BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
................./................

BỘ NỘI VỤ
...../.....

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HOÀNG XUÂN THÁI

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN ĐÔ LƢƠNG, TỈNH NGHỆ AN

Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI, NĂM 2017


Công trình đƣợc hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học : PGS.TS. HOÀNG VĂN CHỨC

Phản biện 1: TS. Lê Thị Hƣờng
Học viện Hành chính Quốc gia

Phản biện 2: PGS.TS Hoàng Minh Đô
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

lý luận lẫn thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Một số công trình liên quan trực tiếp đến công tác quản lý
nhà nƣớc về hoạt động tôn giáo nhƣ: TS. Nguyễn Hữu Khiển
(2001), Quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo trong điều
kiện xây dựng Nhà nƣớc dân chủ, pháp quyền Việt Nam hiện nay,
NXB Công an nhân dân;PGS.TS. Nguyễn Đức Lữ (2008) Lý luận
về tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam, NXB Tôn giáo;
Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ công chức làm công tác quản lý
nhà nƣớc về tôn giáo trong giai đoạn hiện nay, Luận văn Thạc sỹ

1


Quản lý công.Nguyễn, Hữu Có (2003), Quản lý nhà nƣớc đối với
dòng tu của đạo công giáo ở Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ Quản lý
công.Lê, Tiến Bộ (2015), QLNN đối với hoạt động tôn giáo trên
địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn Thạc sỹ Quản lý công…
Các công trình nêu trên đã đề cập nhiều khía cạnh khác
nhau của vấn đề tôn giáo cả về lý luận lẫn thực tiễn. Song hầu hết
các công trình nghiên cứu trên chƣa toàn diện, mang tính chất
chung chung chƣa cụ thể và có thể nói là tƣơng đối giống nhau ở
các địa phƣơng, vùng miền. Hiện nay chƣa có công trình nghiên
cứu tôn giáo nào làm sáng tỏ lý luận và thực tiễn về quản lý nhà
nƣớc về hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện Đô Lƣơng, tỉnh
Nghệ An. Vì vậy, đề tài này hy vọng sẽ phần nào làm sáng tỏ vấn
đề quản lý nhà nƣớc về hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện Đô
Lƣơng, tỉnh Nghệ An
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích

5.1.Về phƣơng pháp luận
Luận văn nghiên cứu trên cơ sở phƣơng pháp luận duy vật
biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác-Lênin; tƣ tƣởng
Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về
tín ngƣỡng, tôn giáo và QLNN đối với các hoạt động tôn giáo thời
kỳ đổi mới.
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tieu và nhiệm vụ của đề tài, tác giả sử
dụng một số phƣơng pháp nghiên cứu cơ bản sau: Phƣơng pháp sƣu
tầm số liệu, tƣ liệu;Phƣơng pháp thực nghiệm;Phƣơng pháp phân
tích; Phƣơng pháp thống kê;Phƣơng pháp tổng hợp;Phƣơng pháp
chuyên gia.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

3


6.1.Về lý luận
Phân tích, tổng quan làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn quản
lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo. Vận dụng trong QLNN đối
với các hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện Đô Lƣơng, tỉnh Nghệ
An.
6.2. Về thực tiễn
Phân tích thực trạng hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện
Đô Lƣơng, tỉnh Nghệ An; Nghiên cứu, phân tích đánh giá thực
trạng quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo trên địa bàn
huyện Đô Lƣơng tỉnh Nghệ An; Phân tích phƣơng hƣớng và đề
xuất một số giải pháp QLNN nhằm tiếp tục hoàn thiện QLNN đối
với các hoạt động tôn giáo trên dịa bàn huyện Đô Lƣơng, tỉnh Nghệ
An thời gian tới; Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng

tôn giáo đều có một cái chung là thế giới bên kia khác với thế giới
hiện thực mà con người đang sống.
Hoạt động tín ngưỡng
Theo Pháp lệnh số: 21/2004/PL-UBTVQH11 của Ủy ban
Thƣờng vụ Quốc hội: Về tín ngƣỡng tôn giáo quy định: "Hoạt động
tín ngưỡng là hoạt động thể hiện sự tôn thờ tổ tiên; tưởng niệm và
tôn vinh những người có công với nước, với cộng đồng; thờ cúng
thần, thánh, biểu tượng có tính truyền thống và các hoạt động tín
ngưỡng dân gian khác tiêu biểu cho những giá trị tốt đẹp về lịch
sử, văn hóa, đạo đức xã hội"(Điều3).
1.1.2. Tôn giáo và hoạt động tôn giáo
Tôn giáo
Trong quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo, thì: Tôn
giáo là một tổ chức, đại diện cho một cộng đồng người có chung
một đức tin, theo một giáo lý hay một giáo chủ và có một kết cấu là
tổ chức giáo hội.

5


Hoạt động tôn giáo
Theo Pháp lệnh số: 21/2004/PL-UBTVQH11 của Ủy ban
Thƣờng vụ Quốc hội: Về tín ngƣỡng tôn giáo quy định: “Hoạt
động tôn giáo là việc truyền bá, thực hành giáo lý, giáo luật, lễ
nghi, quản lý tổ chức của tôn giáo” (Điều 3).
1.1.3. Mê tín, dị đoan
“Dƣới giác độ quản lý nhà nƣớc, “mê tín, dị đoan là khái
niệm kép dùng để chỉ một niềm tin mù quáng như: bói toán, lên
đồng, gọi hồn, những điểm lạ… và coi đó là những hiện tượng xã
hội tiêu cực, khác với các chuẩn mực xã hội; là những gì trái với

- Nhà nước và tổ chức xã hội: Tổ chức xã hội có vai trò
quan trọng tùy thuộc vào quy mô, tính chất của tổ chức đó. Quan
trọng nhất: Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông
dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện chức năng nhiệm vụ
khác nhau dƣới sự lãnh đạo của đảng. Chúng có vai trò khác nhau
trong đời sống chính trị. Nhà nƣớc và tổ chức xã hội có quan hệ
chặt chẽ theo nguyên tắc hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau.
Nhà nước và chính trị: Chính trị với tƣ cách hiện tƣợng phổ
biến xác định quan hệ giai cấp, tƣơng quan lực lƣợng giai cấp, là sự
biểu hiện tập trung của kinh tế trong xã hội có giai cấp. Trong xã
hội, nó là sợi dây liên kết giữa nhà nƣớc với cơ sở hạ tầng kinh tế
với các bộ phận khác trong kiến trúc thƣợng tầng.
Nhà nước và pháp luật: Pháp luật là công cụ để nhà nƣớc
duy trì sự thống trị, thực hiện chức năng, nhiệm vụ.
Quyền lực của nhà nƣớc dựa trên cơ sở pháp luật, đƣợc
thực hiện thông qua pháp luật và bị hạn chế bởi pháp luật.
1.2.2. Ảnh hƣởng của tín ngƣỡng, tôn giáo trong phát
triển kinh tế-xã hội
Ảnh hưởng tích cực
Tín ngƣỡng - tôn giáo là động lực góp phần thúc đẩy phát
triển các nhu cầu khác, trong đó có phát triển kinh tế - xã hội.

7


Đao đức tôn giáo góp phần tạo niềm tin và tâm lý cho xã
hội nói chung và tín đồ tôn giáo nói riêng để ổn định và phát triển
kinh tế - xã hội.
Tín ngƣỡng, tôn giáo giúp con ngƣời đoàn kết, gắn bó, chia
sẻ và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, trong xây dựng kinh tế, xã

gồm các cơ quan nhà nƣớc thuộc hệ thống hành pháp gồm: Chính
phủ,UBND các cấp ngoài ra có các cơ quan nhà nƣớc, tổ chức, cá
nhân đƣợc nhà nƣớc trao quyền quản lý nhƣ Bộ Công an, Bộ Xây
dựng, Bộ Tài nguyên và môi trƣờng, Ban Tôn giáo Chính phủ...
Đối tượng quản lý
- Tín đồ tôn giáo
- Nhà tu hành, chức sắc, chức việc tôn giáo
- Nơi thờ tự
- Đồ dùng việc đạo.
- Các cơ sở vật chất khác
- Sinh hoạt tôn giáo
1.3.2. Nội dung quản lý
- Xây dựng chiến lược, kế hoạch quản lý đối với hoạt động
tôn giáo
- Xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách đối
với hoạt động tôn giáo
- Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực quản lý nhà nước đối
với hoạt động tôn giáo
- Phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong công tác quản
lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo
- Thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm liên quan đến
hoạt động tôn giáo
- Xét duyệt một số việc thuộc hành chính đạo
- Đấu tranh chống lợi dụng tôn giáo
1.3.3.Phƣơng thức quản lý
- Quản lý bằng công cụ pháp luật, chính sách
- Quản lý bằng tuyên truyền, giáo dục

9


xuyên phải hứng chịu những tác động khắc nghiệt của thiên nhiên
nhƣ bão, lụt, hạn hán
2.1.2. Về phát triển kinh tế
Kinh tế phát triển tích cực, năm 1985 tổng sản lƣợng lƣơng
thực đạt 54 ngàn tấn thì năm 2015 là 92 ngàn tấn (có năm đạt 110
ngàn tấn). Tổng đàn lợn năm 1985 là 43 ngàn con, năm 2010 là
98,4 ngàn con, năm 2015 là 115 ngàn con. Đàn trâu, bò từ 22 ngàn
con lên hơn 46 ngàn con (1985-2015).Tốc độ tăng trƣởng kinh tế
năm 2015 là 8.9% (có năm đạt gần 19%). Tổng giá trị sản xuất
1995 là 350 tỷ đồng đến năm 2010 là 3.565,09 tỷ đồng, năm 2015
là 5.760,61 tỷ đồng. Sản phẩm đầu ngƣời năm 1995 đạt 1,8 triệu
đồng đến năm 2010 đạt: 19.210.000 đồng và năm 2015 là
19.630.000 đồng.
2.1.3. Về xã hội

11


Cƣ dân Đô Lƣơng hình thành từ lâu đời và phát triển ngày
càng đông đúc, đến cuối năm 2016 có hơn 21 vạn ngƣời. Từ xa xƣa
Đô Lƣơng đã nổi tiếng là đất hiếu học, nhân dân luôn coi trọng việc
học hành, khoa cử.Đã có nhiều ngƣời, nhiều làng, nhiều dòng họ
nổi tiếng về sự đỗ đạt và có nhiều đóng góp quan trọng cho đất
nƣớc, làm rạng danh cho quê hƣơng.
2.2. HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN ĐÔ LƢƠNG
2.2.1. Công giáo
Toàn huyện có 14/33 xã thị có đồng bào theo đạo Công
giáo, phân bổ 62 xóm, có 1764 hộ, số khẩu 8065 khẩu chiếm 4,2%
dân số toàn huyện (2015).

hành chính đạo, kiểm tra, ra soát đất đai, kế hoạch thăm hỏi, chúc
mừng… Bên cạnh đó, dựa trên kế hoạch công tác của Ban Tôn giáo
– Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An, UBND huyện Đô Lƣơng đã chủ động,
chỉ đạo các xã, thị trận phối hợp thực hiện nghiêm túc các kế hoạch
đã đề ra.
- Xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách đối
với hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện Đô Lương
Hiện nay hệ thống văn bản pháp luật về quản lý hoạt động
tôn giáo ở huyện Đô Lƣơng gồm có:
- Những văn bản áp dụng chung trên lãnh thổ Việt
Nam:Hiến pháp 2013;Pháp lệnh tín ngƣỡng, tôn giáo – Pháp lệnh
số: 21/2004/PL-UBTVQH11 ngày 18/6/2004;Nghị định số:
22/2005/NĐ-CP ngày 01/3/2005 của Chính phủ hƣớng dẫn thi hành
một số điều của Pháp lệnh tín ngƣỡng, tôn giáo;Chỉ thị số:
01/2005/CT-TTg ngày 04/02/2005 về một số công tác đối với Tin
lành;Nghị định số: 92/2012/NĐ-CP ngày 08/11/2012 của Chính
phủ Quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh tín ngƣỡng,
tôn giáo (Thay thế Nghị định số: 22/2005/NĐ-CP ngày 01/3/2005);

13


- Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực quản lý nhà nước đối
với hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện Đô Lương
Phòng Nội vụ huyện Đô Lƣơng hiện nay có 08 biên chế
trong đó có 01 Phó trƣởng phòng và 01 chuyên viên phụ trách
mảng tôn giáo.Bên cạnh đó UBND huyện còn tham mƣu Huyện ủy
thành lập Ban chỉ đạo công tác tôn giáo trên địa bàn huyện gồm có
14 thành viên do Chủ tịch UBND huyện làm Trƣởng ban.
- Phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong quản lý nhà

885/UBND.NV ngày 11/9/2014 của UBND huyện Đô Lƣơng về
việc khảo sát đánh giá việc thực hiện Nghị định số: 92/2012/NĐCP tại các cơ sở thờ tự tôn giáo, tín ngƣỡng nguồn gốc Phật giáo,
ngày 19/9/2014, UBND huyện Đô Lƣơng ban hành quyết định số:
1968/QĐ-UBND về việc Thành lập Đoàn khảo sát, đánh giá việc
thực hiện Nghị định số: 92/2012/NĐ-CP;
2.4. ĐÁNH GIÁ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔ
LƢƠNG
2.4.1. Kết quả đạt đƣợc
- Hoạt động tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng
và pháp luật, chính sách của Nhà nước
Trong 05 năm, UBND huyện đã tổ chức 21 đợt tập huấn về
công tác quản lý Nhà nƣớc về tôn giáo số lƣợt ngƣời tham gia là:
720 lƣợt ngƣời trong đó trƣờng nghiệp vụ tôn giáo Chính phủ mở
tham gia 07 ngƣời, Ban tôn giáo - Sở Nội vụ tổ chức tại tỉnh 08 đợt
50 lƣợt ngƣời tham gia, chủ yếu là cán bộ chủ chốt cấp huyện và cơ
sở xã, thị trấn công chức chuyên môn và các tổ chức đoàn thể; các
chức việc và cán bộ cốt cán tôn giáo.
- Hoạt động tuyên truyền, vận động tín đồ, chức sắc, chức
việc tôn giáo
Thông qua hoạt động của Ban đoàn kết công giáo, trong
năm BCĐ tôn giáo huyện đã tổ chức hơn 60 cuộc gặp gỡ với các
Linh mục, HĐMV- BHG - Dòng tu qua đó nhằm thăm hỏi động

15


viên, đồng thời để nắm bắt tâm tƣ, nguyện vọng của tín đồ tôn giáo,
tiếp tục tuyên truyền thuyết phục và giải quyết một số vụ việc có
liên quan đến hoạt động tôn giáo trái phép, để họ chấp hành tốt các

hợp tác lẫn nhau, hoặc còn đùn đẩy trách nhiệm cho cấp trên.
- Về phía các chức sắc, chức việc tôn giáo
Một số Linh mục lợi dụng vào các buổi hành lễ tại nhà thờ
đã có thái độ kỳ thị, phân biệt những ngƣời giáo dân tích cực là đội
ngũ cán bộ cốt cán, Đảng viên vùng giáo, nhằm ngăn cản họ không
đƣợc tham gia các hoạt động tổ chức chính trị xã hội.
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
Nguyên nhân khách quan
Tình hình họat động tôn giáo nhất là đạo Công giáo còn có
nhiều vấn đề phức tạp, sự tác động, ảnh hƣởng từ bên ngoài vào
các chức sắc, tín đồ. Một số chức sắc có thái độ chính trị xấu lợi
dụng thần quyền, giáo quyền để kích động, lợi dụng tín đồ chống
đối, hoạt động vi phạm và cố tình không chấp hành pháp luật.
Nguyên nhân chủ quan:
Trong một số trƣờng hợp, nhất là giải quyết các nhu cầu
hoạt động, vụ việc phức tạp, sự hƣớng dẫn, chỉ đạo của một số
Phòng, Ban, Ngành có liên quan chƣa tập trung, thiếu sự khách
quan, thiếu kịp thời phƣơng pháp, biện pháp chƣa phù hợp, có nơi
chƣa nhận thức đầy đủ tính chất phức tạp của tôn giáo nên nóng vội
trong xử lí, để sơ hở cho phần tử xấu lợi dụng.

17


Chƣơng 3
PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN ĐÔ LƢƠNG, TỈNH NGHỆ AN
3.1. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU CÔNG TÁC TÔN
GIÁO

nới cơ sở thờ tự, xây dựng nhà thờ, nhà nguyện trái pháp luật diễn
ra ở nhiều địa phƣơng.
- Vấn đề mâu thuẫn nội bộ ở một số tổ chức tôn giáo.
- Hoạt động phức tạp của các tôn giáo trong vùng đồng
bào dân tộc thiểu số.
-Hoạt động chống đối chính quyền của các phần tử phản
động trong các tôn giáo.
- Các hiện tƣợng tín ngƣỡng, tôn giáo mới, đạo lạ và tà
đạo.
3.2.2. Xu hƣớng hoạt động tôn giáo trên địa bàn huyện
Đô Lƣơng, tỉnh Nghệ An hiện nay
Tình hình kinh tế, xã hội, tôn giáo trên thế giới tiếp tục có
nhiều diễn biến phức tạp. Các thế lực thù địch trong và ngoài
nƣớc vẫn tình cách chống phá cách mạng. Các thế lực thù địch
thực hiện chiến lƣợc “diễn biến hòa bình” bằng nhiều thủ đoạn.
Dự báo trong thời gian tới, trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói
chung và huyện Đô Lƣơng nói riêng, hoạt động tôn giáo sẽ có
nhiều diễn biến phức tạp, các loại tôn giáo mới, tôn giáo lớn có xu
hƣớng phát triển mạnh trên địa bàn.

19


3.3. GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔ
LƢƠNG
- Xây dựng, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp
luật, chính sách trong quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo
trên địa bàn huyện Đô Lƣơng
- Kiện toàn tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức làm công

để có hiệu quả hơn.
Với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Nghệ An
Tỉnh ủy, HĐND tỉnh cần có kế hoạch thƣờng xuyên, định
kỳ giám sát trong QLNN đối với hoạt động tôn giáo trên địa bàn
huyện.
UBND tỉnh cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các
huyện, thị xã trong quản lý nhà nƣớc.
UBND tỉnh chỉ đạo các Sở nhƣ: Nội vụ, Tài nguyên –
Môi trƣờng, Xây dựng, Văn hóa – Thông tin – Thể thao – Du lịch,
Công an tỉnh hỗ trợ các huyện, thị xã trong QLNN đối với hoạt
động tôn giáo.
Ban Tôn giáo Sở Nội vụ phối hợp UBND huyện, thị xã
mở các lớp thức phổ biến chủ trƣơng đƣờng lối của Đảng, pháp
luật chính sách Nhà nƣớc vè tôn giáo; bồi dƣỡng kiến chuyên
môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức làm công tác tôn giáo
của cơ quan cấp huyện, cơ sở xã, thị trấn và các ban, ngành liên
quan.
UBND tỉnh, Sở Tài chính, Sở Nội vụ cần có kế hoạch
xây dựng chế độ chính sách, chế độ đãi ngộ đối với cán bộ,

21


công chức làm công tác tôn giáo, đặc biệt là cán bộ cơ sở, cán
bộ cốt cán.
Sở Tài nguyên – Môi trƣờng, Sở Công thƣơng đẩy mạnh
việc rà soát, quy hoạch đất đai để giúp UBND huyện, thị xã cấp
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở thờ tự tôn giáo.

KẾT LUẬN

tôn giáo cùng với kết quả nghiên cứu, phân tích thực trạng,
những dự báo xu hƣớng hoạt động của các tôn giáo trên đị bàn
huyện, tác giả đã mạnh dạn đề xuất một số giải pháp mang tính
định hƣớng nhằm hoàn thiện QLNN đối với hoạt động tôn giáo
trên địa bàn huyện Đô Lƣơng.
QLNN đối với hoạt động tôn giáo thời gian qua trên địa
bàn huyện Đô Lƣơng đã đạt đƣợc những kết quả nhất định.Có
đƣợc kết quả đó là do cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp, mặt
trận, các đoàn thể đã nhận thức đúng tầm quan trọng của QLNN
đối với hoạt động tôn giáo; nắm vững quan điểm, chủ trƣơng,
đƣờng lối của Đảng, Pháp luật chính sách của Nhà nƣớc đối với
hoạt động tôn giáo.
Chính quyền các cấp đã có sự quan tâm, thực hiện có
hiệu quả các chƣơng trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là
những vùng còn khó khăn, vùng có đông đồng bào theo tôn giáo;
mặt trận, các đoàn thể, tổ chức xã hội đã có những thay đổi trong
công tác hoạt động: thay đổi nội dung, phƣơng thức tuyên
truyền, phát động các phong trào thi đua, phát triển kinh tế…Bên
cạnh đó là sự quan tâm của cấp ủy Đảng và chính quyền tỉnh

23