài Định dạng văn bản ta chiếu hình ảnh sau và kết hợp cho học sinh
thực hiện định dạng phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ... trên máy tính thì học sinh dể tiếp thu.


3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
a. Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tợng.
Sau một tiết học củng cố lại cho học sinh những cái vừa học bằng các dạng bài tập
trắc nghiệm giúp học sinh nắm lại bài, học sinh có thể phân biệt đợc lệnh, các biểu tợng
và nắm ý nghĩa của các biểu tợng.
Ví dụ: Dạy bài Làm quen với soạn thảo văn bản: Nối các ý của cột A, B, C, D
sao cho hợp lý.
A
B
C
D
Ctrl + O
Ctrl + N
Ctrl + S
Alt + F4

File \ Open
File \ Save
File \ Exit
File \ New

Các bớc di chuyển văn bản
Bớc1. Chọn văn bản cần di chuyển
Bớc2. Click vào. ........... (hay bấm tổ hợp phím...... hoặc Click biểu tợng..........)
Bớc3. Đa con trỏ đến vị trí mới.
Bớc4. Click vào. ........... (hay bấm tổ hợp phím...... hoặc Click biểu tợng..........)
Các bớc xoá văn bản
Bớc1. Chọn văn bản cần xoá
Bớc2. Click vào. ........... (hay bấm phím...... hoặc Click biểu tợng..........)
b. Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy
Để việc học Tin học của học sinh đạt kết quả tốt, chất lợng cao, học sinh nắm chắc
bài, biết thao tác trên máy tính cần cho học sinh học tại phòng máy, học sinh vừa nghe
giáo viên giảng bài vừa ghi bài và thực hiện trên máy tính theo từng bớc một. Với cách tổ
chức học nh thế này kết quả cho thấy học sinh nắm chắc bài học, đa số các em đều thực
hiện đợc các thao tác thực hành, học sinh thấy thích thú.
4. Giải trí th giãn
Để cho học sinh có hứng thú học tập, tạo kích thích, đồng thời góp phần th giãn
cho các em thì trớc khi kết thúc tiết học (5-7 phút) tôi thờng tổ chức cho các em chơi một
số trò chơi nh: Solitaire, Spider Solitaire, Mario... hay cho học sinh vẽ hình tự do bằng
chơng trình Paint mà qua các chơng trình này học sinh đợc hình thành các kĩ năng sử
dụng chuột, các thao tác với chuột.
Với các giải pháp thực hiện nói trên đã thực hiện nên đã đạt đợc kết quả đáng khả
quan.
c. Kết quả đạt đợc
1. Kết quả
Qua một thời gian ngắn thực hiện ứng dụng các dụng cụ trực quan vào dạy học tin
học lớp 6 tôi nhận thấy:
- Việc ứng dụng giúp giáo viên truyền thụ kiến thức cho học sinh một cách tích
cực và trực quan, tiết kiệm thời gian trong tiết dạy lí thuyết từ đó HS có thời gian thực
hành nhiều hơn và trong quá trình thực hành học sinh nhớ kiến thức lâu hơn



35

48

18

17.2

4

3.8

0

33.3

45.7

TB

Yếu

0

2. Bài học kinh nghiệm
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy để
nâng cao chất lợng dạy học cần có các điều kiện sau:
- Các thiết bị dạy học rất có ý nghĩa giáo viên phải luôn phát huy hết tác dụng của
các thiệt bị dạy học, đặc biệt là dụng cụ trực quan có nh vậy mới gây đợc hứng thú học


tên tài liệu

tên tác giả

nhà xuất bản

nơi xuất bản

1

SGK Tin 6

Phạm Thế Long

NXB Giáo dục

Hà Nội

NXB Giáo dục

Hà Nội

NXB Giáo dục

Hà Nội

NXB Giáo dục

Hà Nội

c. Dạy học trực quan bằng biểu trng hình ảnh
d. Kết hợp các loại hình trực quan
3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
a. Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tợng.
b. Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy
4. Giải trí th giản.
c. Kết quả đạt đợc
d. phần Kết luận, kiến nghị
tài liệu tham khảo