ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------NGUYỄN THỊ THÚY NGA

NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN NGẮN
NGUYỄN NGỌC TƯ
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lí luận văn học

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------NGUYỄN THỊ THÚY NGA

NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN NGẮN
NGUYỄN NGỌC TƯ
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lí luận văn học
Mã số: 60 22 01 20

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đoàn Đức Phương

Hà Nội - 2016


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Lí do chọn đề tài ..............................................................................................1
2. Lịch sử vấn đề ..................................................................................................2




MỞ ĐẦU
1.

Lí do chọn đề tài

Ở vài thập kỉ gần đây, nền văn xuôi đương đại Việt Nam xuất hiện nhiều cây
bút nữ, trẻ cả tuổi nghề lẫn tuổi đời. Họ đã mang đến một làn gió mới với những
sáng tạo và phong cách văn học cá tính, độc đáo, dung dị, đời thường nhưng rất đỗi
sâu sắc. Tiêu biểu trong số các nhà văn nữ đó, Nguyễn Ngọc Tư được biết đến như
một “hiện tượng” đặc biệt trên văn đàn Việt Nam đương đại. Không chỉ gặt hái
được nhiều thành công ở trong nước mà các tác phẩm của chị còn để lại nhiều ấn
tượng sâu sắc trong lòng độc giả nước ngoài.
Dù là một cây bút trẻ nhưng Nguyễn Ngọc Tư đã tạo cho mình một phong
cách văn chương đặc sắc, mang đậm chất Nam Bộ. Tên tuổi của chị gắn liền với
những tác phẩm dường như đã “đóng đinh” trong lòng độc giả và giới phê bình. Các
tác phẩm văn chương của chị từng trở thành đề tài tranh luận sôi nổi trên nhiều tạp
chí và các diễn đàn văn học. Đặc biệt hơn, nhân vật trong các sáng tác của chị đã trở
thành một dấu ấn đặc trưng trong phong cách cũng như quan điểm sáng tác của chị
về cuộc sống và con người Nam Bộ. Thử nghiệm và sáng tác ở nhiều thể loại như
tản văn, truyện ngắn, tiểu thuyết, … nhưng dường như truyện ngắn là “sở trường
hiện tại”, thể loại đang khẳng định ưu thế của chị. Mỗi truyện ngắn là một nội dung,
một nhân vật có trạng thái, cảm xúc, tâm hồn khác nhau nhưng đều có một điểm
chung là viết về văn hoá, cuộc sống con người Nam Bộ. Các tác phẩm của chị có ý
nghĩa như một thứ “đặc sản miền Nam” vừa quen vừa lạ.
Khác với thế hệ của các nhà văn như Sơn Nam, Nguyễn Quang Sáng, Anh
Đức,… Nguyễn Ngọc Tư đã tạo cho mình một phong cách văn chương đặc sắc,
chuyên biệt từ những trang viết đầu tay. Đó là việc xây dựng hệ thống nhân vật như

phong cách văn chương, các tác phẩm của chị. Đó là một “tài năng hiếm có”, một
tâm hồn “tinh tế, cảm nhận mới mẻ”, một giọng văn bình dị, mộc mạc, giàu cảm
xúc. Có thể nói, ngay từ khi ra mắt bạn đọc những tác phẩm đầu tay của
mình, “những đứa con tinh thần” của chị đã nhận được rất nhiều sự đánh giá,
phê bình của độc giả. Truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư đã được nghiên cứu
và phê bình, đánh giá dưới nhiều góc độ khác nhau.
Nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã có những ấn tượng sâu sắc về chị trong Lời
giới thiệu của tập truyện Ngọn đèn không tắt: “Ngọn đèn không tắt đã tạo nên một
không khí rất tự nhiên về màu sắc, hương vị của mảnh đất cuối cùng của Tổ quốc –
2


mũi Cà Mau, của những con người tứ xứ, về mũi đất của rừng, của sông nước, của
biển cả mà cha ông ta đã dày công khai phá… Qua ngòi bút của Nguyễn Ngọc Tư,
những con người lam lũ, giản dị, bộc trực ấy chứa đựng bên trong cả tâm hồn vừa
nhân hậu, vừa tinh tế qua cách đối nhân xử thế”.
Trong cuộc trao đổi với các nhà văn Trung Trung Đỉnh và Chu Lai về tác
phẩm Cánh đồng bất tận trong bài viết Chia sẻ cùng Nguyễn Ngọc Tư và “Cánh
đồng bất tận” trên trang http://giaitri.vnexpress.net/, nhà thơ Hữu Thỉnh (Chủ tịch
Hội Nhà văn Việt Nam) đưa ra những nhận xét: “Nguyễn Ngọc Tư đã có sự bứt phá
rất ngoạn mục, tự vượt lên chính mình và tạo nên những bất ngờ thú vị cho giới nhà
văn.”; “Nguyễn Ngọc Tư khiến cho người đọc phải xót xa vì sự tan vỡ của một gia
đình bé nhỏ trên cánh đồng bất tận là cuộc đời rộng mênh mông.”; “Nguyễn Ngọc
Tư đã đặt ra vấn đề về cách cứu vớt, về hậu quả của việc lấy cái ác để trả ác. Tác
phẩm đưa ra thông điệp, trước lỗi lầm, người ta chỉ có thể cứu vớt được bằng sự
khoan dung, tha thứ, lấy ân trả oán… Từ câu chuyện về gia đình và cách ứng xử
của con người, Nguyễn Ngọc Tư miêu tả sự đau đớn, vật vã của kiếp người bằng tất
cả tình yêu thương con người. Dòng chảy của chủ nghĩa nhân văn này đã có sức
cuốn hút sâu sắc đến bạn đọc mọi tầng lớp. Tác phẩm phải có được những giá trị
nhất định thì mới được bạn đọc yêu mến đến như thế chứ.” [61]

Việt Thắng cắt đứt mối liên hệ giữa tư tưởng nhà văn với thế giới quan, giữa sáng
tác văn học và thực tế , khi ông nhấn mạnh Nguyễn Ngọc Tư thiếu “kinh nghiệm”,
“chưa đủ bản lĩnh nghệ thuật”.[19]
Trần Thiện Khanh cho rằng: “Từ Ngọn đèn không tắt, Ông ngoại đến Biển
người mênh mông, Giao thừa, Nước chảy mây trôi… và Cánh đồng bất tận, nghệ
thuật trần thuật của Nguyễn Ngọc Tư đã bắt đầu chín, đặc biệt khi chị tập trung tả
“khuôn mặt khác của cuộc sống”. Nếu không có một vốn sống dày dặn, dưới ngòi
bút của Nguyễn Ngọc Tư, nỗi đau se thắt, u uất của thân phân con người đâu hiện
ra tự nhiên và cảm động nhường ấy.” [19]
Nếu như trong Bài học văn chương từ Cánh đồng bất tận, tác giả Bùi Việt
Thắng yêu cầu ngôn ngữ của một cây bút có chất giọng Nam Bộ phải được “quốc
gia hoá”, chứ không được sử dụng “từ ngữ quá đặc thù vùng miền” thì tác giả Trần
Thiện Khanh phản biện lại: “Cánh đồng bất tận” có ngôn ngữ, giọng điệu, sắc
4


thái, cấu trúc riêng của mình, không thể cô lập “Cánh đồng bất tận” khỏi ảnh
hưởng của phương ngữ Nam Bộ”. [19]
Trong bài viết Lời đề từ trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, tác giả Phạm Phú
Phong đã có những phát hiện: “Nguyễn Ngọc Tư rất hay sử dụng lời đề từ trong các
tác phẩm của mình: "Cánh đồng bất tận gồm 14 truyện, thì có 11 truyện được tác
giả sử dụng lời đề từ" [23]. Lời đề từ như là một ẩn dụ của câu chuyện. Nó góp
phần thâu tóm tư tưởng chủ đạo của tác phẩm hay đơn giản nó là tâm trạng, quan
điểm của tác giả trước cuộc sống, con người. Nguyễn Ngọc Tư đã tạo cho mình một
dấu ấn riêng, thể hiện ở lời đề từ trong mỗi câu truyện đúng như Phạm Phú Phong
nhận xét: "chị có sự đậm đặc của một giọng điệu văn chương Nam Bộ, trong đó có
những kế thừa thế hệ trước, nhưng lại là giọng điệu của đời sống hiện đại, không
trộn lẫn với bất kỳ ai. Đó là điều đáng quí, cần được khẳng định ở Nguyễn Ngọc
Tư". [23]
Trong bài viết Thị hiếu thẩm mỹ trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, tác giả

Hữu Dũng – một Việt kiều tại Mỹ đã lập một website có tên là http://www.vietstudies.net/NNTu/ để “thu thập vào một nơi những bài của (về) Nguyễn Ngọc Tư
rải rác trên web, và sau đó chia sẻ với những bạn thích văn Nguyễn Ngọc Tư như
tôi.” Điều đó đã cho thấy sức hút của Nguyễn Ngọc Tư rất mạnh mẽ. Bản thân vị
Giáo sư này cũng có những bài viết chuyên luận, khảo cứu về các sáng tác của
Nguyễn Ngọc Tư. Trong bài viết Nguyễn Ngọc Tư, đặc sản miền Nam, ông cho
rằng: “Đọc truyện của Nguyễn Ngọc Tư, họ sẽ khám phá rằng nếu dùng đúng chỗ,
trong tay một tác giả cẩn trọng, phương ngữ mộc mạc miền Nam, giọng điệu dân dã
miền Nam hoàn toàn có khả năng cấu tạo một nhánh văn chương đặc biệt, không
giống, nhưng chuẩn mực không kém những miền khác. Mỗi truyện viết của Nguyễn
Ngọc Tư là một bữa ăn văn chương thịnh soạn, dọn bày chu đáo, gồm toàn đặc sản
miệt vườn, với những vật liệu hảo hạng, tươi sống.”; “Văn của Nguyễn Ngọc Tư
nghe như nhạc. Nhiều câu trong trẻo và buồn (nhưng không nghẹn ngào) như một
bản vọng cổ hoài lang. Giọng buồn của Nguyễn Ngọc Tư không là tiếng than vãn
thì thầm của một người lớn tuổi, nhưng là một lời thốt, lửng lơ, đứt ngang, nhưng
rất đủ, của một người trẻ bỗng nhiên phát giác những bất hạnh của cuộc đời, mà
vẫn hi vọng. Văn Nguyễn Ngọc Tư là văn của lời nói. Cách ngắt câu của cô là cách
6


ngắt của âm điệu. Cái tài của Nguyễn Ngọc Tư là đem những cảnh tượng rất bình
thường, khoanh lại, biến nó thành châu báu.”
Qua khảo sát, người viết thấy có khá nhiều luận văn, khoá luận tốt nghiệp
của học viên, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội tìm
hiểu về phong cách văn chương, các tác phẩm của chị từ góc độ trần thuật học,
thẩm mĩ, đặc điểm sáng tác,… Xung quanh vấn đề “thế giới nhân vật” trong truyện
ngắn Nguyễn Ngọc Tư, đã có nhiều bài viết có giá trị khoa học. Nhân vật trong
truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư cũng đã có một số công trình đã đề cập đến, nhưng
thường đặt nó trong tổng thể thế giới nghệ thuật của Nguyễn Ngọc Tư mà ít có
những khảo sát kĩ lưỡng. Cụ thể là Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt
Nam của Nguyễn Thị Phương với đề tài: Đặc điểm sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư

- Biển người mênh mông (Tập truyện, Nxb Trẻ, 2003)
- Giao thừa (Tập truyện, Nxb Trẻ, 2003)
- Nước chảy mây trôi (Tập truyện và kí, Nxb Văn nghệ TPHCM, 2004)
- Khói trời lộng lẫy (Tập truyện, Nxb Thời đại, 2010)
- Gió lẻ và 9 câu chuyện khác (Tập truyện, Nxb Trẻ, 2012)
- Cánh đồng bất tận (Tập truyện, Nxb Trẻ, 2014)
- Đảo (Tập truyện, Nxb Trẻ, 2014)
Đây là những văn bản tập hợp những tác phẩm đặc sắc, có giá trị và tiêu biểu
cho văn chương Nguyễn Ngọc Tư. Tuy nhiên, luận văn cũng chú ý đến nghiên cứu
những tác phẩm khác trong cả quá trình sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư, thấy được
sự vận động trong truyện ngắn của chị.
4.

Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, trên bình diện lí thuyết, người viết tiếp cận đối
tượng từ những phương pháp sau:
- Phương pháp tiếp cận văn hoá học
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp hệ thống
- Phương pháp loại hình
5.

Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, luận văn gồm ba chương:
Chương 1: Khái lược về nhân vật và sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư
Chương 2: Các loại hình nhân vật trong truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư
Chương 3: Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư

nghệ trẻ, (số 46), tr. 10
7.

Nguyễn Thị Bình (2007), Văn xuôi Việt Nam 1975 - 1995: Những đổi mới cơ

bản, Nxb Giáo dục, Hà Nội
8.

Nguyễn Minh Châu (1999), Tuyển tập truyện ngắn, Nxb Văn học, Hà Nội

9.

Chu Xuân Diên (1999), Cơ sở văn hoá, Nxb ĐHQG, Hà Nội

10.

Trần Phỏng Diều (2006), Thị hiếu thẩm mỹ trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc

Tư, Văn nghệ quân đội, (số 467), tr.94
11.

Đăng Dung, Nguyễn Cương (1999), Các vấn đề của khoa học văn học, Nxb

KHXH, Hà Nội
12.

Hà Minh Đức (chủ biên) (1998), Nhà văn nói về tác phẩm, Nxb Văn học

13.


chí Nghiên cứu văn học, (số 8)
20.

Phương Lựu, Trần Đình Sử, Nguyễn Xuân Nam (2002), Lí luận văn học,

Nxb Giáo dục, Hà Nội
21.

Trần Thị Thanh Mai (2011), Nhân vật người phụ nữ trong truyện ngắn

Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu và Phan Thị Vàng Anh, Luận văn thạc sĩ, Đại học
KHXH&NV Hà Nội
22.

Nguyễn Đăng Mạnh (2000), Con đường đi vào thế giới nghệ thuật của nhà

văn, Nxb Giáo dục, Hà Nội
23.

Phạm Phú Phong (2008), Lời đề từ trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, Tạp

chí nghiên cứu văn học, (số 6)
24.

Trần Đình Sử (1993), Dẫn luận Giáo trình Thi pháp học, Nxb Đại học Sư

phạm thành phố Hồ Chí Minh
25.

Trần Đình Sử (2004), Tự sự học - một số vấn đề lí luận và lịch sử, Phần 1,

32.

Nguyễn Ngọc Tư (2003), Biển người mênh mông, Nxb Kim Đồng

33.

Nguyễn Ngọc Tư (2003), Giao thừa, Tập truyện ngắn, Nxb Trẻ

34.

Nguyễn Ngọc Tư (2004), Nước chảy mây trôi, Truyện ngắn và kí, Nxb Văn

nghệ TPHCM
10


35.

Nguyễn Ngọc Tư (2005), Truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, Nxb Văn hoá Sài

Gòn, 2005
36.

Nguyễn Ngọc Tư (2005), Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư, Nxb Trẻ

37.

Nguyễn Ngọc Tư (2007), Ngày mai của những ngày mai, Nxb Phụ nữ

38.

Tâm

An,

Nguyễn

Ngọc

Tư

của

những

cơn

“gió

lẻ”,

http://www.nxbtre.com.vn/diem-tin/nguyen-ngoc-tu-cua-nhung-con-quotgio-lequot1508.html, 29/09/2008
46.
đương

Thái Phan Vàng Anh, Ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Việt Nam
đại,

http://tapchisonghuong.com.vn/tap-chi/c128/n1202/Ngon-ngu-tran-

thuat-trong-truyen-ngan-Viet-Nam-duong-dai.html, 02/12/2008


Nguyễn Trọng Bình, Truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư từ góc nhìn văn hóa,

http://www.viet-studies.net/NNTu/NNT_NguyenTrongBinh_6.htm, 25/10/2010
52.

Nguyễn Trọng Bình, Nguyễn Ngọc Tư và hành trình trở về, http://www.viet-

studies.net/NNTu/NguyenTrongBinh_v_BuiCongThuan.htm, 27/05/2011
53.

Võ Đắc Danh, Nguyễn Ngọc Tư: Tôi như kẻ đẽo cày giữa đường,

http://www.viet-studies.net/NNTu/VoDacDanh_NguyenNgocTu.htm, 27/10/2008
54.

Trần Hữu Dũng, Nguyễn Ngọc Tư đặc sản miền Nam, http://www.viet-

studies.net/NNTu/NNTu_THD.htm, 25/01/2004
55.

Trần Hữu Dũng, Về Cà Mau thăm Nguyễn Ngọc Tư, Bút kí, http://www.viet-

studies.net/NNTu/ThamNNTu_THDung.htm, 23/08/2005
56.

Đào

Duy



Nguyễn

Ngọc

Tư

-

cô

đơn

lên

dốc,

http://www.tienphong.vn/van-nghe/nguyen-ngoc-tu-co-don-len-doc-35845.tpo,
21/01/2006
59.

Trần Hoàng Thiên Kim, Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: Tôi “điên” không... đều,

http://vnca.cand.com.vn/Ly-luan/Nha-van-Nguyen-Ngoc-Tu-Toi-dien-khong-deu325434/, 15/02/2008
60.

Phạm Thái Lê, Hình tượng con người cô đơn trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc

Tư, http://thvl.vn/?p=12534, 10/02/2009
61.

Diệu,

http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=5872&rb=0102, 26/11/2005
64.

Trần Ngọc Thêm, Tính cách văn hóa Nam Bộ như một hệ thống,

http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van-hoa-viet-nam/van-hoa-nam-bo/408-tranngoc-them-tinh-cach-van-hoa-nguoi-viet-nam-bo.html, 16/3/2008
65.

Anh Vân, Nguyễn Ngọc Tư: Tôi viết như cảm xúc của mình,

http://giaitri.vnexpress.net/

13


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------NGUYỄN THỊ THÚY NGA

NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN NGẮN
NGUYỄN NGỌC TƯ
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lí luận văn học

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Hành trình sáng tác ............................. Error! Bookmark not defined.

1.2.2. Quan điểm sáng tác .............................. Error! Bookmark not defined.
Chương 2: CÁC LOẠI HÌNH NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA
NGUYỄN NGỌC TƯ ........................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Nhân vật kiếm tìm, khát khao hạnh phúc ............ Error! Bookmark not
defined.
2.2. Nhân vật bình dị, nhân hậu ..................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Nhân vật lãng mạn, cô đơn ...................... Error! Bookmark not defined.
2.4. Nhân vật vị tha, bao dung ........................ Error! Bookmark not defined.
Chương 3: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN
NGẮN CỦA NGUYỄN NGỌC TƯ ..................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Nghệ thuật sử dụng chi tiết .......................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Nghệ thuật miêu tả ngoại hình, hành động Error! Bookmark not defined.
3.3. Nghệ thuật biểu hiện nội tâm ...................... Error! Bookmark not defined.
3.4. Ngôn ngữ nhân vật ....................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ........................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 9



MỞ ĐẦU
1.

Lí do chọn đề tài

Ở vài thập kỉ gần đây, nền văn xuôi đương đại Việt Nam xuất hiện nhiều cây
bút nữ, trẻ cả tuổi nghề lẫn tuổi đời. Họ đã mang đến một làn gió mới với những
sáng tạo và phong cách văn học cá tính, độc đáo, dung dị, đời thường nhưng rất đỗi
sâu sắc. Tiêu biểu trong số các nhà văn nữ đó, Nguyễn Ngọc Tư được biết đến như

lưỡng, có hệ thống. Một số luận văn, khoá luận đã khai thác và tiếp cận tác phẩm từ
góc độ trần thuật học về cốt truyện, nhân vật, kết cấu, giọng điệu, ngôn ngữ, người
kể chuyện, đặc điểm sáng tác,… so sánh các tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư với các
cây bút nữ cùng thời, khía cạnh nhân vật cũng có một vài công trình đề cập đến
nhưng chưa đi sâu và khái quát toàn diện. Vì vậy, đây chính là lý do khi người viết
chọn đề tài cho luận văn của mình là: Nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư.
2.

Lịch sử vấn đề

Hiện tại, Nguyễn Ngọc Tư là cây bút trẻ có được biết đến nhiều trong thời
gian khoảng một thập niên trở lại đây. Ngay từ những trang viết đầu tay, chị đã thu
hút được công chúng với một phong cách văn chương mới lạ mang đậm dấu ấn
Nam Bộ. Nguyễn Ngọc Tư không chỉ nổi tiếng ở trong nước mà các trang viết của
chị còn có sức lay động tới trái tim của độc giả nước ngoài. Vì vậy, những bài viết
về chị: phong cách văn chương, quan niệm sáng tác, truyện ngắn, tiểu thuyết, tản
văn,… được đăng tải rất nhiều trên các phương tiện truyền thông. Giới chuyên môn
và các nhà phê bình văn học cũng có những ấn tượng, nhận định và đánh giá cao về
phong cách văn chương, các tác phẩm của chị. Đó là một “tài năng hiếm có”, một
tâm hồn “tinh tế, cảm nhận mới mẻ”, một giọng văn bình dị, mộc mạc, giàu cảm
xúc. Có thể nói, ngay từ khi ra mắt bạn đọc những tác phẩm đầu tay của
mình, “những đứa con tinh thần” của chị đã nhận được rất nhiều sự đánh giá,
phê bình của độc giả. Truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư đã được nghiên cứu
và phê bình, đánh giá dưới nhiều góc độ khác nhau.
Nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã có những ấn tượng sâu sắc về chị trong Lời
giới thiệu của tập truyện Ngọn đèn không tắt: “Ngọn đèn không tắt đã tạo nên một
không khí rất tự nhiên về màu sắc, hương vị của mảnh đất cuối cùng của Tổ quốc –
2





Tác giả Bùi Việt Thắng trong Bài học văn chương từ Cánh đồng bất tận đăng
trên tạp chí Nghiên cứu văn học, số 7/2006 nhận xét: “Nguyễn Ngọc Tư tỏ ra “bối
rối, thiếu bình tĩnh….non nớt,chưa đủ bản lĩnh nghệ thuật… thiếu một sự tự chuẩn
bị toàn diện về mặt kinh nghiệm sống, kinh nghiệm nghề nghiệp, và quan trọng nhất
là một nền văn hoá cần thiết”. Về phương diện ngôn ngữ, Bùi Việt Thắng nhận xét:
“văn viết Nguyễn Ngọc Tư rất gần với văn nói”. Từ những phân tích và nhận xét
chủ quan của mình, ông đi đến kết luận: “Nguyễn Ngọc Tư đang đi từ trong kênh
rạch ra biển lớn, thiết nghĩ, nhà văn phải có ý thức lao động nghệ thuật nhiều hơn
nữa để cho tác phẩm của mình trở thành tài sản quốc gia”. Ngược lại với những ý
kiến trên, đa số các bài viết tập trung làm nổi bật vẻ đẹp, sự cuốn hút của tác phẩm
từ cốt truyện, câu chữ, cho tới nội dung đầy tính nhân văn”. [28]
Tác giả Trần Thiện Khanh trong Bàn lại với tác giả Bùi Việt Thắng đăng trên
tạp chí Nghiên cứu văn học, số 8/2006 đã đưa ra những ý kiến không đồng tình với
tác giả Bùi Việt Thắng khi đã “thiếu khách quan khi qui kết Nguyễn Ngọc Tư “thấy
cây mà không thấy rừng”. Nhân vật người cha đâu chỉ có lòng hận thù, xét riêng
những tình tiết cuối truyện, phẩm chất tốt đẹp của nhân vật đó bộc lộ khá rõ. Bùi
Việt Thắng cắt đứt mối liên hệ giữa tư tưởng nhà văn với thế giới quan, giữa sáng
tác văn học và thực tế , khi ông nhấn mạnh Nguyễn Ngọc Tư thiếu “kinh nghiệm”,
“chưa đủ bản lĩnh nghệ thuật”.[19]
Trần Thiện Khanh cho rằng: “Từ Ngọn đèn không tắt, Ông ngoại đến Biển
người mênh mông, Giao thừa, Nước chảy mây trôi… và Cánh đồng bất tận, nghệ
thuật trần thuật của Nguyễn Ngọc Tư đã bắt đầu chín, đặc biệt khi chị tập trung tả
“khuôn mặt khác của cuộc sống”. Nếu không có một vốn sống dày dặn, dưới ngòi
bút của Nguyễn Ngọc Tư, nỗi đau se thắt, u uất của thân phân con người đâu hiện
ra tự nhiên và cảm động nhường ấy.” [19]
Nếu như trong Bài học văn chương từ Cánh đồng bất tận, tác giả Bùi Việt
Thắng yêu cầu ngôn ngữ của một cây bút có chất giọng Nam Bộ phải được “quốc
gia hoá”, chứ không được sử dụng “từ ngữ quá đặc thù vùng miền” thì tác giả Trần