SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO
VIÊN THỰC HIỆN GIÁO DỤC BẢO VỆ
MÔI TRƯỜNG CHO TRẺ TRONG
TRƯỜNG MẦM NON

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1.Lý do chọn đề tài………………………………………………………………….2
2. Mục đích của đề tài…………………………………………………… ……….3
3. Bản chất của đề tài…………………………………………………… ……… 3
4.Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………………… 3
5.Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………….3
6.Giới hạn của đối tượng nghiên cứu……………………………………………….4
7.Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu………………………………………………….4
PHẦN II NỘI DUNG
1.Cơ sở lý luận.
1.1.Đặc điểm tâm lý trẻ mầm non………………………………………………… 4
1.2. Kỹ năng của trẻ mầm non……………………………………………… ……4

1. Lý do chọn đề tài:
Môi trường là vấn đề sống còn của đất nước, của nhân loại, của con người.
Bảo vệ môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường luôn đi song hành với nhau,
được Đảng và Nhà nước ta quan tâm từ rất nhiếu năm nay, với việc ban hành nhiều
chủ trương, chính sách và các biện pháp thực hiện giáo dục bảo vệ môi trường.
Hiện nay ở Việt Nam môi trường đang bị ô nhiễm nặng nề do dân số tăng quá
nhanh, nghèo khổ và lạc hậu, đô thị hóa ở các nơi, khí thải của công trường nhà
máy và lượng rác thải trong sinh hoạt hàng ngày quá nhiều nhưng không được xử
lý tốt. Một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên tình trạng trên là do sự thiếu
hiểu biết, thiếu ý thức của con người. Vì vậy hiểu biết về môi trường và giáo dục
bảo vệ môi trường trở thành một vấn đề cấp bách có tính chiến lược toàn cầu.
Trong những năm qua, thực hiện quyết định số 1363/ QĐ-TTG ngày 17
tháng 10 năm 2001 của thủ tướng chính phủ về việc: “ Đưa các nội dung bảo vệ
môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”. Mà giáo dục mầm non nằm trong hệ
thống giáo dục quốc dân, chiếm vị trí vô cùng quan trọng mà giáo dục mầm non lại
là cơ sở quan trọng đặt nền móng ban đầu cho việc hình thành nhân cách con người
Việt Nam.
Giai đoạn từ 0 đến 6 tuổi là giai đoạn rất quan trọng của cuộc đời mỗi con
người. Trong giai đoạn này, trẻ phát triển rất nhanh về các mặt thể chất, nhận thức,
tình cảm, các mối quan hệ xã hội, những nét tính cách, phẩm chất và các năng lực
chung. Nếu không được hình thành ở trẻ trong lứa tuổi này, thì khó có cơ hội để
hình thành ở các lứa tuổi sau. AS Makarenco đã viết: “ Những cơ sở căn bản của
việc giáo dục con người đã được hình thành trước 5 tuổi. Những điều dạy cho trẻ

trong thời kỳ này chiếm 90% tiến trình giáo dục của cuộc đời. Về sau việc giáo dục
vẫn được tiếp tục nhưng đó là lúc hái hoa nếm quả, còn những nụ hoa đã được vun
trồng ngay trong 5 năm đầu tiên”. Vì vậy giáo dục bảo vệ môi trường cần phải
được giáo dục cho mọi người và bắt đầu ngay từ tuổi mầm non. Muốn đạt được
mục đích đó trước hết cần bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên hiểu rõ thực trạng của
môi trường hiện nay và bồi dưỡng một số biện pháp cho đội ngũ giáo viên nhằm

7. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu.
Sáng kiến kinh nghiệm được thực hiện và áp dụng trong năm học 2012-2013 tại
trường mầm non Yên Lạc
PHẦN II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận:
1.1.Đặc điểm tâm lý trẻ mầm non:
Trẻ em trong độ tuổi mầm non rất thích hoạt động, thích tiếp xúc với thiên nhiên
và cuộc sống xung quanh, dễ hấp thụ và hình thành những nề nếp, thói quen, thái
độ ứng xử có văn hoá, gần gũi với môi trường sống xung quanh, đó là yếu tố thuận
lợi cho giáo dục bảo vệ môi trường
1.2.Kỹ năng của trẻ mầm non:
Trẻ em trong độ tuổi mầm non có khả năng tiếp nhận kiến thức, hình

thành kỹ năng ban đầu đơn giản, với cách dạy học phù hợp tâm lý, nhận thức của
các em. Những khả năng đặc trưng đó là:
- Quan sát, phân tích, so sánh, phân nhóm, phân loại các sự vật hiện tượng
gần gũi xung quanh theo các dấu hiêụ màu sắc, hình dạng, kích thước, tiếng kêu,
thức ăn, nơi sống( nếu là con vật).

- Nhận biết được các mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, giữa động
vật và thực vật và điều kiện sống của chúng.
- Phát triển mạnh các giác quan và rất nhạy cảm.
- Nhận ra được các quan hệ trong không gian và thời gian nhưng còn hạn
chế.
- Thích nhận xét đặt câu hỏi cho người lớn.
- Thích tìm hiểu khám phá những sự vật và hiện tượng mới lạ trong thiên
nhiên, trong cuộc sống xã hội xung quanh.
- Học tập của trẻ ở dạng còn đơn giản, những tri thức trẻ lĩnh hội là tri thức
tiền khoa học, được lượm lặt trong đời sống hàng ngày ở mọi lúc, mọi nơi một cách
tự nhiên. Trẻ học thông qua hoạt động, chia sẻ với người lớn bạn bè.

- Trường có 11 lớp 356 học sinh, được phân chia theo từng độ tuổi phù hợp
với chương trình giáo dục mầm non do bộ ban hành.
2.2.Khó khăn:
- Kinh phí đàu tư để thực hiện giáo dục bảo vệ môi trường còn hạn hẹp.
- Hai phòng học cấp 4 diện tích còn hẹp ảnh hưởng đến hoạt động của trẻ.
- Nhận thức của một số phụ huynh chưa đầy đủ nên việc vận động ủng hộ
kinh phí phục vụ công tác giáo dục bảo vệ môi trường còn gặp khó khăn.
- Trẻ mầm non còn nhỏ chóng nhớ mau quên nên việc giáo dục bảo vệ môi
trường cần phải thưòng xuyên liên tục.
- Trình độ của giáo viên chưa đồng đều, một số giáo viên chưa nắm chắc về nội
dung, phương pháp, hình thức nên còn hạn chế trong công tác giáo dục trẻ mầm
non bảo vệ môi trường.

2.3. Khảo sát đầu năm về chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường:
- Giáo viên: + Tốt 26/29 đạt 89.7%.
+ Khá 3/29 đạt 10.3%.
- Khảo sát kiến thức, kỹ năng, thái độ của học sinh.
Tốt Khá Đạt Chưa đạt
222/356 81/356 41/356 12/356
62.3% 22.8% 11.5% 3.4%
- Một số trẻ chưa biết để rác đúng nơi quy định.
3. Các biện pháp thực hiện:
3.1.Thực hiện công tác xã hội hoá hiệu quả bằng việc tuyên truyền giáo
dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non:
- Năm học 2011-2012 những phương pháp, kỹ năng tổ chức tuyên truyền còn
gặp khó khăn lúng túng và hạn chế về nội dung tuyên truyền. Bản thân tôi rất trăn
trở suy nghĩ cần cải cách lại phương pháp tuyên truyền theo hình thức mới có hiệu
quả hơn. Sự kết hợp công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của toàn dân về việc
bảo vệ môi trường kết hợp với đóng góp xây dựng cơ sở vật chất. Trước hết đối với
thành viên ban chỉ đạo năm học 2012-2013 có điều chỉnh bổ sung thành viên mới là

liệu để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ, tận dụng được các nguyên liệu thiên nhiên, đồ
dùng phong phú đa dạng và nhiều chủng loại.
- Tôi đã lập kế hoạch kết hợp cùng với nhà trường tổ chức hội thi làm đồ
dùng đồ chơi. Thành viên ban giám khảo là đại diện phụ huynh học sinh. Qua hội
thi đó giúp phụ huynh hiểu được việc làm của đội ngũ giáo viên, bằng đôi tay khéo
léo các cô đã tạo ra hàng ngàn dồ chơi không những hấp dẫn trẻ mà phụ huynh

cũng vô cùng thích thú. Qua đó đã tạo được niềm tin của phụ huynh với nhà trường
nhờ đó công tác giáo dục bảo vệ môi trường được phụ huynh nhiệt tình ủng hộ.
- Ban giám hiệu phổ biến nội dung tiêu chí của công tác giáo dục bảo vệ môi
trường để phụ huynh cùng bàn bạc, xem nội dung nào làm trước nội dung nào làm
sau: ví dụ trồng cây bóng mát trong trường, cải tạo công trình vệ sinh, hợp đồng
chuyển rác thải và đặc biệt chú trọng khâu vệ sinh an toàn thực phẩm, cải tạo đất để
làm vườn rau cho nhà trường, ủng hộ chậu hoa cây cảnh.
- Tổ chức thi chơi trò chơi dân gian, hát dân ca, đối tượng dự thi là cô giáo,
học sinh và phụ huynh cùng kết hợp thi.
- Chủ động vận động phụ huynh sưu tầm cung cấp thêm một số trò chơi dân
gian bài hát dân ca có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường để cung cấp thêm cho
thư viện của mỗi nhóm lớp.
- Vận động phụ huynh cùng kết hợp với nhà trường hường dẫn trẻ làm một
số thí nghiệm nhỏ trong gia đình như: sưu tầm hột hạt để làm thí nghiệm gieo hạt,
cho trẻ quan sát quá trình phát triển của cây lớn lên như thế nào cùng với trẻ, trẻ rất
vui khi được cùng mẹ tham gia khám phá điều diệu kỳ và cũng là trả lời câu hỏi
của trẻ vì sao, tại sao…, đồng thời cha mẹ sưu tầm các tranh ảnh hột hạt, vật liệu
sẵn có, vật thật có nội dung hình ảnh về các loại cây xanh đóng góp cho trẻ ở lớp để
môi trường học tập cho trẻ thêm sinh động hơn, đẹp hơn, cảnh quan lớp học sẽ vui
tươi hơn tạo bầu không khí ấm cúng thân thiện, bởi trẻ biết hình ảnh đó có sự đóng
góp của cha mẹ, người thân vào đây, trẻ sẽ tích cực học tập và hăng say tham gia
vào các hoạt động nhiều hơn, điều đó sẽ đem lại cho trẻ chất lượng giáo dục hiệu
quả. Điều đặc biệt ở đây là giúp trẻ tiếp cận với chủ đề bằng thực tế đó là “trăm

+ Cần lựa chọn vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường thích hợp với thực tế.
+ Xác định mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường cụ thể vừa sức với trẻ.

+ Xác định nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thiết thực với trẻ.
+ Ví dụ cụ thể về lập kế hoạch hoạt động thực hiện giáo dục bảo vệ môi
trường trong trường mầm non lồng ghép vào các chủ đề trong năm học như sau:
a. Lựa chọn chủ đề: “ Thế giới động vật”.
b.Xác định mục tiêu của bài học.
Thông qua chủ đề trẻ biết:
- Động vật sống trong môi trường cần thức ăn nước uống và chúng gắn bó
với môi trường.
- Mối quan hệ đơn giản giữa động vật với con người và môi trường. Biết
những hành động tốt xấu của con người trong việc bảo vệ động vật. Biết lợi ích và
tác hại của động vật.
- Yêu quý gần gũi với vật nuôi, cho chúng ăn uống. Biết cách phòng trừ một
số vật có hại như : Ruồi, muỗi ….
c. Xác định nội dung của bài học.
- Các con vật gần gũi với trẻ, sống trong môi trường xung quanh trẻ.
- Điều kiện cần thiết để chúng sống: Đất, nước, thức ăn,…
- Quan hệ của chúng với con người có ích, có hại.
- Tác động của con người đối với các động vật: Chăm sóc, tiêu diệt.
d. Lựa chọn các phương pháp và hình thức tổ chức.
Chủ yếu sử dụng phối hợp:
- Các phương pháp quan sát, nêu vấn đề, tạo tình huống, trò chơi, thảo luận,
thực hành, tô màu và cắt dán tranh.
- Hình thức tổ chức : Dạo chơi, thăm quan, hoạt động chung, hoạt động
nhóm, hoạt động góc.
e. Chuẩn bị điều kiện, các đồ dùng, đồ chơi, vật liệu.

- Một số con vật có ở địa phương, tranh ảnh lô tô các con vật, giấy kéo hồ

- Hoạt động 9: Cô và trẻ cùng nhận xét về kết quả thực hiện những điều đã
cam kết về việc trẻ tham gia chăm sóc vật có ích và diệt loại có hại.
* Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ vào các hoạt động
chăm sóc giáo dục trẻ.
- Hoạt động vui chơi: Hoạt động vui chơi mang tính tích hợp cao trong giáo
dục trẻ, thông qua hoạt động chơi đáp ứng được nhu cầu của trẻ.
+ Thông qua các trò chơi phân vai trẻ đóng vai và thể hiện các công việc của
người làm công tác bảo vệ môi trường như: trồng cây, chăm sóc cây, thu gom rác,
xử lý rác thải. Trong các trò chơi “ Bé tập làm nội trợ” cô dạy trẻ có ý thức tiết
kiệm nước và các nguyên vật liệu, thu gom đồ dùng gọn gàng sau khi chơi.
+ thông qua trò chơi học tập trẻ tìm hiểu các hiện tượng trong môi trường,
trẻ học cách so sánh, phân loại các hành vi tôt, hành vi xấu với môi trường, phân
biệt môi trường sạch, môi trường bẩn và tìm ra nguyên nhân của chúng.
+ Thông qua các trò chơi vận động trẻ mô tả các hành vi bảo vệ môi trường
hoặc làm hại môi trường. Động tác cuốc đất, trồng cây tưới nước, bắt sâu … là
hành vi có lợi cho môi trường. Còn chặt cây, dẫm lên thảm cỏ, đốt rừng, săn bắt thú
rừng là động tác gây tổn hại đến môi trường.
+ Thông qua các trò chơi đóng kịch: Trẻ thể hiện nội dung các câu chuyện
bảo vệ môi trường, thể hiện các hành vi có lợi, hành vi có hại cho môi trường.
+ Thông qua trò chơi một số phương tiện công nghệ hiện đại: Trẻ nhận biết
môi trường sạch, môi trường bẩn.
- Hoạt động học tập:
+ Về thể chất: Trẻ minh hoạ các động tác có lợi, có hại cho môi trường.

+ Tạo hình: Vẽ, nặn, cắt, dán thể hiện hiểu biết của mình về môi trường ví dụ
: trẻ vẽ đường phố xanh sạch đẹp và đường phố bẩn bị ô nhiễm môi trường.
+ Âm nhạc: Trẻ hiểu nội dung một số bài hát, bài múa thể hiện môi trường
sạch đẹp.
+ Làm quen với văn học: Trẻ được nghe nhiều câu chuyện về môi trường,
những việc làm có lợi, có hại tới môi trường, tác hại của môi trường bị ô nhiễm tới

nội dung chính.
- Tiến hành hoạt động trong ngày
a. Đón trẻ
- Giáo viên đến sớm mở cửa thông thoáng lớp học.
- Quan sát nhắc nhở trẻ cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định, ăn quà sáng
vứt rác vào thùng rác.
- Thể dục sáng nhắc trẻ không nói quá to, không nô đùa xô đẩy nhau.
b. Trò chuyện với trẻ
- Cô và trẻ trò chuyện. Ví dụ: Hôm nay ai đưa con đi học? Bố mẹ đưa các
con bằng phương tiện giao thông gì? Khi được bố mẹ đưa đi học các con nhìn thấy
hai bên đường có gì? ( Cây xanh ). Các con có biết cây xanh còn làm giảm ô nhiễm
môi trường, giảm bụi tiếng ồn của xe cộ.
c. Hoạt động ngoài trời
- Cho trẻ lao động tập thể : Cho trẻ nhặt rác trong luống rau
- Khi cho trẻ quan sát luống rau trong trường, cô phát hiện trong luống rau có
1 số vỏ hộp sữa cho trẻ quan sát và hỏi trẻ:
+ Trong luống rau có những gì?
+ Điều gì xảy ra nếu trong luống rau ngày càng có nhiều vỏ hộp sữa?

+Vỏ hộp sữa phải để ở đâu?
+ Ai có thể giúp cô nhặt vỏ hộp sữa nào?
- Sau đó cô cùng trẻ nhặt rác ở luống rau bỏ vào thùng rác. Như vậy trẻ đã
học được cách bảo vệ môi trường.
d. Vệ sinh trước khi vào lớp
Giáo viên cần nhắc trẻ rửa sạch tay trước khi vào lớp, khi rửa tay giáo viên cần hỏi
trẻ làm thế nào để tiết kiệm nước? Vì sao phải tiết kiệm nước? ( Tiết kiệm nước là
đã tham gia bảo vệ môi trường ).
e. Hoạt động chung: Trong giờ hoạt động có chủ đích. Ví dụ khi dạy trẻ học
bài thơ: “ Cây dây leo”. Khi trao đổi với trẻ về nội dung bài thơ giáo viên đặt câu
hỏi:

đúng nơi quy định. Nhắc trẻ lau miệng sạch sẽ. Lớp 5 tuổi cho trẻ cất ghế, vệ sinh
cùng cô.
i. Giờ ngủ:
Cho trẻ đi ngủ đúng giờ, ngủ đủ giấc, không nói chuyện to, ngủ dậy dạy trẻ cùng
cô cất gói chăn gọn gàng đúng nơi quy định.
k. Hoạt động chiều:
Giáo viên và học sinh cùng vệ sinh trong và ngoài lớp học, lau bàn ghế, lau đồ
chơi
Cô và trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu phế thải
Sau mỗi việc trẻ làm giáo viên cần giải thích giúp trẻ hiểu ý nghĩa của mỗi việc
làm đó: Vệ sinh lớp học giúp cho không khí lớp học được trong lành, đồ dùng đồ
chơi sạch giúp các con phòng bệnh như: chân tay miệng, tiêu chảy… để cho cơ thể

các con luôn khoẻ mạnh. Làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu phế thải là một
việc làm có ý nghĩa bảo vệ môi trường vì cô và các con đã tiết kiệm được nguyên
liệu và góp phần giảm bớt đi lượng rác thải rất lớn đang thải ra môi trường. Trẻ
hiểu được từng việc làm của mình sẽ là động cơ để trẻ thể hiện những hành vi giúp
cô tham gia bảo vệ môi trường
l. Hoạt động nêu gương và trả trẻ:
Giáo viên cần động viên khen ngợi những trẻ có hành vi tốt đã thực hiện bảo vệ
môi trường như: tiết kiệm nước khi rửa tay, rửa chân. Học xong biết xếp gọn đồ
dùng, đồ chơi ngăn nắp… đồng thời cũng nhắc nhở nhẹ nhàng những trẻ có hành vi
chưa tốt như: đi ngủ còn nói chuyện to, quăng ném đồ chơi, mở vòi nước quá to khi
rửa tay…
3.4. Xây dựng cảnh quan trong lớp học:
- Việc tạo cảnh quan trong trường học là việc làm vô cùng quan trọng. Đồ dùng đồ
chơi được xắp xếp gọn gàng ngăn nắp. Các góc được bố trí riêng biệt để tiện cho
trẻ hoạt động, mỗi góc được thay đổi theo từng chủ điểm tạo cảm giác mới mẻ hấp
dẫn trẻ, giúp trẻ luôn thích thú muốn tìm tòi khám phá. Cần kích thích để trẻ biết
cách xắp xếp khoa học. Như vậy môi trường lớp học luôn gọn gàng sạch sẽ đảm

nuôi, biết làm một số đồ chơi đơn giản từ vật liệu thiên nhiên.
- Khảo sát học sinh cuối năm về kiến thức, kỹ năng, thái độ.
Tốt Khá Đạt Chưa đạt
278/356 66/356 12/356 0
78.1% 18.5% 3.3% 0

- Môi trường của trường được xếp loại tốt.
- Thi đồ dùng đồ chơi cấp huyện trường đạt giải nhất.
- Thi đồ dùng đồ chơi cấp tỉnh, trường có một giáo viên đạt giải nhất xuất sắc.
- 100% học sinh đạt bé chăm ngoan sạch.
III. Kết luận và kiến nghị.
1. Kết luận:
Giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non, chúng tôi đã hình thành
cho trẻ hiểu biết về môi trường sống của con người. Trẻ có những kỹ năng, thói
quen bảo vệ môi trường và có thái độ, tình cảm tốt, biết yêu quý gần gũi với thiên
nhiên, tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường ở lớp học, ở trường
và gia đình.
2. Ý kiến đề xuất:
Để thực hiện tốt mục tiêu này, trong quá trình nghiên cứu tôi có một số đề xuất
như sau:
- Đối với giáo viên:
+ Nắm chắc nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, tích cực trao đổi kinh
nghiệm, cải tiến và vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy.
+ Có ý thức tích hợp các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt
động trong ngày một cách linh hoạt, phù hợp để đạt được kết quả tôt nhất mà
không ảnh hưởng đến nội dung chính của các nội dung khác.
+ Các nội dung giáo dục phải được thực hiện thường xuyên và lặp đi lặp lại
trong các hoạt động và ở mọi lúc, mọi nơi để tạo cho trẻ thói quen, hành vi thái độ
bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ.
+ Cô giáo luôn tìm tòi học hỏi, luôn có biện pháp sáng tạo mới trong giảng

thiện.
+ Đào tạo cho đội ngũ giáo viên có đầy đủ nhận thức đúng đắn về giáo dục
bảo vệ môi trường.
+ Tổ chức các tiết dạy mẫu để cho giáo viên có điều kiện trao đổi đồng
nghiệp các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non tự tin hơn.
- Với lãnh đạo cấp trên:
+ Hỗ trợ thêm kinh phí để xây vườn sinh thái, mái che ngoài trời để các cháu
được khám phá thiên nhiên nhiều hơn.
Trên đây là toàn bộ những phương pháp, biện pháp và những kinh nghiệm mà bản
thân tôi đã áp dụng trong trường mầm non Yên Lạc suốt một năm qua. Sự thành
công của đề tài có sự giúp đỡ của ban giám hiệu và toàn thể giáo viên trong
trường.Bên cạnh đó có sự cổ vũ nhiệt tình của hội phụ huynh học sinh đã giúp tôi
hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Tôi rất mong được sự đóng góp thêm ý
kiến của bạn bè đồng nghiệp, của ban giám hiệu và lãnh đạo các cấp để tôi ngày
càng hoàn thiện hơn đề tài này.
Yên Lạc, ngày 18 tháng 4 năm 2013
Người viết sáng kiến kinh nghiệm Tạ Thị Nhung