ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
------------------------

LÊ THỊ PHƯƠNG THẢO

HÁT LƢỢN SLƢƠNG CỦA NGƢỜI TÀY
(QUA KHẢO SÁT Ở XÃ YÊN CƯ, HUYỆN CHỢ MỚI, TỈNH BẮC KẠN)

Chuyên ngành: VĂN HỌC VIỆT NAM
Mã số: 60.22.34

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN ĐỨC NGÔN

THÁI NGUYÊN - 2011

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

i

http://www.lrc-tnu.edu.vn


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào khác.
Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ
nguồn gốc.


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

ii

http://www.lrc-tnu.edu.vn


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ........................................................................................... 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................ 4
3.1. Mục đích nghiên cứu .......................................................................... 4
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................... 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................. 4
4.1. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 4
4.2. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................ 4
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 5
6. Kết cấu của luận văn ................................................................................. 5
Chƣơng 1. KHÁI QUÁT VỀ NGƢỜI TÀY XÃ YÊN CƢ VÀ DIỄN
XƢỚNG LƢỢN SLƢƠNG .......................................................... 6
1.1. Khái quát về người Tày ở xã Yên Cư huyện Chợ Mới tỉnh Bắc Kạn ....... 6
1.1.1. Điều kiện tự nhiên ........................................................................... 6
1.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội. ................................................................. 7
1.1.3. Văn hóa vật thể................................................................................ 9
1.1.4. Văn hóa phi vật thể ....................................................................... 15
1.2. Diễn xướng lượn Slương ...................................................................... 21
1.2.1. Khái niệm về hát lượn ................................................................... 21
1.2.2. Nguồn gốc của lượn Slương. ........................................................ 23

3.3. Thời gian và không gian nghệ thuật trong lượn Slương ...................... 88
3.3.1. Thời gian nghệ thuật ..................................................................... 89
3.3.2. Không gian nghệ thuật .................................................................. 93
3.3.2.1. Không gian thiên nhiên .......................................................... 94
3.3.2.2. Không gian sinh hoạt trong lượn Slương ............................... 97
3.4. Các biện pháp và hình ảnh tu từ trong lượn Slương .......................... 100
3.4.1. Biện pháp tu từ so sánh ............................................................... 100
3.4.2. Phép điệp trong lượn Slương ...................................................... 104
KẾT LUẬN ................................................................................................... 107
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 110
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 114

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

iv

http://www.lrc-tnu.edu.vn


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Dân ca sinh hoạt của người Tày có nhiều thể loại, trong đó thể loại giao
duyên là phổ biến nhất, từ lâu đã được ghi lại bằng chữ nôm Tày. Trong đó
các văn bản nôm lượn Slương là điểm sáng so với các thể loại hát giao duyên
khác của người Tày.
Lượn Slương là điển hình cho thể loại hát giao duyên của người Tày.
Điều đó được thể hiện qua nội dung các bài lượn mà ở đó có cả lịch sử tộc
người, có các truyền thuyết xa xưa và có cả thế giới thần linh. Ngoài ra lượn
Slương còn miêu tả chân thực về cuộc sống lao động sản xuất, những nét sinh
hoạt xã hội cũng như cả lễ hội dân gian của người Tày.

Slương, lượn Nàng ới, Hát Iếu…Qua quá trình lao động sản xuất, chiến đấu,
người Tày đã sáng tạo nên một kho tàng vô cùng giàu có về hát lượn. Tuy
vậy, trước đây cũng như nhiều dân tộc khác, người Tày không có kho lưu giữ,
thư viện, hay nhà xuất bản nên văn học chủ yếu được lưu chuyển thông qua
hình thức truyền miệng. Cũng do ưu thế của thể loại mà những bài hát lượn
Slương được truyền cho các thế hệ nối tiếp nhau trong những dịp lễ hội, trong
sinh hoạt cộng đồng,… trong tình cảm của những người yêu mến thơ ca dân
gian của dân tộc.
Có những bài viết, những luận văn, đề tài đã nghiên cứu về hát lượn nói
chung song đề tài nghiên cứu về hát lượn Slương nói riêng thì gần như chưa có.
Một số công trình sưu tầm, khảo cứu có liên quan đến đề tài xuất hiện như:
- Tạp chí văn học số 3 (1976) có bài viết: “Vài suy nghĩ về hát Quan
lang, phong Slư, Lượn” của nhà văn Vi Hồng. Trong bài viết của mình tác giả
giới thiệu về những nội dung tổ chức, hình thức lề lối cơ bản, khái quát về
loại hình dân ca phổ biến của dân tộc Tày, Nùng [10]. Tuy nhiên ở đây tác giả
mới chỉ giới thiệu khái quát về các loại dân ca Tày, Nùng.
- Cũng trong cuốn "Sli lượn dân ca trữ tình Tày - Nùng" cũng của tác
giả Vi Hồng in năm 1979 có giới thiệu về đời sống văn hóa, tinh thần của
hai dân tộc Tày, Nùng qua làn điệu dân ca sli, lượn cùng với đề tài, nội
dung tư tưởng, ý nghĩa thẩm mỹ cũng như cung cách xây dựng hình tượng
của sli, lượn.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

2

http://www.lrc-tnu.edu.vn


- Năm 1983, trong giáo trình “Văn học dân gian các dân tộc ít người ở
Việt Nam”, tác giả Võ Quang Nhơn đã có sự tổng hợp, so sánh nghiên cứu về

http://www.lrc-tnu.edu.vn


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- Đề tài mong muốn đạt tới sự thẩm định các giá trị văn hóa truyền
thống của lượn slương trong đời sống tinh thần của người Tày xã Yên Cư,
huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn.
- Giới thiệu tổng quát ca từ các bài hát lượn Slương và những hình thức
diễn xướng, những biến đổi của lượn Slương trong giai đoạn hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu về nghệ nhân và những hình thức diễn xướng của lượn Slương;
để từ đó tiếp cận nghiên cứu, đưa ra được những giá về nội dung và giá trị
nghệ thuật trong các làn điệu lượn Slương của người Tày.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung khảo sát và phân tích diễn xướng và lời ca trong các bài
lượn Slương của người Tày.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu là người Tày xã Yên Cư, và một số địa phương lân
cận trên địa bàn của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn.
Tìm hiểu hát lượn Slương người Tày ở Yên Cư, Chợ Mới - Bắc Kạn là
một vấn đề rộng, có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Chúng tôi chỉ giới hạn
phạm vi nghiên cứu của mình ở một khía cạnh vấn đề là tìm hiểu vài nét nội
dung và nghệ thuật tiêu biểu thông qua lời hát giao duyên của lượn Slương .
Từ đó, chúng tôi cố gắng khám phá giá trị tinh thần của người Tày trong loại
hình dân ca trữ tình này. Qua đó cũng thấy được giá trị của hát lượn Slương
trong đời sống văn hóa của cư dân người Tày ở Yên Cư, Chợ Mới - Bắc Kạn.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....