Sáng kiến kinh nghiệm giáo dục
Lời mở đầu
Bác Hồ đã từng nói:
" Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên".
Câu nói ấy đã trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động, trong mọi lĩnh vực và càng
trở nên thiết thực đối với môi trờng giáo dục; nhất là trong thời đại hiện nay, toàn
ngành giáo dục đang tiến hành đổi mới nội dung giáo dục phổ thông đối với toàn cấp
học( từ Tiểu học đến THPT).
Theo Nghị quyết số 40/2000/QH10, ngày 09 tháng 12 năm 2000 của Quốc Hội
khoá X đã khẳng định: Xây dựng nội dung chơng trình, phơng pháp giáo dục, sgk phổ
thông mới nhằm nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát
triển nguồn nhân lực phục vụ CNH, HĐH đất nớc... Việc đổi mới chơng trình giáo dục
phổ thông phải quán triệt mục tiêu, yêu cầu về nội dung, phơng pháp giáo dục của các
bậc học, cấp học quy định trong luật giáo dục, tăng cờng tính thực tiễn, kĩ năng thực
hành, năng lực tự học, bổ sung những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại phù
hợp với khả năng tiếp thu của học sinh, bảo đảm sự thống nhất về chuẩn kiến thức và kĩ
năng, có phơng án vận dụng chơng trình, sgk phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của
các địa bàn khác nhau...
Là ngời lao động đứng trên mặt trận t tởng văn hoá, mỗi chúng ta đều phải nỗ
lực làm tốt công tác giáo dục trong tình hình thực tế hiện nay.
Đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông là quá trình đổi mới từ mục tiêu, nội
dung, phơng pháp, phơng tiện, đánh giá chất lợng giáo dục.Riêng về phơng pháp, phải
làm sao phát huy đợc tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, tự học,
Nguyễn Thị Hơng Trờng THCS Tiên Lãng
1
Sáng kiến kinh nghiệm giáo dục
Kiến thức và kỹ năng là một trong những thành tố tạo thành năng lực của mỗi
học sinh. Nhng với trình độ phát triển nhanh của khoa học và công nghệ,cũng nh điều
kiện tiếp cận thông tin nh hiện nay thì năng lực thu nhận và qua xử lý thông tin đạt tới
kiến thức trở nên quan trọng hơn và phải đợc đặt lên hàng đầu. Năng lực này chỉ đợc
hình thành ở học sinh thông qua các hoạt động học tập tự lực và tích cực của chính các
em. Do vậy, bên cạnh nhiệm vụ trang bị kiến thức và hiểu biết cần thiết,
Nguyễn Thị Hơng Trờng THCS Tiên Lãng
3
Sáng kiến kinh nghiệm giáo dục
mỗi bộ môn ở trờng phổ thông còn phải rèn luyện và phát triển những kỹ năng, năng
lực nhận thức và góp phần hình thành ở học sinh những phẩm chất nhân cách phù hợp
với yêu cầu của xã hội hiện nay.
Với đặc trng là một môn khoa học tự nhiên, gắn liền với thực tiễn cuộc sống,
môn sinh học không chỉ cần có mà phải đảm bảo tốt hơn những yêu cầu nói trên.
Nh chúng ta đã biết, môn sinh học là môn học đợc rất nhiều em yêu thích, vì từ
những kiến thức thực tế các em đã dùng khả năng t duy của bản thân để biến các kiến
thức thực tế trong thiên nhiên thành kiến thức khoa học và áp dụng rộng rãi các kiến
thức đã học vào cuộc sống hàng ngày.
Một trong những kiến thức gần với thực tế nhng lại mang tính trìu tợng cao đó là
các kiến thức sinh học về giải phẫu sinh lí. Đặc biệt là kiến thức sinh lí thực vật ở ch-
ơng trình sinh học 6- THCS. Đã nhiều năm bản thân tôi đợc phân công dạy học sinh
học lớp 6, tôi tự suy nghĩ là phải làm thế nào để giúp các em nắm đợc kiến thức một
cách nhanh nhất, lâu nhất thông qua các phơng pháp dạy học và áp dụng các phơng
pháp đó nh thế nào để học sinh phát huy đợc tính t duy sáng tạo, tính tích cực học tập
trong việc học bộ môn.
II.1.2. Cơ sở thực tiễn:
Để góp phần vào thực hiện mục tiêu đào tạo của cấp THCS, đó là" đào tạo học
sinh để trở thành những con ngời năng động sáng tạo, tự tiếp thu những tri thức khoa
học". Do đó mà bộ môn sinh học đã cùng những môn học khác đang cố gắng đổi mới
I.3.3. Phạm vi đề tài:
I.3.3.1. Giới hạn đối tợng nghiên cứu: Phơng pháp giảng dạy loại bài kiến thức sinh lí
học ở chơng trình sinh học 6.
I.3.3.2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu: Trờng THCS Tiên lãng- tỉnh Quảng Ninh.
I.3.3.3. Giới hạn về khách thể khảo sát: Học sinh lớp 6.
I.4. Đóng góp về mặt lí luận, về mặt thực tiễn.
Nguyễn Thị Hơng Trờng THCS Tiên Lãng
5
Sáng kiến kinh nghiệm giáo dục
- Đất nớc ta đang bớc vào giai đoạn CNH, HĐH với mục tiêu đến năm 2020,
Việt Nam sẽ từ một nớc nông nghiệp cơ bản trở thành nớc công nghiệp, hội nhập với
cộng đồng quốc tế. Nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc CNH, HĐH và hội
nhập quốc tế là con ngời, là nguồn lực ngời Việt Nam đợc phát triển về số lợng và chất
lợng trên cơ sở mặt bằng dân trí đợc nâng cao. Với sự phát triển nhanh, mạnh và tốc độ
mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ, xã hội đòi hỏi ngời có học vấn hiện đại
không chỉ có khả năng lấy ra từ trí nhớ các tri thức dới dạng có sẵn, đã lĩnh hội ở nhà
trờng phổ thông mà còn phải có năng lực chiếm lĩnh, sử dụng các tri thức mới một cách
độc lập. Nội dung học vấn đợc hình thành và phát triển trong nhà trờng phải góp phần
quan trọng để phát triển hứng thú và năng lực nhận thức của học sinh; cung cấp cho
học sinh những kỹ năng cần thiết cho việc tự
học và tự giáo dục sau này. Muốn vậy, phải đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông
mà trớc hết là đổi mới phơng pháp dạy học mà đặc biệt là phơng pháp dạy những kiến
thức cần có óc quan sát, t duy logic cao nh kiến thức sinh lí học.
- Theo những kết quả nghiên cứu tâm- sinh lí của học sinh và điều tra xã hội học
gần đây trên thế giới cũng nh ở nớc ta cho thấy thanh thiếu niên có những thay đổi
trong sự phát triển tâm- sinh lí, đó là sự thay đổi có gia tốc. Trong điều kiện phát triển
các phơng tiện truyền thông, trong bối cảnh hội nhập, mở rộng giao lu, học sinh đợc
tiếp nhận nguồn thông tin đa dạng, phong phú từ nhiều mặt của cuộc sống, có hiểu biết
nhiều hơn, linh hoạt và thực tế hơn so với các thế hệ cùng lứa tuổi trớc đây mấy chục
trong việc khai thác và truyền đạt kiến thức. Song dù vậy, tôi cũng mạnh dạn đa ra ý
kiến chủ quan của mình về vấn đề: làm thế nào để tìm ra đợc phơng pháp giảng dạy
loại bài cung cấp kiến thức mới sao cho có hiệu quả, đặc biệt là loại bài cung cấp kiến
thức sinh lý học. Tuy không mới, những vấn đề mà tôi nêu ra có thể đã và đang đợc
nhiều ngời quan tâm nhng tôi hy vọng rằng những ý kiến của tôi đa ra sẽ nhận đợc sự
ủng hộ và góp ý chân thành của đông đảo các thầy cô giaó và các em học sinh.
II.1.2. Cơ sở lí luận:
* Phơng pháp dạy học là gì?
- Phơng pháp dạy học là cách thức hành động của giáo viên và học sinh trong
quá trình dạy học. Cách thức hành động bao giờ cũng diễn ra trong những hình thức
cụ thể. Cách thức và hình thức không tách nhau một cách độc lập. Phơng pháp dạy
học là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong
những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học.
- Phơng pháp dạy học là những hình thức và cách thức, thông qua đó và bằng
cách đó GV và HS lĩnh hội những hiện thực tự nhiên và xã hội xung quanh trong những
điều kiện học tập cụ thể.
Nguyễn Thị Hơng Trờng THCS Tiên Lãng
8
Sáng kiến kinh nghiệm giáo dục
* Dạy học tích cực là gì?
- Phơng pháp dạy học tích cực( PPDHTC) đợc dùng với nghĩa là hoạt động, chủ
động, trái với không hoạt động, thụ động. PPDHTC hớng tới việc tích cực hoá hoạt
động nhận thức của học sinh, nghĩa là hớng vào phát huy tính tích cực, chủ động của
ngời học chứ không chỉ hớng vào việc phát huy tính tích cực của ngời dạy.
- Dạy học tích cực phải đảm bảo:
+ Tăng cờng phát huy tính tự tin, tích cực, chủ động, sáng tạo thông qua
tổ chức thực hiện các hoạt động học tập của học sinh.
+ Chú trọng rèn luyện phơng pháp và phát huy năng lực tự học của học
sinh.
là tập trung vào đổi mới phơng pháp dạy học( PPDH) , thực hiện dạy học dựa vào hoạt
động tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh với sự tổ chức và hớng dẫn thích hợp
của giáo viên nhằm phát triển t duy độc lập, sáng tạo, góp phần hình thành phơng pháp
và nhu cầu, khả năng tự học, bồi dỡng hứng thú học tập, tạo niềm tin và niềm vui trong
học tập. Tiếp tục tận dụng các u điểm của phơng pháp truyền thống và dần dần làm
quen với những phơng pháp dạy học mới.
Đổi mới PPDH luôn luôn đặt trong mối quan hệ với đổi mới mục tiêu, nội dung
dạy học, đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: đổi mới các hình thức tổ chức dạy
học để phù hợp giữa dạy học cá nhân và các nhóm nhỏ hoặc cả lớp, giữa
dạy học ở trong phòng học và ngoài hiện trờng: đổi mới đánh giá kết quả học tập của
học sinh qua đổi mới nội dung, hình thức kiểm tra, xây dựng các bộ công cụ đánh giá,
phối hợp kiểu đánh giá truyền thống với các trắc nghiệm khách quan, trung thực, đạt
đợc mục tiêu giáo dục của từng học sinh.
Nguyễn Thị Hơng Trờng THCS Tiên Lãng
10
Sáng kiến kinh nghiệm giáo dục
Do sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, miền, giữa các đối tợng học
sinh nên phải có các giải pháp thích hợp và linh hoạt về các bớc đi, về thời lợng, về
điều kiện thực hiện chơng trình theo từng vùng, miền, từng loại đối tợng học sinh: giải
quyết một cách hợp lý giữa yêu cầu của tính thống nhất với sự đa dạng về điều kiện học
tập của học sinh. Chính vì thế, trong đề tài này tôi chú trọng tới việc lựa chọn phơng
pháp dạy loại kiến thức sinh lý học cho đối tợng học sinh ở miền núi sao cho kiến thức
đến với các em một cách dễ dàng, dễ nhớ, dễ hình dung, dễ thuộc vì đây là một kiến
thức khó. Đặc biệt là các thao tác làm thí nghiệm, các em còn hết sức lúng túng, kỹ
năng xử lý các tình huống thí nghiệm còn hạn chế.
II.2. Chơng 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu
II.2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu:
a. Nhiệm vụ lí luận:
+ Nhiệm vụ năm học
+ Quá trình quang hợp, hô hấp, thoát hơi nớc,...
+ Tìm hiểu thành phần hạt.
* Loại thứ ba:
Nguyễn Thị Hơng Trờng THCS Tiên Lãng
12
Copyright: Tài liệu đại học ©