BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
--------------------

HOÀNG THỊ MAI

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG
CUNG ỨNG NGUYÊN VẬT LIỆU CỦA CÔNG TY
PEPSICO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh – Năm 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
--------------------

HOÀNG THỊ MAI

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG
CUNG ỨNG NGUYÊN VẬT LIỆU CỦA CÔNG TY
PEPSICO VIỆT NAM
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60340102

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRƯƠNG QUANG DŨNG

....................................................................................................................4

1.1 Khái niệm, vai trò và mục tiêu của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu...............4
1.1.1 Khái niệm cung ứng nguyên vật liệu. ....................................................................4
1.1.2 Vai trò của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu. ..................................................5
1.1.3 Các phương pháp và quy tắc cung ứng nguyên vật liệutrong doanh nghiệp .........7
1.1.3.1 Các phương pháp cung ứng nguyên vật liệu trong doanh nghiệp ...................... 7
1.1.3.1.1

Căn cứ vào quy mô...................................................................................... 7

1.1.3.1.2

Căn cứ vào hình thức ..................................................................................9

1.1.3.1.3

Căn cứ vào thời hạn tín dụng ......................................................................9

1.1.3.1.4

Căn cứ theo nguồn hàng ...........................................................................10

1.1.3.2 Các quy tắc đảm bảo cung ứng nguyên vật liệu có hiệu quả. .......................... 10
1.1.3.2.2

Quy tắc luôn giữ thế chủ động trước các nhà cung cấp. ...........................12

1.1.4 Mục tiêu của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu. .............................................12
1.2 Nội dung của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu. ................................................13

2.3.2.1 Thực trạng xác định nhu cầu cung ứng nguyên vật liệu. ................................. 43
2.3.2.2 Thực trạng tìm kiếm và lựa chọn nhà cung cấp. .............................................. 45
2.3.2.3 Thương lượng và đặt hàng tại công ty PepsiCo Việt Nam .............................. 49
2.3.2.4 Thực trạng theo dõi và kiểm tra việc giao nhận nguyên vật liệu ..................... 50
2.3.2.5 Đánh giá kết quả cung ứng nguyên vật liệu. .................................................... 51


2.4 Nhận xét chung đối với hoạt động cung ứng nguyên vật liệu cho quá trình sản xuất
tại công ty PepsiCo Việt Nam .......................................................................................52
Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CUNG
ỨNG NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY PEPSICO VIỆT NAM ...................54
3.1 Phương hướng kinh doanh của công ty trong thời gian tới. ....................................54
3.2 Nhiệm vụ kinh doanh của công ty trong thời gian tới: ............................................57
3.3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cung ứng nguyên vật liệu tại công ty
PepsiCo Việt Nam .........................................................................................................58
3.3.1 Các giải pháp hoàn thiện việc xác định nhu cầu cung ứng nguyên vật liệu. .......58
3.3.2 Các giải pháp hoàn thiện hệ thống các nhà cung cấp. .........................................60
3.3.3 Các giải pháp thực hiện tốt công tác thương lượng và đặt hàng. ........................65
3.3.4 Các giải pháp theo dõi kiểm tra và giao nhận hàng. ............................................68
3.3.5 Giải pháp đánh giá kết quả thực hiện. .................................................................68
3.4 Kiến nghị đối với cơ quan chủ quản có liên quan. ..................................................69
PHẦN KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

BU


S&OP : Sale & Operation Planning- Bán hàng & kế hoạch vận hành
TNHH : Trách Nhiệm Hữu Hạn
VNMU: Việt Nam Market Unit- Đơn vị kinh doanh Việt Nam


DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ VÀ SƠ ĐỒ
Trang
Hình 1.1: Phần trăm của giá vốn hàng bán của chi phí cung ứng nguyên vật liệu ........6
Hình 1.2: Cấu trúc chi phí trong công ty sản xuất ..........................................................6
Hình 1.3: Cấu trúc chi phí trong công ty dịch vụ ...........................................................7
Bảng 1.1: Tóm tắt ưu nhược điểm của việc cung ứng nguyên vật liệu từ một hay nhiều
nhà cung cấp ..................................................................................................................11
Sơ đồ 1.1: Quy trình cung ứng nguyên vật liệu của tổ chức công ................................ 15
Hình 1.4: Quá trình cung ứng nguyên vật liệu .............................................................. 16
Hình 1.5: Tóm tắt những hoạt động cung ứng nguyên vật liệu. ....................................17
Hình 1.6: Quy trình kiểm soát hoạt động cung ứng nguyên vật liệu ............................23
Hình 1.7: Các yếu tố tác động đến hoạt động cung ứng nguyên vật liệu ......................24
Bảng 2.1: Bảng tóm tắt lịch sử PepsiCo ........................................................................30
Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức PepsiCo toàn cầu. ..................................................................31
Bảng 2.2: Thị phần của 5 doanh nghiệp dẫn đầu qua khảo sát 3 năm 2010-2012. .......34
Sơ đồ 2.2: Sơ đồ tổ chức của bộ phận cung ứng nguyên vật liệu tại công ty PepsiCo
Việt Nam........................................................................................................................35
Bảng 2.3: Tóm tắt các yếu tố của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu........................40
Bảng 2.4: Đánh giá của khách hàng nội bộ đối với hoạt động cung ứng nguyên vật
liệu. ................................................................................................................................ 41
Hình 2.1: Sơ đồ kết quả đánh giá của khách hàng nội bộ ............................................42
Bảng 2.5: Những hoạt động cung ứng nguyên vật liệu được khách hàng đánh giá là
quan trọng. .....................................................................................................................42
Hình 2.2: Quy trình dự báo nhu cầu ..............................................................................43
Bảng 2.6: Tổng hợp số liệu dự báo ...............................................................................44

sản phẩm do đó ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chất lượng của công tác cung ứng nguyên vật liệu cũng ảnh hưởng
rất lớn tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu công tác tổ chức đảm
bảo nguyên vật liệu được tốt, tức là luôn luôn cung cấp đầy đủ, kịp thời và đồng bộ
đúng số lượng, chất lượng, chủng loại các loại nguyên vật liệu cần thiết theo yêu cầu
của sản xuất kinh doanh, không để xảy ra tình trạng thiếu hay là ứ đọng nguyên vật
liệu, đồng thời thực hiện việc tối thiểu hoá chi phí kinh doanh sử dụng của nguyên vật
liệu thì không chỉ đảm bảo cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra bình
thường mà còn góp phần rất lớn vào việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
Cung ứng nguyên vật liệu nhằm tạo tiền đề vật chất cho hoạt động bán hàng,
hoạt động bán hàng có được tốt hay không có một phần phụ thuộc rất lớn vào hoạt
động cung ứng nguyên vật liệu. Hơn nữa cung ứng nguyên vật liệu tốt tạo điều kiện
tăng lợi nhuận. Chính vì những lý do trên mà em chọn đề tài “Một số giải pháp hoàn
thiện hoạt động cung ứng nguyên vật liệu của công ty PepsiCo Việt Nam”. Thông qua
quá trình nghiên cứu này sẽ giúp em có thể hiểu rõ hơn về hoạt động cung ứng nguyên
vật liệu đầu vào trong doanh nghiệp sản xuất không chỉ trên lý thuyết mà còn thông


2

qua thực tế, đồng thời đưa ra một số giải pháp hoàn thiện hoạt động cung ứng nguyên
vật liệu của công ty PepsiCo.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hoạt động cung ứng nguyên vật liệu của
công ty PepsiCo Việt Nam. Luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt
động cung ứng nguyên vật liệu của công ty.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động cung ứng nguyên vật liệu của công ty PepsiCo Việt Nam.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cung ứng nguyên
vật liệu tại công ty PepsiCo Việt Nam.
Kết luận


4

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG NGUYÊN VẬT
LIỆU

1.1 Khái niệm, vai trò và mục tiêu của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu.
1.1.1

Khái niệm cung ứng nguyên vật liệu.
Cung ứng nguyên vật liệu là nghiệp vụ đảm bảo việc có được những thiết bị,

vật liệu, vật tư, dịch vụ phù hợp, đúng chất lượng, đúng số lượng, đúng địa điểm, thời
gian, với giá hợp lý và từ đúng nguồn (Project Management Body of Knowledge,
2000).
Theo Arjan Van Weele (2010), cung ứng nguyên vật liệu là việc quản lý nguồn
lực nhằm cung cấp tất cả các hàng hoá, dịch vụ cần thiết cho các hoạt động sản xuất
của công ty ở điều kiện thuận lợi nhất.
Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động cung ứng ngoài hoặc tự chế biến
cần thiết trong quá trình hoạt động sản xuất của doanh nghiệp và được thể hiện dưới
dạng vật hoá như: sắt, thép trong doanh nghiệp cơ khí chế tạo, sợi trong doanh nghiệp
dệt, da trong doanh nghiệp đóng giầy, vải trong doanh nghiệp may mặc, …Nguyên vật
liệu chỉ tham gia vào một chu kì sản xuất kinh doanh nhất định và toàn bộ giá trị được
chuyển hết một lần vào chi phí kinh doanh trong kỳ.

nghiệp sau khi xem xét, tìm hiểu về các nhà cung cấp để cùng đàm phán, thỏa thuận
các điều kiện cung ứng, thanh toán và các nghiệp vụ giao nhận, vận chuyển,...., để cho
lượng hàng hoá cung ứng vào của doanh nghiệp đúng đủ về số lượng, chất lượng, kịp
thời theo tiến độ sản xuất kinh doanh tương ứng với chi phí thấp nhất.
Cung ứng nguyên vật liệu là một phần trong chuỗi cung ứng của một công ty, là
mắt xích đáp ứng những yếu tố đầu vào làm tiền đề cho hoạt động sản xuất.
1.1.2 Vai trò của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu.
Vai trò quan trọng của cung ứng nguyên vật liệu xuất phát từ tầm quan trọng
của việc phải tổ chức, chỉ đạo, kiểm soát hoạt động cung ứng sao cho:
-

Hoạt động cung ứng được thường xuyên, đều đặn, liên tục, đủ về số lượng,

chất lượng, giúp cho việc sản xuất liên tục, đúng theo kế hoạch bán hàng và dự trữ của
doanh nghiệp, đảm bảo tính sẳn có của hàng hóa trên thị trường.
-

Hoạt động cung ứng với vai trò của mình mang lại lợi ích tiết kiệm chi phí

cho công ty. Thông thường, trong các doanh nghiệp sản xuất, chi phí cung ứng nguyên
vật liệu chiếm tới 60% doanh thu. Bất kỳ tiết kiệm nào từ chi phí cung ứng nguyên vật
liệu sẽ đóng góp trực tiếp vào lợi nhuận. Tập đoàn toàn cầu như Wal-Mart, Dell, HP,
Nokia và Zara đã chứng minh rằng nó có thể đạt được vị trí dẫn đầu ngành công
nghiệp thông qua việc quản lý hiệu quả và cung ứng nguyên vật liệu hiệu quả, không
phân biệt bản chất của ngành công nghiệp. Do đó, nhiều công ty đang tìm nguồn cung
ứng nguyên vật liệu khác trong thời gian gần đây từ khắp thế giới trong việc theo đuổi
chi phí thấp hơn. Vai trò của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu được mở rộng đáng
kể và tác động của nó về hoạt động của công ty bắt đầu nhận được sự quan tâm đáng



Cấu trúc
nghiệp dịch điển hình
vụ

Hình 1.1: Phần trăm của giá vốn hàng bán của chi phí cung ứng nguyên vật liệu
(Nguồn: Hartmann, Kerkfeld & Henke, 2012)
Cấu trúc chi phí cụ thể tại hai hình thức công ty sản xuất và công ty dịch vụ có
thể được mô tả theo hai biểu đồ sau:

Hình 1.2: Cấu trúc chi phí trong công ty sản xuất


7

(Nguồn: Importance of purchasing today – Flexstudy)

Hình 1.3: Cấu trúc chi phí trong công ty dịch vụ
(Nguồn: Importance of purchasing today – Flexstudy)
Từ hình 1.2 và 1.3 có thể thấy chi phí nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất của
các công ty chiếm một tỷ trọng rất lớn, đặc biệt là công ty sản xuất kinh doanh. Vì vậy,
nếu giảm 8% trong chi phí cung ứng nguyên vật liệu đầu vào cho một công ty sản xuất
(55% doanh thu) có thể làm tăng lợi nhuận trên doanh thu lên 5 phần trăm.
1.1.3 Các phương pháp và quy tắc cung ứng nguyên vật liệutrong doanh nghiệp
1.1.3.1 Các phương pháp cung ứng nguyên vật liệu trong doanh nghiệp
1.1.3.1.1 Căn cứ vào quy mô
Cung ứng nguyên vật liệu theo nhu cầu tình hình sản xuất: trước khi xác định
nhu cầu nguyên vật liệu cần phải đảm bảo thông tin chính xác trong báo cáo hàng tồn
kho (độ chính xác 99%) thì mới có thể hoạch định chính xác lượng vật liệu cần cung
ứng.
Lượng hàng thích hợp một lần cung ứng = Lượng hàng theo nhu cầu + Tồn kho tối


: Sản lượng hàng/01đơn hàng

Q*

: Sản lượng hàng tối ưu/01đơn hàng

D

: Nhu cầu hàng năm

S

: Chi phí đặt hàng

H

: Chi phí tồn trữ/01 đơn vị/01 năm

d

: Nhu cầu ngày

L

: Thời gian vận chuyển đơn hàng (Lead time).

TC

: Chi phí tồn kho.

1.1.3.1.2 Căn cứ vào hình thức
Căn cứ theo hình thức cung ứng nguyên vật liệu thì có những phương pháp như
sau:
-

Cung ứng nguyên vật liệu tập trung: Những doanh nghiệp có quy mô lớn

thường có những bộ phận chuyên trách theo nhóm hàng, mặt hàng.
-

Cung ứng nguyên vật liệu theo ủy thác: Doanh nghiệp ủy thác cho một tổ

chức kinh tế khác thực hiện hoạt động cung ứng nguyên vật liệu.
-

Liên kết cung ứng nguyên vật liệu phân tán tiêu thụ: Các doanh nghiệp

cùng liên kết với nhau cùng cung ứng chung một loại nguyên vật liệu vật tư, sau đó
phân phối lại theo nhu cầu mà các bên đã thỏa thuận.
1.1.3.1.3 Căn cứ vào thời hạn tín dụng
Căn cứ theo thời hạn tín dụng thì có những phương pháp cung ứng nguyên vật
liệu như sau:
-

Cung ứng nguyên vật liệu thanh toán ngay: Theo phương thức này thì khi

bên bán giao hàng đã nghiệm thu đạt thì doanh nghiệp phải làm thủ tục thanh toán cho
bên bán.
-


-

Cung ứng nguyên vật liệu nước ngoài có đại lý phân phối trong nước: Đây

là hình thức cung ứng mà mọi hoạt động cung ứng của doanh nghiệp được tiến hành
trong phạm vi một quốc gia. Nguồn hàng đó được sản xuất từ nước ngoài và được
phân phối thông qua đại lý tại quốc gia đó.
Cùng với cách thức phân loại như trên còn có nhiều cách phân loại khác: phân
theo hợp đồng cung ứng trực tiếp hay gián tiếp, cung ứng theo hợp đồng hay cung ứng
theo đơn hàng, hay cung ứng lẻ…. Mỗi phương pháp trên đều có những ưu và nhược
điểm riêng nên các doanh nghiệp tuỳ vào thực trạng của mình trong từng thời điểm,
từng giai đoạn nhất định để quyết định nên theo phương thức nào là thuận tiện và tốt
nhất.
1.1.3.2

Các quy tắc đảm bảo cung ứng nguyên vật liệu có hiệu quả.
Trên thị trường độc quyền, chỉ có một người bán nguyên vật liệu, nhưng có rất

nhiều người cần có loại nguyên vật liệu đó. Do vậy, người bán tự quyết định giá cả và
lượng hàng hóa bán, doanh nghiệp sản xuất không có quyền lựa chọn. Ngược lại, trên
thị trường cạnh tranh, có nhiều người cùng cung ứng, bán một loại nguyên vật liệu,
những người bán cạnh tranh với nhau và những người mua cạnh tranh với những
người bán, không ai có đủ khối lượng cần thiết để chi phối thị trường. Để bảo đảm đạt
những yêu cầu đã đặt ra cho quá trình cung ứng và bảo đảm hiệu quả kinh doanh, các


11

doanh nghiệp công nghiệp phải tìm và lựa chọn người bán (nhà cung cấp) thích ứng
cho doanh nghiệp của mình.

phòng ngừa sự trục trặc từ nhà

cấp nhất định

cung cấp gây ra gián đoạn

- Dễ theo dõi thực hiện...

- Mở rộng quan hệ kinh tế- xã hội

- Sử dụng ưu đãi về giá ứng với số
lượng lớn
Nhược - Khó đảm bảo an toàn

- Khó theo dõi tiến độ

điểm

- Phức tạp về thanh toán

- Có thể xảy ra tính phụ thuộc

- Có thể làm tăng chi phí


12

1.1.3.2.2 Quy tắc luôn giữ thế chủ động trước các nhà cung cấp.
Đơn vị cần nguyên vật liệu sẽ chủ động thương lượng với nhà cung cấp với
những điều kiện có lợi nhất khi cần những nguyên vật liệu cho công ty của mình.

như vậy người bán có thể thu được lợi nhuận tối ưu. Còn chất lượng tối đa là mức
chất lượng đạt được cao nhất của doanh nghiệp khi sử dụng các yếu tố đầu vào để tạo
ra sản phẩm, mức chất lượng này có thể cao hơn hoặc thấp hơn chất lượng tối ưu
nhưng trình độ sử dụng các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp chưa tối ưu.
- Mục tiêu đảm bảo cung ứng nguyên vật liệu với chi phí thấp nhất nhằm tạo điều
kiện thuận lợi góp phần làm giảm giá thành sản phẩm, để doanh nghiệp có thể cạnh
tranh chiếm vị trí trên thị trường. Doanh nghiệp có thể hạ giá bán thấp hơn đối thủ
cạnh tranh một chút để kéo khách về mình.
Các mục tiêu cung ứng nguyên vật liệu trên đây không phải lúc nào cũng dễ dàng
thống nhất với nhau vì thường được cái này thì mất cái kia, ít khi được tất cả một cách
toàn diện. Chẳng hạn thường xảy ra mâu thuẫn giữa chất lượng và giá cả, chất lượng
tốt thì giá thành cao. Ngoài ra mục tiêu cung ứng nguyên vật liệu cũng có thể mâu
thuẫn với các mục tiêu của các chức năng khác. Vì vậy khi xác định mục tiêu cung
ứng nguyên vật liệu cần đặt chúng vào trong tổng thể các mục tiêu của doanh nghiệp
và tuỳ từng điều kiện cụ thể mà sắp xếp thứ tự ưu tiên giữa các mục tiêu cung ứng
nguyên vật liệu, đảm bảo sao cho hoàn thành các mục tiêu chung của doanh nghiệp.
1.2
1.2.1

Nội dung của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu.
Hoạch định chính sách cung ứng nguyên vật liệu
Mục đích của việc hoạch định cung ứng nguyên vật liệu là nhằm xây dựng một

quy chế đồng bộ về việc cung ứng nguyên vật liệu hóa nhằm đảm bảo toàn bộ việc
cung ứng nguyên vật liệu được thực hiện gắn liền với lợi ích cao nhất của công ty. Một
chính sách cung ứng nguyên vật liệu hay còn gọi là các quy tắc và quy định được thiết
lập bởi nhà lãnh đạo để quản lý quá trình cung ứng hàng hóa và dịch vụ cần thiết để
một tổ chức hoạt động hiệu quả. Quá trình chính xác sẽ tìm cách giảm thiểu chi phí
liên quan đến việc cung ứng những hàng hóa và dịch vụ bằng cách sử dụng các chiến
lược như cung ứng theo số lượng lớn, việc thành lập một danh sách tập hợp các nhà

- Gởi đơn đặt hàng cho nhà cung cấp
- Giám sát và đánh giá nhà cung cấp
- Theo dõi đơn đặt hàng
- Gia hạn hợp đồng


15

Hoạt động cung ứng nguyên vật liệu không bao gồm trách nhiệm lập kế hoạch
đối với yêu cầu nguyên liệu, lập kế hoạch vật tư, quản lý hàng tồn kho, kiểm tra và
kiểm soát chất lượng đầu vào.
Theo Peter Gilroy (2007) quy trình cung ứng nguyên vật liệu sẽ là một quá trình
liên tục nối tiếp với quản lý tài sản theo sơ đồ dưới đây.

Sơ đồ 1.1: Quy trình cung ứng nguyên vật liệu của tổ chức công
(Nguồn: Peter Gilroy, 2007)
Theo sơ đồ 1.1 trên ta thấy công tác quản trị cung ứng nguyên vật liệu sẽ bắt
đầu từ ý tưởng đề xuất loại nguyên vật liệu mới tạo ra sản phẩm mới, ý tưởng sẽ được
đưa vào phân tích kinh doanh: chi phí- lợi nhuận. Đồng thời với những thông tin thị
trường, nếu sản phẩm được tiếp tục phát triển, đội dự án sẽ đưa ra yêu cầu cung ứng
nguyên vật liệu.
Các bước tiếp theo của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu sẽ giống các hoạt
động cung ứng nguyên vật liệu đã được đề cập của Arjan Van Weele. Tuy nhiên, theo
Gilroy quá trình cung ứng phải bao gồm luôn việc đưa ra yêu cầu và nhận hàng đến
kho sản xuất.


16

Theo J. Gordon Murray (2007) tổng hợp quy trình cung ứng nguyên vật liệu gồm