TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA SINH – KTNN
---------------------------

NGUYỄN THỊ HỒNG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA LIỀU
LƢỢNG PHÂN BÓN ĐẾN SINH TRƢỞNG VÀ
NĂNG SUẤT ỚT HOTCHILLI TRỒNG VỤ
ĐÔNG 2015 TẠI CAO MINH, PHÚC YÊN,
VĨNH PHÚC
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Trồng trọt

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
TS. DƢƠNG TIẾN VIỆN

Hà Nội, 2016


LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy hướng dẫn khoa học TS. Dƣơng
Tiến Viện đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ em hoàn thành khóa luận này.
Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy, cô giáo trong
tổ bộ môn, các Phòng, Ban trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, tới gia đình và
bạn bè đã tạo điều kiện cho em trong thời gian nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện do thời gian có hạn và bước đầu làm quen
với những nghiên cứu khoa học nên không tránh khỏi những thiếu sót, rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn sinh
viên.
Em xin chân thành cảm ơn!


Hệ số biến động

đ/c:

Đối chứng

LSD0,05

Sai số nhỏ nhất với ý nghĩa mức 0,05

NN:

Nông nghiệp

NSCT:

Năng suất cá thể

NSLT:

Năng suất lí thuyết

NSTT:

Năng suất thực thu

Nxb:

Nhà xuất bản

2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu............................................................ 18
2.3. Nội dung nghiên cứu ................................................................................ 18
2.4. Phƣơng pháp nghiên cứu ......................................................................... 19
2.4.1. Công thức thí nghiệm ............................................................................ 19
2.4.2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm.......................................................................... 19
2.5. Các chỉ tiêu theo dõi ................................................................................ 20
2.6. Phƣơng pháp xử lý số liệu........................................................................ 22
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................ 23
3.1. Các chỉ tiêu về sinh trƣởng và phát triển ................................................. 23
3.1.1. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến thời gian sinh trưởng qua các
giai đoạn của giống ớt Hotchilli ...................................................................... 23


3.1.2. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến chiều cao cây của giống ớt
Hotchilli ........................................................................................................... 24
3.1.3. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến số lá trên thân chính của giống
ớt Hotchilli ...................................................................................................... 27
3.1.4. Ảnh hưởng liều lượng phân bón đến số cành các cấp trên giống ớt
Hotchilli ........................................................................................................... 29
3.2. Khả năng chống chịu sâu bệnh hại .......................................................... 30
3.2.1. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến mật độ sâu bệnh hại và tỉ lệ
quả bị hại do sâu đục quả trên giống ớt Hotchilli ........................................... 30
3.2.2. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến bệnh hại quả trên giống ớt
Hotchilli ........................................................................................................... 31
3.3. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất ......................................... 33
3.3.1. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến các yếu tố cấu thành năng suất . 33
3.3.2. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến đặc điểm hình thái quả của
giống ớt Hotchilli ............................................................................................ 35
3.3.3. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến năng suất.............................. 38
3.4. Hiệu quả kinh tế ....................................................................................... 40


DANH MỤC ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến chiều cao cây .......... 26
của giống ớt Hotchilli ....................................................................... 26
Biểu đồ 3.2. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến số lá trên thân chính
của giống ớt Hotchilli ........................................................................ 28
Biểu đồ 3.3. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến số cành các cấp của
giống ớt Hotchilli .............................................................................. 29
Biểu đồ 3.4. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến năng suất của giống ớt
Hotchilli ............................................................................................. 39


MỞ ĐẦU
1.1. Đặt vấn đề
Cây ớt (Capsian sp) thuộc chi Capsicum, họ Cà (Solanaceae)

[5].

Có

hai nhóm ớt chủ yếu là ớt cay (Capsicum frutescens L.) và ớt ngọt (Capsicum
annuum L.). Trong số các cây thuộc họ Cà (Solanaceae), cây ớt có tầm quan
trọng thứ hai chỉ sau cây cà chua [9]. Nhiều tác giả khẳng định rằng cây ớt có
nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Châu Mỹ và được trồng lâu đời ở Pêru, Mêhicô.
Trung tâm khởi nguồn của ớt có thể là Mêhicô và trung tâm thứ hai là
Guatemala. Ngày nay ớt được trồng rộng rãi trên toàn thế giới, đặc biệt ở các
nước Châu Mỹ và một số nước Châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan,
Hàn Quốc, Indonesia, Việt Nam, Malaysia [15]. Ớt được dùng làm gia vị, thực
phẩm và chữa bệnh. Gần đây người ta còn chứng minh được vai trò của quả ớt
trong việc ngăn ngừa các chất gây ung thư.

nhiều Vitamin A, B, C đặc biệt vitamin C (163mg/100g) cao nhất so với các
loại rau.
Giống ớt Hotchilli là giống ớt có nhiều ưu điểm quả chín sớm tập
trung, chống chịu sâu bệnh tốt, chăm sóc tốt trong thời gian thu hoạch quả có
thể kéo dài tới hơn 2 tháng, năng xuất có thể đạt 35-40 tấn/ha. Để xây dựng
quy trình trồng và phát triển giống ớt Hotchilli ra sản xuất đại trà đồng thời
nâng cao năng suất cùng như chất lượng giống ớt Hotchilli cần phải có sự
chăm sóc hợp lý, bón phân thích hợp, cân đối.
Xuất phát từ thực tiễn sản xuất nông nghiệp nói chung cũng như sản
xuất cây ớt nói riêng, để xác định liều lượng phân bón hợp lý cho giống ớt
Hotchilli, dưới sự hướng dẫn của TS. Dương Tiến Viện, tôi tiến hành thực
hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến sinh
trưởng và năng suất giống ớt Hotchilli trồng vụ đông 2015 tại Cao Minh,
Phúc Yên,Vĩnh Phúc”.

2


1.2. Mục đích và yêu cầu
1.2.1 Mục đích
Trên cơ sở nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến sinh
trưởng, phát triển, năng suất cho giống ớt Hotchilli trên đất bạc màu Cao
Minh, Phúc Yên, Vĩnh Phúc, nhằm đề xuất công thức tối ưu để tăng năng suất
và tăng hiệu quả kinh tế cho giống ớt Hotchilli.
1.2.2 Yêu cầu của đề tài
Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và
năng suất của giống ớt Hotchilli trên từng công thức phân bón.
Xác định được hiệu quả kinh tế của sản xuất ớt trên từng công thức
bón phân.
1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn

tính và đau đầu do thần kinh [17].
Qua nghiên cứu, các nhà khoa học cho biết, khi chúng ta cắn một
miếng ớt cay, vị cay kích thích mạnh, khiến não bộ tiết ra chất hóa học làm
giảm bớt đau đớn và sinh ra chút khoái cảm.
Trong ớt còn chứa một số chất giúp máu lưu thông tốt, tránh được tình
trạng đóng vón tiểu cầu, dẫn đến bệnh nhồi máu cơ tim. Ớt còn có tác dụng
ngăn ngừa huyết áp cao và giảm béo.
Các nhà khoa học đã chứng minh, thành phần chất cay của ớt có tác
dụng lan tỏa và đốt cháy các chất béo. Khi cơ thể hấp thụ chất cay từ ớt, não

4


sẽ tăng cường hoạt động, thúc đẩy sự chuyển tải của hệ thần kinh, làm cho
thận tiết ra các dịch thể.
Ớt cũng chứa một số vitamin và chất khoáng. Trong 100 g ớt có chứa
vitamin C, và các vitamin B1, B2, bêta caroten (tiền vitamin A), canxi, sắt,
axit citric, axit malic [13].
Phân tích 100 g ớt tươi chín đỏ ta có:
+ Nước chiếm 91%, protid 1,3%, glucid 5,7%, cellulose 1,4%.
+ Cluoten 10 mg, vitamin C 250 mg, 34 - 36 calo/100 g.
Lượng vitamin C phong phú trong ớt có thể khống chế sơ cứng động
mạch và làm giảm cholesterol. Nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ cho
thấy, ớt có tác dụng sát trùng, chống ôi thiu, chống lạnh và chứa một số
dưỡng chất nên giúp con người đề phòng và chữa một số bệnh. Ớt cay có tới
1390 mg beta - caroten - một trong những nguồn tốt nhất cung cấp carotene,
là chất chống oxy hóa [10]
Chỉ cần một quả ớt cay nhỏ cung mang lại cảm giác ngon miệng cho
nhiều người, vì thế ớt đã trở thành món gia vị không thể thiếu được trong một
số món ăn.

nhiệt độ cao trên 32oC và thấp dưới 15oC cây tăng trưởng kém và hoa dễ rụng.
Ớt là cây không quang cảm, tuy nhiên trong điều kiện ngày ngắn các giống ớt
cay phát triển tốt và cho năng suất cao. Ớt chịu được điều kiện che rợp đến
45%, nhưng che rợp nhiều hơn ớt chậm trổ hoa và rụng nụ [12].
Hiện nay nhiều nơi vẫn canh tác giống địa phương là chính. Giống
trồng phổ biến ở đồng bằng sông Cửu Long có giống Sừng Trâu, Chỉ Thiên,
ớt Búng, ớt Hiểm, ở miền Trung có giống ớt Sừng Bò, Chìa Vôi. Ngoài ra,
điều này chứng minh nguồn giống ớt phong phú, đa dạng chưa được biết đến
ở nước ta. Tuy nhiên, giống địa phương bị lai tạp nên thoái hóa, quần thể
không đồng đều và cho năng suất kém, trong khi các giống F1 như giống
Chilli, số 20, TN 16, Hiểm lai 207 có khả năng cho năng suất vượt trội trong

6


điều kiện thâm canh cao nên bắt đầu được ưa chuộng và đang thay thế dần các
giống địa phương [17].
1.1.3. Kĩ thuật trồng ớt - chăm sóc ớt
Thời vụ trồng ớt [12]:
Ớt có thể trồng được 3 vụ trong năm:
- Vụ sớm: Gieo hạt tháng 8 - 9, thu hoạch từ tháng 12 - 1 dương lịch.
- Vụ chính (Đông Xuân): Gieo hạt tháng 10 - 11, thu hoạch tháng 2 - 3
dương lịch.
- Vụ Hè Thu: Gieo tháng 4 - 5, thu hoạch tháng 8 - 9 dương lịch.
Chuẩn bị đất [2]:
Cày xới phơi đất kỹ, sạch cỏ dại. Lên luống cao 20 cm, rộng 1,4 m. Bón
lót: 100 kg vôi và 1 tấn phân chuồng. Sử dụng màng phủ nông nghiệp để hạn
chế cỏ dại, sâu bệnh, giảm hao hụt phân bón, nước tưới.
Ươm cây con [1] [2]:
Việc gieo ươm cây giống ớt được thực hiện bằng một trong hai phương

Cách bón: Bón lót toàn bộ phân hữu cơ + toàn bộ phân lân + 1/3 phân
đạm + 1/3 kali. Lượng đạm và kali còn lại chia đều bón thúc 4 lần.
- Bón thúc kết hợp xới vun như sau:
+ Lần 1: Sau trồng từ 25 đến 30 ngày, kết hợp xới vun;
+ Lần 2: Sau trồng từ 45 đến 50 ngày, kết hợp xới vun;
+ Lần 3: Sau trồng từ 70 đến 80 ngày, hoà nước tưới;
+ Lần 4: Sau trồng từ 100 đến 115 ngày, hoà nước tưới.
Chú ý: Trong giai đoạn nuôi trái, trái ớt thường bị thối đuôi do thiếu
canxi. Vì vậy, nhà nông cần phun bổ sung thêm canxi, có thể bằng Clorua
canxi (CaCl2) phun định kỳ 7 - 10 ngày/ lần. Đồng thời, phun thêm phân vi
lượng có Bo để ớt dễ đậu trái và ngừa trái bị sẹo.
Thu hoạch

8


Thu hoạch ớt khi trái bắt đầu chuyển màu. Ngắt cả cuống trái, tránh
làm gãy nhánh. Ớt cay cho thu hoạch 35 - 40 ngày sau khi trổ hoa. Ở các lứa
rộ, thu hoạch ớt mỗi ngày, bình thường cách 1 - 2 ngày thu 1 lần. Nếu chăm
sóc tốt thời gian thu hoạch có thể kéo dài hơn 2 tháng năng suất trái đạt 20 30 tấn/ ha [12] [13].
1.2. Tình hình nghiên cứu, sản xuất và tiêu thụ ớt trên thế giới và ở
Việt Nam
1.2.1. Tình hình nghiên cứu, sản xuất và tiêu thụ ớt trên thế giới
Cây ớt được phân bố rộng rãi khắp châu Mỹ kể cả dạng hoang dại và
dạng trồng. Nhiều tác giả khẳng định rằng ớt có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới
châu Mỹ và được trồng lâu đời ở Pêru, Mêhico [15]. Trung tâm khởi nguồn
của ớt có thể là ở Mêhico và trung tâm thứ hai là Guatemala. Theo Pickersgill
(1997) chi Capsicum bắt nguồn từ vùng nhiệt đới gốc Mỹ từ đó được phổ biến
rộng rãi ở khắp nơi trên thế giới bao gồm vùng nhiệt đới cận nhiệt đới và các
vùng có khí hậu ôn hòa. Theo Tong và Bosland, chi Capsicum bao gồm

trồng ớt tươi này đứng thứ 8 trong tốp 10 nước đứng đầu về diện tích trồng
trọt. Năm 2006 sản lượng ớt tươi Hàn Quốc đạt 395.295 tấn, ớt khô là
116.915 tấn, năng suất ớt xanh của nước này rất cao đạt được 42,11 tấn/ha.
Bảng 1.1. Tình hình thƣơng mại ớt cay trên thế giới
Mỹ

Trung

Hàn

quốc

Quốc

Ấn Độ

Thế giới

Giá trị nhập Năm 2006

687.399

2.587

78

2

2.771.658


132.767

10.212 57.129

3.964

2.785.846

8.878 48.280

5.563

2.910.669

12.977 50.313 10.838

3.699.699

khẩu

Năm 2007

81042

(1000 $)

Năm 2008

168.660


Trong giai đoạn trước năm 1990, nhiều vùng sản xuất ớt lớn được hình
thành để phục vụ cho xuất khẩu ớt. Chỉ tính riêng mấy tỉnh miền Trung, vùng

11


sản xuất hàng hoá có khoảng 3.000 ha, có năm lên đến 5.700 ha (1988), đảm
bảo mỗi năm xuất sang thị trường Liên Xô (cũ) 4.500 tấn ớt bột.
Ở Thanh Hoá, cây ớt được trồng tập trung ở một số huyện như Thiệu
Yên, Vĩnh Lộc, Triệu Sơn, Thọ Xuân. Năm 1983, toàn tỉnh thu được 50 tấn ớt
khô, năm 1984 là 100 tấn.
Năm 1994 - 1995, Thừa Thiên Huế có diện tích trồng ớt là 600 ha, năng
suất trung bình là 10,6 tấn/ha, xuất khẩu khoảng 400 - 500 tấn ớt, ngoài ra còn
được xuất theo con đường tiểu ngạch hàng trăm tấn.
Theo số liệu thống kê năm 2007, diện tích ớt trên cả nước là 3.658 ha,
năng suất bình quân 5,6 tấn/ha, trồng tập trung chủ yếu ở các tỉnh Đông Bắc
Bộ (Bắc Ninh, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Thái Bình, Hải Dương...) đồng bằng
sông Cửu Long, Tây Nam Bộ và các tỉnh miền Trung [10].
Theo Trần Khắc Thi (2008) [8], diện tích trồng trọt tập trung ở các tỉnh
miền Trung, vùng chuyên canh ớt tập trung ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng
Trị, Thừa Thiên Huế. Tuy nhiên, diện tích trồng ớt có thể mở rộng ra các tỉnh
Bắc Bộ, đồng bằng sông Cửu Long, miền Tây Nam Bộ.
Theo Trần Thế Tục (2008), diện tích trồng ớt cay ở các vùng trồng tập
trung vào khoảng 10-12 tấn quả ớt tươi/ha, sản lượng trung bình 30.000 tấn
quả ớt tươi trên năm. Năm 2007 diện tích trồng ớt cao nhất lên tới 5.790 ha
trên tổng diện tích trồng rau là 329.690 ha [10].
Theo số liệu thống kê (Tổng cục thống kê, 2009): năm 2008 diện tích
trồng ớt của nước ta là 6,532 ha, sản lượng là 62,993 tấn, tăng 37% về diện tích
và 35% về sản lượng so với năm 2007. Năng suất trung bình là 9,6 tấn/ha năm
2008 đạt ở mức thấp so với năng suất trung bình của toàn thế giới 14,5 tấn/ha.

Cây trồng sinh trưởng phát triển được là nhờ hút chất khoáng từ đất và
phân bón, thực hiện quá trình quang hợp từ nước và cacbonic dưới tác dụng
của ánh sáng mặt trời. Để chăm sóc cây tốt và đạt hiệu quả cao, chúng ta cần

13


hiểu về các loại dinh dưỡng cần thiết của từng loại cây từ đó đưa ra chế độ
phân bón hợp lí cân đối cho từng loại cây trồng [11].
Bón phân hợp lí là sử dụng lượng phân bón thích hợp cho cây đảm bảo
năng suất cây trồng với hiệu quả kinh tế cao nhất, không để lại các hậu quả
tiêu cực nên nông sản và môi trường sinh thái [3].
Cây trồng có yêu cầu đối với các chất dinh dưỡng ở những lượng nhất
định với những tỉ lệ nhất định giữa các chất. Thiếu một chất nào đó cây sinh
trưởng phát triển kém, ngay cả khi có các chất dinh dưỡng khác ở mức dư
thừa [6].
Các nguyên tố dinh dưỡng không chỉ tác động trực tiếp lên cây mà còn
ảnh hưởng qua lại trong việc phát huy hoặc hạn chế tác dụng nhau.
Đối với mỗi loại cây trồng có những tỉ lệ khác nhau trong mức cân đối
các yếu tố dinh dưỡng. Tỉ lệ cân đối này cũng thay đổi tùy thuộc vào lượng
bón được sử dụng. Tỉ lệ cân đối giữa các yếu tố dinh dưỡng cũng khác nhau ở
các loại đất khác nhau [6].
Cây ớt có nhu cầu dinh dưỡng cao, cần nhiều đạm, kali sau đó tới lân,
ma – nhê và canxi. Cây ớt cần nhiều đạm và lân trong giai đoạn sinh trưởng
phát triển cây, phân cành, cần nhiều kali và lân trong giai đoạn ra hoa, quả.
Giai đoạn cây mang quả nhu cầu dinh dưỡng cao hơn so với giai đoạn sinh
trưởng phát triển cần nhiều đạm và kali hơn lân. Ngoài N, P, K, Ca, Mg ớt
còn cần các chất vi lượng như B, Zn, Cu, Fe, Mn, Mo [18].
Yêu cầu dinh dưỡng đạm của cây ớt. Đạm là yếu tố cơ bản hàng đầu
đối với cơ thể sống vì nó là thành phần cơ bản của các protein - chất cơ bản

biến thành màu vàng úa.
Yêu cầu dinh dưỡng lân của cây ớt. Lân là một trong những chất cần
thiết bậc nhất của quá trình trao đổi chất, do lân có trong thành phần cuat
nhiều chất hữu cơ quan trọng của cây. Lân có tác dụng thúc đẩu sự phát triển

15


của bộ rễ cây, đặc biệt có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của rễ bên và lông
hút là các bộ phận trực tiếp hấp thụ dinh dưỡng quan trọng của cây.
Cây ớt sử dụng lân dưới hai dạng của acid photphoric là HPO 42- và
H2PO4-. Còn ion PO43- bị đất giữ lại do sự hấp phụ hóa học [8].
Lân có tác dụng thúc đẩy sự ra hoa và hình thành quả ở cây, làm quả
mau chín, tăng tỉ lệ năng suất thương phẩm. Lân còn có khả năng giúp cây
làm tăng khả năng chống chịu

với điều kiện bất lợi như: Khả năng chịu rét,

chịu hạn và khả năng chống chịu sâu bệnh hại cây trồng [6].
Thiếu lân ớt có dấu hiệu còi cọc hay chậm phát triển quả lâu chín hơn,
cây ớt thiếu lân sẽ gặp khó khăn trong việc lấy các chất cần thiết qua rễ [6].
Yêu cầu dinh dưỡng kali của cây ớt. Kali là một nguyên tố rất linh
động và tồn tại trong cây dưới dạng ion. Đặc biệt kali không có trong thành
phần các chất hữu cơ trong cây. Kali tồn tại chủ yếu trong huyết tương tế bào
và không bào, hoàn toàn không có mặt trong nhân tế bào. Hầu hết kali có
trong tế bào thực vật (80%) tồn tại trong dịch tế bào, chỉ khoảng 20% là tồn
tại ở dạng hấp phụ trao đổi với thể keo trong huyết tương và không bào [8].
Kali coa tác dụng tăng cường khả năng chống chịu các điều kiện khí
hậu bất lợi như: chịu rét, chịu sương giá, chịu hạn và chịu úng tốt hơn, sử
dụng nước tiết kiệm hơn. Kali làm tăng áp suất thẩm thấu và sức căng trong tế

17