ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN Lí LUẬN CHÍNH TRỊ

LA ĐỨC ĐẠI

VAI TRÒ QUẢN LÍ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH
TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết học
Mó số: 60 22 80
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Hồ Trọng Hoài


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

LA ĐỨC ĐẠI

VAI TRÒ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

LỜI CAM ĐOAN
Hà Nội – 2008



Kinh tế thị trường

LLSX

Lực lượng sản xuất

QHSX

Quan hệ sản xuất

TBCN

Tư bản chủ nghĩa

TLSX

Tư liệu sản xuất

TƯ

Trung ương

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

XHTB

Xã hội tư bản


1.2.2 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lê nin về vai trò quản lý kinh

15

tế của Nhà nước.
1.3 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta và vai

20

trò quản lý của Nhà nước
1.3.1 Quá trình chuyển nền kinh tế nước ta sang kinh tế thị trường

20

1.3.2 Thiết lập môi trường pháp lý và cơ chế, chính sách để quản lý

29

bằng pháp luật
1.3.3 Bảo đảm tính bền vững của các cấp đối với kinh tế vĩ mô

33

1.3.4 Hỗ trợ phát triển, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội, hệ
thống an sinh xã hội
Chương 2: Vai trò quản lý kinh tế thị trường định hướng xã hội

43

chủ nghĩa của Nhà nước ta hiện nay- thực trạng và vấn đề đặt


Nhà nước ta hiện nay- những vấn đề đặt ra
Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò quản lý của

71

Nhà nước đối với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt
Nam hiện nay
3.1 Hoàn thiện và nâng cao hiệu lực các công cụ quản lý kinh tế vĩ

71

mô của Nhà nước
3.1.1 Hoàn thiện công cụ kế hoạch hoá

71

3.1.2 Hoàn thiện công cụ pháp luật

75

3.1.3 Hoàn thiện các đòn bẩy kinh tế khác

77

3.2 Nâng cao vai trò của kinh tế Nhà nước là tiền đề vật chất để

83

Nhà nước giữ vững định hướng XHCN

98

quản lý Nhà nước về kinh tế trong thời kỳ mới
3.4.2 Những biện pháp chủ yếu nâng cao năng lực và phẩm chất

100

cán bộ quản lý nhà nước về kinh tế
3.5 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Nhà

105

nước.
3.6 Nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát của nhân dân đối với hoạt
động của Nhà nước
Kết luận
Danh mục tài liệu tham khảo

108


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường
định hướng XHCN là xu thế tất yếu của quá trình đổi mới kinh tế - xã hội ở
nước ta. Thực tế hơn 20 năm đổi mới cho thấy, kinh tế thị trường là một
phương thức phát triển sức sản xuất để xây dựng xã hội và phát triển xã hội.
Đường lối, đổi mới kinh tế do Đảng ta khởi xướng từ Đại hội VI của
Đảng đã từng bước được hoàn thiện, phát triển. Đại hội X (2006) của Đảng
khẳng định chủ trương nhất quán và lâu dài là phát triển nền kinh tế hàng hoá

3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
* Mục đích
Thông qua việc tìm hiểu kinh tế thị trường, vai trò quản lý kinh tế của
nhà nước đối với nền kinh tế thị trường và thực trạng quản lý nền kinh tế thị
trường định hướng XHCN của Nhà nước ta nhằm và đề xuất một số giải pháp
góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước đối với kinh tế thị trường
định hướng XHCN.
* Nhiệm vụ của luận văn
- Phân tích vai trò của nhà nước trong quản lý kinh tế thị trường
- Đánh giá thực trạng quản lý kinh tế của nhà nước ta đối với nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giai đoạn hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý của nhà
nước trong quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước
ta hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn


Luận văn chủ yếu nghiên cứu vai trò của nhà nước trong lĩnh vực kinh
tế nói chung và vai trò quản lý ở tầm vĩ mô của nhà nước đối với nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.
5. Cơ sơ lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Luận văn dựa trên cơ sở lý luận là những nguyên lý của chủ nghĩa
Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng, các công
trình nghiên cứu khoa học có liên quan.
- Luận văn sử dụng phương pháp biện chứng duy vật của chủ nghĩa
Mác- Lê nin, phương pháp logic và lịch sử; ngoài ra còn sử dụng một số
phương pháp khác: phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp v.v...
6. Đóng góp của luận văn
- Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề cơ bản về vai trò quản lý kinh tế của
nhà nước trong kinh tế thị trường, khẳng định sự đúng đắn của Đảng cộng sản

7. C. Mác- Angghen (1994) Toàn tâp, (tập 4) Nxb Chính trị Quốc gia Sự
thật, Hà Nội.
8. C. Mác- Angghen (1994) Toàn tập, (tập 20) Nxb Chính trị Quốc gia Sự
thật, Hà Nội.
9. C. Mác- Angghen (1994) Toàn tập, (tập 24) Nxb Chính trị Quốc gia Sự
thật, Hà Nội.
10. C. Mác- Angghen (1994) Toàn tập, (tập 25) Nxb Chính trị Quốc gia
Sự thật, Hà Nội.
11. C. Mác- Angghen (1994) Toàn tập, (tập 13) Nxb Chính trị Quốc gia
Sự thật, Hà Nội.


12. Nguyễn Hữu Dũng (2008) “Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa và thực hiện chính sách an sinh xã hội ở nước ta”, Tạp
chí cộng sản (6)
13. Ngô Thành Dương (2007), Phép biện chứng duy vật và công cuộc đổi
mới ở Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
14. Trần Thái Dương (2002), “Về quản lý đối với kinh tế nhà nước trong
nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”, Luật học (2),
15. Nguyễn Văn Đang (2002) “Vai trò quản lý xã hội của nhà nước trong
nền kinh tế thị trường định hướng XHCN”, Lao động và công đoàn
(266)
16. Hà Đăng (2007) “Kinh tế thị trường qua các bước đổi mới tư duy”,
Tạp chí cộng sản (7)
17. Đảng Cộng sản Việt Nam (1987) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VI, Nxb Sự thật, Hà Nội.
18. Đảng cộng sản Việt Nam (1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong
thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, Nxb Sự thật, Hà Nội
19. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội.

khoa học Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (1999), Giáo trình Triết
học Mác- Lênin, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội.
34. Phùng Văn Hùng (2002) “Vai trò nhà nước trong xây dựng nền kinh tế
thị trường ở Việt Nam”, Nghiên cứu lập pháp (4)
35. V.I.Lênin (1977), Toàn tập (tập 1), Nxb Tiến bộ Mátxcơva.
36. V.I.Lênin (1978), Toàn tâp (tập 43), Nxb Tiến bộ Mátxcơva.
37. V.I.Lênin (1978), Toàn tâp (tập45), Nxb Tiến bộ Mátxcơva.


38. Lê Thị Hương (2002) “Hoàn thiện vai trò và chức năng quản lý kinh tế
của nhà nước trong nền kinh tế thị trường”, Quản lý nhà nước (5)
39. Bùi Đức Kháng (2005) “Vai trò của nhà nước trong kinh tế thị trường”,
Nghiên cứu lập pháp (4)
40. Nguyễn Văn Mạnh (2005)Nhận thức mới về vai trò, chức năng của nhà
nước trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa và mở cửa ở nước ta hiện nay, Học Viện chính trị quốcgia.
41. Hồ Chí Minh (2000)Toàn tập,(tập 4) Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
42. Ngô Quang Minh (2005) “Quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng
về đường lối phát triển kinh tế và quản lý kinh tế”, Nxb chính trị quốc
gia. Hà Nội
43. Trần Ngọc Liêu (2004), “Một số tư tưởng cơ banr của C.Mác và
Angghen về Nhà nước”, Triết học, (8),
44. Hoàng Thị Bích Loan (2007), “Giữ vũng định hướng xã hội chủ nghĩa
trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay”, Tạp chí cộng
sản (4)
45. Đỗ Hoài Nam- Võ Đại Lược (2005), Một số vấn đề phát triển kinh tế
của Việt Nam hiện nay, Nxb Thế giới, Hà Nội.
46. Một số bức thư về Chủ nghĩa duy vật lịch sử (1982), NXB Sự thật, Hà
Nội
47. Lê Hữu Nghĩa (2007) “Vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và quản lý

59. Nguyễn Hữu Vượng (2002) “Về thực chất bước chuyển sang kinh tế
thị trường ở nước ta hiện nay”, Triết học (2)