Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7

PHẦN MỘT : MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài:
Bước vào thế kỉ XXI, thế kỷ của nền văn minh tri thức, Việt Nam đang
đứng trước nhiều thời cơ và thách thức mới trong công cuộc đẩy mạnh công
nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước nhằm phấn đấu đưa đất nước ta thoát khỏi
nghèo nàn, lạc hậu. Để đạt được mục tiêu đến năm 2020, nước ta cơ bản trở
thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, Đảng và Nhà nước không chỉ
chú trọng đổi mới các chính sách về phát triển kinh tế mà còn luôn quan tâm đến
việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Chính vì vậy, đổi mới giáo dục là vấn
đề được quan tâm đặc biệt những năm gần đây. Trong đó, cần phải “ đổi mới
mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều,
rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng phương pháp
tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình học, đảm bảo điều kiện và thời
gian học tập, tự nghiên cứu cho học sinh”
Môn Địa lý là một môn học có ý nghĩa quan trọng đối với việc trang bị
những kiến thức và kĩ năng cần thiết để học sinh vận dụng vào cuộc sống sau
này. Chương trình kiến thức địa lí ở trường THCS sẽ giúp các em có được
những hiểu biết về đặc điểm tự nhiên, dân cư, xã hội và kinh tế của các châu lục,
các khu vực trên thế giới và của Việt Nam cũng như chính địa phương nơi các
em đang sống. Đồng thời hình thành cho các em các kĩ năng bản đồ, đánh giá,
trình bày, giải thích được các hiện tượng Địa lí trong mối quan hệ biện chứng
giữa các yếu tố tự nhiên với các yếu tố tự nhiên, giữa các hiện tượng tự nhiên
với các hiện tượng kinh tế - xã hội và ngược lại, giữa các hiện tượng kinh tế -xã
hội với nhau… Để làm được điều đó, phương pháp truyền thụ của người thầy
đóng vai trò vô cùng quan trọng để kích thích được sự say mê, tìm tòi, khám phá
và sáng tạo của học sinh. Hiện nay có rất nhiều phương tiện dạy học trực quan
sinh động và các phương tiện kĩ thuật hiện đại hỗ trợ quá trình dạy học môn Địa

1



Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
- Qua học tập trên bản đồ sẽ có nhiều học sinh giỏi, thuần thục kĩ năng phát
hiện các mối liên hệ giữa các đối tượng địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội để hiểu
sâu thêm kiến thức.
Với chút ít kinh nghiệm của bản thân về kĩ năng bản đồ, tôi viết sáng kiến
kinh nghiệm này hy vọng phần nào cùng các bạn đồng nghiệp tháo gỡ những
vướng mắc khi rèn luyện kĩ năng bản đồ, giúp học sinh hoàn chỉnh kiến thức và
kĩ năng môn Địa lí.
III. Đối tượng , phạm vi nghiên cứu :
Nói về rèn luyện kỹ năng bản đồ có rất nhiều kỹ năng cần nghiên cứu: kỹ
năng nhận biết, chỉ và đọc các đối tượng Địa lí ; kỹ năng xác định phương
hướng ; kỹ năng xác định khoảng cách ; kỹ năng xác định vị trí địa lí ; kỹ năng
xác định độ cao và độ sâu; kỹ năng mô tả các điều kiện tự nhiên ; kỹ năng phát
hiện các mối quan hệ địa lí ; kỹ năng mô tả tổng hợp địa lí một khu vực trên bản
đồ…
Nhưng do thời gian hạn hẹp, vốn kiến thức và kinh nghiệm còn hạn chế,
tôi chỉ đề cập tới một chuyên đề nhỏ là giúp học sinh THCS đặc biệt là học sinh
lớp 7 có được kỹ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ bằng những
phương pháp đơn giản, hiệu quả và phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh.
IV. Phương pháp nghiên cứu :
- Thu thập tài liệu:
Căn cứ vào mục đích nhiệm vụ của đề tài, tôi đã thu thập tài liệu từ nhiều nguồn
khác nhau như :
+ Các ấn phẩm của tác giả: Nguyễn Dược, Lê Huỳnh, Nguyễn Phi Hạnh.
+ Sách giáo khoa, sách giáo viên và những tài liệu giáo viên phục vụ
công việc giảng dạy Địa Lý lớp 7.
+ Các loại bản đồ giáo khoa phục vụ cho việc giảng dạy và học tập Địa
Lý lớp 7.

điều kiện để đến tận nơi để quan sát.
Về mặt nội dung, bản đồ có khả năng phản ánh sự phân bố và những mối
quan hệ của các đối tượng địa lí trên bề mặt Trái Đất một cách cụ thể mà không
một phương tiện nào khác có thể làm được. Những kí hiệu, màu sắc, cách biểu
hiện trên bản đồ là những nội dung địa lí đã được mã hóa, trở thành một thứ
ngôn ngữ đắc biệt – ngôn ngữ bản đồ.
Đối với môn Địa lí, một môn khoa học được xếp vào các ngành khoa
học thực nghiệm thì các thiết bị và phương tiện dạy học có vai trò và ý nghĩa rất
quan trọng. Ngày nay, các phương tiện nghe nhìn hiện đại đang được sử dụng
khá phổ biến ở nước ta và đã phát huy nhiều ưu điểm vượt trội, tuy nhiên nó vẫn
không thể thay thế được các phương tiện dạy học truyền thống, đặc biệt là bản
đồ giáo khoa địa lí trong quá trình dạy và học môn Địa lí ở trường phổ thông.
Bản đồ giáo khoa địa lí hiện nay, tuy vẫn có chức năng là một phương
tiện dạy học trực quan, nhưng chức năng chủ yếu và vô cùng quan trọng của nó
là một nguồn tri thức địa lí phong phú để học sinh khai thác khi học tập. Bản đồ
xứng đáng được coi là “ cuốn sách giáo khoa địa lí thứ hai”, một phương tiện tốt
để cho học sinh nhận biết và khám phá thế giới . Dạy và học Địa Lí bằng bản đồ
là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức và ghi
nhớ lâu hơn.

5


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
Những bản đồ cần thiết cho bài học bao gồm có: bản đồ treo tường, bản
đồ trong sách giáo khoa và atlat. Trong giờ Địa Lí, giáo viên cần phối hợp sử
dụng các loại bản đồ này để có thể truyền đạt một lượng kiến thức lớn một cách
sinh động hơn, hiệu quả hơn. Qua việc đọc bản đồ, học sinh được rèn kĩ năng
quan sát, tưởng tượng, hình thành tư duy bản đồ, sau đó biết tổng hợp và khái
quát hóa bản đồ.

kiểm tra, đánh giá cũng như trong thi học sinh giỏi đề thi luôn lồng ghép những
câu hỏi về bản đồ để học sinh tìm ra kiến thức. Như vậy, việc sử dụng bản đồ
trong dạy học Địa Lí là điều quan trọng và cần thiết để học sinh độc lập tìm kiến
thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên, tạo niềm say mê hứng thú của học sinh
đối với môn học.

II. Rèn kỹ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ :
1.Ý nghĩa:
Mối liên hệ là nội dung có tính chất trụ cột, xương sống của địa lí . Các
hiện tượng, đối tượng địa lí vốn đã có quan hệ chặt chẽ trong thực tế, chúng
được chọn lọc và trình bày trên bản đồ phù hợp với yêu cầu học tập địa lí, nhưng
không mất đi các mối liên hệ này. Do đó cần xác lập các mối liên hệ địa lí để
hình thành cho học sinh phương pháp tư duy logic, phương pháp nhận thức các
đối tượng và hiện tượng địa lí trong mối liên hệ biện chứng của nó.
Mối liên hệ dùng để chỉ sự tác động và ràng buộc lẫn nhau, quy định và
chuyển hóa lẫn nhau giữa các mặt, các yếu tố, các bộ phận trong một sự vật,
hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau.
Có những mối liên hệ được thể hiện trực tiếp, rõ ràng trên bản đồ: Đây là
những mối liên hệ thuần túy, thường là những mối liên hệ Địa lý về vị trí trong
không gian giữa các đối tượng địa lý. Ví dụ : Khi mô tả một con sông, phải tìm
ra mối liên hệ của nó với nơi bắt nguồn, với những miền địa hình mà nó chảy
qua, với những phụ lưu mà nó tiếp nhận, với những vịnh biển hoặc hồ nơi nó đổ
vào… Có những mối liên hệ không được thể hiện trực tiếp, rõ ràng trên bản đồ:
để phát hiện chúng, học sinh không chỉ dựa vào bản đồ mà còn phải dựa vào
kiến thức Địa lý của mình, nhất là hiểu biết về các quy luật Địa lý. Ví dụ : Dựa
7


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
trên tọa độ địa lí của một khu vực và cách biểu hiện lớp phủ thực vật, lớp phủ

Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
Thực ra, kỹ năng này được thực hiện không tách rời các kỹ năng khác,
chẳng hạn trong khi rèn luyện kỹ năng nhận biết các đối tượng địa lí trên bản đồ
thì đồng thời các em cũng được rèn luyện kỹ năng xác lập các mối liên hệ không
gian giữa các đối tượng địa lí mang tính chất thuần túy địa đồ học hoặc trong khi
rèn luyện kỹ năng xác định vị trí địa lí đồng thời cũng rèn luyện cho học sinh kỹ
năng xác lập các mối liên hệ nhân quả giữa vị trí địa lí và khí hậu của một địa
phương, giữa địa hình với khí hậu, giữa tài nguyên với hoạt động kinh tế …
2.Cách thức tiến hành:
a. Giúp học sinh nắm chắc các vốn hiểu biết về bản đồ học:
Để rèn luyện kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lí trên bản đồ, trước hết
cần củng cố và phát triển những hiểu biết của học sinh về bản đồ. Ngay từ lớp 6,
các em đã được cung cấp một số kiến thức về bản đồ, nhưng còn rất sơ lược.
Lên lớp 7, những kiến thức ban đầu của các em về Trái Đất, về bản đồ mới được
củng cố, bổ sung và hoàn thiện dần. Với học sinh lớp 7, nhận thức của các em
còn thấp, vì vậy trước tiên, giáo viên giúp học sinh nắm được cách phương
hướng trên bản đồ. Đặc biệt giúp học sinh nắm chắc kí hiệu độ trên bản đồ và
biết xác lập các mối quan hệ giữa chúng. Điều quan trọng đối với việc hình
thành kĩ năng này là giáo viên cho học sinh biết được các mối tương quan chủ
yếu trên bản đồ : các mối tương quan về vị trí ( tọa độ mặt bằng hay độ cao),
tương quan về màu sắc, tương quan về kích thước kí hiệu, tương quan về kết cấu
( mật độ của các phần tử đồ họa), tương quan về phương hướng đường chuyển
động.
b. Cung cấp dần các mối liên hệ địa lý làm cơ sở cho việc rèn luyện kĩ năng :
Việc cung cấp dần các mối liên hệ địa lý cần được thực hiện thường
xuyên, liên tục qua các bài học . Cuối tiết học, giáo viên nên giúp học sinh rút ra
các mối liên hệ địa lí được học trong bài.
c. Giúp học sinh phân biệt được các mối liên hệ địa lí:
* Những mối liên hệ được thể hiện trực tiếp, rõ ràng trên bản đồ:


làm rẫy - đất đai xói mòn bạc màu, rửa trôi - kinh tế phát triển kém phụ thuộc
vào tự nhiên…

10


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
- Những mối liên hệ giữa các hiện tượng địa lý tự nhiên với các hiện tượng địa lí
kinh tế - xã hội : Ví dụ: sử dụng thảo nguyên khô và bán hoang mạc để chăn thả
gia súc, sử dụng thác nước để làm thủy điện, phát triển công nghiệp gỗ, giấy dựa
vào nguồn lợi của rừng…
Những mối liên hệ thuộc hai loại sau không phải là những mối liên hệ
nhân quả, có tính qui luật mà chỉ là những mối liên hệ thông thường. Không
nhất thiết phải có rừng công nghiệp gỗ mới phát triển. Không nhất thiết phải có
biển ngành hàng hải đánh cá mới phát triển. Không phải cứ có ngành công
nghiệp khai thác dầu là có ngành sản xuất thiết bị và vận chuyển dầu khí… Thật
vậy, việc khai thác sử dụng tự nhiên xây dựng và phát triển kinh tế còn tùy
thuộc một phần lớn vào trí tuệ của con người, vào trình độ khoa học kỹ thuật,
trình độ phát triển kinh tế, vào đặc điểm của mỗi quốc gia.
Một điều hết sức quan trọng là tập cho học sinh phân biệt được những
mối liên hệ địa lí thông thường với những mối liên hệ địa lí nhân - quả bằng
cách luôn đặt câu hỏi để các em suy nghĩ, phân tích và trả lời; phải chăng cứ có
các này thì phải có cái kia.
Ví dụ như:
- Phải chăng cứ có rừng thì có ngành công nghiệp gỗ, giấy, xen luy lô…
phát triển?
- Cứ có biển thì có ngành hàng hải và đánh cá phát triển?
- Phải chăng cứ ở vĩ độ cao thì bao giờ khí hậu nơi đó cũng lạnh?
- Có phải cứ ở vị trí gần biển thì bao giờ khí hậu cũng ôn hòa hơn không?
Chỉ khi nào câu trả lời khẳng định được thì lúc đó mới phát biểu theo


12


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7

Một vài ví dụ trong chương trình Địa lí 7
Ví dụ 1: Kĩ năng phát hiện mối liên hệ giữa các hiện tượng Địa lý tự nhiên:
Trong các mối liên hệ giữa tự nhiên với tự nhiên: Khí hậu, các cảnh quan
tự nhiên ở một nơi nào đó phụ thuộc vào: vị trí địa lý, địa hình, biển và các dòng
biển, hoàn lưu khí quyển ảnh hưởng đến khu vực đó…Tìm hiểu về khí hậu châu
Phi, học sinh cần phải tìm nguyên nhân : “Vì sao châu Phi là châu lục nóng?”
Và “ Vì sao khí hậu châu Phi khô, hình thành những hoang mạc lớn ?” Để trả lời
hai câu hỏi này, cần phải xác định được các nhân tố ảnh hưởng tới khí hậu châu
Phi, đó là : vị trí địa lí, hình dáng lãnh thổ, địa hình, dòng biển…

Hình 1 : Lược đồ lượng mưa châu Phi.

13


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7

Hình 2 : Lược đồ tự nhiên châu Phi.
Phần lớn lãnh thổ châu Phi nằm giữa hai đường chí tuyến nên châu Phi có
khí hậu nóng. Tại sao lại phải căn cứ vào vị trí của châu lục so với các đường
chí tuyến để xác định kiểu khí hậu ? Bởi lẽ vĩ độ địa lý sẽ quyết định góc chiếu
của ánh sáng Mặt Trời, từ đó hình thành nên đặc điểm nhiệt độ - tiêu chí quyết
định để phân chia các đới khí hậu trên Trái Đất. Như vậy, trả lời xong câu hỏi
thứ nhất, chúng ta đã xác lập được mối liên hệ giữa vị trí địa lý với khí hậu. Cần

chảy ven bờ biển phía đông, đông nam châu Phi đã cung cấp nhiều hơi ẩm. Gió
mùa đông nam từ biển vào khi vượt qua các sườn cao nguyên phía đông châu
Phi vẫn còn hơi ẩm, gây mưa, tạo điều kiện cho xa van phát triển ở phía đông, vì
thế ở Nam Phi, hoang mạc bị xavan đẩy lùi . Dòng biển lạnh Ca-na-ri và Benghê-la chảy ven bờ tây bắc và tây nam châu Phi nên lượng mưa vùng ven biển
dưới 200mm.
Bản thân mối liên hệ giữa khí hậu với thực vật rất mật thiết. Khí hậu là
yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến sự phân bố thực vật.Tùy theo khí hậu mỗi nơi,
15


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
mà có loài thực vật khác nhau. Mức độ phong phú hay nghèo nàn của thực vật ở
một nơi, cũng chủ yếu do khí hậu nơi đó quyết định, ngoài ra cũng có nhân tố
con người, các động vật nhưng cơ bản thực vật chịu sự chi phối chặt chẽ của khí
hậu. Cũng đối chiếu giữa hai lược đồ Hình 1 và 2, có thể thấy rõ : Ở châu Phi,
những nơi có lượng mưa lớn trên 1000mm sẽ phát triển thảm thực vật rừng rậm
nhiệt đới, lượng mưa từ 200-1000mm tương ứng với rừng lá cứng địa trung hải
và lượng mưa dưới 200mm là xavan , hoang mạc và bán hoang mạc. Trong mối
liên hệ này, khí hậu là nguyên nhân, thực vật là kết quả.
Trong các nhân tố hình thành khí hậu châu Âu, những nhân tố đầu tiên
ảnh hưởng to lớn phải kể đến vị trí địa lý, hình dạng và kích thước lãnh thổ .
Châu Âu nằm chủ yếu trên các vĩ độ cận nhiệt và ôn đới, lại nằm ở bờ tây lục
địa : trong năm thường chịu ảnh hưởng của áp cao chí tuyến và gió tây ôn đới
hoạt động quanh năm. Châu Âu có ba mặt giáp biển, đường bờ biển bị chia cắt
mạnh, có nhiều biển và vịnh biển ăn sâu vào trong đất liền, lại thêm ảnh hưởng
của gió tây thổi từ biển vào làm cho hơi nước từ biển dễ dàng xâm nhập vào sâu
trong đất liền.
Không chỉ vậy, cấu tạo của địa hình cũng góp phần làm tăng hiệu lực hoạt
động của gió tây. Cần cho học sinh xác định sự phân bố của các dạng địa hình
chính của châu lục. Dải đồng bằng và núi đồi thấp nằm giữa các dãy núi cao ở

tích trong từng bài học. Nhất là sử dụng các mối liên hệ này để củng cố cuối bài
sẽ làm tăng hiệu quả của phương pháp. Các luật địa lý tự nhiên có tính chất lặp
đi lặp lại, nên chỉ cần hướng dẫn một vài lần là các em có thể ghi nhớ không
phải một cách máy móc mà dựa trên tư duy bản đồ.
Ví dụ 2: Kĩ năng phát hiện mối liên hệ giữa các hiện tượng Địa lý kinh
tế - xã hội :
Xét về mối liên hệ giữa dân cư với kinh tế của một quốc gia, có thể lấy ví
dụ từ Hoa Kì.

Hình 3 : Lược đồ phân bố công nghiệp Hoa Kì

18


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7

Hình 4 : Lược đồ phân bố dân cư và đô thị Bắc Mỹ
Quan sát lược đồ công nghiệp Bắc Mĩ, học sinh có thể dễ dàng nhận xét
được sự phân bố của sản xuất công nghiệp Hoa Kì .Vấn đề là phải giúp học sinh
xác định được mối liên hệ giữa phân bố sản xuất với tình hình phân bố dân cư.
Vùng Đông Bắc Hoa Kì và phía nam Hồ Lớn là miền đất đầu tiên của những
người nhập cư từ châu Âu, cộng thêm các điều kiện thuận lợi về tự nhiên nên
nhanh chóng trở thành nơi tập trung các trung tâm công nghiệp, khoa học, tài
chính của Hoa Kì. Hai dải siêu đô thị từ Bô-xtơn đến Oa-sinh-tơn và từ Si-ca-gô
đến Môn - trê - an phản ánh rõ nét sự tập trung lãnh thổ sản xuất công nghiệp
của quốc gia Bắc Mĩ này, bởi lẽ sự phát triển của công nghiệp và dịch vụ gắn
liền với sự phát triển của các đô thị. Tương tự, tại Ca-na-đa và Mê-hi-cô , các
siêu đô thị cũng chính là các trung tâm công nghiệp lớn của các nước này.

19

ngành công nghiệp luyện kim vì sản phẩm đầu ra của công nghiệp luyện kim lại
là nguồn nguyên liệu đầu vào của công nghiệp cơ khí. Cũng mối liên hệ như
vậy, ngành công nghiệp khai thác dầu khí, công nghiệp lọc dầu và công nghiệp
hóa chất thường phân bố gần nhau tại “Vành đai Mặt Trời” để rút ngắn khoảng
cách vận chuyển, giảm chi phí sản xuất.
Tại sao ở các nước Trung và Nam Mỹ lại có thế mạnh về ngành công
nghiệp thực phẩm ? Lúc này, chúng ta phải xét xem ngành công nghiệp chế biến
thực phẩm có liên quan mật thiết đến ngành nào. Các sản phẩm của ngành nông
nghiệp là đầu vào của ngành công nghiệp chế biến. Quan sát bản đồ ( lược đồ )
phân bố công nghiệp và Lược đồ nông nghiệp Trung và Nam Mỹ, ta thấy các
vùng sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả xuất khẩu lại gắn liền mật thiết với
sự phân bố của ngành công nghiệp thực phẩm ở khu vực này. Công nghiệp chế
biến thực phẩm có phát triển thì mới kích thích sản xuất nông nghiệp phát triển,
bởi nền nông nghiệp Nam Mỹ sản xuất theo hướng hàng hóa để xuất khẩu. Sự
phát triển của ngành này tác động trực tiếp đến ngành khác và ngược lại. Đây
cũng là mối liên hệ thông thường trong địa lý kinh tế.
Ví dụ 3: Kĩ năng phát hiện mối liên hệ giữa các hiện tượng Địa lý tự nhiên
với các hiện tượng địa lý kinh tế- xã hội :
Trong các hoạt động kinh tế - xã hội, con người luôn tác động đến các
điều kiện tự nhiên, khai thác các tài nguyên thiên nhiên để phục vụ cho nhu cầu
của mình. Vì vậy, có mối liên hệ chặt chẽ giữa các hiện tượng địa lý tự nhiên và
các hiện tượng địa lý kinh tế - xã hội. Các mối liên hệ này không phải lúc nào
cũng biểu hiện rõ trên bản đồ (nhất là lược đồ trong sách giáo khoa), trong quá
21


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
trình dạy học, giáo viên cần hướng dẫn học sinh suy luận theo hướng logic, liên
hệ với các kiến thức liên quan cũng như thực tế đời sống kinh tế - xã hội.
Học về Địa lý Bắc Âu, những nước có mức sống cao, nhờ khai thác hợp

nhân tố xã hội, không thể không kể đến vai trò của điều kiện tự nhiên và tài
nguyên thiên nhiên đối với sự phát triển kinh tế của nước này. Pháp được coi là
nước có điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất châu Âu, và đó là một trong những
nhân tố đem đến cho Pháp khả năng phát triển kinh tế cao và toàn diện. Pháp có
3 mặt giáp biển, lại có 3 mặt giáp với nhiều khu công nghiệp của các nước phát
triển : Rua ( Tây Đức), vùng than đá ,luyện kim của Bỉ và khu công nghiệp Bắc
Italia. Vị trí này có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế đất nước. Địa
hình phong phú, có nhiều dạng khác nhau, đồng bằng và cao nguyên chiếm đa
số. Đồng bằng rộng lớn và quan trọng nhất nước Pháp là bồn địa Pa-ri, một
trong những khu vực nông nghiệp trù phú nhất EU, đồng bằng sông Ga-rôn,
đồng bằng sông Rôn. Miền núi trung tâm không cao, ở đây trồng lúa mì và chăn
nuôi. Khí hậu nước Pháp ôn hòa hơn những nước cùng vĩ độ, có nhiều kiểu khí
hậu : ôn đới hải dương, cận nhiệt địa trung hải, đó là điều kiện thuận lợi tạo ra
23


Rèn kĩ năng phát hiện các mối liên hệ địa lý trên bản đồ giáo khoa Địa lý lớp 7
nhiều sản phẩm nông nghiệp khác nhau và phù hợp với sức khỏe con người.
Sông ngòi có giá trị thủy điện, tưới tiêu và giao thông thuận lợi. Nhờ đó, Pháp là
nước sản xuất và xuất khẩu nông sản lớn nhất EU. Các vùng phía Nam nước
Pháp nhờ khí hậu địa trung hải thuận lợi để phát triển các cây ăn quả, đặc biệt là
nho – nguồn nguyên liệu để sản xuất rượu Booc – đô nổi tiếng khắp thế giới.
Tài nguyên khoáng sản nhiều loại có trữ lượng lớn : than đá, quặng sắt tập trung
ở miền bắc, bô xít có trữ lượng lớn tập trung ở miền nam, uranium ở vùng trung
tâm, kali, muối mỏ, vật liệu xây dựng… Sự phong phú về khoáng sản cộng với
sự phân bố khá đồng đều ở các vùng tạo điều kiện thuận lợi để nền công nghiệp
Pháp phát triển toàn diện và nhiều ngành nổi tiếng.

Hình 9 : Bản đồ nước Pháp
Kết luận :

vật. Mối liên hệ này cũng mang tính quy luật. Nhưng mối liên hệ giữa tài
nguyên khoáng sản với sự phát triển công nghiệp lại là mối liên hệ thông
thường. Không phải cứ nước nào giàu khoáng sản thì công nghiệp sẽ phát triển.
Thực tế cho thấy các nước châu Phi có nguồn khoáng sản phong phú, giàu có
bậc nhất thế giới nhưng hầu hết lại có trong danh sách các quốc gia nghèo . Như
vậy, trong các mối liên hệ giữa tự nhiên và kinh tế - xã hội thì điều kiện tự nhiên
25