BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN VĂN CHUYÊN

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG GIẢI QUYẾT KHIÊU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI
– TỪ THỰC TIỄN HUYỆN ĐÔNG SƠN, TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính
Mã số: 60380102

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - 2016


Công trình đƣợc hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN MINH SẢN

Phản biện 1: ................................................................................
Phản biện 2: ................................................................................

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành
chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp............ Nhà........Hội trƣờng bảo vệ luận văn thạc sĩ,
Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 77 – Đường Nguyễn Chí Thanh – Quận Đống Đa – TP Hà Nội

chồng chéo; trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý đất đai và giải quyết khiếu
nại về đất đai chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ. Hiện tượng lãng phí đất đai, giao cấp, cho
thuê đất đai không đúng thẩm quyền; công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm pháp luật đất đai
và giải quyết khiếu nại về đất đai chưa được quan tâm kịp thời, còn phổ biến nhiều biểu hiện tiêu
cực.
Hệ lụy của tình trạng trên là tình hình khiếu nại về đất đai có chiều hướng gia tăng cả về
số lượng, quy mô và mức độ, phức tạp về tính chất. Điều này trở thành vấn đề hết sức bức xúc xã
hội gây ảnh hưởng không nhỏ đến an ninh, chính trị, trật tự và ổn định xã hội ở một số địa
phương trong cả nước; có nơi đã trở thành điểm nóng xã hội, thậm chí đã có dấu hiệu chuyển
sang điểm nóng chính trị- xã hội. Vấn đề cơ bản hiện nay là phải hoàn thiện các quy định pháp luật về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai; khắc phục những điểm bất hợp lý, những bất cập về cơ chế,
thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết các khiếu nại khiến cho việc áp dụng các quy định pháp luật vào
thực tế gặp những khó khăn, vướng mắc. Nâng cao hiệu quả của việc giải quyết khiếu nại bằng các giải
pháp hữu hiệu. Thực tiễn cho thấy, không ít trường hợp làm cho vụ việc trở nên gay gắt, kéo dài là do
việc áp dụng pháp luật chưa đúng. Điều này không những chưa bảo đảm tính đúng đắn, nghiêm minh
của pháp luật mà còn chưa bảo vệ được quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân. Áp dụng pháp luật
trong giải quyết khiếu nại về đất đai không chỉ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân mà còn giữ
vững lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, tạo sự động thuận giữa Đảng, Nhà nước và nhân
dân trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay.


Đông Sơn là một huyện nằm ở phía Tây Thành Phố Thanh Hóa, có tổng diện tích tự
nhiên gần 8.240,62 ha, dân số trên 77.730 người, có 16 đơn vị hành chính (15 xã, 1 thị trấn), có vị
trí địa lý thuận lợi, có quốc lộ 45 và 47 đi qua trên địa bàn huyện, có nhiều doanh nghiệp trong
nước và liên doanh với người nước ngoài đầu tư phát triển, thu hút hàng vạn lao động của địa
phương và các địa phương khác vào làm việc, nhưng cũng như nhiều địa phương khác trong cả
nước, cùng với việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa xây dựng và phát triển thành phố,việc
sát nhập một số xã ở huyện Đông Sơn về Thành Phố Thanh Hóa, mà mở rộng, mới các quốc lộ dẫn
dấn tình hình khiếu nại về đất đai ở huyện Đông Sơn những năm gần đây có những diễn biến phức
tạp. Diện tích đất bị thu hồi lớn đã ảnh hưởng đến tâm tư, tình cảm, tâm lý, thói quen truyền thống

Tạp chí Quản lý nhà nước và các tạp chí chuyên ngành khác.


3

Tình hình nghiên cứu trên đây cho thấy, các công trình khoa học, đề tài nghiên cứu, sách
chuyên khảo, bài báo trong chừng mực nhất định đã góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và
thực tiễn quan trọng trong áp dụng pháp luật giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính
nhà nước.
Tuy vậy, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và chuyên
biệt tới áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân cấp huyện. Có
thể nói, đây là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu một cách toàn diện và chuyên biệt về “Áp
dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai - Từ thực tiến huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh
Hóa” dưới góc độ khoa học Quản lý công. Với kết quả nghiên cứu, tác giả luận văn hy vọng sẽ góp
phần khắc phục những bất cập nêu trên.
3. Mục đích và nhiệm vụ cầu luận văn
- Mục đích luận văn:
Luận văn hướng tới việc đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng
pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh
Hóa.
- Nhiệm vụ luận văn: Để thực hiện mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, xây dựng cơ sở lý luận áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai
của Ủy ban nhân dân cấp huyện.
Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về
đất đai ở huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, chỉ ra những kết quả đạt được; những hạn chế, yếu
kém và nguyên nhân những hạn chế, yếu kém trong áp dụng pháp luật giải quyết khiếu nại về đất
đai ở huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa.
T h ứ b a , đề xuất quan điểm và giải pháp cơ bản n h ằ m n â n g c a o h i ệ u q u ả áp
dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của huyện Đông Sơn Tỉnh Thanh Hóa.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đưa ra khái niệm áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai; chỉ ra được
các đặc điểm áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai; các giai đoạn áp dụng pháp
luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai.
- Chỉ ra ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân của thực trạng áp dụng pháp luật trong giải quyết
khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân huyện Đông Sơn, Tình Thanh Hóa.
- Đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về
đất đai của Uỷ ban nhân Uỷ ban nhân dân huyện Đông Sơn, Tỉnh Thanh Hóa.
Luận văn có ý nghĩa góp phần làm phong phú thêm lý luận về áp dụng pháp luật trong lĩnh
vực cụ thể. Đồng thời luận văn cũng có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu
hay phục vụ cho công tác giảng dạy ở các trường như: Trung cấp chính trị; quản lý nhà nước của tỉnh
tổ chức. Đây cũng là tài liệu có giá trị nâng cao lý luận và nghiệp vụ đối với cán bộ làm công tác thực
tiễn.
6.1. Ý nghĩa lý luận:
Luận văn là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu áp dụng pháp luật trong giải
quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Luận văn
nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận thông qua việc: Xây dựng khái niệm áp dụng pháp luật
trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân cấp huyện; xác định hình thức, vai trò
và thẩm quyền áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân cấp
huyện; từ phân tích các giai đoạn áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai, luận văn
đã chỉ rõ những yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của
Ủy ban nhân dân cấp huyện. Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là những bổ sung quan trọng hệ
thống lý thuyết quản lý công nói chung và áp dụng pháp luật áp dụng pháp luật trong giải quyết
khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân cấp huyện nói riêng.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn:
Luận văn có ý nghĩa góp phần làm phong phú thêm lý luận về áp dụng pháp luật trong lĩnh
vực cụ thể. Đồng thời luận văn cũng có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu
hay phục vụ cho công tác giảng dạy ở các trường như: Trung cấp chính trị; quản lý nhà nước của tỉnh
tổ chức. Đây cũng là tài liệu có giá trị nâng cao lý luận và nghiệp vụ đối với cán bộ làm công tác thực
tiễn.


Trên cơ sở khái niệm áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai ngoài những
đặc điểm chung của áp dụng pháp luật, áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai
của Uỷ ban nhân dân cấp huyện còn có những đặc thù riêng.
Thứ nhất, Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai là hoạt động mang tính
quyền lực nhà nước, thể hiện: Hoạt động áp dụng pháp luật do cơ quan nhà nước tiến hành.
Thứ hai, Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân cấp
huyện là hoạt động phải tuân theo những hình thức và thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định.
Thứ ba, Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai là hoạt động mang tính cá
biệt, cụ thể. Tính cụ thể và cá biệt thể hiện ở chỗ việc áp dụng này được thực hiện và có hiệu lực với
từng chủ thể, từng tình huống cụ thể và chỉ có giá trị pháp lý đối với chủ thể xác định được nêu trong
văn bản áp dụng, với các chủ thể khác nó không làm nảy sinh các quyền và nghĩa vụ pháp lý.
Bốn là, áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân cấp
huyện đòi hỏi tính sáng tạo. Bởi vì đó là quá trình vận dụng cái chung (các quy phạm pháp luật) để
giải quyết các việc riêng lẻ, cụ thể. Điều này đòi hỏi người có thẩm quyền áp dụng pháp luật phải
vận dụng cái chung phù hợp với cái riêng rất phong phú, đa dạng và phức tạp.
Thực tiễn cho thấy, quản lý hành chính nhà nước về đất đai vốn đã phức tạp nhưng càng
khó khăn phức tạp hơn khi tham gia giải quyết khiếu nại về đất đai. Do đó đòi hỏi cơ quan có chức
năng, thẩm quyền; người có chức năng, thẩm quyền trong quá trình áp dụng pháp luật giải quyết khiếu
nại về đất đai phải am hiểu sâu, rộng không chỉ pháp luật hiện hành mà còn phải nắm vững các chủ
trương, quan điểm, những chính sách, quy định của pháp luật về đất đai qua các giai đoạn, thời kỳ của
Đảng và Nhà nước ta.
1.1.3. Hình thức Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai
Hình thức thể hiện chính thức chủ yếu của hoạt động áp dụng pháp luật là văn bản áp
dụng pháp pháp luật. với tính cách là một mặt xích của cơ chế điều chỉnh pháp luật văn bản áp
dụng có các hình thức sau:
Văn bản áp dụng pháp luật do cơ quan ( nhà chức trác, tổ chức) có thẩm quyền áp dụng
pháp luật ban hành và được bảo đảm thực hiện bằng cưỡng chế nhà nước.
Văn bản áp dụng pháp luật có tính chất cá biệt mỗi lần đối với cá nhân, tổ chức cụ thể
trong những trường hợp xác định.


động quản lý Nhà nước.
Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai có vai trò quan trọng trong việc
bảo đảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, củng cố mối quan hệ, lòng tin giữa nhân dân với
Đảng và Nhà nước
Khiếu nại và áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai là phương thức cơ
bản để người sử dụng đất thực hiện quyền làm chủ, đồng thời giúp nhà nước kiểm tra, giám sát và
thực hiện tốt hơn trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người
sử dụng đất.
Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai có vai trò quan trọng trong việc
tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Khiếu nại và áp dụng pháp luật giải quyết khiếu nại về đất đai là một trong nhiều phương
thức nhằm đảm bảo các quyết định, hành vi hành chính phải được ban hành đúng quy định của pháp
luật về trình tự, thủ tục, thẩm quyền và nội dung, không xâm hại đến các quyền và lợi ích hợp
pháp của cơ quan, tổ chức, công dân. Thông qua việc thực hiện quyền khiếu nại và áp dụng pháp


luật trong giải quyết khiếu nại các quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, công dân đã bị
xâm phạm sẽ được khôi phục.
1.2. ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI
CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN
1.2.1. Khái niệm áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban
nhân dân cấp huyện
Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân cấp
Huyện là hoạt động mang tính tổ chức và tính quyền lực nhà nước. Đó là việc nhà chức trách
có thẩm quyền căn cứ vào quy định của pháp luật để ra một quyết định hành chính (quyết định cá
biệt) mà hậu quả pháp lý và giá trị hiệu lực của quyết định đó sẽ làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm
dứt một quan hệ pháp luật về đất đai.
Hay nói cụ thể hơn áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban
nhân dân cấp huyện là việc người có chức trách thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân cấp huyện bằng
quyền hạn của mình, căn cứ vào quy định của pháp luật ban hành một quyết định hành chính giải

9

khẳng định tính nhất quán xuyên suốt về chính sách đất đai trong chiến lược xây dựng và phát triển
đất nước của Đảng đã được thể chế hoá vào Hiến pháp và pháp luật là những nhân tố luôn hậu thuẫn
tích cực, đảm bảo hiệu quả cao cho hoạt động áp dụng pháp luật, trong đó có công tác giải quyết
khiếu nại về đất đai ở các cơ quan nhà nước ở địa phương.
1.3.3. Yếu tố kinh tế- xã hội
Theo học thuyết Mác về hình thái kinh tế xã hội, trong mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở
hạ tầng và kiến trúc thượng tầng thì cơ sở hạ tầng giữ vai trò quyết định. Do vậy, trong mối quan hệ
giữa các điều kiện kinh tế xã hội với pháp luật thì pháp luật ra đời, tồn tại và phát triển phải dựa trên
nền tảng của kinh tế- xã hội và phản ánh trình độ phát triển của kinh tế- xã hội.
Nước ta là một nước đang phát triển, trình độ kinh tế xã hội ở mỗi vùng miền là khác
nhau, do đó nó cũng ảnh hưởng nhất định đến việc thực hiện pháp luật ở nước ta. Kinh tế có phát
triển, đời sống vật chất được nâng cao thì pháp luật mới có điều kiện và khả năng được thực hiện.
Điều kiện văn hóa xã hội, giáo dục không ngừng phát triển, mở rộng làm chuyển biến đáng kể trình
độ dân trí, cách nghĩ và tầm nhìn của người dân Việt Nam không ngừng được cải thiện, đặc biệt là
tư duy pháp lý.
1.3.4. Yếu tố thể chế quản lý
Trong đời sống xã hội, pháp luật là một trong nhiều phương thức thể chế hoá đường lối,
chính sách của Đảng, đồng thời là phương tiện để nhà nước quản lý kinh tế, xã hội và phát huy
quyền làm chủ của nhân dân. Thông qua các quy định của pháp luật, các quan hệ xã hội được nhà
nước điều chỉnh theo những mục tiêu đã định.
Đối với nhà nước ta, pháp luật có vai trò quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện
bộ máy nhà nước, bảo đảm việc thực hiện có hiệu quả chức năng tổ chức và quản lý kinh tế,
xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã
hội…Mặc dù pháp luật điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, song nó luôn có xu hướng phát triển
chậm hơn so với sự phát triển của các quan hệ kinh tế- xã hội. Chính vì vậy, quá trình phát triển
kinh tế của nhà nước ta luôn có những điều chỉnh về pháp luật, bảo đảm pháp luật là điều kiện
quyết định thúc đẩy phát triển nền kinh tế đất nước.
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1

kế hoạch, bằng 103,2% so với năm 2012.
Tổng diện tích lúa cả năm 6.869,83ha, đạt 98,14% kế hoạch, bằng 95,59% so với năm
2014, năng suất bình quân đạt 61,81 tạ/ha; rau các loại 2.325,72 ha, đạt 101,1% kế hoạch, bằng
96,58% so với năm 2014; hoa, cây cảnh 241,84ha, đạt 100,8% kế hoạch, tăng 0,7% so với năm
2014. Chăn nuôi phát triển ổn định theo phương thức công nghiệp, quy mô gia trại, trang trại, hiệu
quả kinh tế cao. Tổng diện tích nuôi trồng thuỷ sản 303,86ha, sản lượng thu hoạch 915 tấn, tăng
1,7% so với năm 2014.
Dân số và chất lượng nguồn nhân lực
Dân số huyện Đông Sơn (theo điều tra dân số ngày 1/4/2015) có 182.246 người; trong đó
nhìn chung là dân số trẻ. Tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên giảm còn 0,94%. Người dân huyện Đông
Sơn có truyền thống yêu nước, lao động cần cù, hiếu học. Số người trong độ tuổi lao động trẻ


11

chiếm 65%. Chất lượng nguồn nhân lực ngày càng được nâng cao rõ rệt, tỷ lệ người lao động có
tay nghề, trình độ cao ngày càng tăng.
Tóm lại, từ những điều kiện, đặc điểm nêu trên thấy rằng huyện Đông Sơn có nhiều thuận
lợi nhưng cũng nhiều khó khăn cho việc phát triển kinh tế - xã hội và ít nhiều ảnh hưởng tới công
tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện. Quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại
hóa, qúa trình đô thị hóa, xây dựng kết cấu hạ tầng ngày càng mở rộng làm cho đất đai sản xuất bị
thu hẹp. Đối với các hộ nông dân, đất đai không chỉ là tài sản đặc biệt, tư liệu sản xuất chủ yếu nhất
để đảm bảo đời sống, mà còn gắn liền với tình cảm thiêng liêng của gia đình, dòng họ nhiều đời,
nhiều thế hệ; nay phải di dời sang nơi ở mới làm cho đời sống, việc làm, tâm lý xáo trộn lớn, gây
khiếu kiện.
2.1.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai ở huyện Đông Sơn, Tỉnh Thanh hóa.
Hiện trạng sử dụng đất đai
Đất nông nghiệp với diện tích là 5.100,23 ha, chiếm 61,89% tổng diện tích tự nhiên.
Trong nhóm đất nông nghiệp tập trung chủ yếu là đất lúa 4.655,42 ha chiếm 91,28% đất nông
nghiệp; đất trồng cây hàng năm còn lại 78,07 chiếm 1,53% đất nông nghiệp; đất trồng cây lâu năm

sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ 32,41 ha; đất nghĩa trang nghĩa địa 0,05 ha; đất phát triển hạ tầng
4,20 ha và đất ở tại nông thôn 0,97 ha.
Tình hình quản lý đất đai ở huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
Việc quản lý, sử dụng đất đai được chính quyền huyện Đông Sơn quan tâm chỉ đạo sát
sao, chặt chẽ từ lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, xác định, quản lý địa giới hành chính, hồ sơ
địa chính, đăng ký thống kê, chỉnh lý biến động đất đai đến công tác giao đất, thu hồi đất, cấp giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất, thanh tra, giải quyết đơn thư liên quan đến đất đai bồi thường giải
phóng mặt bằng.
Thực tế cho thấy, việc thu hồi đất đai do cơ quan nhà nước các cấp sử dụng lãng phí, các
doanh nghiệp nhà nước lãng phí hoặc sử dụng không đúng mục đích chưa được đề cập một cách
đầy đủ, kiên quyết và chưa có chế tài hiệu quả. Cho đến nay việc thu hồi đất là lý do phổ biến và
quan trọng nhất dẫn đến khiếu nại và khiếu nại đông người mà cơ quan chính quyền các cấp, kể cả
cấp trung ương vẫn không giải quyết ổn thỏa được. Nguyên nhân chủ yếu vì thu hồi đất đai thực
chất là cưỡng ép thu hồi, là trưng thu, trưng mua theo những quy hoạch, kế hoạch tùy tiện, vô
nguyên tắc của cấp chính quyền liên quan. Việc cấp đất cho các dự án khu dân cư không vì quốc kế
dân sinh mà chạy theo nhu cầu, lợi nhuận của chủ dự án… diến ra tràn lan. Tình hình đó làm cho
dân mất lòng tin nghiêm trọng. Từ đó có sự biến biến động gia tăng các vụ khiếu nại, tính chất
khiếu nại, phạm vi khiếu nại…
2.2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI Ở
HUYỆN ĐÔNG SƠN, TỈNH THANH HÓA
2.2.1. Thực trạng thẩm quyền áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai ở
huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
Biểu 2.2: Số liệu thống kê đơn thư khiếu nại về đất đai ở huyện
Đông Sơn từ năm 2011 đến 2015
Năm

Tổng số khiếu nại
trên địa bàn huyện

Khiếu


2014

143

102

71%

2015

143

112

75%

698

548

Cộng

78,5
%

(Nguồn:Báo cáo số152/BC-UBND ngày 5/12/2015 của UBND huyện Đông Sơn về kết
quả hoạt động 5 năm công tác thanh tra giải quyết khiếu nại tố cáo từ năm 2010-2015 ).
Nội dung khiếu nại về đất đai


Văn bản pháp luật trong lĩnh vực đất đai thiếu ổn định, thay đổi thường xuyên và thiếu đồng
bộ. Quy định về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai còn nhiều điểm không thống nhất với Luật
Khiếu nại.
Thứ hai, nguyên nhân chủ quan
Trách nhiệm của người đứng đầu một số cơ quan, đơn vị còn nhiều yếu kém trong công
tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại; còn có biểu hiện ngại va chạm, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm
cho cơ quan cấp trên; nhiều vụ việc giải quyết chưa kịp thời, xem xét giải quyết còn cứng nhắc,
chưa thấu tình đạt lý.
2.2.2. Thực trạng các giai đoạn áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai
ở huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
Tình hình giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính ở huyện Đông Sơn, Tỉnh
Thanh Hóa trong những năm qua như sau:
Về công tác tiếp dân, nhận đơn thư


Thực hiện Luật Khiếu nại, Luật tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành, công tác tiếp
dân đã được các ngành quan tâm và đẩy mạnh. Cơ sở và điều kiện vật chất được bố trí đầy đủ, đảm
bảo về trang thiết bị và điều kiện làm việc. Các cơ quan nhà nước thường xuyên bố trí các cán bộ
để thực hiện nhiệm vụ tiếp dân, duy trì hoạt động tiếp dân. Đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân
được chú ý và tăng cường cả về chất lượng và số lượng.
Qua công tác tiếp công dân các cấp, các ngành đã thực hiện tốt việc giải thích pháp luật,
hướng dẫn công dân về quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại; qua đó tuyên truyền pháp luật về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại, chính sách pháp luật của nhà nước, chủ trương của huyện để
người dân hiểu và thực hiện. Lãnh đạo chủ chốt của huyện và các ngành đã bố trí thời gian tiếp
công dân, cho ý kiến, chỉ đạo giải quyết, hướng dẫn người khiếu nại thực hiện đúng thẩm quyền và
trình tự thủ tục.
Công tác tiếp dân tuy có nhiều kết quả song chính quyền các địa phương và bộ phận tiếp
dân của huyện còn mang nặng tính hình thức, hiệu quả chưa cao, chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ
làm công tác tiếp dân còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng của người dân. Thủ
trưởng một số cơ quan, đơn vị thuộc huyện, Chủ tịch UBND các xã, thị trấn chưa quan tâm đúng

2014 có 17 quyết định.
Về cơ bản các quyết định hành chính ban hành đều hợp pháp. Tuy nhiên trong quá trình
áp dụng Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn luật vào thực tiễn, vẫn còn một số quyết định hành
chính được ban hành chưa đúng trình tự, thủ tục dẫn đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân
như: quyết định thu hồi đất, một số quyết định giao đất trái thẩm quyền, công nhận quyền sử dụng
đất và tài sản gắn liền với đất chưa chính xác...
Đại bộ phận công dân trên địa bàn huyện đã chấp hành nghiêm các quyết định hành chính
về đất đai nhất là các quyết định về thu hồi đất; do vậy đã tạo ra quỹ đất sạch để thực hiện các dự
án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn của huyện: các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng
nghề, các dự án làm đường giao thông, đường điện...
2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI Ở H U Y Ệ N Đ Ô N G S Ơ N , T Ỉ N H T H A N H H Ó A
2.3.1. Kết quả đạt được
Những giải pháp đồng bộ, kịp thời của UBND Huyện về công tác tiếp dân, giải quyết
khiếu nại về đất đai làm cho hoạt động này ngày càng đi vào nề nếp, tạo chuyển biến tốt từ cơ sở
đến Huyện, giúp Huyện giải quyết được một khối lượng lớn các vụ khiếu nại về đất đai, đặc biệt
các vụ khiếu nại tồn đọng, phức tạp, kéo dài, nên tỷ lệ và chất lượng giải quyết đơn thư khiếu nại
của Huyện đạt hơn 98,3 %, đối với khiếu nại trong năm năm có 698 vụ đã giải quyết 661 vụ, đất
đai 548 vụ giải quyết 531 chiếm 96,89%, Nhiều vụ việc liên quan đến các vụ khiếu nại đông người
ở các địa phương có dự án thu hồi đất được giải quyết cơ bản góp phần ổn định chính trị, giữ vững
an ninh, trật tự xã hội. Tình trạng công dân tập trung khiếu kiện đông người tại UBND nhất là tại
các kỳ họp HĐND đã giảm. Các vụ khiếu nại đông người, phức tạp đã được tập trung giải quyết
kịp thời, đảm bảo đúng quy trình, khách quan, chính xác nên đã góp phần hạn chế phát sinh khiếu
kiện mới.
Do hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính đã tuân thủ nghiêm
các trình tự thủ tục luật định, được cụ thể hóa trong Bộ thủ tục hành chính ở từng cấp, từng ngành
chức năng và công khai niêm yết để đảm bảo thực hiện một cách thống nhất, có sự giám sát của
nhân dân.
Do chính quyền huyện Đông Sơn đã khai thác và phát huy có hiệu quả vài trò của các tổ
chức chính trị- xã hội, tranh thủ được những ý kiến đóng góp của các Bộ, ngành, cơ quan trung

luận thành tra. Điều này đều so việc thẩm tra xác minh, đề xuất biện pháp giải quyết với cấp có
thẩm quyền ở một số vụ việc cụ thể còn hạn chế, thẩm tra chưa đầy đủ nội dung công dân khiếu
kiện dẫn đến phải thẩm tra bổ sung làm cho vụ việc bị kéo dài.
2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
Lãnh đạo một số phòng ban, UBND các xã, thị trấn chưa thấy hết tầm quan trọng, tính
chất phức tạp của việc giải quyết khiếu nại nói chung và khiếu nại về đất đai nói riêng, chưa coi
đây là công việc trọng tâm, thường xuyên, nên chưa chỉ đạo tập trung giải quyết dứt điểm các vụ
việc phức tạp; chưa coi trọng tổ chức thực hiện việc đối thoại, chưa chỉ đạo sát sao làm tốt công tác
hòa giải ở cơ sở. Chưa phát huy tốt vai trò của các tổ chức Đảng; sự phối kết hợp của chính quyền
với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng còn hạn chế trong việc phát hiện, giải quyết mâu
thuẫn, tranh chấp trong nhân dân; chưa làm tốt công tác dân vận thuyết phục, đối thoại, hòa giải để
người khiếu nại hiểu đúng chính sách pháp luật, tự giác chấp hành quyết định giải quyết của cơ
quan có thẩm quyền.
Khiếu nại về đất đai chủ yếu nảy sinh ở cấp huyện nhưng Chủ tịch UBND huyện là người
chủ trì, chịu trách nhiệm chính về quyết định giải quyết khiếu nại, nhưng do phải quản lý tất cả các
lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nên thường phân công 1 Phó Chủ tịch UBND
phụ trách giúp việc, nên khó có điều kiện chuyên tâm vào việc này.
Trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức của một số cán bộ, công chức ở địa phương còn
nhiều hạn chế. Cán bộ chuyên môn của các phòng ban thụ lý các vụ việc khiếu nại nhất là khiếu nại
về đất đai còn mỏng, trình độ am hiểu về pháp luật đất đai và luật khiếu nại còn hạn chế, chưa
chuyên tâm trong việc tham mưu cho lãnh đạo khi đưa ra các quyết định giải quyết khiếu nại.
Nhiều cán bộ công chức có trình độ chuyên môn không phù hợp với nhiệm vụ tham mưu trong
công tác quản lý nhà nước được giao.


17

Trong quá trình thực hiện chính sách pháp luật ở cơ sở, một số nơi thiếu công khai dân
chủ trong quản lý đất đai, quản lý kinh tế. Quá trình thực hiện dự án, nhiều địa phương làm chưa
tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục, giải thích, hòa giải ngay từ cơ sở đối

phạm để tự bảo vệ mình. Hay nói một cách khác, bản chất của quyền khiếu nại chính là cơ chế
“quyền bảo vệ quyền”. Khiếu nại là công cụ, phương tiện pháp lý hữu hiệu để công dân, cơ quan,
tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Không những thế, khiếu nại còn là một
phương thức quan trọng để công dân tham gia quản lý nhà nước.
Quan điểm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất xuất phát từ thực hiện
nguyên tắc đảm bảo quyền con người, quyền sử dụng đất qui định tại Điều 14, Điều 54 Hiến pháp
năm 2013: “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân
về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến
pháp và pháp luật” và “Quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ”. Theo đó, Nhà nước có nghĩa vụ
bảo đảm an toàn pháp lý cho người sử dụng đất, thông qua các qui định pháp luật để trao cho người
sử dụng đất những quyền cơ bản, những cơ sở pháp lý để người sử dụng đất tự bảo vệ lợi ích của
mình và chống lại sự tùy tiện, quan liêu, các hành vi vi pháp luật của cá nhân, tổ chức trong cơ
quan Nhà nước có thẩm quyền.
3.1.3. Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại đất đai phải phát huy dân chủ, đảm
bảo công khai, minh bạch trong hoạt động nhà nước
Việc thực hiện quy chế dân chủ nhằm phát huy quyền làm chủ, sức sáng tạo của nhân
dân, động viên sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội,
cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, ổn định chính trị, tăng cường đoàn kết, xây dựng Đảng bộ,
chính quyền và các đoàn thể trong sạch, vững mạnh. Thực hiện quy chế dân chủ giúp ngăn chặn và
khắc phục tình trạng suy thoái về đạo đức, quan liêu, tham nhũng của một số cán bộ, đảng viên và


19

hạn chế, đẩy lùi các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
3.1.4. Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại đất đai phải đặt trong bối cảnh cải
cách hành chính
Thực hiện yêu cầu cải cách hành chính mà trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính, để
xác lập thủ tục hành chính công khai, thuận tiện cho tổ chức, cá nhân sử dụng. Nội dung này chi

nước là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát
trách nhiệm của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại; chấn chỉnh những tồn tại, yếu kém,
xử lý nghiêm những người vi phạm, thiếu trách nhiệm trong công tác giải quyết khiếu nại.
Kiện toàn tổ chức và hoạt động của Ban tiếp công dân của UBND huyện, tổ chức chỉ đạo kiện


toàn một cách thống nhất trên toàn huyện và thành phố bộ phận tiếp công dân của các đơn vị
Sở, ngành, UBND quận, huyện, và tổ chức thành một hệ thống. Trong đó Ban tiếp công dân
của UBND Huyện có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, cũng như
hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ cho Tổ tiếp dân.
3.2.3. Nâng cao chất lượng và hiệu quả các giai đoạn áp dụng pháp luật trong giải quyết
khiếu nại về đất đai
Thực hiện tốt quy chế dân chủ, công khai, minh bạch trong lĩnh vực quản lý đất đai
và giải quyết khiếu nại, tố cáo; để qua đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tạo điều kiện
thuận lợi để nhân dân tham gia quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai và giải quyết khiếu nại.
Cán bộ lãnh đạo tăng cường đối thoại với công dân trong giải quyết khiếu nại, đối với những
vụ khiếu nại phức tạp phải đưa ra lấy ý kiến của người dân, phát huy va i trò của các đoàn thể
như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thành Niên, Công đoàn… trong việc vận động,
giải thích, thuyết phục, tạo sự đồng tình ủng hộ của nhân dân.
3.2.4. Đào tạo bồi dưỡng nâng cao phẩm chất cán bộ, công chức thực thi áp dụng pháp
luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai
Đây là vấn đề có tính lý luận, một trong những giải pháp mang tính xuất phát điểm. Suy cho
cùng hành vi của con người đúng hay sai, tốt hay xấu đều do nhận thức của con người mà ra. Vì vậy
muốn nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính trước hết phải nâng cao
nhận thức pháp luật nói chung và pháp luật đất đai, pháp luật khiếu nại nói riêng của người dân cũng
như đội ngũ cán bộ, công chức hành chính.
3.2.5. Thanh tra, kiểm tra, giám sát và sử lý vi phạm trong áp dụng pháp luật trong giải
quyết khiếu nại về đất đai
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của thủ trưởng trong công tác giải
quyết khiếu nại, thường xuyên rà soát và tập trung chỉ đạo kiên quyết đối với những vụ khiếu nại

các quan hệ của đời sống xã hội. Trên cơ sở đó, áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất
đai của Uỷ ban nhân dân cấp huyện là việc người có chức trách thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân
cấp huyện bằng quyền hạn của mình, căn cứ vào quy định của pháp luật ban hành một quyết định
hành chính giải quyết các khiếu nại về đất đai nhằm để xác định tính chất đúng, sai của nội dung
khiếu nại, yêu cầu giữ nguyên, sửa đổi hoặc huỷ bỏ một phần hay toàn bộ quyết định hành chính,
chấm dứt hành vi hành chính bị khiếu nại; buộc bồi thường thiệt hại (nếu có); khẳng định người
khiếu nại có quyền khiếu nại tiếp, quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án hay không; khôi
phục uy tín, danh dự đã bị xâm hại, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.
Do đó trước tình hình khiếu nại về đất đai còn diễn biến phức tạp, để tiếp tục hoàn thiện
hơn nữa hệ thống pháp luật đất đai, khắc phục những hạn chế, yếu kém, nâng cao hiệu lực,
hiệu quả hoạt động áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của các cơ quan hành
chính nhà nước nói chung, của Uỷ ban nhân dân cấp huyện nói riêng, bảo đảm cho pháp luật đất
đai, pháp luật khiếu nại, tố cáo đi vào cuộc sống một cách dễ dàng và thuận tiện, đáp ứng được
yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì việc nghiên cứu vấn đề áp dụng
pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của Uỷ ban nhân dân cấp huyện là hết sức quan
trọng và cần thiết. Thông qua đó nhằm rút ra những kinh nghiệm thực tiễn để tiếp tục bổ sung
hoàn thiện về mặt lý luận. Đồng thời, trên cơ sở những giải pháp được rút ra sẽ góp phần quan
trọng cho việc xây dựng pháp luật, ban hành pháp luật và thực hiện pháp luật về đất đai được
thống nhất, chặt chẽ, thông suốt và nghiêm minh, sát hợp với nhu cầu của đời sống xã hội, đáp


ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế..