ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG

GIÁO DỤC Ý THỨC
BẢO VỆ ĐƢỜNG BIÊN GIỚI VIỆT NAM – TRUNG QUỐC
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG

GIÁO DỤC Ý THỨC
BẢO VỆ ĐƢỜNG BIÊN GIỚI VIỆT NAM – TRUNG QUỐC
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Vũ Quang Hiển


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DHLS

: Dạy học lịch sử

UBND

: Uỷ Ban Nhân dân

GV

: Giáo viên

HS

: Học sinh

PPDHLS

: Phương pháp dạy học lịch sử

THPT

:Trung học phổ thông

ii





LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌCPHỔ THÔNG
TỈNH LẠNG SƠN ................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1. Những yêu cầu chung khi xây dựng nội dung giáo dục ý thức bảo vệ đường
biên giới Việt Nam – Trung Quốc trong dạy học Lịch sử địa phương cho học
sinh Trung học phổ thông tỉnh Lạng Sơn............ Error! Bookmark not defined.
2.2. Nội dung giáo dục ý thức bảo vệ đường biên giới Việt Nam – Trung Quốc
trong dạy học Lịch sử địa phương cho học sinh Trung học phổ thông tỉnh Lạng
Sơn ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Bảo vệ cương vực quốc gia ....................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Tôn trọng, giữ gìn, bảo vệ đường biên, mốc quốc giớiError!

Bookmark

not defined.
2.2.3. Tăng cường giao lưu chính trị, trao đổi, hợp tác kinh tế, quốc phòng – an
ninh và văn hoá – du lịch giữa hai nước Việt Nam – Trung Quốc .............. Error!
Bookmark not defined.
2.2.4. Giúp đỡ các lực lượng chức năng bảo vệ biên giớiError! Bookmark not
defined.
2.2.5. Nêu cao cảnh giác, chủ động phòng ngừa, làm thất bại âm mưu, hoạt động
phá hoại, vi phạm chủ quyền, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội trong
khu vực biên giới đất liền .................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.6. Phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, chống tội phạm và các tệ
nạn xã hội ............................................................ Error! Bookmark not defined.
2.2.7. Giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao nhận thức về nền quốc phòng toàn
dân và an ninh nhân dân cho học sinh THPT ..... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC VÀ THỰC NGHIỆM SƢ
PHẠM ..................................................................... Error! Bookmark not defined.


not

defined.
3.3. Thực nghiệm sư phạm .................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Mục đích thực nghiệm............................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm ............ Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm .... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ....................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận ........................................................... Error! Bookmark not defined.
2. Khuyến nghị .................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 9
PHỤ LỤC ............................................................... Error! Bookmark not defined.

v


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Kết quả thực nghiệm........................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Bản đồ hành chính biên giới tỉnh Lạng Sơn ...... Error! Bookmark not
defined.
Hình 2.1. Cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Ba Sơn (Cao Lộc – Lạng Sơn)
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
phát quang cột mốc trên biên giới ....................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2.2. Bộ đội Biên phòng cùng đồng bào các dân tộc tuần tra............... Error!
Bookmark not defined.
bảo vệ biên giới ................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2.3. Biên phòng Lạng Sơn và biên phòng Trung Quốc trong một buổi
............................................................................. Error! Bookmark not defined.

những diễn biến phức tạp của tình hình khu vực và thế giới, việc giáo dục ý thức
về biên giới lãnh thổ cho học sinh, sinh viên là góp phần nâng cao nhận thức, xây
dựng ý thức trách nhiệm đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, tạo điều kiện thuận lợi
cho sự nghiệp xây dựng đất nước; góp phần giữ gìn hoà bình và an ninh khu vực,

7


phát triển phẩm chất và năng lực của con người Việt Nam, của công dân đất nước,
công dân khu vực và công dân toàn cầu.
Xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định là vấn đề đặc biệt
quan trọng trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đảng và
Nhà nước Việt Nam coi việc giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện để
phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó không chỉ phù hợp với lợi ích và luật pháp của
Việt Nam, mà còn phù hợp với lợi ích và luật pháp quốc tế, đáp ứng nguyện vọng
hoà bình của nhân dân hai nước Việt Nam, Trung Quốc và nhân dân thế giới.
Trong giải quyết các vấn đề tranh chấp lãnh thổ, biên giới, Đảng và Nhà nước Việt
Nam luôn nhất quán thực hiện quan điểm giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp
hòa bình, tôn trọng độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích chính đáng của
nhau.
Trong một số trường Trung học phổ thông hiện nay, việc giáo dục cho học
sinh về tư tưởng, đạo đức, lối sống, về quyền lợi và trách nhiệm của công dân đối
với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc cũng chưa được coi trọng đúng mức. Thực tế này đã
dẫn đến xuất hiện hiện tượng không nhận thức rõ được lòng tự hào, tự tôn dân tộc;
mơ hồ về ý thức, trách nhiệm bản thân đối với việc tăng cường quốc phòng, bảo vệ
Tổ quốc; hoặc không hiểu đầy đủ nội hàm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Để giúp học sinh nâng cao trình độ, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý chí tự chủ,
tự lập, tự cường, nâng cao ý thức bảo vệ biên giới, lãnh thổ của nước Việt Nam, thì
việc giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh ở nhà trường về mối quan hệ hợp tác hữu
nghị với các nước láng giềng là hết sức quan trọng và cần thiết. Đặc biệt là mối

thời kỳ 1945 – 1954 (Chương trình nâng cao)”, Luận văn Thạc sỹ Sư phạm Lịch
sử, Đại học Quốc Gia Hà Nội – Trường Đại học Giáo dục.
10. Phạm Thành Dung (2005), Hoạt động đối ngoại của một số tỉnh biên giới
phía Bắc với Trung Quốc từ năm 1991 đến nay, Học viện chính trị Quốc gia Hồ
Chí Minh, Hà Nội.
9


11. Nguyễn Thị Phƣơng Hoa, Phạm Bích Ngọc (2016), Vấn đề buôn lậu hàng
hoá qua biên giới Việt – Trung, một góc nhìn, tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc (8),
tr. 24-38.
12. Nguyễn Thị Phƣơng Hoa, Nguyễn Quang Thuyên (2016), Vấn đề mua bán
người qua biên giới Việt – Trung dưới góc nhìn an ninh phi truyền thống, tạp chí
Nghiên cứu Trung Quốc (6), tr. 28-41.
13. Phạm Lan Hƣơng (2016), Quan hệ hợp tác giữa các địa phương giáp biên
của Việt Nam với Trung Quốc và một số giải pháp, tạp chí Nghiên cứu Trung
Quốc (1), tr. 25-34.
14. Vũ Quang Hiển (2012), Chủ trương của Đảng và Nhà nước Việt Nam về kết
hợp phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền biển, đảo (1986 – 2000). Kỷ yếu
Hội thảo khoa học ”Thương cảng Vân Đồn – Lịch sử, tiềm năng kinh tế và các mối
giao lưu văn hoá, tháng 6 – 2008, tr.188-212.
15. Hội khoa học Lịch sử (2012), Kỷ yếu ”Hội thảo Khoa học Quốc gia về dạy học
Lịch sử ở trường phổ thông Việt Nam”. Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.
16. Nguyễn Chí Huyên (Chủ biên) (2000), Hoàng Hoa Toàn, Lƣơng Văn Bảo.
Nguồn gốc lịch sử tộc người vùng biên giới phía Bắc Việt Nam. Nhà xuất bản văn
hoá dân tộc, Hà Nội.
17. Phan Ngọc Liên (Tổng chủ biên), Vũ Dƣơng Ninh – Trần Bá Đệ (đồng
Chủ biên), Vũ Ngọc Anh, Đỗ Thanh Bình, Lê Mậu Hãn, Nguyễn Quốc Hùng,
Bùi Tuyết Hƣơng, Nguyễn Đình Lễ, Lê Văn Quang, Nguyễn Sĩ Quế, Lịch sử
12. NXB Giáo Dục Việt Nam.

31. Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Biên giới quốc
gia. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003.
32. Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005). Luật sửa đổi
bổ sung Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2005, Hà Nội.

11


33. Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hiến pháp nước Cộng
hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (sửa đổi).
34. Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định về quy chế
khu vực biên giới đất liền nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
35. Trƣơng Hữu Quýnh, Nguyễn Thị Côi, Nguyễn Thái Hoàng (1994), Tìm
hiểu hoạt động giáo dục truyền thống yêu nước, Bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử dân
tộc. Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân.
36. Tạp chí Đối ngoại (2016) (2), tr. 1-2.
37. Tạp chí Đối ngoại (2016) (2), tr. 6-7.
38. Tạp chí Đối ngoại (2016) (2), tr. 16-17.
39. Tạp chí Đối ngoại (2016) (3), tr. 2.
40. Tạp chí Đối ngoại (2016) (3), tr. 16-17.
41. Tỉnh Uỷ Lạng Sơn, Báo cáo Tổng kết công tác nội chính và phòng, chống
tham nhũng năm 2014, nhiệm vụ trọng tâm 2015.
42. Tỉnh Uỷ Lạng Sơn, Báo cáo Tổng kết công tác nội chính và phòng, chống
tham nhũng năm 2015, nhiệm vụ trọng tâm 2016.
43. Hoàng Thanh Tú (2009), Tập bài giảng môn Chương trình, phương pháp dạy
học Lịch sử, Đại học Quốc Gia Hà Nội, Khoa Sư phạm – Trường Đại học Giáo
dục, Hà Nội.
44. Hoàng Thanh Tú (2012), Phương pháp ôn tập Lịch sử ở trường THPT – Một
số vấn đề lí luận và thực tiễn. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, Hà Nội.
45. Trịnh Đình Tùng (1999), Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học

NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG

GIÁO DỤC Ý THỨC
BẢO VỆ ĐƢỜNG BIÊN GIỚI VIỆT NAM – TRUNG QUỐC
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG

GIÁO DỤC Ý THỨC
BẢO VỆ ĐƢỜNG BIÊN GIỚI VIỆT NAM – TRUNG QUỐC
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Vũ Quang Hiển

HÀ NỘI – 2016


DHLS

: Dạy học lịch sử

UBND

: Uỷ Ban Nhân dân

GV

: Giáo viên

HS

: Học sinh

PPDHLS

: Phương pháp dạy học lịch sử

THPT

:Trung học phổ thông

ii


MỤC LỤC
Lời cảm ơn.............................................................................................................. i

LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌCPHỔ THÔNG
TỈNH LẠNG SƠN ................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1. Những yêu cầu chung khi xây dựng nội dung giáo dục ý thức bảo vệ đường
biên giới Việt Nam – Trung Quốc trong dạy học Lịch sử địa phương cho học
sinh Trung học phổ thông tỉnh Lạng Sơn............ Error! Bookmark not defined.
2.2. Nội dung giáo dục ý thức bảo vệ đường biên giới Việt Nam – Trung Quốc
trong dạy học Lịch sử địa phương cho học sinh Trung học phổ thông tỉnh Lạng
Sơn ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Bảo vệ cương vực quốc gia ....................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Tôn trọng, giữ gìn, bảo vệ đường biên, mốc quốc giớiError!

Bookmark

not defined.
2.2.3. Tăng cường giao lưu chính trị, trao đổi, hợp tác kinh tế, quốc phòng – an
ninh và văn hoá – du lịch giữa hai nước Việt Nam – Trung Quốc .............. Error!
Bookmark not defined.
2.2.4. Giúp đỡ các lực lượng chức năng bảo vệ biên giớiError! Bookmark not
defined.
2.2.5. Nêu cao cảnh giác, chủ động phòng ngừa, làm thất bại âm mưu, hoạt động
phá hoại, vi phạm chủ quyền, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội trong
khu vực biên giới đất liền .................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.6. Phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, chống tội phạm và các tệ
nạn xã hội ............................................................ Error! Bookmark not defined.
2.2.7. Giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao nhận thức về nền quốc phòng toàn
dân và an ninh nhân dân cho học sinh THPT ..... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC VÀ THỰC NGHIỆM SƢ
PHẠM ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Một số yêu cầu chung................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Xác định đúng những kiến thức cơ bản cần giáo dụcError!


defined.
3.3. Thực nghiệm sư phạm .................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Mục đích thực nghiệm............................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm ............ Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm .... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ....................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận ........................................................... Error! Bookmark not defined.
2. Khuyến nghị .................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 9
PHỤ LỤC ............................................................... Error! Bookmark not defined.

v


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Kết quả thực nghiệm........................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Bản đồ hành chính biên giới tỉnh Lạng Sơn ...... Error! Bookmark not
defined.
Hình 2.1. Cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Ba Sơn (Cao Lộc – Lạng Sơn)
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
phát quang cột mốc trên biên giới ....................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2.2. Bộ đội Biên phòng cùng đồng bào các dân tộc tuần tra............... Error!
Bookmark not defined.
bảo vệ biên giới ................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2.3. Biên phòng Lạng Sơn và biên phòng Trung Quốc trong một buổi
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
tuần tra chung ...................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2.4. Giao lưu văn nghệ thanh niên Việt – Trung....... Error! Bookmark not

dựng ý thức trách nhiệm đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, tạo điều kiện thuận lợi
cho sự nghiệp xây dựng đất nước; góp phần giữ gìn hoà bình và an ninh khu vực,

7


phát triển phẩm chất và năng lực của con người Việt Nam, của công dân đất nước,
công dân khu vực và công dân toàn cầu.
Xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định là vấn đề đặc biệt
quan trọng trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đảng và
Nhà nước Việt Nam coi việc giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện để
phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó không chỉ phù hợp với lợi ích và luật pháp của
Việt Nam, mà còn phù hợp với lợi ích và luật pháp quốc tế, đáp ứng nguyện vọng
hoà bình của nhân dân hai nước Việt Nam, Trung Quốc và nhân dân thế giới.
Trong giải quyết các vấn đề tranh chấp lãnh thổ, biên giới, Đảng và Nhà nước Việt
Nam luôn nhất quán thực hiện quan điểm giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp
hòa bình, tôn trọng độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích chính đáng của
nhau.
Trong một số trường Trung học phổ thông hiện nay, việc giáo dục cho học
sinh về tư tưởng, đạo đức, lối sống, về quyền lợi và trách nhiệm của công dân đối
với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc cũng chưa được coi trọng đúng mức. Thực tế này đã
dẫn đến xuất hiện hiện tượng không nhận thức rõ được lòng tự hào, tự tôn dân tộc;
mơ hồ về ý thức, trách nhiệm bản thân đối với việc tăng cường quốc phòng, bảo vệ
Tổ quốc; hoặc không hiểu đầy đủ nội hàm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Để giúp học sinh nâng cao trình độ, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý chí tự chủ,
tự lập, tự cường, nâng cao ý thức bảo vệ biên giới, lãnh thổ của nước Việt Nam, thì
việc giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh ở nhà trường về mối quan hệ hợp tác hữu
nghị với các nước láng giềng là hết sức quan trọng và cần thiết. Đặc biệt là mối
quan hệ Việt Nam – Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay.
Là hai nước láng giềng, chung biên giới trên bộ và trên biển, lại có quá trình