Phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o TP Lµo Cai
Trêng mÇm non hoa mai

BÁO CÁO
SÁNG KIẾN KINH NGIỆM
Đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên tổ chức hoạt động tạo hình
nhằm phát triển khả năng sáng tạo cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ”.

Họ và tên: Lê Thị Liên Hoa
Chức vụ: Hiệu trưởng
Năm học: 2011 - 2012
MỤC LỤC
1
TT Nội dung Số trang
1 Lý do chọn đề tài 3 - 3
2
2.1
2.2
2.3
2.4
Giải quyết vấn đề
Cơ sở lý luận của vấn đề
Thực trạng của vấn đề
Các biện pháp thực hiện
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiêm.
4 - 17
4 - 5
5-5
6 - 16
16-17

đặt, sản phẩm tạo hình của trẻ còn rất đơn điệu mang tính khuân mẫu, khô
khan,cứng nhắc gây cản trở cho sự phát triển cảm xúc, tình cảm thẩm mỹ, tính
tích cực nhận thức và trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ.
Xuất phát từ lý do trên tôi chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo giáo
viên tổ chức hoạt động tạo hình nhằm phát triển khả năng sáng tạo cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi ”.
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính hình
3
tượng.Trong hoạt động tạo hình trẻ có nhiều cơ hội để trẻ tìm hiểu, nghiên cứu
các đối tượng miêu tả giúp trẻ có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng,
từ đó xây dựng các biểu tượng. Bởi vậy, có thể khẳng định rằng hoạt động tạo
hình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ các khả năng
hoạt động trí tuệ như: Óc quan sát, trí nhớ,tư duy,tưởng tượng Học tạo hình
còn giúp cho trẻ biết cách xắp xếp các hình tượng tạo nên bức tranh theo đề tài
hoặc theo ý thích và cách sắp xếp các hình, mảng, hoạ tiết, màu sắc, các hình cơ
bản. Cũng chính nhờ sự phát triển các kỹ năng mà các cơ bàn tay ngón tay của
trẻ phát triển từ vụng về đến linh hoạt.Như vậy, hoạt động tạo hình có tác động
hiệu quả đến việc phát triển thể chất cho trẻ.
Thông qua hoạt động tạo hình mà trẻ biết phân biệt cái tốt, cái xấu, cái
thiện cái ác. Trong hoạt động, trẻ rèn luyện đức tính kiên trì, bền bỉ và thói quen
làm việc có mục đích, trẻ biết đoàn kết, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau trong học tập
cũng như các hoạt động khác.
Hơn nữa hoạt động tạo hình là một hoạt động mang tính nghệ thuật cao,do
vậy thông qua giờ hoạt động này đã phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ thẩm mỹ
và bồi dưỡng cho các em những xúc cảm với cái đẹp.
Như vậy hoạt động tạo hình có một vai trò rất quan trọng và có tác dụng
to lớn trong việc giáo dục trẻ phát triển toàn diện ở tất cả các mặt: Thể chất, đạo
đức, trí tuệ và thẩm mỹ. Đặc biệt là đối với trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi, các em

Diện tích khuôn viên của nhà trường chật hẹp, chưa có đủ các vườn cây,
vườn hoa, vườn rau và các điều kiện khác để cho trẻ tham quan tích lũy kinh
nghiệm
Từ những thực trạng như vậy để giúp cho trẻ phát triển tốt khả năng sáng
tạo trong tạo hình các nhà sư phạm cần có nhiều biện pháp tổ chức thực hiện
giúp trẻ phát triển tài năng.
2.3 Các biện pháp thực hiện
* Nhóm biện pháp thứ nhất: Nhóm các biện pháp “ tạo vốn”
Nhóm các biện pháp tổ chức cho trẻ quan sát, tạo cảm xúc, hứng thú giúp
trẻ ghi nhớ, tích luỹ, làm giàu vốn biểu tượng về thế giới xung quanh.Vốn cảm
xúc ấn tượng, biểu tượng phong phú chính là nền tảng để phát triển những mầm
mống ban đầu của khả năng sáng tạo
- Chỉ đạo các giáo viên tăng cường tổ chức cho trẻ tiếp xúc, quan sát đối
5
tượng miêu tả trong môi trường tự nhiên, môi trường xã hội
Trong quá trình quan sát tôi chỉ đạo giáo viên cho trẻ qua sát nắm bắt các
đối tượng từ tổng thể đến chi tiết, phân tích đối chiếu tìm ra mối quan hệ giữa
các đối tượng và cuối cùng là quan sát nắm bắt toàn bộ cấu trúc trong một chỉnh
thể hoàn chỉnh.
Khi cho trẻ quan sát các cô giáo cần đặt câu hỏi ( Tại sao? Để làm gì?
Như thế nào? ) hệ thống câu hỏi luôn được điều chỉnh linh hoạt để giúp trẻ định
hướng vào việc phát triển và phân tích những nét mới trong đối tượng miêu tả
Giáo viên tổ chức cho trẻ quan sát, tạo cảm xúc hứng thú giúp trẻ ghi nhớ,
tích lũy làm giàu, có vốn biểu tượng về thế giới xung quanh từ tranh ảnh, băng
hình, mô hình để trẻ có cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về nội dung, đối tượng
mình cần miêu tả. Tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc với thế giới tự nhiên
phong phú và đầy hấp dẫn qua các buổi dạo chơi, tham quan và các giờ hoạt
động khác ngoài ra chúng tôi còn tổ chức các buổi quan sát đối tượng miêu tả
với nhiều loại hình nghệ thuật khác
VD: Đối với bài vẽ trang trí hoa lá, tôi cho trẻ quan sát:

không gian giữa các bộ phận, các chi tiết của đối tượng và điều quan trọng hơn
cả là sự thay đổi hình dạng, kích thước của các bộ phận, chi tiết đó khi đối tượng
chuyển động, hướng cho trẻ mô tả đối tượng ở các tư thế khác nhau: đứng, chạy,
nằm và mối quan hệ không gian với nhau ( gần- to, xa- nhỏ, cao- thấp )Khuyến
khích trẻ táo bạo trong tìm tòi các phương pháp miêu tả
VD: Với bài xé dán “Những con côn trùng mà cháu yêu thích” là một đề
tài phức tạp, giáo viên để cho trẻ có được những hình ảnh sinh động về những
con công trùng và ghi nhớ chúng, trước khi tổ chức tiết học cần tổ chức cho trẻ
xem tranh ảnh, băng hình về đề tài, khuyến khích trẻ tìm hiểu, khám phá ra
những nét riêng và độc đáo về hình dáng, đặc điểm của chúng.
Để lôi cuốn trẻ vào hoạt động cần phải tổ chức theo nhiều hình thức khác
nhau, có sự lựa chọn và thay đổi một số thủ thuật, biện pháp, điều này làm cho
nhiệm vụ tạo hình trở nên dễ dàng hơn và trẻ nhanh chóng nắm bắt được
phương thức miêu tả. Việc chỉ dẫn cũng được dùng trong các trường hợp làm
chính xác thêm trình tự của hành động, nhắc nhở, gợi ý trẻ nhớ lại những điều
đã quên, hoặc bổ xung các nội dung tạo hình nào đó. Khi hướng dẫn cần được
tiến hành một cách nhẹ nhàng phù hợp với sự tiếp thu của trẻ, không cứng nhắc,
7
không gò ép trẻ
Dùng hệ thống câu hỏi kích thích hoạt động của tư duy giúp trẻ sáng tạo
Tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực với đối tượng miêu tả.
Để làm giàu ý tưởng tạo hình, tạo cảm xúc và hứng thú cho trẻ, giáo viên
sử dụng vật mẫu là những đối tượng mới lạ hấp dẫn và có những nét độc đáo
riêng, cho trẻ thường xuyên tiếp xúc với đối tượng tạo hình trong cuộc sống
xung quanh tạo môi trường thẩm mỹ cho trẻ, cho trẻ làm quen với các tác phẩm
nghệ thuật như: Tranh, ảnh nghệ thuật,tranh dân gian, tượng đá, các sản phẩm
thủ công mỹ nghệ bằng mây tre ,nứa Đặc biệt là sử dụng vật thật,các đối
tượng có trong môi trường tự nhiên như: cỏ cây, hoa lá, các con vật Việc cho
trẻ tri giác các đối tượng trên sẽ giúp trẻ nhận ra sự phong phú về cái đẹp không
chỉ về chất liệu, hình dáng mà còn về cách thể hiện.

thức và thị hiếu thẩm mỹ của trẻ nhằm bồi dưỡng khả năng quan sát mang tính
nghệ thuật, tạo ấn tượng cảm xúc phong phú, sự thể hiện đa dạng các sự vật hiện
tượng. Trẻ được làm quen với các tác phẩm nghệ thuật tạo hình trong các buổi
dạo chơi, tham quan hoạt động vui chơi, ngày lễ, ngày hội
Giáo dục cách nhìn, cách nghĩ và cách cảm thụ, sao cho trẻ tự lĩnh hội và
thấy ham thích.
Động viên trẻ tích cực phát huy khả năng độc lập quan sát đã được bồi
dưỡng ở giai đoạn trước, tăng cường củng cố và bồi dưỡng khả năng suy luận
độc đáo
Kích thích trẻ vận dụng những kinh nghiệm riêng, vốn biểu tượng tạo
hình đã có vào những tình huống mới, phát huy khả năng sáng tạo của trẻ
Tích cực khơi gợi cảm xúc của trẻ qua những bài thơ, bài hát, câu chuyện
cổ tích, câu đố khích lệ động viên trẻ tìm kiếm phương thức miêu tả
VD: Tiết học “ Vẽ về câu chuyện cổ tích mà cháu thích” Khi cho trẻ quan
sát, đàm thoại vật mẫu cô hướng dẫn trẻ quan sát ở nhiều góc độ khác nhau: như
trực diện, quan sát từ trên xuống, quan sát theo góc trái, phải của đối tượng
Bồi dưỡng cảm xúc, rèn luyện kỹ năng thể hiện và khơi gợi sự thích thú
tạo điều kiện cho trẻ hoạt động.
Tránh tình trạng gò ép trẻ theo khuôn mẫu.
VD: Bài vẽ theo mẫu “ Chân dung cô giáo” cô vẽ áo màu đỏ không bắt
buộc trẻ phải tô màu áo giống cô mà trẻ có thể sáng tạo vẽ và tô mầu áo màu
9
vàng, cài lơ
Hãy khuyến khích trẻ thử những cách thức mới lạ để tạo ra một điều gì
đó. Ngay cả khi trẻ tham gia làm thủ công cũng cần phải khuyến khích trẻ tạo ra
1 sản phẩm thật riêng biệt, đối với trẻ chẳng có gì là đúng hay sai trong sáng tạo,
tạo hình cả.
VD: Vẽ thuyền trên biển
Cô bật nhạc lên và khuyến khích trẻ vẽ theo cảm xúc mà nhạc mang lại
như vẽ những gợn sóng, những tia nắng cùng lúc với nhạc sẽ thúc đẩy sự phát

thích của trẻ trong hoạt động tạo hình.
Bằng các biện pháp khéo léo giáo viên kích thích tính hiếu kỳ, tò mò của
trẻ qua những câu chuyên, lời kể, những câu hỏi có liên quan đến nội dung tạo
hình.Tập trung sự chú ý, gây hứng thú cô giáo có thể sử dụng các bài thơ, bài
hát , trò chơi liên quan đến đối tượng miêu tả
VD: Nặn đàn gà
Thông qua bài thơ đàn gà con trẻ tưởng tượng ra đàn gà con rất đẹp màu
lông vàng, mắt đen, chân nhỏ xíu trẻ vẽ theo sự tưởng tượng đó
Ở mỗi sản phẩm tạo hình, trẻ có cách nghĩ, cách hiểu và cách cảm thụ
riêng,vì vậy cũng có vẻ đẹp riêng của lứa tuổi.Vì vậy tránh tình trạng gò ép trẻ
rập khuôn theo mẫu một cách đúng đắn, chính xác, tránh việc biến giờ học tạo
hình thành những giờ sao chép buồn tẻ.Những giờ học như vậy sẽ buộc trẻ làm
theo như một cái máy, tiếp nhận kiến thức chung chung, khó nhớ, trẻ không
được thể hiện mình, gây cho trẻ cảm giác cảm giác căng thẳng mất hào hứng, trẻ
chán nản và không có niềm tin vào bản thân, như vậy không những kìm hãm sự
phát triển tưởng tượng sáng tạo mà còn làm thui chột năng khiếu.Để tránh tình
trạng này đòi hỏi giáo viên phải hiểu trẻ, luôn ở bên cạnh để giúp đỡ và khơi dạy
ở trẻ lòng yêu nghệ thuật. Điều này hết sức cần thiết cho sự phát triển và hoàn
thiện nhân cách của trẻ sau này.
VD: Dạy bài xếp dán về động vật từ gợi ý của cô trẻ biết sử dụng vải vụn
có những họa tiết chấm để làm mai rùa, thân con cá, thân đà điểu
* Nhóm biện pháp thứ 3.
Nhóm các biện pháp bồi dưỡng khả năng suy luận độc đáo.Để phát
triển tư duy sáng tạo, hình thành khả năng tưởng tượng sáng tạo,ta có thể sử
dụng biện pháp sau:
11
Khuyến khích sự sáng tạo ở trẻ nhỏ là quá trình mà ở đó giáo viên cho
phép chấp nhận ý tưởng của trẻ và để cho trẻ phần nào tự kiểm soát mình. Tạo
môi trường lớp học sao cho trẻ được khám phá và chơi 1 cách thoải mái
Giáo viên phải tôn trọng ý tưởng của trẻ chứ không được ép trẻ theo các

Thiết lập góc tạo hình trong lớp để trẻ có thể tự do khám phá, phát hiện
các phương tiện tạo hình, các phương tiện tạo hình nên được cất ở những nơi dễ
thấy và dễ lấy, tùy thuộc độ tuổi của trẻ mà giáo viên cho phép mức độ trẻ độc
lập tiếp cận với phương tiện này, những trẻ lớn hơn nên cung cấp nhiều phương
tiện hơn và được tự do hơn, hãy cung cấp thêm những đồ dùng vật liệu để mở
rộng khả năng sáng tạo của trẻ
VD Ngoài màu vẽ, đất nặn cô có thể cung cấp cho trẻ phấn màu các loại,
bột mì, đất sét để cho trẻ tạo sản phẩm theo sự sáng tạo của mình
Bồi dưỡng khả năng sáng tạo và sử dụng các hình tượng sơ đồ hoá vào
việc thể hiện hình ảnh các loại đối tượng miêu tả.
VD: Đối với hoạt động nặn ngoài việc cho trẻ sử dụng đất nặn thông
thường có thể cho trẻ sử dụng thêm đất sét, bột mì, các sản phẩm của trẻ sẽ sinh
động hơn và đáng yêu hơn nhiều nếu ta điểm vào đó 1 số hạt như hạt đỗ đen làm
mắt các con vật hạt vừng làm vảy
Bồi dưỡng khả năng tưởng tượng sáng tạo cho trẻ bằng cách tổ chức
chương trình tạo hình hợp lý và phối hợp các hoạt động khác nhau, từng bước
giúp trẻ tái hiện lại theo mẫu, theo trí nhớ, miêu tả trên cơ sở hoạt động tích cực
tưởng tượng sáng tạo.
VD: Trẻ lấy lá tre khô làm con chuồn chuồn, ngoài ra có thể lấy len, giấy
báo, giấy nhăn, vỏ xò làm nền cho bức tranh
Trẻ phải tham gia vào các hoạt động thì mới có khả năng phát triển sáng
tạo đặc biệt là hoạt động tạo hình bởi hoạt động này được thể hiện dưới hình
tượng là điều kiện tốt nhất để trẻ phát triển khả năng tri giác, các thao tác tư duy
tưởng tượng
Nhờ quá trình miêu tả lại bằng lời mà các hình ảnh quan sát được lưu giữ
trong trí nhớ của trẻ. Khi đề ra cho trẻ nhiệm vụ cho trẻ tái tạo một đối tượng
nào đó trẻ sẽ cố gắng liên hệ những đặc điểm của vật đã được tri giác với các
đặc điểm của vật hiện có, khảo sát lại vật liệu dẫn tới việc ghi nhớ màu sắc, xem
lại các biến đổi của hình dạng, các quan hệ về độ lớn và các thuộc tính, các quan
13

vốn biểu tượng tạo hình đã có vào những tình huống mới, phát huy khả năng
14
sáng tạo của trẻ.Việc tổ chức hoạt động, hình thành các kinh nghiệm sáng
tạo cho trẻ có thể được thực hiện nhờ các biện pháp sau:
Giáo viên tập cho trẻ miêu tả chủ đề với nhiều phương án khác nhau, cô
cho trẻ tự chọn hoặc trẻ tự đưa ra các phương án và chọn
VD: Với đề tài “ Vẽ các muông thú trong rừng” Trẻ tưởng tượng ra con
sư tử oai phong được bầu làm chúa tể rừng xanh trẻ vẽ to ở giữa có bộ lông
khoang rất đẹp, các con vật khác với mọi tư thế đứng xung quanh
Tạo điều kiện cho trẻ được tạo hình ở mọi lúc, mọi nơi, trong góc tạo
hình, trong giờ chơi, vẽ ngoài trời, nặn tự do, sử dụng nguyên liệu Ngoài ra cô
còn có thể cho trẻ tạo hình về thế giới xung quanh như vẽ trên gạch, xây lâu đài
trên cát, xếp hình bằng cây,sỏi hạt ở ngoài trời
Hướng dẫn trẻ làm an bum ảnh, vẽ truyện sáng tạo, làm đồ chơi từ vỏ
hộp, chai lọ, làm cây, làm hoa trong các góc, trong các dịp lễ hội cô dạy trẻ làm
bưu thiếp, làm hình ảnh nộm, đồ chơi hay dây xúc xích để trang trí nhóm lớp.
Trong đó có biện pháp tập cho trẻ miêu tả theo chủ đề, sử dụng nhiều
nhiều phương án khác nhau. Đây là biện pháp đòi hỏi trẻ phải vận dụng tri thức,
vốn kinh nghiệm, trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo để thể hiện một chủ đề
với nhiều nội dung, dáng vẻ hợp thành, đòi hỏi trẻ phải rèn luyện cách xây dựng
bố cục sao cho cân đối phù hợp với nội dung miêu tả mà mình đã lựa chọn
VD: Vẽ “ câu chuyện cổ tích mà cháu thích” trẻ vẽ ông bụt có dâu dài
cưỡi mây, tay đang xoa đầu cậu bé bên cạnh là chiếc giỏ đựng một con cá bống
nhỏ
*Nhóm biện pháp thứ 5.
Sử dụng sản phẩm của trẻ vào đời sống sinh hoạt, vào những ngày lễ
ngày hội.
Sử dụng sản phẩm của trẻ vào ngày lễ, ngày hội.
Các ngày lễ, ngày hội góp phần không nhỏ trong việc giáo dục và làm
giàu cho những tâm hồn trẻ thơ những tình cảm đẹp đẽ, yêu thương con người,

và đặc biệt là khối mẫu giáo lớn, nhỡ đã thu được kết quả cao, được nhiều giáo
viên áp dụng và tổ chức thực hiện. Chất lượng giờ dạy của giáo viên được nâng
lên rõ rệt, hình thức tổ chức sinh động và linh hoạt hơn, trẻ hứng thú tham gia
vào các hoạt động.
Khi thực hiện các biện pháp nhờ có sự phối hợp hợp lý các tiết học vẽ,
16
nặn, xé dán bổ sung cho nhau trong việc bồi dưỡng cho trẻ khả năng tri giác
thẩm mỹ, hình thành cơ sở của hình tượng mang tính nghệ thuật và tập cho trẻ
tìm kiếm các phương thức thực hiện nhiệm vụ tạo hình một cách linh hoạt, trẻ
từng bước đã có nhiều chuyển biến về nhận thức lẫn kinh nghiệm, kĩ năng, kĩ
xảo tạo hình tạo điều kiện cho trẻ phát huy được khả năng sáng tạo.
Qua những sản phẩm của trẻ tôi nhận thấy sự thay đổi rõ nét, trẻ hào
hứng, tự tin hơn trong bộc lộ những ý đồ tạo hình với những cách thể hiện mới
theo ý thích, tưởng tượng của riêng trẻ chứ không phải là sự sao chép theo
khuôn mẫu.
+ Nội dung: Phong phú và sinh động hơn bởi sự mềm mại của hình dáng, sự
phong phú của các dấu hiệu, các đặc điểm riêng, trẻ biết thêm bớt, thay đổi các
chi tiết tạo cho bức tranh thoát khỏi sự đơn điệu, tăng sức truyền cảm cho bức
tranh, trẻ biết phối cảnh gần xa, biết vẽ thêm các chi tiết như bạn nhỏ đang cho
gà ăn hay đống rơm, ông mặt trời
+ Bố cục: Cân xứng, thể hiện được chiều sâu của bức tranh
+ Hình vẽ ( xé dán, nặn): Rất nhiều trẻ đã thể hiện được ý tưởng miêu tả của
mình thoát khỏi sự dập khuôn máy móc như thời kỳ chưa áp dụng các biện pháp
+ Màu sắc: Màu sắc thể hiện rất rõ tư tưởng, tình cảm, thái độ của trẻ đối với đối
tượng miêu tả.
=> Kết quả cụ thể đối với khối MG lớn 5-6 tuổi
TS
Kết quả khi chưa áp dụng đề tài Kết quả khi đã áp dụng đề tài
Giỏi Khá Đạt YC
Chưa

của giáo viên được nâng lên không còn những tiết học khô cứng, phát huy được
tính tích cực, sáng tạo của trẻ. Các biện pháp trong sáng kiến kinh nghiệm có thể
áp dụng được với tới tất cả các lứa tuổi trong nhà trường và trong ngành giáo
dục mầm non
Qua áp dụng sáng kiến kinh ngiệm tôi rút ra bài học kinh nghiệm
Để có chất lượng cao trong công tác giáo dục cần quan tâm chỉ đạo bồi
dưỡng thường xuyên cho giáo viên những kiến thức cơ bản, cũng như các
phương pháp, biện pháp hướng dẫn hoạt động tạo hình sáng tạo cho trẻ
Tổ chức các hoạt động sáng tạo cho trẻ trong các giờ học vẽ, nặn, xé dán
được sắp xếp phối hợp với nhau một cách hợp lý nhằm từng bước giúp cho trẻ
tái tạo và sáng tạo. Bên cạnh đó hoạt động tạo hình cần có sự kết hợp đồng bộ
các môn học khác như: Làm quen với văn học, tìm hiểu môi trường xung quanh,
âm nhạc Sử dụng các phương pháp, biện pháp sao cho thật linh hoạt và mềm
dẻo để giúp trẻ hoạt động tạo hình một cách tự nguyện, tích cực phát huy mọi
khả năng sáng tạo của trẻ
Tích cực tham mưu với các cấp đầu tư thích đáng về cơ sở vật chất như
18
phòng học, sân chơi,đồ dùng, môi trường học tập cho trẻ như các góc học, vườn
hoa, vườn cây
*Một số đề xuất sư phạm
Đề nghị với các cấp các ngành mở rộng diện tích đất và xây dựng đủ các
phòng chức năng cho nhà trường, để bồi dưỡng năng khiếu và phát triển tài năng
cho trẻ.
Trên đây “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên tổ chức hoạt động tạo hình
nhằm phát triển khả năng sáng tạo cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ” ở trường MN Hoa
Mai thành phố Lào Cai rất mong được sự tham gia đóng góp của các cấp để chất
lượng giáo dục ngày càng cao hơn.
Người viết
Đã ký
Lê Thị Liên Hoa