BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
-------------------------

NGUYỄN THỊ LUYỆN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
-------------------------

NGUYỄN THỊ LUYỆN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ

: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ


Nguyễn Thị Luyện


4

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận văn này do chính tôi thực hiện dưới sự
hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thanh Hải.
Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa được
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được ghi rõ nguồn gốc.
Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.
Học viên thực hiện Luận văn

Nguyễn Thị Luyện


5

MỤC LỤC
…

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

NTM

Nông thôn mới

6

DĐĐT

Dồn điền đổi thửa

7

NQ

Nghị quyết

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Nội dung

Tran
g

STT

Bảng

1

Bảng 2.1


6

Bảng 2.6

7

Bảng 2.7

Đường giao thông trên địa bàn huyện

55

8

Bảng 2.8

Hiện trạng cơ sở vật chất trường học

56

Tổng vốn giải ngân giai đoạn 2011-2015 trong
xây dựng NTM
Nhu cầu vốn cho HTX NN hỗ trợ phát triển sản
xuất
Nhu cầu vốn cho đào tạo nghề hỗ trợ phát triển
sản xuất

39
51
53

vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức như: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và
cơ cấu lao động còn chậm; các hình thức sản xuất chậm đổi mới; nhiều sản
phẩm nông nghiệp chất lượng chưa cao, năng lực cạnh tranh còn thấp; chất
lượng lao động nông nghiệp còn thấp; chuyển giao khoa học – công nghệ và
đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế; Còn lúng túng trong việc xây dựng quy


9

hoạch, định hướng phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu câu trồng, vật nuôi
ở địa phương; Một số chính sách xã hội ở nông thôn triển khai thực hiện
chậm và chưa đồng bộ. Trình độ năng lực của một số cán bộ cơ sở còn yếu,
chưa đủ sức giải quyết kịp thời những vấn đề bức xúc của dân. Đời sống vật
chất, tinh thần của người nông dân còn chưa cao, tỉ lệ hộ nghèo giảm nhanh
nhưng chưa bền vững, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị vẫn
lớn; tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng tăng…
Xây dựng NTM là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá quê hương, đất nước. Đồng thời, góp
phần cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân sinh
sống ở địa bàn nông thôn
Xuất phát từ những lý do trên tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà
nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành
phố Hà Nội”
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Để thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM, Đảng ta đã ban hành nhiều
Nghị quyết về phát triển nông thôn, nông nghiệp, nông dân, trong đó có Nghị
quyết số 26 -NQ/TW ngày 05/08/2008 về “nông nghiệp, nông dân và nông
thôn” của Ban chấp hành trung ương Đảng khóa X. Kể từ đó đến nay có rất
nhiều các công trình nghiên cứu tập trung vào các vấn đề này như:

nước.
“Một số vấn đề về nông thôn Việt Nam trong điều kiện mới” do viện
chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn chủ trì, TS. Đặng
Kim Sơn làm chủ nhiệm. Đề tài tập trung vào các vấn đề: Tổng quan về các
chính sách phát triển nông thôn trong điều kiện mới hiện nay; phân tích một
số vấn đề nổi bật trong phát triển nông thôn ở nước ta như: tập trung ruộng
đất, cơ cấu dịch chuyển lao động, các vấn đề về tổ chức sản xuất và kinh
doanh ở nông thôn … Dựa vào đó đề ra phương hướng và các giải pháp hoàn
thiện chính sách, chiến lược phát triển nông thôn Việt Nam đến năm 2020.
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM được thực hiện theo
Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 04/06/2010 của Thủ tướng Chính phủ là một


11

chương trình trọng tâm, xuyên suốt của Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông
nghiệp, nông dân, nông thôn. Chương trình được rất nhiều nhà nghiên cứu
quan tâm, thời gian qua có rất nhiều công trình, luận văn, bài viết đi sâu phân
tích về NTM ở Việt Nam như:
“Nghiên cứu ứng dụng phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham
gia của cộng đồng để xây dựng phương pháp và tiêu chí giám sát, đánh giá
kết quả thực hiện xây dựng mô hình nông thôn mới”, của tác giải Nguyễn
Tuấn Anh (Hội Thủy lợi Việt Nam, Hà Nội, 2011)
“Đánh giá tác động của các chính sách xây dựng Nông thôn mới tại
Việt Nam” của tác giả Hoàng Vũ Quang Luận giải về cách tiếp cận và phương
pháp đánh giá tác động của các chính sách xây dựng NTM.
Các tác giải đi sâu phân tích, đánh giá tác động tích cực, tiêu cực của
các chính sách xây dựng NTM đến đối tượng hưởng lợi ở Việt Nam những
năm qua; Đề xuất bổ sung, hoàn thiện các chính sách xây dựng NTM phù
hợp với điều kiện Việt Nam đến năm 2020.

NTM” của Ths. Lê Thị Mai Liên – Ths. Nguyễn Thị Lê Thu (Tạp chí Quản lý
Ngân quỹ Quốc gia số 5 - 2014);
“Giải quyết những tồn tại và hạn chế trong xây dựng nông thôn mới”
Tạp chí Tài chính kỳ I tháng 5/2016.
Tóm lại các công trình nghiên cứu trên đều có góc độ tiếp cận khác
nhau tới nhiều vấn đề, trong đó tập chung chủ yếu vào phát triển kinh tế nông
nghiệp, nông dân, nông thôn trong xây dựng nông thôn, khẳng định tầm quan
trọng của xây dựng và phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
thôn, nêu bật được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, nhà nước thông qua đường
lối, chính sách áp dụng vào từng địa phương cụ thể. Tuy nhiên, chương trình
mục tiêu xây dựng nông thôn mới là chương trình rất lớn và phong phú, vẫn
còn nhiều nội dung cụ thể mà các tác giả chưa đề cập tới, đến nay hầu như
chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về sự
quản lý của nhà nước đối với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
huyện Phúc Thọ - thành phố Hà Nội hiện nay.
Trong quá trình nghiên cứu tác giả có tham khảo, tiếp thu có chọn lọc,
có sự kế thừa những kết quả của những công trình khoa học đã được công bố.


13

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực tiễn và đánh giá thực trạng công tác
quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Phúc Thọ. Từ đó đề
ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong quá trình xây
dựng nông thôn mới.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước về xây

quá trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Phúc Thọ - TP. Hà Nội.
+ Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu công tác quản lý nhà nước trong
xây dựng nông thôn mới của huyện Phúc Thọ từ năm 2011 đến hết năm 2015.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

Luận văn đã hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về xây
dựng nông thôn mới, phân tích và đánh giá thực trạng làm rõ thêm về cơ sở lý
luận và thực tiễn trong quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa
bàn huyện Phúc Thọ.
Đề xuất quan điểm, phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công
tác quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng nông thôn mới.
Luận văn có thể được sử dụng để làm tài liệu tham khảo cho việc
nghiên cứu và giảng dạy, học tập ở Trung tâm bồi dưỡng Chính trị cấp huyện
7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo, phụ
lục, nội dung chính luận văn được kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1: Một số vấn đề chung của quản lý nhà nước về xây dựng
nông thôn mới.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước về xây dựng nông
thôn mới trên địa bàn huyện Phúc Thọ.
Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà
nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phúc Thọ đến năm 2020.


15

CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

bàn, không gian tự nhiên – xã hội với những đặc trưng riêng biệt như một xã
hội thu nhỏ, trong đó có đầy đủ các yếu tố, các vấn đề xã hội, các thiết chế xã
hội; nông thôn được xem xét như một cơ cấu xã hội, trong đó hàng loạt các
yếu tố, các lĩnh vực có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nông thôn luôn gắn
liền với nông nghiệp và nông dân” đó là mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó với
nhau để nhằm thực hiện CNH HĐH đất nước.
1.1.2. Khái niệm về nông thôn mới
Nông thôn mới được hiểu là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn
hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách
biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ
kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông
thôn mới.
Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng
được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý
giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu
bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ
thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã
hội.
1.1.3. Xây dựng nông thôn mới
Việc xây dựng nông thôn mới nhằm phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế
của quê hương, đất nước trong giai đoạn mới. Trải qua gần 30 năm thực hiện
đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông
thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu to lớn. Tuy nhiên, nhiều thành tựu đạt
được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế: Nông nghiệp phát triển còn


17

kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào
tạo nguồn nhân lực còn hạn chế. Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy


Theo nghĩa hẹp quản lý nhà nước được hiểu là hoạt động quản lý do
các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện, hay còn gọi là hoạt động chấp
hành và điều hành nhà nước.
Quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng nông thôn mới là hoạt động
tổ chức, điều hành của cơ quan nhà nước từ Trung ương đến địa phương
nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới; là tập hợp tất cả các hoạt
động của các cơ quan nha nước tác động vào khu vực nông nghiệp, nông
thôn, nông dân nhằm hướng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế và
đảm bảo cho người dân có cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.
Công tác quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng nông thôn mới
phải xác định là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp ủy
đảng, chính quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy
hoạch, đề án, kế hoạch và tổ chức thực hiện. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức
chính trị, xã hội vận động mọi tầng lớp nhân dân phát huy vai trò chủ thể
trong xây dựng nông thôn mới cùng tham gia chung sức thực hiện từ khâu lập
đề án, quy hoạch, kiểm tra, giám sát đến triển khai, tham gia và thụ hưởng.
Để thực hiện được mục tiêu trên, đòi hỏi phải kiên trì, trong thời gian
dài với sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị, phát huy cao độ vai trò
của người dân và các cấp chính quyền địa phương, nhất là cấp cơ sở (xã,
thôn). Hệ thống chính trị ở cơ sở phải thường xuyên được củng cố, nâng cao
hiệu quả hoạt động; thực hiện tốt qui chế dân chủ cơ sở, phát huy sức mạnh
tổng hợp của quần chúng nhân dân; giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã
hội ở địa phương.
1.2.

Nội dung, nguyên tắc và 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới

1.2.1. Nội dung
Nông thôn mới có 05 nội dung cơ bản:

phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, có quy hoạch và cơ chế đảm bảo
thực hiện các quy hoạch xây dựng nông thôn mới đã được cấp có thẩm quyền
phê duyệt. Công khai, minh bạch về quản lý, sử dụng các nguồn lực; tăng
cường phân cấp, trao quyền cho cấp xã quản lý và tổ chức thực hiện các công
trình, dự án của Chương trình xây dựng nông thôn mới; phát huy vai trò làm


20

chủ của người dân và cộng đồng, thực hiện dân chủ cơ sở trong quá trình lập
kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát, đánh giá.
Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã
hội; cấp uỷ đảng, chính quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng
quy hoạch, đề án, kế hoạch và tổ chức thực hiện; Hình thành cuộc vận động “toàn
dân xây dựng nông thôn mới" do Mặt trận Tổ quốc chủ trì cùng các tổ chức chính
trị - xã hội vận động mọi tầng lớp nhân dân phát huy vai trò chủ thể trong việc xây
dựng nông thôn mới.
1.2.3. Tiêu chí xây dựng nông thôn mới Theo quyết định 491/QĐ-TTg
ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ
Huyện Phúc Thọ thuộc nhóm vùng Đồng bằng Sông Hồng do vậy chỉ
tiêu đạt xây dựng NTM như sau:
Nhóm 1: Quy hoạch

T
T

Tên
tiêu chí

1

Hồng)
Đạt


21

dân cư hiện có theo hướng văn
minh, bảo tồn được bản sắc văn hóa
tốt đẹp

Nhóm 2: Hạ tầng kinh tế - xã hội

T
T

2

3

Tên tiêu
chí

Giao
thông

Thủy lợi

Nội dung tiêu chí

Chỉ tiêu

2.4. Tỷ lệ km đường trục chính nội
đồng được cứng hóa, xe cơ giới đi
lại thuận tiện

65%

100%

3.1. Hệ thống thủy lợi cơ bản đáp
ứng yêu cầu sản xuất và dân sinh

Đạt

Đạt

3.2. Tỷ lệ km trên mương do xã

65%

85%

2.3. Tỷ lệ km đường ngõ, xóm
sạch và không lầy lội vào mùa
mưa.


22

quản lý được kiên cố hóa


80%

100%

6.2. Nhà văn hóa và khu thể thao
xã đạt chuẩn của Bộ VH-TT-DL

Đạt

Đạt

100%

100%

Chợ nông Chợ đạt chuẩn của Bộ Xây dựng
thôn

Đạt

Đạt

8.1. Có điểm phục vụ bưu chính
viễn thông.

Đạt

Đạt

8.2. Có Internet đến thôn

9.1. Nhà tạm, dột nát
9.2. Tỷ lệ hộ có nhà ở đạt tiêu
chuẩn Bộ Xây dựng

Nhóm 3: Nhóm kinh tế và tổ chức sản xuất

T
T

Tên
tiêu chí

Nội dung tiêu chí

Chỉ tiêu
chung

Chỉ tiêu
theo vùng
(Đồng
bằng sông
Hồng)


23

Thu nhập bình quân đầu người/năm
so với mức bình quân chung của
tỉnh


1,5 lần

< 6%

3%

< 30%

25%

Có

Có

Nhóm 4: Văn hóa – xã hội - môi trường

T
T

14

Tên
tiêu chí

Giáo
dục

Nội dung tiêu chí

Y tế

15.2. Y tế xã đạt chuẩn quốc gia

Đạt

Đạt

14.3. Tỷ lệ lao động qua đào tạo

15

Chỉ tiêu
chung

Chỉ tiêu
theo vùng


24

Xã có từ 70% số thôn, bản trở lên
16 Văn hóa đạt tiêu chuẩn làng văn hóa theo quy
định của Bộ VH-TT-DL

17

Môi
trường

Đạt



Đạt

17.5. Chất thải, nước thải được thu
gom và xử lý theo quy định

Đạt

Đạt

Nhóm 5. Hệ thống chính trị

T
T

Tên
tiêu chí

18

Hệ
thống tổ
chức
chính trị
xã hội
vững

Nội dung tiêu chí

Chỉ tiêu


mạnh

19

An
ninh,
trật tự
xã hội

18.4. Các tổ chức đoàn thể chính trị
của xã đều đạt danh hiệu tiên tiến
trở lên
An ninh, trật tự xã hội được giữ
vững

Đạt

Đạt

Đạt

Đạt

1.3. Nội dung, nguyên tắc, chức năng quản lý nhà nước về xây
dựng nông thôn mới
1.3.1. Nội dung quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
Quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng nông thôn mới là các hoạt
động tổ chức, điều hành của cả bộ máy nhà nước đối với quá trình xây dựng
nông thôn mới nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu đã đề ra (Xây dựng nông