THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀO
DOANH NGHIỆP KINH DOANH XUẤT BẢN PHẨM Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY
1.Vài nét về sự ứng dụng thương mại điện tử trong kinh doanh nói
chung và kinh doanh xuất bản phẩm nói riêng ở Việt Nam hiện nay.
Thương mại điện tử(TMĐT) hay còn gọi là e—commerce(EC) là sự mua
bán sản phẩm hay dịch vụ trên các hệ thống điện tử như Internet và các mạng
máy tính.
Thương mại điện tử dựa trên một số công nghệ như chuyển tiền điện
tử, quản lý chuỗi dây chuyền cung ứng, tiếp thị Internet, quá trình giao dịch
trực tuyến, trao đổi dữ liệu điện tử (EDI), các hệ thống quản lý hàng tồn kho
và các hệ thống tự động thu thập dữ liệu.
Thương mại điện tử hiện đại thường sử dụng mạng World Wide Web là
một điểm ít nhất phải có trong chu trình giao dịch, mặc dù nó có thể bao gồm
một phạm vi lớn hơn về mặt công nghệ như email, các thiết bị di động cũng
như điện thoại. Thương mại điện tử chỉ xảy ra trong môi trường kinh doanh
mạng Internet và các phương tiện điện tử giữa các nhóm (cá nhân) với nhau
thông qua các công cụ, kỹ thuật và công nghệ điện tử.
Năm 1997 internet chính thức được cấp phép sử dụng tại Việt Nam, một
thời gian sau, thương mại điện tử bắt đầu xuất hiện.
Tính đến thời điểm hiện tại, mô hình thương mại điện tử tại Việt Nam đã
có những bước phát triển vượt bậc. Kể từ khi website đầu tiên Việt Nam được
thành lập năm 2004 thì việc mua hàng qua mạng bắt đầu nở rộ. Thời kì đầu,
hình thức mua hàng trực tuyến gặp không ít những phản ánh tiêu cưc từ khách
hàng vì lí do phổ biến nhất là hàng không đúng cam kết. Điều này khiến
khách hàng cho rằng hàng trên mạng chỉ toàn “của ôi” rẻ tiền và kéo theo nó
là sự mất lòng tin của họ vào việc mua hàng trực tuyến. Song, khó khăn của


thương mại điện tử thời kì này một phần cũng xuất phát từ thói quen mua
hàng thích sờ nắm tận tay. Đồng thời, việc thành toán thiếu thuận tiện, tính

hàng trực tuyến trước đó một năm, những con số này cho thấy sự tăng trưởng
nhanh chóng về mức độ tham gia dịch vụ TMĐT của người tiêu dùng trẻ tại
các thành phố lớn. (VISA, 2012)
Hiện nay, tại Việt Nam có 64 nhà xuất bản (NXB), trong đó có đến 55%
NXB có website riêng trên mạng internet: NXB Kim Đồng, NXB Văn Học,
NXB Thời Đại…vv Ngoài ra, rất nhiều doanh nghiệp kinh doanh sách có ứng
dụng thương mại điện tử đã, đang rất thành công và tạo ra được uy tín lớn:
Alphabook, Nhã Nam, Ybook, Vinabook…vv

2.Ứng dụng thương mại điện tử vào kinh doanh xuất bản phẩm
2.1.Bán hàng qua mạng internet.
Mật độ phủ sóng của mạng lưới internet ngày càng rộng, từ khắp các
vùng của đất nước chứ không riêng gì khu vực thành phố. Vì sự phát triển
nhanh chóng của mạng lưới internet đã tạo điều kiện hình thành nên loại hình
buôn bán trên mạng, một thị trường ảo xuất hiện. Theo thống kê của hội
thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), tỉ lệ dân số sử dụng internet chiếm
36% và tỉ lệ người dân truy cập internet tham gia mua sắm trực tuyến là 57%.
Những con số trên chứng tỏ năm 2013 là năm bùng nổ của bán lẻ trực tuyến
thương mại điện tử. Ngay từ cuối năm 2010, nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực
thương mại điện tử mở rộng trong lĩnh vực bán hàng theo nhóm như: MJ
Group triển khai Nhommua.com, Vinabook với Hotdeal, VCCorp đầu tư vào
Muachung.vn, Vật giá khai trương Cucre.vn… Đây thực sự là luồng gió mới
cho thương mại điện tử.


Nhanh chóng hòa nhập vào sự phát triển của nền kinh tế thế giới nói
chung và trong nước nói riêng, hàng hóa trở nên ngày càng đa dạng và ngành
xuất bản cũng không nằm ngoài sự đi lên này.
Hiện nay, việc bán hàng qua mạng internet của các doanh nghiệp kinh
doanh xuất bản phẩm chủ yếu qua hai kênh chính đó là website và mạng xã

ra bán ra được giảm giá khá nhiều và có bọc sách plastic, hay có những sự
kiện giảm giá sách lên tới giá 0 đồng và hay tặng phiếu giảm giá sách.
Một điều được mọi khách hàng luôn quan tâm chính là tốc độ phục vụ.
Khi bạn đặt đơn hàng, hàng sẽ được giao nhanh từ 3-4 ngày với khu vực
thành phố HCM và 4-10 ngày với các tỉnh thành phố khác. Miễn phí vận
chuyển đối với đơn hàng dưới 100.000vnđ cho khu vực HCM, và ngoại thành
tỉnh lẻ sẽ là dưới 200.000vnđ.
b, Vinabook.


Dựa trên nhu cầu của thị trường, tháng 12 năm 2004 công ty
Mekong.com đã đưa ra mô hình bán sách online với trang web kinh doanh là
Vinabook.com - Nhà sách trên mạng nhằm giúp người đọc tìm mua những
đầu sách mình muốn mà ko phải mất nhiều thời gian chọn lựa ở các hàng bán
sách truyền thống và tìm được thêm nhiều loại sách liên quan hơn và hơn cả
là những người ở xa cũng có thể đặt hàng mua sách được dễ dàng.
Vinabook với ngành kinh doanh là sách trực tuyến, phần mềm, tạp chí,
đĩa nhạc, đĩa phim,…Song, chủ yếu là kinh doanh sách trực tuyến. Thị trường
chính là ở trong nước và các Việt kiều ở nước ngoài.
Doanh số qua các năm, từ năm 2009 đến nay Vinabook đã đạt mức tăng
trưởng hơn 150%/năm và trong năm 2010, lần đầu tiên Công ty có lãi hơn 1
tỷ đồng trên tổng doanh số 25 tỷ đồng sau 5 năm hoạt động. Mô hình kinh
doanh là mô hình website thương mại điện tử bán hàng trực tuyến B2C.
Với số lượng hơn 5000 lượt người vào truy cập mỗi ngày, gấp đôi số
lượng người truy cập vào tất cả các trang web như: Minhkhai.com.vn;


Nhasachvn.com;

tienphong-vdc.com.vn; … Điều này chứng tỏ Vinabook.vn

Xử lý đơn đặt hàng
Thực hiện đơn đặt hàng
Báo cáo về tình trạng thực hiện đơn đặt hàng


•

Quy trình đặt hàng:
Bước 1: Sau khi lựa chọn hàng xong, khách hàng click chọn "Thanh
toán" để sang bước kế tiếp. Nếu đã đăng nhập (login) rồi thì bạn sẽ được
chuyển sang bước 2, nếu chưa hệ thống sẽ yêu cầu bạn đăng nhập trước khi
thanh toán. Nếu bạn đã đăng ký làm thành viên với Vinabook thì bạn đăng
nhập với email và mật khẩu đã đăng ký, nếu chưa bạn có thể đăng ký tại bước
này. Xin lưu ý để đăng nhập vào website Vinabook.com. Bạn cần phải cung
cấp hai thông tin sau: Địa chỉ email: email mà bạn đã dùng để đang ký làm
thành viên. Địa chỉ email này nên là địa chỉ email có thật của bạn, và là email
mà bạn sử dụng thường xuyên nhất (nếu bạn có nhiều email khác nhau) vì
mọi giao dịch mua bán Vinabook sẽ liên hệ thông qua email này. Mật khẩu
đăng nhập: là mật khẩu bạn đã đăng ký với Vinabook, không nhất thiết phải là
mật khẩu bạn thường dùng để truy cập hộp thư (mail-box) của mình.
Bước 2: Địa chỉ thanh toán và giao hàng: Nhập vào địa chỉ thanh toán và
địa chỉ giao hàng. Bạn có thể sử dụng các tuỳ chọn "Địa chỉ thanh toán giống
thông tin tài khoản" và "Địa chỉ giao hàng giống địa chỉ thanh toán" nếu
thông tin thanh toán và giao hàng giống với thông tin bạn đã đăng ký với
Vinabook.
Bước 3: Lựa chọn phương thức vận chuyển và thanh toán Chọn phương
thức thanh toán và phương thức vận chuyển. Nếu bạn được chuyển hàng miễn
phí thì hệ thống sẽ hiển thị câu "miễn phí" màu đó ngay sau phương thức vận
chuyển đó, nếu không nghĩa là bạn phải trả tiền nếu chọn phương thức vận
chuyển đó. Bạn có thể yêu cầu Vinabook gói hàng lại thành quà cho bạn tại

Chuẩn bị tài liệu xác nhận lại thông tin từ khách hàng , hoặc thư từ chối
khách hàng nếu cần thiệt Sao chép, lưu giữ thông tin đặt hàng Lập hóa đơn

•

Thực hiện đơn hàng
Quá trình này bao gồm các hoạt động: Chuẩn bị đơn hàng theo yêu cầu
(số lượng sách, số lượng các đơn đặt hàng phân loại đơn hàng, đóng gói và


bọc thành quà nếu khách hàng có nhu cầu) Vận chuyển hàng hóa tới địa điểm
yêu cầu của khách hàng
•

Giao hàng cho khách hàng
Báo cáo về tình trạng thực hiện đơn hàng Quá trình này bao gồm: Việc
doanh nghiệp theo dõi đơn đặt hàng trong toàn bộ chu kỳ đặt hàng Thông tìn
tới khách hàng tiến trình thực hiện đơn đặt hàng trong toàn bộ chu kỳ đặt
hàng. Tại doanh nghiệp Mekongcom, chưa có khả năng thông báo, thông tin
tới khách hàng tiến trình thực hiện đơn hàng vì trình độ công nghệ của công
ty Mekongcom nói riêng và các doanh nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam nói
chung chưa đủ để thực hiện việc theo dõi lộ trình vận chuyển của hàng hóa
khi hàng hóa đã được gửi đi. Hành trình của một đơn hàng Một đơn hàng sau
khi đã được kiểm tra một cách kỹ lưỡng về số lượng chủng loại, khả năng đáp
ứng đơn hàng, lấy xác nhận từ người đặt hàng. Các thông tin đó sẽ được tập
hợp lại ở bộ phận xử lý đơn đặt hàng của công ty , sau đó chuyển đến bộ phận
kế toán để làm hóa đơn xuất hàng và chứng từ vận chuyển. Thông tin kho
hàng được chuyển xuống kho để chuẩn bị lô hàng với những tác nghiệp cần
thiết như: Gói thành quà, ghi lời chúc theo yêu cầu của khách hàng và đóng
gói, chất xếp hàng lên phương tiện. Khi hàng được giao cho khách hàng thì

cũng như người tiêu dùng. Tăng lượng hàng bán cho doanh nghiệp, giảm chi
phí cho người mua cũng như doanh nghiệp.

2.2.Quảng cáo qua mạng internet
Trong thời điểm hiện nay, khủng hoảng kinh tế gây ra rất nhiều khó khăn
cho doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp buộc phải thắt chặt chi tiêu, đặc biệt là
ngân sách cho quảng cáo. Tuy nhiên, với thời đại bùng nổ của công nghệ
thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử như hiện nay thì
quảng cáo sẽ không vì như vậy mà không phát triển. Kinh tế suy thoái cũng
tạo ra một cơ hội cho hình thức quảng cáo mới: quảng cáo trực tuyến. Quảng
cáo trực tuyến mang đến nhiều lợi ích mà nếu biết tận dụng, doanh nghiệp có
thể thành công ngoài mong đợi. Quảng cáo trên Internet được cho là một giải
pháp thông minh cho doanh nghiệp. Đây không chỉ là hình thức truyền thông
ít tốn kém mà còn tiếp cận được với đông đảo công chúng, tiếp nhận được
phản hồi của họ, dễ dàng quản lý và đo lường hiệu quả quảng cáo và điều
quan trọng là có nhắm trực tiếp đến đối tượng khách hàng mục tiêu.

a, Quảng cáo thông qua mạng xã hội của các doanh nghiệp kinh
doanh XBP
Với sự phát triển của hàng loạt mạng xã hội như Facebook, Twitter, Go,
Yume,... người làm tiếp thị có thêm lựa chọn để tiếp cận cộng đồng. Khi sử
dụng hình thức này, doanh nghiệp thường quảng bá dưới dạng hình ảnh, video
clip có khả năng phát tán và thu hút bình luận (comment). Tính tương tác


chính là ưu điểm nổi trội của loại hình này so với các kiểu marketing truyền
thống.
Theo Tim O’Reilly thuộc công ty O’Reilly Media, social media (truyền
thông xã hội) " không phải để nói về bạn, về sản phẩm hay câu chuyện của
bạn. Nó phải tạo ra những giá trị cho cộng đồng mà có bạn trong đó. Càng

dễ dàng, thuận tiện trong kiếm tìm và sử dụng sách cho khách hàng.
Mục phân loại sách giúp người truy cập dễ, dàng tìm kiếm những sách
mình muốn hoặc sách thích hợp.
Ngoài ra, trên website còn có phương thức thanh toán, vận chuyển ,
chuyển khoản , những lợi ích khách hàng có được nếu thanh toán trước...
Như vậy, Vinabook đã tận dụng được mạng web để giới thiệu cũng như
giao dịch với khách hàng về sản phẩm của mình.


•

Nhanam.vn
Cũng giống Vinabook, trang web Nhã Nam cho t thấy sự trình bày đơn
giản, màu sắc cơ bản, nhưng rõ ràng, không phân loại sách theo từng mục chi
tiết mà Nhã Nam chỉ phân theo:
Văn học nước ngoài.
Văn học Việt Nam.
Thiết nhi.
THời sự - chính trị.
Khoa học xã hội và nhân văn.
Sách đoạt giải.


Với cách bố trí trang web như trên đã giúp công ty Nhã Nam quảng cáo
đến bạn đọc các xuất bản phẩm của mình, tiết kiệm chi phí hơn nhiều các hình
thức quảng cáo khác.
c, Quảng cáo thông qua các công cụ tìm kiếm trên internet của các
công ty doanh nghiệp kinh doanh XBP tại Việt Nam.
Theo thói quen, người dùng Internet khi muốn mua một sản phẩm, dịch
vụ nào đó thường tra cứu trên Google, Yahoo, Bing... Nhà quảng cáo sẽ thông

cũng như mọi phương thức quảng cáo khác, tiếp thị trực tuyến cần bắt nguồn
từ nhu cầu, thói quen của khách hàng và hiểu các công cụ quảng cáo. Xác
định đúng những mục tiêu cụ thể cần phải đạt được và vận dụng linh hoạt các
phương thức marketing trực tuyến sẽ giúp doanh nghiệp sử dụng ngân sách
một cách tối ưu.


2.3.Xuất bản trực tuyến (xuất bản sách điện tử).
Xuất bản điện tử là việc tổ chức, khai thác bản thảo, biên tập thành bản
mẫu và sử dụng phương tiện điện tử để tạo ra xuất bản phẩm điện tử. (Luật
xuất bản 2012)
Dựa vào khái niệm về “xuất bản điện tử” ta có thể hiểu “xuất bản sách
điện tử” là hoạt động sử dụng công nghệ thông tin, công nghệ kỹ thuật số vào
việc sản xuất ra các sản phẩm sách điện tử.
Tháng 3/1996 CD-ROM “Những ngôi chùa nổi tiếng Việt Nam” đã được
phát hành. Đây được xem là cuốn sách điện tử đầu tiên của Việt Nam.
Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thì sự ra
đời của sách điện tử đã và đang đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa dạng của
con người và được đọc giả sử dụng ngày càng nhiều.
Ưu điểm của sách điện tử:
1.

Quá trình sản xuất sách điện tử không tốn nguyên vật liệu: giấy, mực, máy in,
tốn ít nhân công … Điều này giúp sản xuất sách điện tử tiết kiệm chi phí sản

2.

xuất và góp phần bảo vệ môi trường.
Quá trình phân phối sản phẩm diễn ra nhanh chóng chỉ bằng vài cú click
chuột giao dịch qua mạng internet, tiết kiệm khoản phí vận chuyển hàng cũng

Phần mềm đọc ebook dễ sử dụng: Chạy được trên hầu hết các loại thiết
bị phổ biến.
Thanh toán trực tuyến dễ dàng: Mua ebook và sách in bằng thẻ cào điện
thoại, không cần phải có thẻ ATM, thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng mới giao
dịch được.
Ybook là trang bán sách điện tử của Nhà xuất bản Trẻ với hơn 1000 đầu
sách mới được xuất bản trực tuyến mỗi tháng, một con số vượt trội so với
hình thức xuất bản truyền thống.

•

Sản phẩm sách giáo khoa điện tử.
Classbook của Nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam - Công ty cổ phần Sách
điện tử giáo dục EDC.


Cuốn sách giáo khoa điện tử Classbook là một công cụ dạy và học đa
năng với cực nhiều tiện ích vượt trội hoàn toàn so với sách giáo khoa bằng
giấy in. So với việc phải mang vác một chiếc balo sách nặng chịch thì bây
giờ, học sinh có thể mag một chiếc nhẹ nhàng hơn rất nhiều với một kho sách
điện tử chỉ nặng 305gam. Classbook không chỉ cung cấp đầy đủ bộ sách giáo
khoa điện tử từ lớp 1 cho đến lớp 12 mà còn cung cấp hàng tram đầu sách
tham khảo hữu ích cho học sinh dễ dàng tham khảo ngay tại lớp. Bên cạnh đó,
classbook có tính năng ghi chép, ghi hình, ghi âm,… thao tác đa dạng và linh
hoạt rất thuận tiện cho việc ghi chép lại bài học trên lớp của học sinh. (Xem
clip)
Giá của 1 cuốn sách giáo khoa điện tử classbook là 5tr800, rẻ hơn so với
giá tiền mua sách giáo khoa cho 12 năm học phổ thông. Classbook ra đời đã
biến ước mơ giảm tải gánh nặng trên vai học sinh thành sự thật, ít ra thì bây
giờ, các em có thể đi học với một chiếc cặp nhẹ hơn nhiều so với ngày trước.