BO GIAO DUC VA DAO TAO
TRUONG DAI
. Hoc KiNH TE TP.HO cHi MINH

.

----&-*e4t----

DINH DO KHANH CHI

I

?

,

'

'

?

GIAI PHAP PHONG NGUA RUI RO TRONG

1

:HO~TDQNGTHANHTOANQU6CTtT~I
,...

-


Chuyen nganh: Tai chinh - N gan hang
Ma s&: 60340201

LU~N VAN TH,;.C Si KINH TE

NGVCH HVONG DAN KHOA HQC:
PGS. TS. HOANG DUC

Tp.

HA Chi Minh- Nam 2014


-

·--------------- ----·-

.

•

...•

LOICAMDOAN
Tac gia xin cam doan

lu~

van nay la c6ng trinh nghien CUu do chinh tac gia thlJC


2. Mvc tiCu nghien ctru ...................................................................................................... !
A• t trq-ng va
' ph'm VI• ng h"'
, ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 2
3• f) 01
1en ctru

4. Phtran.g ph3.p nghien cll'u .............................................................................................. 2
5 . KAt
A cua Iu~n
" van .................................................................................................... .2
e can
w

?

CHUONG 1: TONG QUAN vE RiJI RO TRONG THANH TOAN QUOC TE
?

,

"

y,..-:

'

CUA CAC NGAN HANG TRuONG

1.1.


vJ tiJn !? ................................................................................
1.1.5.2. DiJu ki?n vJ ilia di~m thanh toan .........................................................
1.1.5.1. DiJu ki?n

7

7
' ki?n ve' thai hc;m thanh toan ........................................................ . 8
1.1.5.3. Dieu

1.1.5.4. Phuang thue thanh toan ........................................................................ 8
1.1.6. Ctie ben lien quan ain ho{lt il9ng thanh totin quae ti .................................. 8

•


...

1.1.6.1. Nguai mua, nguai bcm va cac dc;zi ly .................................................... 8
1.1.6.2. Cac ngiin hang....................................................................................... 9
1.1.6.3. Nguai chuyen chiY .............................................................................. 10
1.1.6.4. C6ng ty biw hiim ................................................................................. 10
1.1. 6. 5. Chinh phil va cac t6 chuc thuong mc;zi ............................................. .. 10

1.2.

Riii ro trong ho~t d()ng thanh tmin quae t~ eua eae ngan hang thuang ~i
................................................................................................................................. 11
1.2.1. Khtii nifm ve rUi ro .......................................................................................... ll

rui

ro trong ho~t d()ng thanh toan quae t~ eua eae ngan hang

thU'O'Dg ~i ................................................................................................................................. 20
1.3.1. Khtii ni~m .................................................................................................................. 20

•
•

1.3.2.

y nghia eua vi~e phong ngifa rui ro trong ho{lt ilpng thanh tOtin quae ti....

20


....
'

1.3.2.1. fJ6i vai hoq,t il(mg kinh doanh cita ngan hcmg thuong mq,i ................... 20
1.3.2.2. fJ6i vai nJn kinh ti ....................................................................................... 20

1.3. Kinh

nghi~m

phong ngira nii ro trong TTQT cua ngan hang J.P. Morgan chase

NA, New York ............................................................................................................................ 21


2.3.3. RUi ro thanh khoiln ........................................................................................ 41
2.3.4. RUi ro 'tj giti ..................................................................................................... 43
2.3.5. RUi ro qu6c gia ................................................................................................ 44

2.4. Tht}.'C tr~ng v~ phong ngira rui ro trong thanh toan quae t~ ............................ 46
2.4.1. Nhii:ng thanh qua ilii ilf!-t ilu(fc ...................................................................... 46
2.4.2. Nhii:ng iliim con tJn lf!-i................................................................................... 48
2.4.3. Nguyen nhan cua nhii:ng rui ro ..................................................................... 48
KET LU~N CHUONG 2 ............................................................................................... 50

CHUONG 3: GIAI PHAP PHONG NGUA RiJI RO TRONG HO~T D
nghien cli'u thvc t~ cac rui ro trong ho~t d()ng thanh toan qu6c t~, d6ng thai d~ xu~t
m()t s6 giai phap dS phong ngll'a rui ro trong ho~t d()ng thanh toan qu6c t~ n6i chung
va t~i ngan hang Nong nghi~p va phat triSn nong thon Vi~t Nam chi nhanh tinh D6ng
Nai n6i rieng tac gia da chQn d~ tai: "Giai phap phong ngira rui ro trong ho~t d(}ng
thanh toan quAe t~ t~i ngan hang Nong nghi~p va phat tri~n nong thon Vi~t Nam
-Chi nhanh tinh DAng Nai''.
2. My.c tieu nghien cfru:
H~ th6ng hoa nhiing v~n d~ ly lu~n
ho~t

d()ng TTQT t~i ngan hang.

CO'

ban v~ thanh toan qu6c t~ va rui ro trong


2

•

....

Phan tich thvc tqmg rui ro trong

ho~t

d9ng TTQT

t~i

•

...

CHUONG 1: TONG QUAN vE RiJI RO TRONG THANH TOAN
QUOC TE CUA cAc NGAN liANG THUONG M~
1.1.

Mqt sa vAn d~ CO' ban trong ho,t dqng thanh tmin quae t~

1.1.1. Khai ni?m vJ thanh toan quae ti
Thanh toan qu6c tS la vi~c thgc hi~n cac nghia vv chi tni va quySn huemg lqi vS
tiSn t~ phat sinh tren co

sa cac ho~t

d9ng kinh ts va phi kinh ts giua cac t6 chuc, ca

nhan nu&c nay v&i t6 chuc, ca nhan nu&c khac, hay gifra m
ho~t

d
d()ng ngo~i thuang la ho~t d()ng ca sa, con ho~t d()ng TTQT la ho~t d()ng phai sinh. Vi
Tom

l~i,

ca

ho~t d()ng TTQT duqc th1Jc hi~n qua h~ th6ng ngan hang, cho nen khi n6i dSn ho~t

d()ng TTQT la n6i dSn ho~t d()ng thanh toan cua NHTM.


4
'

.
1.1.3. J)~c iliim cua thanh toan quae ti
Thanh toan qu6c t~ diSn ra tren ph:;trn vi toim d.u: phl,lc V\1 cac giao djch thuong rn:;ti,
dftu tu, hqp tac qu6c t~ thong qua rn~ng lucri ngan himg th~ gi&i.
Thanh toan qu6c t~ khac vm thanh toan trong nucrc no lien quan d~n vi~c trao
ddi ti~n cua qu6c gia nay Iciy ti~n cua qu6c gia khac. Vi v~y, khi Icy k~t cac hqp d6ng
rnua ban ngo~i thuong cac ben phai thoa thu~ v&i nhau lciy d6ng ti~n cua nucrc nao la
d6ng ti~n tinh toan va thanh toan trong hqp d6ng, d6ng thai phai tinh toan th~n trQng
d~ Iva chQn cac bi~n phap phong ch6ng rui ro khi cy gia h6i doai bi~n d
thanh tmin qu6c t~ ngay cang duqc khfuig dinh trong ho~t d9ng kinh t~ qu6c dan noi
chung va ho~t d

vfrn, huang dfrn khach hang nhfrng bi~n phap ky thu~t nghi~p vv thanh toan qu6c t~
nh&m h~n ch~ rui ro, ~o sv tin tuang cho khach hang trong quan h~ giao dich mua ban
v&i nu&c ngoai. M{lt khac, trong qua trinh thvc hi~n thanh toan qu6c t~, khach hang
khong du nang Ivc v~ v6n se cftn d~n SlJ tai trg cua ngan hang, ngan hang se thvc hi~n
tai trg xufrt nh~p khAu cho khach hang m()t each chu d()ng va tich ClJC. Nhin chung,
ngan hang la nguai cung dp hoan hao cac lo~i hinh dich vv kY thu~t va tai chinh nh&m
h6 trg cho cac khach hang thvc hi~n ho~t d()ng thuang m~i qu6c t~. Ngan hang cung
cfrp cac phuang an Iva chQn phuang thuc thanh toan qu6c t~, tai trg xu~t nh~p khAu,
dam bao an toan va quy~n lgi cho

ca hai ben mua ban, thong qua d6 thuc day ngo~i

thuang phat tri8n va rna r9ng quan h~ v&i cac qu6c gia tren th~ gi&i.
Tom l~i, trong day chuy~n ho~t d()ng kinh t~ d6i ngo~i cua qu6c gia, h~ th6ng
ngan hang tham gia va dong vai tro trung tam trong h~u h~t cac giai do~n nhu: thanh
toan qu6c t~, tai trg xufrt nh~p khAu, mua ban ngo~i t~, bao lanh ngan hang trong ngo~i
thuang ... Thanh toan gifra cac nu&c se dugc thvc

hi~n

thong qua ngan hang va vai tro

cua ngan hang trong thanh toan qu6c t~ chinh la chfrt xuc tac, la cfru n6i, la di~u ki~n
dam bao an to an va hi~u qua cho cac ben tham gia ho~t d9ng xufit nh~p khAu, ct6ng thai
tai trg cho cac doanh nghi~p trong ho~t d9ng san xufit kinh doanh xufit nh~p khAu.


.6\lJl


7

1.1.5. Diiu kijn thanh t01in quae ti
i

1.1.5.1. EJiJu ki?n vJ tiJn t?

Lien quan den dieu ki~n tien t~, cac ben ck thoa thu~n nhfrng v~n de nhu: d6ng
ti~n tinh gia (d6ng tien tinh toan), d6ng tien thanh toan va tY gia quy d6i.

Trong huon ban qu6c tS, tien hang c6 thS duqc thanh toan bfulg d6ng tien cua
nu6c xu~t khAu, b~ng d6ng tien cua nu6c nh~p khAu, ho~c b~ng d6ng tien thu ba. NSu
d6ng ti~n tinh toan va d6ng tien thanh toan la trimg nhau, thi v~n d~

tY gia la khong d.n

d~t ra. NSu d6ng tien thanh toan va d6ng ti~n tinh gia la hai d6ng ti~n khac nhau, thi

cac ben phai xac dinh tY gia quy d6i.

'

Nhin chung, nguai xu~t khAu mu6n ch9n d6ng tien thanh toan la d6ng tien cua
nu6c minh ho~c b~ng d6ng tien c6 xu huang len gia; nha nh~p khAu ciing mu6n thanh
toan b~ng d6ng ti~n nu6c minh ho~c b~ng d6ng ti~n dang c6 xu huang giam gia. Tuy
nhien, hi~n nay h~u hSt cac hqp d6ng ngoc;ti thuong deu duqc tinh toan va thanh toan
b~ng USD va m9t s6 ngoc;ti t~ mc;tnh khac, nghia la dBi v6i cac ben xu~t khAu va nh~p

khAu thi d6ng ti~n tinh toan va thanh toan chu ySu b~ng ngoc;ti t~.
1.1.5.2. EJiJu ki?n vJ etta aiim thanh toim

Cac

d~i

ly- agents: nhin chung, nguai mua thu

•

Cong ty v~n tai duang b9 (Trucking company).
Hang v~n tai duang s~t (Railways).
Cong ty v~n tai duang song (Barges/inland waterways).
Buu di~n (Post offices).
ChuySn phat (Couriers)
Ngucri chuyen cha trong ngo
dan thi~t h~i .... Trong khi d6, theo each nhin cua truang phai trung hoa, rui ro la S\1' bfrt
tric co thS do luang duqc. Theo Allan Willett trong cu6n "Risk and Insurance" thi "rui
ro bfrt tric cv thS c6 lien quan d~n m(>t bi~n c6 khong mong dgi. M6i quan diSm hay
khai ni~m tren sir dvng nhfrng ngon tir khac nhau nhung dSu co diSm chung la dS c~p
(I

'

d~n m(}t hay IDQt chu6i S\1' ki~n rna no xay ra se t~O ra cac t6n thfrt ho~C dem l~i nhfrng


12

ca h()i. Trong ph~m vi nghien Clru cua dS tai, tic gia chi xet rui ro

aday nhu la cac bi~n

c6 c6 th~ gay anh huang x~u d~n qua trinh ho~t d()ng kinh doanh cua cac ngan hang
thuang

m~i,

lam giam

hi~u

qua

ho~t


1.2.3.1. Rid ro tac nghi¢p

Rui ro tic

nghi~p

la rui ro xay ra trong qua trinh thvc

hi~n nghi~p V\1·

Trong

phuang thuc chuysn tisn, phuang thuc nha thu, rui ro tic nghi~p phat sinh khi can b9
ngan hang khong thvc

hi~n

theo dung chi thi cua khach hang;

ho~c

do kinh

nghi~m,


13

ki~n thuc con non kern nen chua tu vftn, cimh bao cho khach hang nhiing nii ro c6 thS


kha nang thanh khoan t6t khi n6 c6 trong tay m()t lugng v6n kha dt,mg vai quy mo h
xufit trinh, khong dva vao vi~c kiem tra hang hoa. Ngan hang khong chiu trach nhi~m vS
tinh xac thvc cua cac ch(mg tir, khong chiu trach nhi~m vS s6 luqng va chfrt luqng hang
duqc giao. Do v~y, n~u c6 sv gia m~o trong vi~c xufit trinh ch(mg tir gia de nh~n duqc
thanh toan, thi trong truang hqp nay, nha nh~p khfru phai b6i hoan l~i s6 tiSn rna NHPH
thu tin dt,mg da tra cho nguai huang Iqi .

..


I

I

17

I
I

I

I

Nha nh~p khfiu g~p rui ro trong truang hQP nha xufrt khfiu xufrt trinh cac chi:mg tir
phil hQP v6i quy djnh cua L/C va

I

nh~n

dugc thanh toan


chiu chi phi luu kho thi phai thu xSp dS NHPH phat

hanh m9t bao lanh gl'ri hang tau dS nh~n hang, nha nh~p khfru phai chiu them chi phi
kh6ng nho tra cho ngan hang.
1.2.4.3. D6i wYi ngan himgpluit hanh:

NHPH phai thvc

hi~n

thanh toan cho nguai th\1 huang theo quy dinh clia LIC.

Trong truang hQP nha nh~p khfiu chu tam kh6ng hoan NHPH se g~p rui ro tin dl)llg.
Khi thanh toan L/C xac nh~, NHPH hay dugc yeu du chfrp nh~n thanh toan cho
nguai thl) huang rna chua nhin thly b9 chUn.g ru. Trong truang hQP nay, nSu kh6ng co SlJ
chfrp thu~ truac cua nguai nh~p khfru ve vi~c hoan tra, thi NHPH se g~p rui ro khi b9
chi:mg tir sai sot, nSu nha nh~p khfru

ru ch6i ngan hang se kh6ng truy hoan dugc tien ru

nha nh~p khfru. ve m~t nguyen tftc, NHPH co quyen truy doi ngan hang tra tien cho b9
chi:mg tU sai sot. Nhung nhu da noi atren, vi~c nay to ra mfrt thm gian va t6n kern.
NSu NHPH tra tien hay chfrp nh~ thanh toan hBi phiSu kY h~, rna kh6ng kiSm tra

kY lu5ng b9 chi:mg ru, dS b9 chi:mg ru co 16i, nha nh~p khfiu ru chBi thi NHPH kh6ng th~
doi tiSn nha nh~p khfru.