A . ĐẶT VẤN ĐỀ:
Ngôn ngữ có vai trò hết sức quan trọng đối với con người nói chung và trẻ em
nói riêng. Ngôn ngữ còn là phương tiện để con ngưòi giao tiếp và truyền đạt
những mong muốn và như cầu, ý nghĩ và cảm xúc của mình, qua đó ta cũng biết
được những mong muốn suy nghĩ của người khác. Nhờ có ngôn ngữ mà con
người có thể mở rộng giao tiếp với thế giới xung quanh để từ đó trao đổi và hình
thành những kinh nghiệm sống để phát triển tư duy và nhận thức của trẻ. Vì việc
cung cấp và làm phong phú vốn từ giúp trẻ biệt phát âm chuẩn là một nhiệm vụ
hết sức quan trọng trong công tác giáo dục mầm non. Bởi ngôn ngữ đóng vai trò
hết sức quan trọng trong việc phát triển trí tuệ và các quá trình tâm lý trẻ. Việc
nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng tác động của giáo dục đến sự phát triển ngôn
ngữ của trẻ đã và đang được triển khai thực hiện nhằm giúp trẻ phát triển toàn
diện .
Đặc thù của trẻ lứa tuổi mầm non là vốn từ còn hạn chế, trẻ lại đang trong giai
đoạn hoàn thiện câu nói, ngôn ngữ đang dần hình thành và phát triển nên đây là
giai đoạn rất quan trọng để người lớn xung quanh trẻ cung cấp cho trẻ những kỹ
năng thật chuẩn về ngôn ngữ .
Ngoài phát triển ngôn ngữ trong các hoạt động cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi thì
trong các giờ hoạt động có chủ đích là cơ hội để trẻ phát triển ngôn ngữ một cách
chính xác và mạch lạc rõ ràng nhất. Đặc biệt là môn học làm quen với chữ cái.
Bên cạnh còn có cả nguyên nhân do người lớn phát âm sai nên trẻ bắt trước
theo , đặc biệt khi dạy trẻ phát hai phụ âm n – l, tôi nhận thấy trẻ rất khó nhận
biết hay lẫn lộn nên phát âm thường sai. Để khắc phụ những khó khăn trên tôi đã
mạnh dạn chọn cho mình đề tài nghiên cứu “ Một số biện phát luyện phát âm

1


chữ cái n – l cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi”, với huy vọng sẽ giúp trẻ có khả năng
phát âm chính xác chữ cái .
B . GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :

Đặc biệt còn một số phụ huynh nói tiếng địa phương nên phát âm sai chữ n- l
như phụ huynh các cháu: Hoàng, Dương, Huyền, Thượng, Ngân....làm hạn chế
đến hiệu quả của quá trinh luyện phát âm cho trẻ.
Trong lớp còn một số trẻ chậm phát triển về ngôn ngữ như : Nhật, Mai, Thắng,
Linh.
Và nguyên nhân hết sức quan trọng trường Nga Bạch là một xã ven biển nên
ảnh hưởng bởi tiếng nói của xã ven biển và tiếng địa phương nên trẻ phát âm sai
âm : n - l là rất lớn.
Qua khảo chất lượng đầu năm tôi thu được kết quả trên trẻ như sau:
Tổng
số trẻ
35 cháu
Tỉ lệ %

Tốt
21
60%

Trẻ đạt
Khá

Trung bình

6
17%

5
14%

Trẻ chưa đạt

Trẻ ở độ tuổi này các quan đang phát triển mạnh, tai nghe và các giác quan phát
âm được luyện tập thường xuyên trong quá trình giao tiếp hàng ngày nên tai
nghe trở nên tinh xảo hơn giúp cho việc học phát âm của trẻ được dễ dàng hơn.
Nhưng ở một số trẻ các bộ phận: môi, lưỡi, hàm và dây thanh quản chưa được
linh hoạt nên còn phát âm ngọng. Chính vì vậy tôi thường xuyên tìm hiểu để biết
được đặc điểm của từng trẻ từ đó có biện pháp luyện phát âm cho từng trẻ đạt
được hiệu quả cao hơn.
Cụ thể qua tìm hiểu tôi đã phát hiện cháu Nhật có đặc điểm lưỡi không bình
thường đầu lưỡi của cháu ngắn hai bên không đều bên to bên nhỏ nên khi cháu
phát âm gặp rất nhiều khó khăn khi phát âm n- l. Vì thế tôi luôn phải gần gũi trò
chuyện với cháu, chơi cùng với cháu vào các giờ đón và trả trẻ cả trong các hoạt
4


động khác cả những lúc rảnh rỗi để thông qua đó luyện phát âm cho cháu nhờ
vậy cháu có tiến bộ rõ rệt. Cháu đã phát âm dễ dàng hơn, nói tương đối chuẩn
chữ n- l
3. Sửa lỗi phát âm trong giờ làm quen chữ viết và các giờ học khác.
Họat động chung chính là hoạt động để cô giáo chuẩn xác hoá kiến thức cho
trẻ ngay từ ban đầu, cho nên vào giờ “làm quen chữ cái n- l” tôi đã chuẩn bị rất
kỹ và hướng dẫn cho trẻ bằng các cách sau: Khi hát âm mẫu, phát âm thật chuẩn
xác rõ ràng và nêu rõ cách phát âm để trẻ hiểu .
+ Chữ “n” đưa đầu lưỡi sát lợi trên rồi bật xuống
+ Chữ “ l” đọc cong lưỡi đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát lợi trên.
Bên cạnh đó tôi còn yêu cầu trẻ đứng đối diện với cô nhìn vào khoang mệng
của cô và chú ý nghe phát âm, sau đó cho trẻ phát âm lại nhiều lần để sửa sai cho
trẻ kịp thời. Tôi có thể cho trẻ tập thể , cá nhân vài lần sau đó gọi cá nhận trẻ đọc
. Nếu cô chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được mà tôi cho trẻ luyện
đọc nhiều lần từng phụ âm với nhiều cách khác nhau. Trước tên tôi cho trẻ cùng
đọc đồng thanh vài lần , sau đó gọi cá nhân trẻ đọc. để dễ theo dõi cách phát âm

đọc nhiều lần.
Là lá la la
Chúng ta cùng đếm
Bạn cố nhanh lên
Tìm ngay chữ này
Yêu cầu trẻ khi nghe cô phát âm “ n” hoặc “ l ” trẻ chọn đúng giơ lên, đọc to,
các cháu ngồi cạnh phát hiện, kiểm tra lẫn nhau và tự sữa sai. Với trò chơi này
trẻ vừa nhận biết và phát âm đúng chữ n – l, đồng thời phát âm chuẩn các từ có
chứa chữ cái n –l trong bài thơ.
Ví dụ 2: Trò chơi gắn lôtô và gọi tên các đồ vật cho phù hợp tôi cho trẻ chơi theo
nhóm hoặc cá nhân trẻ chơi : Chọn các lôtô gắn lên bảng sao cho tên các đồ vật
trên lôtô có chứa những chữ cái n- l cho phù hợp, khi trẻ chơi thành thạo tôi

6


khuyến khích trẻ tự nghĩ ra tên các đồ vật có chứa chữ cái n - l rồi trẻ tự vẽ lên
bảng.

N

Cây nấm

Quả nhãn

Quả na

Con nai

Hoa lan

Nhà lau sạch sẽ
Con đến là ngoan
Ví dụ 4: Trò chơi thi xem ai giỏi với trò chơi này tôi thường tổ chức cho trẻ thi
đọc hoặc gạch chân các chữ cái n - l trong các bài thơ, bài đồng dao, ca dao.
Vè quả
“ Ăn thật ngon
Có họ nhà cam
Canh cá mẹ nấu
Đừng quên me nhé”

Bé ơi nhớ nhé
Múi trắng hạt đen
Nhiều mắt đan xen
Là quả na đấy”

8


Sao sỏng
Lp lỏnh lp lỏnh
Nh ỏnh sao vng
No cựng hỏt vang
Bi ca sao sỏng
Sau ú tụi chia lp lm 3 tụi thi ua nhau lờn gch ch cỏi n- l

Bập bênh
Nào lên nào xuống
Ta cùng bập bênh
Hàng cây dập dềnh
Bạn lên tôi xuống

Nhng các con nên nhớ!
Lớp là tổ ấm chung
Chúng mình đều là bạn
Phải thơng yêu đoàn kết
Cho lớp mình mãi vui!

Về quê
Bé về quê nội Thanh Sơn
Có nhiều núi lắm... thích hơn ở nhà.
Ngồi xe bé hát nu na
Mong cho nội khỏe, cả nhà đều vui.
Đây rồi cây lộc thân quen
Nội đứng trớc cổng đón xe cháu về
Nắng chiều đổ bóng sân quê
Dáng nội mảnh khảnh con se se lòng.
ào vào bên nội: nhớ ghê!

10


Tay nội dắt cháu hỏi về bao lâu.
Con chỉ về đợc hôm nay.
Vì còn bận học ở trờng nội ơi!
Mắt nội thoáng nhòe đầy vơi
Lại mong hè đến cháu tôi mau về.
Khế, na đã hái hôm qua
Nội phần cho cháu làm quà Thanh Sơn.
Bữa cơm quê đợm nồng hơng.
Bé khen bà nấu ngon hơn ở nhà.
Bây giờ bà đã đi xa

5. Rèn trẻ phát âm chữ cái n – l thông qua các hoạt động trong ngày.
Rèn trẻ phát âm chữ cái n – l thông qua các hoạt động khác.
Hoạt động chung
Như chúng ta đã biết trẻ dễ nhớ nhưng cũng mau quên, vì vậy cô giáo phải
luôn luôn tạo ra những tình huống hợp lý nhằm giúp trẻ ôn luyện thường xuyên.
Một trong nhừng tình huống cô có thể tạo ra một cách tự nhiên và đạt hiệu quả là
lồng ghép chữ n – l vào trong các hoạt động chung khác.
- Ở hoạt động giáo dục âm nhạc:
Tôi không chi dạy trẻ hát đúng nhạc rõ lời mà chú ý dạy trẻ hát chuẩn các từ.
Khi trẻ hát, có những lúc tôi cho trẻ hát không có nhạc đệm để sửa sai cao độ,

12


trường độ của bài hát, đồng thời sữa lỗi phát âm cho trẻ, đặc biệt với những bài
hát có nhiều câu, từ có phụ âm đù n – l.
Ví dụ: Bài “Thật là hay” có câu: “li lí li, lí lì li…”
Bài “Mùa xuân đến rồi” có câu: “Sáng hôm nay trời đã nắng lên rồi….”
Bài “Bác đưa thư vui tính” có đoạn “….cầm lá thư, nói cảm ơn này em
bé ngoan cầm ngay lá thư …..”
Bài “Vườn trường mùa thu”có câu “lá la la, lá la la……"
Trong các hoạt động cho trẻ làm quen với văn học, tôi quan tâm đế giọng
đọc, giọng kể của trẻ, phát hiên các phát âm sai của trẻ để sữa, tôi thường chú ý
đến những bài thơ phụ âm n- l như :
“Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Rồi ôm lấy nàng tiên
Không cho chui vào nữa….”
“Này chị gà nâu
Này chị vịt bầu…......”

huynh nêu ra cách đọc một số chữ khó, đặc biệt là chữ n- l để nắm bắt được, từ
đó tạo điều kiện rèn luyện phát âm cho trẻ khi ở nhà. Với một số trẻ cá biệt về
phát âm. Tôi gặp trực tiếp phụ huynh trao đổi và động viên họ nên quan tâm, nên
mau những quyển truyện tranh trong có lời thoại có nhiều phụ âm n – l và dành
thời gian đọc, kể cho trẻ nghe, dạy trẻ kể lại chuyện. Động viên phụ huynh mua
băng đĩa hát của nhà văn hóa thiếu nhi Hà Nội hay của vụ giáo dục Mầm non
cho trẻ nghe và hát theo. Ngoài ra tôi còn nhắc nhỡ phụ huynh thường xuyên chú
ý tới lời nói, cách phát âm của mọi người trong gia đình, giải thích cho phụ
huynh hiểu chính lời nói của người thân trong gia đình là môi trường giáo dục
trẻ khi ở nhà. Như vậy việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường điều tạo môi

14


trường phát âm chuẩn mực giúp trẻ ngấm dần một cách tự nhiên khi đọc phát âm
đúng phụ âm n – l.
*. Trong môi trường hoạt động tôi luôn chú ý đến việc luyện phát âm cho trẻ,
nên tôi đã khuyến khích trẻ nghe và giúp bạn tự sửa lỗi sai cho nhau, vì thế trẻ
rất hứng thú và chú ý lắng nghe và tôi đã đạt được mục đích của buổi luyện phát
âm.
6. Khuyến khích trẻ tự phát hiện và tự sữa lỗi phát âm cho nhau.
Để hình thành thói quen này, tôi luôn gần gũi, giao tiếp với trẻ, yêu cầu trẻ
chú ý lắng nghe, phát hiện chính bản thân và các bạn, tôi kịp thời động viên
những cháu có ý thức phát âm đúng, đồng thời khích lệ các cháu phát hiện lỗi
phát âm của các bạn khác, nhắc nhở bạn sửa ngay.
Ví dụ : Cho trẻ đọc bài thơ “ Giữa vòng gió thơm” có câu:
“….này chị gà nâu
Này chị vịt bầu…”
Khi phát hiện có một số trẻ đọc sai n - l tôi yêu cầu trẻ đọc lại và hỏi trẻ đọc
như thế đã đúng chưa. Tại sao chưa đúng ? Đọc như thế nào là đúng ? Tôi cho

Trẻ đạt
Khá

Tốt
30
85%

3
9%

Trung bình
1
3%

Trẻ chưa đạt
1
3%

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
* Kết luận:
Sau một năm nghiên cứu và tiến hành điều đầu tiên để tôi tổ chức tốt hoạt
động cho trẻ 5-6 tuổi “ luyện phát âm n- l” , là một giáo viên cần nắm vững mục
đích, yêu cầu, nội dung, cơ chế phát âm của các bộ phận như: Môi, lưỡi ...
Được sự quan tâm của ban giám hiệu, sự ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ
huynh mà trẻ lớp tôi đã giúp cho trẻ có thể phát âm một cách chuẩn xác trong
giao tiếp hàng ngày của trẻ, để từ đó trẻ hoàn thiện được khả năng phát âm của
trẻ.
Một nội dung không kém phầm quan trọng đó là môi trường học tập tốt thì trẻ
sẽ tiếp thu kiến thức tốt. Trẻ thu nhận được nhiều kiến thức trên cơ sở trực tiếp



Nga Bạch. Ngày 30 tháng 3 năm
2012
Người viết
Lã Thị Nguyệt

18