i hc Quc gia H Ni
Khoa Lut

Nguyn Huy Giang

Phỏp lut v t chc v hot ng ca doanh nghip nh nc theo
mụ hỡnh cụng ty m - cụng ty con Vit Nam

H Ni, 2003

Phần mở đầu

1. Tính cấp thiết của đề tài
Mô hình công ty mẹ - công ty con trên thế giới đã đ-ợc các tập đoàn kinh tế đa
quốc gia, xuyên quốc gia áp dụng từ lâu, và tính -u việt của nó tr-ớc hết đ-ợc thể hiện ở
hiệu quả kinh tế thông qua hoạt động sản xuất kinh doanh.
ở n-ớc ta trong thời kỳ đổi mới cơ chế kinh tế từ tập trung quan liêu bao cấp sang
nền kinh tế thị tr-ờng, Đảng, Nhà n-ớc và Chính phủ đã có nhiều chủ tr-ơng, Nghị
quyết, pháp luật, cơ chế, chính sách về phát triển các loại hình doanh nghiệp thuộc các
thành phần kinh tế, nhằm phát huy đầy đủ nội lực của tất cả các khu vực kinh tế, góp
phần tăng tr-ởng nhanh và bền vững, đồng thời qua đó khẳng định đ-ợc vị trí, vai trò


của từng loại hình doanh nghiệp. Chính phủ, các bộ, nghành và các địa ph-ơng đã đặc
biệt chú trọng tới việc tạo điều kiện cho việc thành lập, hoạt động của các doanh nghiệp
thuộc tất cả các thành phần kinh tế, coi đây là một yếu tố quan trọng để khuyến khích
tiết kiệm, tăng sức đầu t-, mở rộng sản xuất, nâng cao hiệu quả, tăng sức cạnh tranh
của nền kinh tế. Cùng với quá trình trên, việc tổ chức, sắp xếp, đổi mới và phát triển
doanh nghiệp nhà n-ớc đã đ-ợc sự quan tâm và ủng hộ của tất cả các ngành, các cấp
và các doanh nghiệp. Với việc hình thành chiến l-ợc đầu t- phát triển doanh nghiệp có
tính cụ thể, đồng bộ, vừa phát triển theo h-ớng chiều rộng, vừa chú trọng quan tâm đến

trong đó đã khẳng định một nhiệm vụ quan trọng là "Hoàn thành về cơ bản việc sắp
xếp, tổ chức lại và đổi mới quản lý doanh nghiệp nhà nước"trong đó cần "Kiện toàn tổ
chức, nâng cao hiệu quả của các tổng công ty theo mô hình công ty mẹ - công ty con,
kinh doanh đa ngành, tổng hợp trên cơ sở chuyên môn hoá, gọi vốn thuộc nhiều thành
phần kinh tế cùng tham gia kinh doanh làm nòng cốt để hình thành một số tập đoàn
kinh tế mạnh ở một số nghành và lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế quốc dân nh- b-u
chính - viễn thông, dầu khí, hàng không v.v...'' [5 - tr.320].
Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng đã nêu trên, cùng với việc thúc đẩy quá trình
tổ chức, sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà n-ớc, tại kỳ họp thứ 3 Quốc Hội khoá XI đã
xem xét, thảo luận và cho ý kiến về Dự án Luật doanh nghiệp Nhà n-ớc sửa đổi, bổ
sung, trong đó tập trung vào việc xây dựng cơ chế , chính sách về tổ chức và hoạt động
của doanh nghiệp nhà n-ớc; về tổ chức, hoạt động và chuyển đổi tổng công ty, doanh
nghiệp nhà n-ớc theo mô hình công ty mẹ - công ty con. Đây là vấn đề còn mới mẻ ở
n-ớc ta, đặc biệt là mô hình công ty mẹ - công ty con lại đ-ợc xây dựng thí điểm ở các
tổng công ty nhà n-ớc - là một loại hình doanh nghiệp nhà n-ớc vừa có những mặt
mạnh nh-ng cũng còn không ít hạn chế, tồn tại và yếu kém trong tổ chức và hoạt động.
Chính vì vậy chúng tôi chọn vấn đề "Pháp luật về tổ chức và hoạt động của doanh
nghiệp nhà n-ớc theo mô hình công ty mẹ - công ty con ở Việt Nam" làm đề tài
nghiên cứu của luận văn.

2. Lịch sử nghiên cứu.
Vấn đề về mô hình tổng công ty và cải cách doanh nghiệp nhà n-ớc đã đ-ợc đề
cập trong một số công trình nghiên cứu, luận văn thạc sĩ của các ngành khoa học nh-:
Kinh tế học, luật học, quản lý kinh tế trên nhiều góc độ, bình diện khác nhau. Tuy nhiên


mảng đề tài nghiên cứu về mô hình công ty mẹ - công ty con và xây dựng cơ sở pháp lý
cho mô hình này còn mới mẻ, do đó việc nghiên cứu còn hạn chế, chủ yếu là các tài liệu
dịch của n-ớc ngoài, các báo cáo, chuyên đề của từng ngành phục vụ cho việc tham
khảo, nghiên cứu d-ới góc độ kinh tế và quản lý, còn việc nghiên cứu mô hình công ty


5. Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn đ-ợc
chia làm 3 ch-ơng:

Ch-ơng 1: Khái quát về mô hình công ty mẹ công ty con.
Ch-ơng 2: Thực trạng quy định của pháp luật có liên quan đến tổ chức và
hoạt động của các DNNN theo mô hình công ty mẹ - công ty con ở Việt Nam.
Ch-ơng 3: Định h-ớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, đảm bảo cho việc
chuyển đổi tổng công ty, doanh nghiệp nhà n-ớc theo mô hình công ty mẹ - công
ty con.

Danh mục tài liệu tham khảo

I. Văn kiện của Đảng
1. Văn kiên Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội 1991.
2. Văn kiện Hội nghị Đại biểu Toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khoá VII), 1/1994.
3. Văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trung -ơng Đảng lần thứ 7 (khoá VII), 7/1994


4. Văn kiện Đaị hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ VII, Nxb chính trị quốc gia Hà Nội,
7/1996.
5. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
6/2001
6. Văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trung -ơng Đảng lần thứ Ba (khoá IX), 9/2001.
II Văn bản pháp luật trong n-ớc
7. Hiến pháp năm 1992.
8. Luật doanh nghiệp Nhà n-ớc 1995.
9. Nghị định 302/CP của Hội đồng chính phủ ngày 10/12/1978 ban Điều lệ Liên hiệp
Xí nghiệp quốc doanh.

25. Dự thảo Nghị định tổ chức, hoạt động và chuyển đổi tổng công ty, doanh nghiệp
nhà n-ớc theo mô hình công ty mẹ - công ty con(10/2002).
26. Tờ trình Dự thảo Nghị định tổ chức, hoạt động và chuyển đổi tổng công ty, doanh
nghiệp nhà n-ớc theo mô hình công ty mẹ - công ty con(10/2002)
27. Bộ xây dựng (2000), Đề án thí điểm mô hình tổ chức công ty mẹ - công ty con
của Công ty xây lắp, xuất nhập khẩu vật liệu và kỹ thuật(Constrexim).
28. Nguyễn Minh Mẫn: Một số vấn đề pháp lý về tổ chức và hoạt động của Tổng
công ty theo mô hình tập đoàn kinh doanh ở Việt Nam, Tạp chí Nhà n-ớc và pháp luật
số 1 - 1999
29. Phạm Quang Huấn (2003), Một số ý kiến về thành lập tập đoàn doanh nghiệp ở Việt
Nam, Tạp chí nghiên cứu Kinh tế, số 297.
30. Trần Tiến C-ờng, chủ tr-ơng, định h-ớng hình thành và phát triển tập đoàn kinh
tế và một số ý t-ởng về đề án phát triển tập đoàn kinh tế ở Việt nam, tham luận tại Hội
nghị "Phát triển tập đoàn kinh tế ở Việt nam" tại Hà nội 12/2002.


31. Trần Tiến C-ờng (2003), Chuyển đổi tổng công ty, doanh nghiệp nhà n-ớc theo
mô hình công ty mẹ - công ty con, Tạp chí chứng khoán Việt Nam, số 1.
32. Phạm Quang Huấn (2002), Sắp xếp lại các tổng công ty nhà n-ớc, Thời báo kinh
tế Việt Nam số 69.
33.Phạm Quốc Trụ (2002), Nhìn lại quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
những năm qua và triển vọng những năm tới, Tham luận tại Hội thảo Triển vọng Việt
Nam 2002, Hà Nội 11/2002.
34. Phạm Đình Soạn (2002), Một số vấn đề quản lý tài chính và báo cáo tài chính
của tập đoàn kinh tế công ty mẹ - công ty con, Tham luận tại Hội thảo Phát triển tập
đoàn kinh tế ở Việt Nam tại Hà Nội, 12/2002.
35. Báo cáo tin tức buổi chiều, số 1256 ngày 27/5/2003.
36. Nguyễn Đức Tặng (2002), Suy nghĩ về công ty mẹ - công ty con, Tạp chí tài
chính doanh nghiệp, số 8/2002.
38. Báo đầu t-, ra ngày 8/11/2002.