T
TRƢ N

N

N U

N U

N

T V QU N TR

N TRUN

N

O N

T Ƣ NG

GI I PHÁP HỖ TRỢ T O VIỆC LÀM
O N Ƣ I SAU CAI NGHIỆN MA TÚY
T I TRUNG TÂM CHỮA BỆNH, GIÁO DỤC
L O ỘNG XÃ HỘI THÀNH PHỐ
THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN TH

SĨ


O N

T Ƣ NG

GI I PHÁP HỖ TRỢ T O VIỆC LÀM
O N Ƣ I SAU CAI NGHIỆN MA TÚY
T I TRUNG TÂM CHỮA BỆNH, GIÁO DỤC
L O ỘNG XÃ HỘI THÀNH PHỐ
THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60.34.01.02

LUẬN VĂN T

SĨ

N

T

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học P S TS L QUỐ

T

N U

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

Ộ


guyên đã tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tôi

trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.
ặc biệt xin chân thành cảm ơn P

ê Quốc

ội đã trực tiếp

hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và đóng góp nhiều ý kiến quý báu, giúp đỡ tôi
hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn cán bộ, lãnh đạo Trung tâm chữa bệnh, giáo
dục lao động xã hội thành phố Thái Nguyên, Cục Phòng chống ma túy, tệ nạn
xã hội, Công an thành phố

hái

guyên đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi

trong quá trình nghiên cứu và điều tra khảo sát dữ liệu giúp tôi toàn hoàn
thành đề tài tốt nghiệp.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các bạn
đồng môn lớp Quản trị kinh doanh K10C đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn
thành luận văn này
Thái Nguyên, tháng 01 năm 2016
Học viên

Nguyễn Trung Thường

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

hƣơng 1

Ơ SỞ LÝ LUẬN V

T OV Ệ L M

ON Ƣ

Ơ SỞ T Ự
S U

N

T

N VỀ

Ỗ TRỢ

ỆN M TÚ ............... 6

1.1. Ma túy và tác hại của nghiện ma túy đối với kinh tế - xã hội.................... 6
1.1.1. Một số khái niệm liên quan đến ma túy .................................................. 6
1.1.2. Nguyên nhân của nghiện và tái nghiện ma túy ....................................... 8
1.1.3. Tác hại của nghiện và tái nghiện ma túy tới kinh tế - xã hội ................ 16
1.2. Việc làm và hỗ trợ việc làm đối với người sau cai nghiện ...................... 17
1.2.1. Một số vấn đề chung về việc làm, tạo việc làm trong nền kinh tế
thị trường ................................................................................................. 17
1.2.2. ội dung hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện của hà nước...... 22
1 2 3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai

hƣơng 3. T Ự TR N
N

SAU
O

Ụ

ỆN M
L O

ỘN

Ỗ TRỢ T O V Ệ
TÚ

T

TRUN

XÃ

Ộ T

N

L M
TÂM
P ỐT




v
336

ời sống và việc làm của đối tượng hồi gia ......................................... 60

34

ánh giá chung về tạo việc làm và hỗ trợ tạo việc làm cho người
sau cai nghiện .......................................................................................... 62

341

hững kết quả đạt được về tạo việc làm và hỗ trợ tạo việc làm
cho người sau cai nghiện......................................................................... 63

3.4.2. Những hạn chế trong hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện .......... 64
343

guyên nhân của hạn chế ..................................................................... 65

hƣơng 4
N

P

P

Ỗ TRỢ T O V Ệ L M


4 1 Dự báo, mục tiêu và định hướng cơ bản .................................................. 68
4 1 1 Dự báo một số yếu tố tác động đến công tác quản lý sau cai, hỗ
trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện trong những năm sắp tới ...... 68
4 1 2 Mục tiêu phòng chống ma túy trong tình hình mới .............................. 70
4 1 3 Cai nghiện, quản lý sau cai nghiện ....................................................... 71
414

ịnh hướng hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma túy ....... 72

4 2 Các giải pháp chủ yếu nhằm hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai
nghiện ma túy tại trung tâm chữa bệnh giáo dục, lao động xã hội
thành phố hái guyên trong thời gian tới ............................................. 73
421

hóm giải pháp chung .......................................................................... 74

422

iải pháp cụ thể .................................................................................... 78

4 3 Kiến nghị .................................................................................................. 81
4 3 1 Kiến nghị với chính phủ ........................................................................ 81
4 3 2 Kiến nghị với thành phố hái guyên .................................................. 82
T LUẬN .................................................................................................... 84
N

MỤ T

L ỆU T

: Quyết định

TP

: Thành phố

UBND

: Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




viii
DANH MỤC CÁC B NG

Bảng 3.1:

Cơ cấu trình độ văn hóa của đối tượng ..................................... 46

Bảng 3.2:

Qui mô đào tạo nghề qua các năm ............................................ 47

Bảng 3.3:

Số lượng và tỷ lệ đối tượng theo học nghề tại Trung tâm ........ 50


Kết quả tái hòa nhập cộng đồng của người sau cai tại
Trung tâm chữa bệnh, giáo dục - lao động xã hội thành
phố Thái Nguyên ...................................................................... 64

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




1
MỞ ẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
ã từ lâu, tệ nạn ma túy là một hiểm họa lớn của toàn nhân loại. Trong
đó, nhiều quốc gia đang phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng do tệ
buôn lậu ma túy và nghiện ma túy gây ra cho đời sống kinh tế - xã hội trong
đó có Việt Nam. Ma túy làm suy thoái nhân cách, phẩm giá con người, tàn
phá cuộc sống gia đình, gây xói mòn đạo lý, làm gia tăng tội phạm, bạo lực,
tham nhũng, vắt cạn kiệt nguồn nhân lực và tài chính, lẽ ra phải được huy
động cho việc phát triển kinh tế - xã hội, đem lại ấm no hạnh phúc cho mọi
người. Nghiêm trọng hơn, ma túy là một trong những nguyên nhân chủ yếu
dẫn đến lây nhiễm đại dịch thế kỷ HIV/AIDS trên toàn cầu.
Do siêu lợi nhuận và lợi dụng tự do hóa thương mại, chính sách mở cửa
thu hút đầu tư của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, tội phạm
ma túy tiến hành mở rộng phạm vi hoạt động sản xuất, buôn bán ma túy kết
hợp với rửa tiền Các nhóm vũ trang móc nối với bọn buôn lậu ma túy và
khủng bố quốc tế để sản xuất ma túy làm nguồn tài chính phục vụ ý đồ chính
trị và khủng bố quốc tế.
ỉnh hái

guyên, là trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói


2
tăng hơn 50% so với năm 2000

iện cả nước có gần 185 000 người nghiện

ma tuý có hồ sơ quản lý, tăng 0,8% so với cuối năm 2013, tăng 6,3% so với
năm 2012 và tăng tới 15,4% so với 2012
hái
2014)

ính đến tháng 01/2015 toàn tỉnh

guyên có 5 671 người nghiện ma túy (giảm 82 người so với năm
rong đó, thành phố hái guyên có 2008 người nghiện
ong song với những biện pháp quyết liệt chống tội phạm buôn bán ma

túy,

hà nước ta cũng đồng thời quan tâm đến việc tổ chức cai nghiện, giúp

cho những người nghiện ma túy có thể cắt cơn, phục hồi sức khỏe, hành vi và
nhân cách để có thể tái hòa nhập cộng đồng Công tác cai nghiện phục hồi tuy
đạt được một số kết quả bước đầu, nhưng tính hiệu quả và sự bền vững còn
hạn chế, tỷ lệ tái nghiện còn cao
Tạo việc làm cho người nghiện ma túy sau khi được chữa trị, phục hồi
là một trong những biện pháp quan trọng có ý nghĩa cả về kinh tế và xã hội,
nhằm giúp đối tượng trở về cuộc sống bình thường, góp phần nâng cao hiệu
quả công tác phòng chống tệ nạn ma túy. Chủ trương này thể hiện rõ trong
các văn bản chỉ đạo của


nước ta hiện nay là cần có sự nghiên cứu một cách cơ bản, có hệ thống vấn đề
tạo việc làm cho những người sau cai nghiện ma túy để giúp họ thực sự tái hòa
nhập cộng đồng và có cuộc sống yên ổn, trở thành người có ích cho xã hội.
ể góp phần nhỏ bé vào yêu cầu chung đó, tôi chọn đề tài "Giải pháp hỗ
trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma túy tại trung tâm chữa bệnh,
giáo dục lao động xã hội thành phố Thái Nguyên" làm luận văn của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
2.1. Mục tiêu chung
Mục tiêu của luận văn là tìm ra các giải pháp hỗ trợ tạo việc làm cho
những người sau cai nghiện ma túy tại trung tâm chữa bệnh, giáo dục lao
động xã hội thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về ma túy, sử
dụng ma túy, cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy; lý luận về
hỗ trợ tạo việc làm cho đối tượng sau cai nghiện.
- Phân tích, đánh giá thực trạng hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai
nghiện ma túy tại trung tâm chữa bệnh giáo dục, lao động xã hội thành phố
Thái Nguyên trong giai đoạn 2012-2014.
- ề xuất các giải pháp hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma
túy tại trung tâm chữa bệnh, giáo dục lao động xã hội thành phố Thái Nguyên.
3

ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




4



5
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
của luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về việc làm và hỗ trợ tạo việc làm
cho người sau cai nghiện ma túy
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma
túy tại trung tâm chữa bệnh giáo dục, lao động xã hội thành phố Thái Nguyên
Chương 4: Giải pháp hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma
túy tại trung tâm chữa bệnh giáo dục, lao động xã hội thành phố Thái Nguyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




6
hƣơng 1
Ơ SỞ LÝ LUẬN V
HỖ TRỢ T O VIỆ L M

Ơ SỞ THỰC TI N VỀ

O N Ƣ I SAU CAI NGHIỆN MA TÚY

1.1. Ma túy và tác hại của nghiện ma túy đối với kinh tế - xã hội
1.1.1. Một số khái niệm liên quan đến ma túy
Thuật ngữ "ma túy" xuất hiện ở Việt

đớn, vật vã,… thèm muốn được dùng lại và trở nên nghiện ma túy Do đó,
nghiện ma túy, nếu hiểu theo nghĩa rộng thì đó là tình trạng một bộ phận
trong xã hội gồm những người có thói quen dùng các chất ma túy. Còn theo
nghĩa hẹp thì nghiện ma túy là sự lệ thuộc của con người cụ thể đối với các
chất ma túy, làm cho con người ta không thể quên và từ bỏ được ma túy.
Hiện nay có rất nhiều khái niệm khác nhau về "nghiện ma túy", nhưng
chưa có một khái niệm đầy đủ và thống nhất. Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế
Thế giới (WHO), "nghiện ma túy là trạng thái nhiễm độc chu kỳ hay mãn tính
có hại cho cá nhân và xã hội do dùng lặp lại một chất ma túy tự nhiên hay
tổng hợp".
Tổ chức DAYTOP quốc tế định nghĩa: nghiện ma túy là tình trạng rối
loạn cơ thể con người về các mặt sinh lý, tâm lý, nhận thức và hành vi do
người đó sử dụng lặp đi lặp lại một hoặc nhiều loại ma túy từ tự nhiên hay
tổng hợp.
* Người nghiện ma túy
Tổ chức Y tế thế giới (W O) định nghĩa: người nghiện ma túy là người
sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần dưới các hình thức
khác nhau như hút, hít, tiêm chích và bị lệ thuộc vào các chất này. Từ khái
niệm nghiện ma túy có thể rút ra cách hiểu về người nghiện ma túy như sau:
người nghiện ma túy là người bị lệ thuộc đối với các chất ma túy và không thể
quên hay từ bỏ được ma túy. Nếu ngừng sử dụng thì người nghiện sẽ xuất
hiện hội chứng cai.
hư vậy, có thể hiểu người nghiện ma túy theo các cách định nghĩa khác
nhau, nhưng điểm cơ bản là người sử dụng lặp lại nhiều lần một chất ma túy tự
nhiên hay tổng hợp và bị lệ thuộc vào nó, không thể quên hay từ bỏ được nó.
* Cai nghiện ma túy
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN








9
ó vừa là nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy, vừa là một nguyên
nhân của tái nghiện

gười nghiện vốn do có lối sống sai lệch, nhiều thói

quen xấu nên mắc vào nghiện ngập và trở thành thói quen khó bỏ, thậm chí
khi đã cai nghiện được một thời gian ở trung tâm trở về tái hòa nhập cộng
đồng, người nghiện vẫn giữ những thói quen đó

hói quen sử dụng ma túy

lại càng khó từ bỏ đối với người nghiện bởi ma túy đã ăn sâu vào não người
nghiện mà trong thời gian ngắn chưa thể xóa hết được. Thực tế cho thấy đã có
những người cai được trong thời gian từ 20 - 30 năm nhưng vẫn tái nghiện trở
lại. Môi trường tái hòa nhập cộng đồng của người nghiện vẫn còn những
điều kiện xấu tồn tại xung quanh và nếu lối sống lành mạnh không đủ sức
hút thì khả năng tái nghiện là rất lớn, thậm chí việc tái nghiện hoàn toàn có
thể xảy ra.
Nguyên nhân khách quan do môi trường xã hội
Hiện nay khả năng cung về ma túy vẫn rất lớn, chúng ta chỉ ngăn chặn,
bắt giữ được một lượng rất nhỏ, còn lại hầu hết ma túy vẫn đang trôi nổi, tồn
tại trong xã hội, nó luôn sẵn sàng đáp ứng cho người có nhu cầu. Bọn tội
phạm tiếp tục buôn bán cái chết trắng vẫn hiện diện khắp nơi Chừng nào còn
những tên tội phạm này - kể cả bọn buôn ma túy xuyên biên giới với số lượng
tính bằng hàng chục, hàng trăm kg hê rô in lẫn bọn bán lẻ từng tép thì khó có

chính là mất cân bằng cả về thể chất và tinh thần. Cai nghiện ma túy giúp cho
người nghiện từ bỏ được hội chứng cai, loại bỏ một phần sự mất cân bằng chứ
không xóa được sự lệ thuộc về tâm lý, ý thức. Hành vi sử dụng lại các chất
ma túy là biểu hiện rõ ràng nhất sự lệ thuộc đó, nó giống như một phương
thức mà người nghiện tìm đến để xóa đi trạng thái mất cân bằng. Sau khi cai,
cách suy nghĩ, hành vi của người nghiện vẫn còn bị ảnh hưởng rất đậm nét
bởi ma túy. Theo nhận định của hội đồng chuyên viên về lạm dụng ma túy của
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì:
Sự lệ thuộc vào chất ma túy trước hết và chủ yếu là sự lệ thuộc về mặt
tâm thần… trong một thời gian dài tất cả những phản ứng hàng ngày của não
bộ đối với ma túy nhất là đối với các thụ thể đặc hiệu đều được lưu dấu vết
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




11
vào bộ nhớ của não và hình thành một phản xạ có điều kiện kiên cố không thể
nào xóa bỏ được Do đó, cái thèm và nhớ các cảm giác dễ chịu, sảng khoái do
ma túy đem lại có cơ sở vững chắc tại các tế bào thần kinh, tồn tại tiềm tàng
và thường xuyên trong não. Bởi vậy khi gặp một kích thích gợi nhớ chất ma
túy, các dấu vết của phản xạ có điều kiện được hoạt hóa, xung động thèm chất
ma túy xuất hiện trở lại và thúc đẩy người nghiện quay về với chất ma túy,…
đói ma túy trường diễn hay sự lệ thuộc về mặt tâm thần là khó khăn trở ngại
lớn nhất trong điều trị nghiện ma túy hiện nay.
Loại bỏ sự lệ thuộc tâm lý đòi hỏi một quá trình điều trị lâu dài gắn với
cuộc đời người nghiện, trong thời gian đó, phải tạo cho họ được sống trong
môi trường không có ma túy, chăm sóc giúp đỡ thường xuyên,… tức là tạo ra
các yếu tố bảo vệ để phòng chống tái nghiện.
Tò mò muốn thử các chất ma túy:

Nguyên nhân khách quan
- Do bạn bè rủ rê:
Các đối tượng nghiện nhưng chưa cai nghiện hoặc người đã tái nghiện
trước, những người buôn bán các chất ma túy luôn tìm cách lôi kéo, rủ rê để
người cai nghiện trở lại sử dụng ma túy và trở thành tái nghiện. Báo cáo kết
quả điều tra người nghiện ma túy năm 2014 đã làm rõ: bị rủ rê là nguyên nhân
chính dẫn tới nghiện ma túy của các đối tượng (66,5%). Tái nghiện vì nguyên
nhân này lại cao là do bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội,
trong đó có quan hệ bạn bè. Bạn bè đóng vai trò rất lớn trong cuộc sống của
mỗi cá nhân

ành động của mỗi cá nhân dù tốt hay xấu đều tìm thấy dấu ấn

của những người bạn anh ta. Hành vi sử dụng trở lại các chất ma túy không
nằm ngoài nhận xét đó

au khi được cai nghiện, trở về với cộng đồng, mọi

cái dường như đều trở nên mới lạ, gần gũi nhất với người sau cai lúc này là
gia đình và bạn bè của họ. Bạn bè của người nghiện chủ yếu là bạn tiêm chích
cũ, có người đã cai nghiện, có người chưa cai, có người tái nghiện. Sự tiếp
xúc, giao lưu với những người bạn nghiện cũ khiến họ gợi nhớ những cảm
giác do ma túy đem đến. Trong hoàn cảnh đó, nếu một người bạn của người
đã cai sử dụng ma túy, "khoe" ma túy hay mời chào sử dụng ma túy… thì vấn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN





nghiện quá cao như hiện nay (trên 90%, thậm chí 100% tái nghiện) nên số
người đặt niềm tin vào lời hứa của người đã cai là rất ít.
- Do không có việc làm hoặc có việc làm nhưng thu nhập thấp

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




14
Trong nền kinh tế thị trường luôn tồn tại một tỷ lệ những người thất
nghiệp. Thất nghiệp là một yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiều hành vi sai lệch
khác nhau, trong đó có lạm dụng ma túy. Mỗi lần cai nghiện tại gia đình, cộng
đồng hoặc từ các trung tâm cai nghiện trở về, người nghiện hầu như chẳng
còn gì ngoài hai bàn tay trắng. Trong thời gian nghiện hút, họ bán hoặc cầm
cố tất cả những gì mình có. Sức khỏe người nghiện sau nhiều năm nghiện hút,
chích, mắc nhiều bệnh, bây giờ họ phải chịu thêm sự hành hạ của các bệnh
mới khi ngừng sử dụng ma túy nên sức khỏe suy sụp khó có thể có được việc
làm có thu nhập đảm bảo cho cuộc sống bản thân và gia đình

gười nghiện

thường kêu ca buồn chán khi ở nhà vì không có việc làm, mệt mỏi, ăn không
ngon, ngủ không đẫy giấc. Khi không có việc làm ổn định hoặc thu nhập thấp
không đảm bảo cuộc sống của bản thân và gia đình thì con người ta trở nên
chán chường, bi quan và rất dễ sa vào tái nghiện. Không có việc làm dẫn đến
một mặt là người nghiện có nhiều thời gian rỗi, có cơ hội giao du với những
người bạn cũ, mặt khác, làm tăng thêm tính lười nhác của người nghiện, giảm
quyết tâm cai nghiện ma túy.
Những người nghiện sau khi được cai trở về với cộng đồng trong tình

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN