PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
TIỀN HẢI
ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH GIỎI
NĂM HỌC 2016 - 2017
MÔN NGỮ VĂN 7
Thời gian làm bài 120 phút

Câu 1.(8 điểm) Cảm nhận sâu sắc nhất của em về bài thơ sau:
NÓI VỚI EM
Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió
Sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay
Tiếng lích rích chim sâu trong lá
Con chìa vôi vừa hót vừa bay.
Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên
Thấy chú bé đi hài bảy dặm
Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền.
Nếu nhắm mắt, nghĩ về cha mẹ
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày
Tay bồng bế sớm khuya vất vả
Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.
(Vũ Quần Phương)
Câu 2.(12 điểm) Nhận xét về hai bài thơ Sông núi nước Nam (Tương truyền của Lí
Thường Kiệt) và Phò giá về kinh (Trần Quang khải) có ý kiến cho rằng:
Tuy ra đời ở hai thời đại khác nhau nhưng hai bài thơ lại có nhiều điểm tương đồng.
Hãy làm sáng tỏ sự tương đồng về nội dung trong hai bài thơ trên.
--------------Hết------------

PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO

nhận được vẻ đẹp của cuộc sống…
+ Khổ hai:
- Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện =>Trẻ thơ với những câu chuyện cổ tích của bà vốn là một
thế giới thần kì với bao điều đẹp đẽ. Nhà thơ nhắn nhủ em hãy nhắm mắt tức là hãy suy nghĩ về
những câu chuyện đó. Nhắm mắt là em đã nhìn vào bên trong tâm hồn mình…
- Sẽ được nhìn thấy các bà tiên…Một thế giới thần kì sẽ mở ra với em. Đó là thế giới của các bà
tiên, cô Tấm, chú bé đi hài bảy dặm…Thế giới đẹp đẽ của những điều tốt, điều lành, sẽ tạo niềm
tin yêu cuộc sống cho các em, sẽ chắp cánh cho ước mơ của các em bay cao…Nếu biết nhắm mắt

http://violet.vn/nguyenthienhuongvp77


nghe thì thế giới tuổi thơ của các em sẽ hạnh phúc biết bao. Hình ảnh bà và thế giới cổ tích sẽ là
hành trang đẹp đẽ để em bước vào đời…
+ Khổ ba:
- Khổ thơ cuối tác giả nhắc em Nếu nhắm mắt nghĩ…
- Nghĩ về cha mẹ, về công ơn nuôi em khôn lớn từng ngày, bồng bế sớm khuya, dạy bảo…=>
Nhắm mắt lại , em thấy như hiện lên trước mắt những yêu thương chăm chút hàng ngày của cha
mẹ em…Nhưng tất cả những điều ấy không phải là trong mơ, không phải là câu chuyện cổ tích
với bao phép lạ, mà là cuộc đời thực với biết bao vất vả lo âu, bao mồ hôi công sức của mẹ của
cha…
=> Cuộc sống có bao điều kì diệu nhưng tình yêu thương của cha mẹ dành cho chúng ta cũng là
điều kì diệu nhất. Cảm nhận được tình yêu thương và nỗi vất vả của cha mẹ thì em mới biết cách
đền đáp, mới biết báo hiếu mẹ cha…
- Câu thơ cuối Mắt nhắm rồi lại mở ra ngay…là một câu thơ hay, một lời khuyên đẹp. Nhắm mắt
để nghĩ cho sâu, cảm nhận cho kĩ, mở mắt để nhìn cho rõ. Mở mắt ra để thấy và ghi nhớ công lao
của cha mẹ… Và em sẽ muốn làm một điều gì đó cho cha mẹ như là một đứa con ngoan…
* Khái quát, mở rộng (0,5 điểm):
- Bài thơ nhẹ nhàng, cách nói giản dị gần gũi, dạt dào tình cảm mà gợi trong lòng người đọc
những rung cảm sâu xa…Như những tiếng chim trong vườn lặng gió, như bà tiên, như cô Tấm…

+ Sông núi nước Nam: Bài thơ ra đời vào thời kì chống quân Tống ở phòng tuyến sông Như
Nguyệt (năm 1077)…
+ Phò giá về kinh: Bài thơ được làm khi Trần Quang Khải đi đón Thái Thượng Hoàng và vua
Trần Nhân Tông về Thăng long sau chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử và giải phóng kinh đô
năm 1285…
=> Hai bài thơ tuy ra đời ở hai thời điểm lịch sử khác nhau, của hai tác giả khác nhau nhưng có
những nét tương đồng về nội dung: Cả hai bài thơ đều thể hiện tinh thần yêu nước của dân tộc ta.
*LĐ1. Hai bài thơ đều thể hiện lòng tự hào, tự tôn dân tộc (3 điểm)
- Sông núi nước Nam: Là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta, khẳng định nước
Nam là của người Nam, đó là điều đã được sách trời định sẵn:
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
+ Sông núi nước Nam vua Nam ở =>Lời thơ dõng dạc, hào hùng như âm vang từ khí thiêng
sông núi dội về: đất nước Việt Nam do vua Nam làm chủ. Nước là của vua, vua là tượng trưng
cho chủ quyền của nước…
+ Vằng vặc sách trời chia xứ sở => tác giả đã mượn cái uy nghiêm của thiên thư - sách trời
để bảo vệ vững chắc cơ sở pháp lí cho sự tồn tại của biên giới lãnh thổ…
=> Khẳng định chủ quyền của dân tôc, tự tôn dân tộc…
- Phò giá về kinh: Thể hiện hào khí chiến thắng của dân tộc ta trong cuộc chống quân Mông Nguyên xâm lược:
Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
+ Chương Dương, Hàm Tử nằm trong hệ thống chiến thắng mở màn có ý nghĩa chiến lược
cho cuộc phản công thắng lợi, mạnh và nhanh, cường độ lớn và tốc độ phi thường đã tạo cho lời
thơ khí thế hùng tráng, thiêng liêng. Lời thơ làm sống dậy một không gian trận mạc chiến trường,
đao kiếm với ngựa thét quân reo ngất trời tráng khí. Một trong hai trận ấy do đích thân Trần
Quang Khải chỉ huy…
+ Hai động từ cướp, bắt (đoạt, cầm trong nguyên văn chữ Hán) vừa khẳng định sức mạnh
của quân dân ta đồng thời tô đậm sư thảm bại của quân thù…
=> Niềm hào sảng chiến thắng, tự hào dân tộc…
(HS phân tích dẫn chứng làm rõ LĐ, có thể liên hệ đến ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền về lãnh

- Khẳng định lại nhận định…
- Như vậy, xét về khía cạnh nội dung, cả hai bài thơ đều thể hiện khí phách kiên cường, tinh thần
độc lập tự chủ, ý chí quyết tâm chống giặc ngoại xâm của dân tộc. về hình thức, cá hai bài đều
ngắn gọn, súc tích mà mạnh mẽ, cô đúc mà thâm trầm; cảm xúc hoà trong ý tưởng, được thể hiện
qua ý tưởng.
- Không hẹn mà gặp, hai bài thơ hai thời đại, hai tác giả, hai hoàn cảnh nhưng chung nhau một
đất nước, một tấm lòng đối với giang sơn nên cùng giống nhau một ý chí, một khát vọng hòa
bình, khát vọng xây dựng đất nước thanh bình no ấm. Sông núi nước Nam và Phò giá về kinh và
nhiều bài thơ cùng thi đề đã tạo nên một mạch tư tưởng chủ đạo xuyên suốt thơ ca Việt Nam mấy
mươi thế kỉ: mạch cảm hứng yêu nước.
- Liên hệ câu thơ khác, bài thơ khác…
c. Khái quát lại vấn đề (0,5 điểm)
- Đánh giá nội dung toàn bài
- Liên hệ bản thân
2.2. Yêu cầu về hình thức (2 điểm)
- Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận văn học có đủ 3 phần Mở bài, Thân bài, Kết bài, có luận
điểm rõ ràng, dẫn chứng tiêu biểu, lí lẽ chặt chẽ…(1,0 điểm)
- Bài viết chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc…(0,5 điểm)
- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu…(0,5 điểm)
2.3. Sáng tạo(1 điểm)
- Có nhiều cách diễn đạt hay, văn viết giàu hình ảnh, cảm xúc …

http://violet.vn/nguyenthienhuongvp77


Lưu ý: - Hs có thể trình bày theo cách khác nhưng phải đảm bảo nội dung cơ bản và bố cục của
bài nghị luận văn học
- Trân trọng bài làm có sáng tạo, có chất văn...
- Nếu chỉ phân tích hai bài thơ mà không có luận điểm khái quát và đánh giá thì không cho
quá ½ số điểm.