Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÔ THỊ THANH NGA

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN XUÔI VÕ QUẢNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

THÁI NGUYÊN - 2016


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÔ THỊ THANH NGA

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN XUÔI VÕ QUẢNG
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60 22 01 21

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Mai Thị Nhung, người đã tận tình
hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo khoa Ngữ văn
trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên và các nhà Khoa học, đã giảng dạy và
giúp đỡ tôi hoàn thành khóa học.
Cuối cùng tôi xin chân trọng cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên
giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016
Tác giả luận văn

Lô Thị Thanh Nga

ii


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii
MỤC LỤC............................................................................................................iii
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1



2.1. Đặc điểm thế giới nhân vật ......................................................................... 30
2.1.1. Nhân vật hồn nhiên, giàu nghĩa tình, nhân hậu ....................................... 30
2.1.2. Nhân vật gắn bó thiết tha với quê hương đất nước, với cách mạng ........ 38
2.2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật .................................................................... 46
2.2.1. Xây dựng nhân vật qua miêu tả ngoại hình và hành động ...................... 46
2.2.2. Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật ....................................................... 56
2.2.3. Đặt nhân vật vào những sự kiện .............................................................. 59
Tiểu kết chương 2 .............................................................................................. 60
Chương 3. KHÔNG GIAN NGHỆ THUẬT VÀ THỜI GIAN NGHỆ
THUẬT TRONG VĂN XUÔI VÕ QUẢNG ...................................................... 66

3.1. Không gian nghệ thuật trong văn xuôi Võ Quảng...................................... 66
3.1.1. Không gian thiên nhiên ........................................................................... 66
3.1.2. Không gian xã hội.................................................................................... 72
3.2. Thời gian nghệ thuật trong văn xuôi võ quảng........................................... 80
3.2.1. Thời gian sự kiện ..................................................................................... 81
3.2.2 Thời gian sinh hoạt ................................................................................... 85
3.2.3. Thời gian tâm lý....................................................................................... 89
Tiểu kết chương 3 .............................................................................................. 94
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 100

iv


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



đó, không thể không nhắc đến một trong những tên tuổi đã dành trọn vẹn sự
nghiệp văn chương của mình cho thiếu nhi là nhà văn Võ Quảng. Gần 50 năm
viết cho thiếu nhi ở cả hai thể loại thơ và văn, ông đều rất thành công, đều thể
hiện được tình yêu thương sâu sắc với các em thiếu nhi. Ông đã từng nói: “Thơ
có nhiệm vụ phải ghi sâu vào tâm hồn các em tất cả bức tranh đậm đà của đất
nước, từ những sự kiện to lớn nhất, cho đến những việc nhỏ nhất, bóng dáng
một cánh cò bay, hình ảnh sóng lúa rợp rờn, cây đa, bến nước, tất cả vẻ đẹp
của núi sông, đó là lớp phù sa mỡ màng, trên đó mọc lên xanh tươi tình yêu Tổ
quốc” [15]. Có thể thấy những trang viết của Võ Quảng luôn tươi mới , sống
động. Ông được biết đến với những tuyển tập viết cho thiếu nhi đặc sắc như:
Nắng sớm (thơ, 1965), Anh Đom đóm (thơ, 1970), Quê nội (truyện, 1973),
Tảng sáng (truyện, 1978),…, trong bài “Nhà văn, nhà thơ trọn đời dành cho
văn học thiếu nhi - Võ Quảng” đã đúc kết rằng: “Một quyển sách gọi là hay,
gọi là tốt cho thiếu nhi phải đồng thời với thiếu nhi, người lớn cũng thấy tốt,
thấy hay” [15].
1.3. Với tình yêu quê hương, yêu con người và bằng vốn sống, sự hiểu
biết của mình, nhà văn Võ Quảng đã tập trung tâm huyết viết để hướng tới các
em thiếu nhi qua những vần thơ ngộ nghĩnh hay những câu chuyện đồng thoại
hồn nhiên lý thú. Lâu nay đã có nhiều người nghiên cứu thơ văn Võ Quảng,
nên luận văn khai thác mảng văn xuôi Võ Quảng với những tập truyện được
nhiều người yêu thích: Quê nội, Tảng sáng và Truyện đồng thoại, để thêm phần
làm rõ hơn về sáng tác của tác giả. Nhìn từ góc độ thi pháp học, chúng tôi chọn
đề tài luận văn: “Thế giới nghệ thuật trong văn xuôi Võ Quảng”. Mong rằng đề
tài có thể góp thêm tiếng nói khẳng định những thành công của tác giả về văn
xuôi viết cho thiếu nhi. Bên cạnh đó luận văn có thể là tài liệu tham khảo khi
nghiên cứu và học tập thơ văn Võ Quảng nói riêng, văn học Việt Nam nói

Giáo sư Phong Lê có bài viết “Vào thế giới thu nhỏ trong Quê nội và
Tảng sáng của Võ Quảng”, ông nhận ra “Một giọng điệu trầm buồn, và đôi khi
như có gì hiu hắt nữa, cứ bám riết, và hằn in lên nửa cuộc đời của số không ít
nhân vật trong truyện, nơi phía bên kia bóng tối chế độ cũ, mà bản lề là Cách
mạng tháng Tám 1945. Và từ đó mà toả rộng ra và loang dần ra một niềm vui,

3


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



một bâng khuâng, và đôi khi như rạo rực của một cuộc đổi đời đã diễn ra từ
mùa thu nâm ấy”[33, tr.169].
Trên các báo tạp chí, các nhà nghiên cứu phê bình cũng đã đăng một số
bài viết đáng chú ý:
Thanh Quế trong bài “Nhà văn Võ Quảng - Ông già nhân hậu viết cho
thiếu nhi” đã nhận định rất thấm thía về cả tác phẩm thơ và văn Võ Quảng:
“Thơ Võ Quảng mang đế n cho các em những rung cảm tinh tế , nhe ̣ nhàng
trước khung cảnh quen thuộc mà các em đang số ng. Qua thế giới thắm tươi và
sinh động của cỏ cây hoa lá, những con vật bé nhỏ, Võ Quảng dạy cho các em
cách quan sát và khám phá những cái rấ t độc đáo, rấ t riêng biê ̣t trong sinh
hoạt hàng ngày, từ đó làm nảy sinh lòng tin yêu cuộc sống cho lứa tuổ i thơ.”
“Ở văn xuôi, truyện của Võ Quảng viế t cho nhiề u lứa tuổ i. Với lứa tuổ i nhi
đồ ng, ông viế t truyện đồ ng thoại như "Cái mai”,"Bài học tố t”, "Những chiế c
áo ấ m”. Nhưng có lẽ phầ n phong phú nhất cũng là tâm huyết nhấ t là những
truyện ông viết cho lứa tuổ i thiế u niên. Có lẽ lứa tuổ i sắ p bước vào đời này có
nhiều ước mơ, hoài bão, tác giả muố n trang bi ̣ cho các em hành trang đầ y đủ
hơn, muố n tâm sự với các em nhiều hơn.”[37].

quý, quý vì nó có vấn đề. Nhưng đây là vui, vui vì nó đúng, nó tốt, nó lành
mạnh và tươi đẹp, đẹp như thơ, mặc dù nó chỉ là một cái truyện ngắn văn xuôi.
Càng chứng tỏ rằng không phải có vần và dài dài trường ca thì mới là thơ”
[31, tr.674].
Tác giả Bùi Văn Tiếng với “Đôi điều về đồng thoại Võ Quảng” đã nói
rằng: “Sẽ là thiệt thòi biết mấy cho văn chương nước nhà, trước hết cho trẻ em
Việt Nam nếu như ngày ấy Võ Quảng của chúng ta vẫn tiếp tục tham gia chính
sự tham dự chính trường mà không trở thành một người chuyên sáng tác văn
học và nhất là chuyên sáng tác văn học cho thiếu nhi. Và cũng sẽ thiệt thòi biết
mấy cho văn chương nước nhà, trước hết cho trẻ em Việt Nam nếu như trong
những gì Võ Quảng viết cho thiếu nhi mà không có những đồng thoại thấm
đẫm chất dân gian như Bài học tốt, Sự tích những cái vằn, Mắt Giếc đỏ hoe,
Cười, Thêm sức chiến đấu” [43].

5


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Như vậy, các nhà nghiên cứu phê bình đều thống nhất với quan điểm về
những sáng tác của nhà văn Võ Quảng, những sáng tác ấy đã phần nào nuôi
dưỡng tâm hồn trẻ thơ với những bài học cuộc sống tốt đẹp để hướng tới một
tương lai tin yêu vào cuộc sống của các em. Đồng thời khi đến với những sáng
tác của Võ Quảng, người đọc như được sống lại với những kỉ niệm nằm trong
kí ức tuổi thơ của mỗi người.
Bên cạnh những nghiên cứu, nhận xét của các nhà phê bình thì cũng có
nhiều luận văn nghiên cứu về con người và tác phẩm của nhà văn Võ Quảng:
Năm 2009, tác giả Ma Thị Như Hoa trong luận văn “Đặc sắc nghệ thuật

nhà phê bình văn học dành cho tác giả và tác phẩm Võ Quảng. Nhìn chung đó
là những phát hiện sâu sắc thú vị khiến cho những ai tiếp cận tác phẩm càng
thêm hiểu, thêm yêu những sáng tác và con người của tác giả. Qua những nhận
định đó có thể thấy, tài năng của tác giả và những giá trị của tác phẩm đã được
khẳng định. Trong quá trình tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy đã có nhiều công
trình nghiên cứu về sáng tác của Võ Quảng, nhưng chưa có công trình nào lấy
thế giới nghệ thuật trong văn xuôi Võ Quảng làm đối tượng nghiên cứu chuyên
biệt. Vì vậy, chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Thế giới nghệ thuật trong văn xuôi
Võ Quảng” để tìm hiểu sâu hơn về sáng tác của ông.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn không đi sâu nghiên cứu tất cả những vấn đề thi pháp trong
văn xuôi của Võ Quảng mà chủ yếu tập trung vào thế giới nghệ thuật trong
văn xuôi Võ Quảng.
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Thế giới nghệ thuật có nhiều vấn đề, luận văn chỉ tập trung vào thế giới
nhân vật và không gian, thời gian nghệ thuật.
Sáng tác của Võ Quảng gồm nhiều thể loại, nhiều tác phẩm, luận văn chỉ
tập trung vào văn xuôi với những tác phẩm tiêu biểu: Quê nội, Tảng sáng và
truyện đồng thoại.
4. Mục đích nghiên cứu

7


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Luận văn đi sâu tìm hiểu một cách có hệ thống về thế giới nhân vật, không




- Luận văn tiếp tục nghiên cứu về sáng tác của Võ Quảng, đi sâu nghiên
cứu các tác phẩm văn xuôi viết cho thiếu nhi, khẳng định đống góp của Võ
Quảng với văn học thiếu nhi trong nền văn học Việt Nam hiện đại.
- Luận văn cung cấp một tài liệu tham khảo thiết thực đối với việc
nghiên cứu văn xuôi Võ Quảng và việc giảng dạy, học tập văn học thiếu nhi
trong nhà trường.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Nội dung
luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Nhà văn Võ Quảng và những vấn đề lí luận liên quan đến đề tài
Chương 2: Thế giới nhân vật trong văn xuôi Võ Quảng
Chương 3: Không gian, thời gian nghệ thuật trong văn xuôi Võ Quảng

9


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



PHẦN NỘI DUNG
Chương 1

NHÀ VĂN VÕ QUẢNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1. Vài nét về tác giả Võ Quảng
1.1.1. Con người và sự nghiệp sáng tác thơ, văn

Năm 16 tuổi ông vào học ở trường Quốc học Huế. Ở đây ông được tiếp xúc
với những sách báo tiến bộ và trong ông cũng như một số học sinh trường Quốc
học đã được thổi một luồng tư tưởng mới - tư tưởng cách mạng. Năm 1935, ông
tham gia hoạt động cách mạng và năm 1936 tham gia tổ chức Thanh niên Dân chủ
ở Huế; năm 1939 làm tổ trưởng tổ Thanh niên Phản đế và hoạt động ở Huế; tháng
9 năm 1941, bị chính quyền Pháp bắt do những hoạt động cách mạng chống lại
chính quyền thực dân và giam ở nhà lao Thừa Phủ. Có thể thấy rằng thời gian ở
Huế đối với ông là thời gian của sự tiếp cận đổi mới trong tư tưởng một lòng
hướng tới cách mạng. Sau đó ông bị đưa đi quản thúc vô thời hạn ở quê nhà.
Trong thời gian này ông đã đọc sách triết học, văn học và càng đọc niềm say mê
văn học trong ông càng lớn dần. Thời gian này ông cũng có làm thơ tuy nhiên các
bài thơ đó chưa được đánh giá cao, nhưng nó là tiền đề cho sự nghiệp sáng tác của
ông sau này.
Nhà văn Võ Quảng giữ nhiều chức vụ sau Cách mạng tháng Tám, ông
được cử làm ủy viên Tư pháp thành phố Đà Nẵng. Khi Pháp tái chiếm Nam
Bộ, ông giữ chức vụ Phó chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến thành phố
Đà Nẵng. Từ năm 1947 - 1954, ông được cử làm phó Chánh án tòa án quân
sự miền Nam Việt Nam, sau đó là Hội thẩm nhân dân Tòa án nhân dân liên
khu V. Trong suốt những năm đó, Võ Quảng đã thể hiện được năng lực của
mình trên lĩnh vực hành chính và pháp luật, ông cũng có sáng tác một số tác
phẩm thơ dành cho thiếu nhi tuy nhiên do công việc bận rộn của chính quyền
đoàn thể cách mạng nên ông cũng chưa thể chuyên tâm tập trung cho sáng
tác văn học.

11


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Ông cũng là người đầu tiên dịch tác phẩm Don Quixote sang tiếng Việt dưới
bút danh Hoàng Huy năm 1959. Năm 2007, ông được trao tặng giải thưởng
Nhà nước về Văn học nghệ thuật. Nhà văn qua đời ngày 15 tháng 06 năm 2007
tại Hà Nội.
1.1.2. Nhà văn Võ Quảng trong quá trình phát triển của văn học thiếu nhi
Việt Nam
Văn học thiếu nhi Việt Nam được hình thành và phát triển từ sau Cách
mạng tháng Tám, đặc biệt là trong bối cảnh miền Bắc bắt tay vào xây dựng
cuộc sống hòa bình, đồng thời tiếp sức cho miền Nam trong công cuộc đấu
tranh giành độc lập thống nhất nước nhà. Trong hoàn cảnh lịch sử đó văn
học thiếu nhi Việt Nam đã phát triển qua nhiều thể loại truyện, thơ, kí, kịch,
tranh,… nhân vật chính là thiếu nhi nên các sáng tác đều mang tính giáo dục,
bồi dưỡng tâm hồn, tính cách cho các em. Về đội ngũ sáng tác không chỉ có
những người lớn, những cây viết có tên tuổi mà tác giả viết cho thiếu nhi
được phát triển ở nhiều lứa tuổi từ các em nhỏ cho đến các nhà văn chuyên
nghiệp.
Trong những ngày đầu Cách mạng tháng Tám và kháng chiến chống
Pháp, lực lượng viết cho các em thiếu nhi mới chỉ có một số nhà văn chuyên
nghiệp và sách cho thiếu nhi cũng chưa nhiều, có thể kể đến một số tên tuổi
như: Tô Hoài, Nguyễn Tuân, Nguyên Hồng,…Từ sau 1954, ở miền Bắc đội
ngũ viết cho thiếu nhi đã có sự phát triển và nhà văn Võ Quảng cũng đứng
trong hàng ngũ này cùng với những tên tuổi như: Đoàn Giỏi, Phạm Hổ, Vũ Tú
Nam, Lê Minh, Hà Ân,… Với một lực lượng sáng tác đông đảo như vậy, văn
học viết cho thiếu nhi đã thực sự được chú ý, phát triển và trở thành một dòng
văn học chuyên biệt.
Văn học thiếu nhi Việt Nam phát triển vào khoảng năm 1960 với đủ đề

các em trong các sự kiện xảy ra từ cuộc sống hàng ngày.
Đến nay, trên chặng đường đổi mới của văn học nói chung và của văn
học thiếu nhi nói riêng cũng có nhiều sự thay đổi trong cách viết, đổi mới về
đề tài, các sáng tác cho thiếu nhi có nhiều sự tiếp cận mới về cuộc sống của

14


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



trẻ em, đội ngũ viết cho các em cũng ngày một đông đảo với những màu sắc
riêng biệt đặc sắc. Các nhà văn viết cho các em với một tình cảm trân trọng,
đi sâu vào đời sống xã hội cũng như tâm lí trẻ em. Cũng thông qua đó, các
tác giả gửi gắm những giá trị đạo đức, những bài học cuộc sống nhằm nuôi
dưỡng những tâm hồn trong sáng đang ngày một phát triển, hướng tới những
giá trị tốt đẹp của cuộc sống.
Nhà văn Võ Quảng, với tài năng và cuộc đời sáng tạo của mình, đã có
nhiều đóng góp trong quá trình phát triển của văn học thiếu nhi Việt Nam và
đạt được thành công ở cả hai thể loại thơ và văn xuôi. Ông quan niệm viết cho
thiếu nhi không nằm ngoài mục đích để giáo dục các em. Nhà văn Võ Quảng
nói rằng: “giáo dục các em cần thông qua nghệ thuật, một sáng tác chân chính
cho thiếu nhi luôn phải mang tính chất nghệ thuật” [40, tr.462]. vì thế trong
sáng tác của mình, ông đều thể hiện những triết lý sống, kinh nghiệm sống rất
tự nhiên mà bổ ích. Ở cả văn và thơ đều toát lên một tình yêu thiên nhiên với
cây cỏ, chim muông; một tình yêu quê hương sâu nặng, là nơi của biết bao kỉ
niệm tuổi thơ với những người thân yêu cùng sống, là khởi nguồn cho sự
trưởng thành của một đời người.
Với gần 50 năm, ông đã sống và viết hết mình với mảng đề tài thiếu nhi,

những bước phát triển triển trong cách viết, cách tiếp cận cuộc sống, sự thể
hiện các đề tài trong sự nghiệp văn chương của nhà văn Võ Quảng đặc biệt là
hướng đến thiếu nhi vùng Nam Trung Bộ, đánh dấu những bước tiến thành
công trong sự nghiệp văn chương của mình. Trong những sáng tác ấy để lại dấu
ấn sâu sắc, vang dội hơn cả đó là Quê nội và Tảng sáng, đây là hai tác phẩm
viết xoay quanh cuộc sống của nhân vật Cục và Cù Lao trên quê hương Hòa
Phước, qua nhân vật ta cũng có thể thấy ở đó có hình ảnh của nhà văn Võ
Quảng được sinh ra và lớn lên ở Hòa Phước, ông đã sống và cùng tham gia
những sự kiện xảy ra ở quê hương mình trong những năm tháng đất nước cùng
chung nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước khi đó.
Bên cạnh truyện và tiểu thuyết với đề tài quê hương cách mạng thì truyện
đồng thoại cũng có những tác phẩm tiêu biểu đến với bạn đọc tập hợp trong ba
tập truyện: Cái Mai (1967); Những chiếc áo ấm (1970); Bài học tốt (1975).
16


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Truyện được thể hiện thông qua những con vật gần gũi thân quen với các em,
từ đó gửi gắm những bài học về cuộc sống, những bài học mang giá trị đạo đức
giúp các em có cơ hội khám phá cuộc sống xung quanh mình, khám phá chính
tâm tư tình cảm yêu ghét của bản thân mình.
Ngoài việc sáng tác thơ văn nhà văn còn viết một số bài nghiên cứu phê
bình văn học thiếu nhi, dịch và biên soạn viết bằng tiếng Pháp, ta có thể thấy
ông đã góp phần tham gia vào công cuộc xây dựng trong sự hình thành và phát
triển của nền văn học thiếu nhi Việt Nam. Nhà văn Võ Quảng đã giành cả sự
nghiệp của mình để viết về mảng đề tài cho thiếu nhi và ông đã tạo dựng được
một sự nghiệp văn chương phong phú, nhiều giá trị.

thời gian không gian riêng, có quy luật tâm lí thang bậc giá trị riêng trong việc
phản ánh thế giới (…)” [13, tr.201-202]. Quan điểm được đưa ra ở đây cho ta
một cái nhìn rõ nét hơn về thế giới nghệ thuật để có hướng khai thác tìm hiểu
các sáng tác và phong cách từng nhà văn.
Cuốn “Lí luận văn học” (tập 2, do Trần Đình Sử chủ biên) còn khẳng
định: “Gọi bằng thế giới nghệ thuật bởi vì đó là cấu tạo đặc biệt, có sự thống
nhất không tách rời, vừa có sự phản ánh thực tại, vừa có sự tưởng tượng, sáng
tạo của tác giả, có sự khúc xạ thế giới bên trong của nhà văn. Thế giới này chỉ
có trong tác phẩm và trong tưởng tượng nghệ thuật…Thế giới nghệ thuật là thế
giới tư tưởng, thế giới thẩm mĩ, thế giới tinh thần của con người” [42, tr.78].
Thế giới nghệ thuật là một thế giới không đồng nhất vơi thế giới tự nhiên hay xã
hội. Thế giới ấy được tạo nên từ cảm xúc sáng tạo của người nghệ sĩ, từ cách
nhìn, cách lí giải riêng của chủ thể sáng tạo và mỗi tác giả đều có thế giới nghệ
thuật của riêng mình, thể hiện được sự độc đáo trong phong cách của riêng mình.
Thế giới nghệ thuật là cả một quá trình trăn trở lao động sáng tạo của
người nghệ sĩ từ sự trải nghiệm, từ cái nhìn từ nhiều góc độ, từ sự hiểu biết
của bản thân mà lí giải, cắt nghĩa các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống như
con người, thời gian, không gian,… và chuyển tải vào trong tác phẩm nghệ
thuật, hình thành một thế giới riêng của tác giả sáng tạo ra.

18


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



Qua một số nhận định về thế giới nghệ thuật đã nêu ở trên, ta có thể thấy
thế giới nghệ thuật là một khái niệm rất rộng, thế giới nghệ thuật ấy bao gồm
các yếu tố như chủ đề, đề tài, hệ thống nhân vật, ngôn ngữ, hành động,… Qua