LỜI CẢM ƠN
Bằng tình cảm trân trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin cảm ơn cô giáo
TS. Nguyễn Thị Hồng Vân đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo, giúp đỡ
tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong bộ môn Lí luận và
Phương pháp dạy học bộ môn Văn cũng như trong khoa Ngữ Văn trường Đại
học Sư Phạm Hà Nội đã giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến quý báu và tạo điều
kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường
Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và
các em học sịnh trường THPT Đồng Bành- Chi Lăng- Lạng Sơn, trường
THPT Bắc Sơn- Bắc Sơn- Lạng Sơn đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện
cho tôi tiến hành điều tra thực nghiệm trong quá trình nghiên cứu luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, khích lệ,
giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu
Hà Nội, tháng 10 năm 20154

1


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CT:
ĐG:
GV:
HS:
KT:
NL:
SGK:
THPT:
TN:
VB


Cấu trúc luận văn
CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
I. Cơ sở lí luận
Khái niệm về kiểm tra đánh giá
Xu hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá

1

Đặc trưng cơ bản của kiểm tra, đánh giá

1
2
3
4
5
6
7
8

.2
.3
3


1

Yêu cầu của kiểm tra, đánh giá

1


.3
2

Phương pháp đánh giá năng lực

2

Hình thức đánh giá.

3
3

Xây dựng chuẩn đánh giá năng lực
Khái niệm Chuẩn

3

Những yêu cầu cơ bản của chuẩn

3

Thang đo.

4
4

Năng lực đọc hiểu và đánh giá năng lực đọc hiểu.
Khái niệm đọc hiểu

4

.2

Truyện hiện đại Việt Nam lớp 12.
2
Về chương trình.

.2.1
2

Về sách giáo khoa

2

Về bài dạy

2

Về kiểm tra, đánh giá.

2

Yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa

.2.2
.2.3
.2.4
.3
CHƯƠNG II:
ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH XÂY DỰNG CÂU
HỎI, BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC


b

Câu hỏi về tác phẩm: Hoàn cảnh sáng tác, nguồn

1
2

gốc, xuất xứ,đề tài, chủ đề.
4
Dạng bài kiểm tra viết

.2
a
b
c
1
2

Bài kiểm tra 15 phút
Bài kiểm tra 45 phút .
Đánh giá tổng kết.
CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM
Mục đích thực nghiệm sư phạm.
Đối tượng, địa bàn thực nghiệm.

3
3

Nội dung và phương pháp thực nghiệm sư phạm

.1
.2

.1
.2

.1
.2
.3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
6


I
1
1

MỞ ĐẦU
Lí do chọn đề tài
Lịch sử vấn đề
Mục tiêu nghiên cứu
Đối tượng, Phạm vi nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Giả thuyết khoa học
Những đóng góp mới của luận văn
Cấu trúc luận văn
CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
I. Cơ sở lí luận

4
5
6
7
8

.1
.2
.2.1
.2.2
.2.3
.2.4
năng lực
2
Khái niệm Năng lực
.1
2

Khái niệm đánh giá theo định hướng năng lực

2

Phân biệt đánh giá theo năng lực và đánh giá theo

.2
7


.3


7

Khái niệm đọc hiểu

7

Khái niệm năng lực đọc- hiểu

7

Các thành tố của năng lực đọc hiểu.

I

Cơ sở thực tiễn

2

Chủ đề truyện hiện đại lớp 12- CT Chuẩn

2

Thực trạng đổi mới kiểm tra, đánh giá chủ đề

.1
.2
.3
I
.1
.2

ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH XÂY DỰNG CÂU
HỎI, BÀI TẬP ĐÁNH GIÁNĂNG LỰC ĐỌC
HIỂU CHỦ ĐỀ “TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
1
Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ
1
Về kiến thức
.1
1

Về kĩ năng.

1

Về thái độ.

2

Bảng mô tả các mức độ đánh giá chủ đề “Truyện

.2
.3
hiện đại Việt Nam”
3
Bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt chủ đề truyện
hiện đại Việt Nam
Bảng mô tả chuẩn đánh giá bài nói, bài trình bày
miệng của học sinh
3
.1


Bảng tiêu chí.
Bảng kiến thức về nguồn gốc, xuất xứ, đề tài, chủ đề
tác phẩm thuộc chủ đề “Truyện hiện đại Việt Nam lớp 12-

CT Chuẩn
4
Biên soạn đề kiểm tra
4
Đề kiểm tra 15 phút
.1
4

Bài kiểm tra 45 phút .

4

Đánh giá tổng kết.

.2
.3
CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM
1

Mục đích thực nghiệm sư phạm.

2

Đối tượng, địa bàn thực nghiệm.


.2
.3
10


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
PHỤ LỤC…………………………………………………………………..125

11


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Bảng so sánh giữa đánh giá năng lực và đánh giá theo chuẩn kiến thức,
kĩ năng.............................................................................................................27
Bảng 3.1. Bảng mô tả các mức độ đánh giá chủ đề ...........................................53
“Truyện hiện đại Việt Nam ”............................................................................53
Bảng 4.2.: Bảng tiêu chí đánh giá mức chất lượng về kiến thức, .......................64
kĩ năng đối với câu hỏi hiểu biết về tác giả chủ đề ............................................64
“Truyện hiện đại Việt Nam lớp 12- CT Chuẩn”................................................64
Bảng 4.3: Bảng tiêu chí chất lượng dạng câu hỏi về .........................................66
Bảng 4.4:Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực: Chủ đền
truyện hiện đại Việt Nam lớp 12- CT Chuẩn đối với đề kiểm tra 15 phút............68
Bảng 4.5 : Bảng ma trận đề kiểm tra................................................................70
Bảng 4.6 : Bảng đáp án và thang điểm đề kiểm tra 15 phút (đề số 1) đối với chủ
đề truyện hiện đại Việt Nam- CT Chuẩn............................................................71
Bảng 4.7 : Bảng đáp án và thang điểm đề kiểm tra 15 phút (đề số 2) đối với chủ
đề truyện hiện đại Việt Nam- CT Chuẩn............................................................72
Bảng 4.8 Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực: Chủ đền

tại trường THPT Bắc Sơn...............................................................................108
Biểu đồ 5.3.a: Biểu đồ biểu diễn kết quả thực nghiệm bài kiểm tra 1 tiết tại
trường THPT Đồng Bành...............................................................................109
Biểu đồ 5.3.b: Biểu đồ biểu diễn kết quả thực nghiệm bài kiểm tra 1 tiết tại
trường THPT Bắc Sơn....................................................................................110

13


14


DANH MỤC BẢNG BIỂU BẢNG
Bảng 2.1. Bảng so sánh giữa đánh giá năng lực và đánh giá theo chuẩn kiến
thức, kĩ năng
Bảng 3.1. Bảng mô tả các mức độ đánh giá chủ đề “Truyện hiện đại Việt
Nam” lớp 12- CT Chuẩn
Bảng 4.1. Bảng mô tả chuẩn đánh giá bài nói, bài trình bày miệng của học
sinh chủ đề “Truyện hiện đại Việt Nam lớp 12- CT Chuẩn”
Bảng 4.2.: Bảng tiêu chí đánh giá mức chất lượng về kiến thức, kĩ năng đối
với câu hỏi hiểu biết về tác giả chủ đề “Truyện hiện đại Việt Nam lớp 12CT Chuẩn”
Bảng 4.3: Bảng tiêu chí chất lượng dạng câu hỏi về “Hoàn cảnh sáng tác,
nguồn gốc xuất xứ, đề tài, chủ đề” Truyện hiện đại Việt Nam lớp 12- CT
Chuẩn
Bảng 4.4:Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực: Chủ
đền truyện hiện đại Việt Nam lớp 12- CT Chuẩn đối với đề kiểm tra 15 phút
Bảng4.5 : Bảng ma trận đề kiểm tra
1





Biểu đồ 5.2.a: Biểu đồ biểu diễn kết quả thực nghiệm tại trường THPT Đồng
Bành
Biểu đồ 5.2.b: Biểu đồ biểu diễn kết quả thực nghiệm tại trường THPT Bắc
Sơn
Biểu đồ 5.3.a: Biểu đồ biểu diễn kết quả thực nghiệm bài kiểm tra 1 tiết tại
trường THPT Đồng Bành
Biểu đồ 5.3.b: Biểu đồ biểu diễn kết quả thực nghiệm bài kiểm tra 1 tiết tại
trường THPT Bắc Sơn

3


ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN
TÊN ĐỀ TÀI
XÂY DỰNG CÂU HỎI, BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC
ĐỌC HIỂU CHỦ ĐỀ “TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM” TRONG
CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 12
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, để có bước phát triển đột phá tiếp cận
với những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, yêu cầu đặt ra đối với giáo dục Việt Nam là
4


đổi mới một cách toàn diện từ nội dung chương trình đến phương pháp, đặc biệt là đổi mới
kiểm tra đánh giá.
Nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 9/6/2014 ban hành chương trình hành động của chính
phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban chấp


chương trình Ngữ Văn lớp 12 ” với mong muốn góp phần đổi mới kiểm tra đánh giá theo
định hướng năng lực đang đặt ra
2. Lịch sử vấn đề.
2.1. Trên thế giới.
Tiếp cận năng lực xuất hiện tại Hoa Kỳ trong những năm 1970 gắn với một phong
trào giáo dục chủ trương xác định mục tiêu giáo dục bằng cách mô tả cụ thể để có thể đo
lường được những kiến thức, kỹ năng và thái độ mà học sinh cần phải đạt được sau khi kết
thúc khóa học. “Tiếp cận năng lực trong giáo dục tập trung vào kết quả học tập, nhắm tới
những gì người học dự kiến phải làm được hơn là nhằm tới những gì họ cần học được”
(Richards và Rodgers) . Văn phòng giáo dục Hoa Kì đã xác định “Đào tạo người học dựa
trên năng lực thực hiện dẫn họ đến việc làm chủ được những kỹ năng cơ bản và kỹ năng
sống cần thiết của cá nhân và hòa nhập tốt vào hoạt động lao động ngoài xã hội” theo
Richards, J. and Rodgers, T., 2001. Approaches and Methods in Language Teaching. New
York, NY: Cambridge University Press
(trích dẫn ở đâu??)
Những năm 70 của thế kỉ XX, tại Liên Xô vấn đề rèn luyện năng lực cho học sinh
trong nhà trường đã được quan tâm, điểm hình có các tác giả như: I.Ia. Lecne,
M.I.Macmutov, M.N.Xkatkin, V.O.Kin
Về năng lực đọc hiểu trong hoạt động tiếp nhận đã có những công trình như “Hoạt
động đọc” của Wolfgang Iser, “Hiện tượng học về đọc” của Hans Robert Jauss, một số bài
báo như “Phân tích việc dạy học đọc từ góc độ tâm lí học và ngôn ngữ học” của J.B Carroll
2.2.Trong nước
Mục tiêu đào tạo của bậc học phổ thông trong những năm đầu của thế kỉ XXI ở nhiều
nước trên thế giới là hình thành và phát triên các năng lực nhận thức, năng lực hành động ở
HS nhằm tạo ra những con người sẵn sàng thích ứng với cuộc sống, có sự kết nối toàn cầu,
có nền kinh tế tri thức mà ở đó khoa học kĩ thuật phát triển với tốc độ cao, con người phải
đối mặt với nhiều thách thức. Để trở thành một công dân toàn cầu trong bối cảnh xã hội có
sự “bùng nổ tri thức”, một thách thức lớn đặt ra với HS phổ thông là phải có các năng lực
bao quát và xử lí các thông tin để phục vụ cho việc học tập, việc giải quyết các vấn đề của cá

Đề cập về vấn đề đọc hiểu theo định hướng phát triển NL có GS. Phan Trọng Luận với
chuyên luận: “Cảm thụ văn học, giảng dạy văn học” (NXB GD, 1983) đã phân tích rõ tầm quan
trọng của hoạt động đọc và tư tưởng ấy tiếp tục được đề xuất rõ thêm trong giáo trình “ Phương
pháp dạy học văn” (NXB ĐHSP, 2007).TS. Nguyễn Trọng Hoàn với bài viết: “Một số vấn đề về
đọc hiểu văn bản ngữ văn” (Tạp chí Giáo dục, số 56, tháng 4/ 2003) và bài: “Hình thành năng
lực đọc cho học sinh trong dạy học Ngữ văn” (Tạp chí Giáo dục số 79, tháng 2/ 2004), đã nêu
các cách thức tiếp nhận đọc hiểu gắn với minh họa và đọc hiểu huy động vốn ngôn ngữ, kinh
nghiệm

7


GS.TS. Nguyễn Đăng Mạnh qua bài viết: “Đọc hiểu văn bản-Một khâu đột phá
trong nội dung và phương pháp dạy văn hiện nay” (Tạp chí Giáo dục số chuyên đề 102,
quí IV/ 2004) đã nhấn mạnh: “Đề xuất vấn đề đọc hiểu văn bản như một khâu đột phá trong
việc đổi mới học Ngữ văn…là một yêu cầu bức thiết đối với việc đào tạo nguồn nhân lực cho
đất nước” [1827, tr 18]. Những suy nghĩ trên của GS. Nguyễn Đăng Mạnh có điểm gần gũi
với quan điểm của TS. Nguyễn Viết Chữ. TS. Nguyễn Viết Chữ qua bài viết: “Về việc bồi
dưỡng kĩ năng đọc- nghe- nói- viết cho học sinh trong dạy học Ngữ văn” (Tạp chí Giáo
dục số 172, tháng 9/ 2007) đã đặt kĩ năng đọc lên đầu tiên trong 4 kĩ năng cơ bản của con
người: nghe - nói - đọc - viết. Cùng với việc nhấn mạnh kĩ năng đọc, tác giả Nguyễn Viết
Chữ muốn đề cập với chúng ta khả năng làm việc với văn bản.
GS.TS. Nguyễn Thanh Hùng với bài viết: “Đọc hiểu văn chương” (Tạp chí Giáo
dục số 92, tháng 7/ 2004) và bài: “Những khái niệm then chốt của vấn đề đọc hiểu văn
chương” (Tạp chí Giáo dục số 100, tháng 11/ 2004) đã chỉ rõ: “Đọc hiểu là một khái
niệm khoa học chỉ mức độ cao nhất của hoạt động đọc, đọc hiểu đồng thời cũng chỉ năng
lực văn học của người đọc” [1319, tr 23], đồng thời ông cũng nêu ra những nội dung cần
hiểu sau khi đọc văn bản.
Nghiên cứu về kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn nói chung, đánh giá
năng lực đọc hiểu theo định hướng năng lực nói riêng có các tác giả như PGS.TS Nguyễn

tập trung tìm hiểu khái niệm đánh giá theo năng lực và đề xuất một số hình thức đánh giá
năng lực Ngữ văn của học sinh dựa trên hình thức dạy học dự án và Hồ sơ học tập của học
sinh”[1,tr 88]
Vấn đề về hệ thống câu hỏi và bài tập hướng dẫn đọc hiểu văn bản cũng được các sinh
viên, học viên chuyên ngành sư phạm nghiên cứu trong các luận án, luận văn của mình. Có
thể kể tới một số công trình như: “Nhận xét hệ thống câu hỏi hướng dẫn chuẩn bị bài
trong SGK Văn 11 THPT”, Luận văn thạc sĩ của Dương Thị Mai Hương, ĐHSPHN, 1993;
“Hệ thống câu hỏi hướng dẫn học tác phẩm văn chương trong SGK Ngữ văn 10”, luận
văn thạc sĩ của Cù Thị Lụa, ĐHSPHN, 2007; “Cải tiến hệ thống câu hỏi hướng dẫn học
sinh tìm hiểu bài trong SGK Văn PTTH”, Luận văn tiến sĩ của Nguyễn Thị Hiền Lương ,
ĐHSPHN, 1989; “Hệ thống câu hỏi trong SGK Văn học” của Nguyễn Quang Cương, luận
văn tiến sĩ, Đại học sư phạm Quy Nhơn, 2010… Tuy nhiên, các công trình này mới dừng lại
ở việc tìm hiểu hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa Ngữ văn hiện hành, chưa đưa ra quy
trình đưa raxây dựng những câu hỏi, bài tập cụ thể nhằm đánh giá và phát triển năng lực
đọc hiểu cho học sinh đối với những chủ đề học tập cụ thể.
Việc đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực đối với môn Ngữ
Văn đã được đặc biệt định hướng trong các văn bản chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền đối với
ngành giáo dục, được triển khai, nghiên cứu trong các dự án về phát triển giáo dục, trong các
9


tài liệu chuyên môn, song sự cụ thể hóa về kiểm tra đánh giá năng lực đọc hiểu đối với từng chủ
đề cụ thể trong chương trình Ngữ Văn chưa nhiều. Do vậy chúng tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài,
“Xây dựng câu hỏi, bài tập đánh giá năng lực đọc hiểu chủ đề Truyện hiện đại Việt Nam” trong
chương trình Ngữ Văn 12” nhằm góp một tiếng nói mới cho xu hướng đổi mới kiểm tra đánh
giá năng lực đọc hiểu theo định hướng đánh giá năng lực
3. Mục tiêu nghiên cứu.
Nghiên cứu những vấn đề lí luận cơ bản về đánh giá năng lực, đặc biệt là đánh giá
năng lực đọc hiểu, từ đó đề xuất hệ thống câu hỏi bài tập đánh giá năng lực đọc hiểu truyện
hiện đại Việt Nam (Chương trình Ngữ văn lớp 12), góp phần thực hiện yêu cầu đổi mới kiểm

Ngoài phần Mục lục- Mở đầu- Kết luậnNội dung của luận văn gồm 3 chương
Chương I:Cơ sở khoa học của việc xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập đánh giá
năng lực đọc hiểu của học sinh
Chương II: Đề xuất hệ thống câu hỏi bài tập đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản
chủ đề truyện hiện đại Việt Nam lớp 12
Chương III: Thực nghiệm

11