Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

Huongdanvn.com Cú hn 1000 sỏng kin kinh nghim hay

Phần I: mở đầu
I/- Lý do chọn đề tài:

Bậc tiểu học đợc coi là Bậc học nền tảng của hệ thống giáo
dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm đạo
đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất của trẻ em, nhằm hình thành cơ
sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con ngời Việt
Nam xã hội chủ nghĩa (Điều 2- Luật phổ cập giáo dục tiểu học).
Điều đó cho thấy rằng, những gì đợc hình thành ở bậc Tiểu học sẽ
theo suốt cuộc đời mỗi con ngời và rất khó thay đổi, khó hình thành
lại. Vì thế những gì trẻ em không đạt đợc ở bậc học này khó có thể
bù đắp đợc ở bạc học sau. Hiện nay không chỉ riêng ở Việt Nam mà
tất cả các Quốc gia trên thế giới đều quan tâm đặc biệt đến giáo dục
Tiểu học, vì đây chính là bậc học xây dựng nền tảng vững chắc và
chi phối hớng phát triển toàn bộ nhân cách của cả đời ngời.
Với vị trí và tầm quan trọng của bậc Tiểu học nh vậy lên việc
dạy học, giáo dục ở bậc học này có ý nghĩa đặc biệt, trong đó phải
kể đến vai trò của ngời giáo viên với việc giảng dạy các môn học.
Trong tất cả các môn học ở bậc Tiểu học, tiếng việt là môn đặc
biệt quan trọng không thể thiếu đối với các em. Vì ngôn ngữ chính
là phơng tiện giao tiếp đặc trng của loài ngời. Ngôn ngữ là công cụ
tổ chức quá trình t duy phất triển, và là phơng tiện bộc lộ t duy, biểu
hiện tâm trạng tình cảm.

1

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt

2

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

sinh đọc đúng, lu loát, ngắt, nghỉ, hạ giọng, cao giọng, đọc nhớ, đọc
nhanh, ngoài ra còn giúp các em hiểu và cảm thụ tốt bài học đó thì
học sinh mới đọc hay, đọc diễn cảm đợc bài đọc đó, phải hiểu đợc
bài đọc đó nói lên cái gì? và các em học đợc gì qua mỗi bài học đó.
Với các lý do trên tôi thiết nghĩ đây là một vấn đề rất thiết thực
đối với việc giảng dạy ở trờng Tiểu học nên tôi mạnh dạn trình bày
một vài quan điểm của mình về rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4.
II/- Mục đích của đề tài:

Trong quá trình dạy học tập đọc ở Tiểu học nói chung và ở lớp
4 nói riêng, đội ngũ các giáo viên Tiểu học đã có nhiều cố gắng vận
dụng các phơng pháp dạy học để nâng cao hiệu quả giờ dạy. Đặc
biệt là các giáo viên giỏi đã thờng xuyên vận dụng linh hoạt các phơng pháp, trau dồi kiến thức bản thân để góp phần phát triển năng
lực học tập của học sinh. Tuy nhiên do nhiều khó khăn khách quan
và chủ quan ( Trình độ chuyên môn còn hạn chế, đời sống khó khăn,
cở sở vật chất phục vụ cho giảmg dạy còn nghèo nàn. thiếu thốn,
thiếu sự cập nhật thông tin thờng xuyên...) nên việc giảng dạy cha
đạt kết quả cao. Giáo viên thờng chỉ truyền đạt kiến thức có sẵn
trong sách giáo khoa tới học sinh một cách áp đặt. Học sinh thụ
động tiếp thu những gì do giáo viên truyền thụ, thờng không vận
dụng đợc vốn kinh nghiệm sống của bản thân, không mở rộng đợc
hiểu biết, sự tiếp thu không gắn liền với thực tế.
Đa số việc đọc văn bản của học sinh lớp 4 mới chỉ dừng ở đọc


Phần II: Nội dung
4

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

Chơng I
Cơ sở lý luận- cơ sở thực tiễn
I/- Cơ sở lý luận:

* Cơ sở tâm lý, sinh lý của việc dạy học:
Để tổ chức dạy học cho học sinh, chúng ta cần hiểu rõ về quá
trình đọc, nắm bản chất của kỹ năng đọc. Đặc điểm tâm lý, sinh lý
của học sinh khi đọc hay cơ chế đọc là cơ sở của việc dạy đọc.
Phơng pháp dạy đọc phải dựa trên những cơ sở khoa học. Nó phải
dựa vào những kết quả nghiên cứu của ngôn ngữ học,văn học, s
phạm học, tâm lý ngữ học để xây dựng, xác lập nội dung và phơng
pháp dạy học.
Đọc đợc xem nh là một hoạt động có hai mặt có quan hệ mật
thiết với nhau, là việc sử dụng một bộ mã gồm hai phơng diện. Thứ
nhất, đó là quá trình vận động bằng mắt, sử dụng bộ mã chữ- âm để
phát ra một cách trung thành những dòng văn tự ghi lại lời nói am
thanh. Quá trình này đợc gọi là quá trình đọc thành tiếng. Thứ hai ,
đó là sự vận động của t tởng, tình cảm sử dụng bộ mã chữ- nghĩa tức
là mối liên hệ giữa con ngời và ý tởng, các khái niệm chứa đựng bên
trong để nhớ và hiểu đợc nội dung những gì đợc đọc. Quá trình này
gọi là quá trình đọc hiểu.

4/ Hiểu đợc cả bài.

II/ Cơ sở thực tiễn:

1- Thuận lợi:

6

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

chất lợng sách giáo khoa Tiếng Việt ở tiểu học đợc đánh giá
cao nhờ tuyển chọn nhiều bài tập đọc hay, có giá trị giáo dục cao,
có phần định hớng s phạm rõ ràng. Những bài đoạn văn trong
sách giáo khoa có một bớc tiến lớn so với trớc, chất văn sách giáo
khoa đợc nâng lên. Các văn bản đã đề cập đến cuộc sống nhiều
mặt của con ngời và đợc xếp theo chủ điểm hợp với tâm lý lứa
tuổi. Nhiều bài thơ, bài văn hay đợc trích hoặc soạn lại từ các tác
phẩm văn học có giá trị ở các thời đại thuộc kho tàng văn học
trong nớc, nớc ngoài hợp với thị hiếu và nhận thức của trẻ em, đã
gây đợc cảm xúc mạnh, để lại ấn tợng sâu sắc trong tâm hồn các
em.
Những chú giải và hệ thống câu hỏi, bài tập của bài tập đọc đã
trở thành những chỉ dẫn, gợi ý rất quan trọng để giáo viên và học
sinh tìm hiểu nội dung bài.
Cùng với sự phát triển của xã hội hiện đại, trẻ em có một trí
tuệ phát triển rất tốt, nhất là đối với trẻ em thành phố, thị xã rất
nhanh nhạy, dễ nắm bắt cái hay, cái mới, nhớ lâu những gì cảm

tự giác trong học tập cha cao, độ tập trung chú ý còn ở giai đoạn
thấp, trình độ đọc còn yếu: Cha rành mạch, còn ấp úng, nhát ngng,
cha thật thông hiểu văn bản, phần nhiều mới chỉ là sự phát âm đúng,
đọc giải đợc bộ mã kí tự-âm thanh đúng, các em có thói quen đọc
thiếu ý thức: Đọc ê a kéo dài, hoặc liến thoắng vội vã, hấp tấp, đọc
cha đúng theo ngữ, câu, cha biết đọc nhấn mạnh vào
những từ cần nhấn, thể hiện giọng đọc phù hợp với văn bản cha tốt.
Do ảnh hởng phát âm phơng ngữ nên đa phần các em phát âm
cha chuẩn phụ âm đầu: l/n.
Cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy và học tập tơng đối
đủ những văn bản còn thiếu và đôi khi không hợp lí. Lớp học cha đợc khang trang, sạch sẽ thiếu ánh sáng trong phòng học, bàn ghế cha
8

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

đúng quy định cho từng lứa tuổi học, cụ thể là học sinh từ lớp 1 đến
lớp 5 đều chung một kích cỡ bàn ghế học. Đồ dùng dạy học phục vụ
cho nhiều bài còn thiếu, do sự quản lí đồ dùng của trờng không khoa
học, gây nhiều khó khắn cho việc trả, mợn cũng nh nghiên cứu, sử
dụng đồ dùng phục vụ giờ dạy của giáo vên.
3- Thực trạng dạy học ở các trờng tiểu học hiện nay:
ở trờng tiểu học, việc dạy tập đọc, bên cạnh những thành công
còn nhiều hạn chế. Học sinh của chúng ta đọc cha đợc nh mong
muốn. Kết quả học đọc của các em cha đáp ứng đợc yêu cầu của
việc hình thành kĩ năng đọc. Các em cha nắm vững đợc công cụ hữu
hiệu để lĩnh hội tri thức, t tởng, tình cảm của ngời khác chứa đựng
trong văn bản đợc đọc.

Trong nhiều tiết dạy giáo viên quá sa đà vào giảng văn,
lúng túng trong sử lí phần tìm hiểu bài, cần cung cấp kiến thức giúp
học sinh đọc hiểu bài. Đây là điểm vớng mắc khá phổ biến mà nhiều
giáo viên cha tìm ra cách gỡ. Phần luyện đọc cha thực sự đợc giáo
viên chú trọng, nhiều giáo viên cho là dễ vì thấy học sinh đọc đợc
trôi chảy, nhng thực ra đây là phần khó nhất, phần trọng tâm cửa
bài. ở phần này giáo viên ít mắc lỗi về thao tác nhng lại không biết
dạy thế nào để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, cha chú
ý đến tốc độ đọc của học sinh theo yêu cầu về kiến
thức và kĩ năng cơ bản phù hợp với khối lớp.
Thờng ở tiết dạy các giáo viên ít chú ý đến đối tợng đọc yếu, phát
âm sai, cha thông hiểu đợc từ nghĩa. Đó là một lỗi khá phổ biến ở trờng học hiện nay. Không khơi gợi, phát huy đợc tính tích cực ở học
sinh.

10

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

Chơng II.
I/- Những điều chỉnh định hớng cho việc dạy đọc hiểu ở lớp 4:

Đọc thầm một hình thức đọc có nhiều lợi thế để hiểu văn
bản, đọc thầm là hình thức đọc không phát ra thành âm thanh mà
11

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt



Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

để hiểu ý nghĩa hàm ẩn của nó chứ không phải chỉ có ý nghĩa hiển
hiện, tức là cần dạy cho học sinh biết giữa các hàng chữ.
Xác định đề tài của văn bản, nhiều khi cần dựa vào chủ điểm
của bài tập đọc. Có lúc dựa vào tranh minh họa để đoán đề tài. Thờng là đề tài đợc thể hiện ở tên bài, tên ngời, tên vật, tên việc nêu
trong văn bản. Đối với những văn bản viết theo nối ẩn dụ, cần giúp
học sinh chỉ ra xem thực chất văn bản nối về điều gì, nói về ai, về
chuyện gì.
Tìm hiểu tên bài của bài tập đọc. Bài tập đọc bao giờ cũng có
một cái tên, tên bài không phải là ngẫu nhiên đợc gán cho văn bản
mà đều phải có lí do. Vì vậy tên bài thờng ngắn nhng nói với chúng
ta đợc nhiều điều. Nó giúp ta xác định đợc đề tài văn bản
và phần nào đoán định đợc nội dung văn bản.
Tầm quan trọng đặc biệt để hiểu văn bản là xác định, làm rõ
nghĩa của từ ngữ, từ đó học sinh mới có cơ sở để nắm nghĩa của câu
trong văn bản. Những câu mang nội dung của bài là những câu quan
trọng. Những câu quan trọng thờng nêu đợc ý của cả đoạn đoạn, cả
bài. Việc hiểu những câu này sẽ giúp ta nhanh chóng chiếm lĩnh đợc
văn bản.
Việc đọc hiểu văn bản chỉ hoàn tất khi học sinh đã nắm đợc
nội dung chính của toàn văn bản. Lúc này học sinh phải hiểu đợc nội
dung của toàn văn bản nh một chỉnh thể.
II/- Giáo viên cần lu ý khi dạy đọc hiểu cho học sinh

Khi giao tiếp với học sinh đòi hỏi giáo viên Tiểu học phải có

khoa, có thể cắt nhỏ câu hỏi cho phù hợp với đối tợng học sinh. Khi
nêu câu hỏi, bài tập phải chú ý đến sự phân hoá câu hỏi cho phù hợp
đối tợng. Những câu hỏi mà học sinh còn lúng túng giáo viên cần hớng dẫn tỉ mỉ. Với những học sinh yếu cần có câu hỏi gợi mở.
14

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

Khi dạy hiểu văn chơng, giáo viên cần tôn trọng những cảm
xúc, cảm nhận, suy nghĩ tuy còn thơ ngây, non nớt, nhng rất riêng
của học sinh, không gò ép các em hiểu theo cách duy nhất hoặc nói
theo lời lẽ của giáo viên. tôn trọng cái riêng của học sinh trong giờ
học, nên có những bài tập yêu cầu học sinh nêu những từ ngữ, hình
ảnh, tình tiết mà mình thích nhất và cho các em tập lý giải vì sao
mình lại thích những từ ngữ, hình ảnh, tình tiết đó. Nên đa ra các
câu hỏi hay bài tập có tính phản hồi, các câu hỏi " Vì sao? tại sao?"
để đánh giá cũng nh kích thích sự suy nghĩ của học sinh.
Giáo viên cần có khả năng tự xác định mục tiêu, nội dung dạy
đọc, tự cảm nhận bài đọc, từ đó mới chủ động tiến hành bài dạy để
đạt đợc kết quả tốt của giờ học.
Hớng dẫn đọc cần lu ý hớng học sinh tìm những câu văn quan
trọng nêu ý của toàn đoạn hoặc bài. Ví dụ câu: "Ôi chao! chú
chuồn chuồn nớc mới đẹp làm sao!" ngay câu đầu của bài đã thể
hiện nội dung bao trùm của bài : Giới thiệu về vẻ đẹp của con chuồn
chuồn nớc mà những câu sau sẽ diễn giải cho điều đó. Trong tìm
hiểu nội dung của bài cần chú ý tìm ra, và khai thác giá trị của
những từ "Đắt", từ "Chìa khoá " của bài để bật lên nội dung. Ví dụ
trong đoạn thơ:

gian lớp học, sử dụng, các phơng tiện dạy học nh đồ dùng trực quan,
các phiếu học tập, các băng hình, băng tiếng ... Vận dụng đồng bộ
các hình thức tổ chức dạy học nh dạy học cá nhân, theo nhóm, tổ
chức trò chơi,..

17

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

Chơng III
Thực nghiệm dạy học.
Sau khi nghiên cứu tài liệu, tham khảo, trao đổi cùng đồng
nghiệp, tôi thấy thực tế giáo viên cũng chú ý rèn đọc hiểu cho học
sinh nhng chất lợng cha cao.
Bằng thực tiễn dạy học, với phơng pháp rèn đọc hiểu tôi đã thu
đợc kết quả tốt qua các tiết dạy.Sau đây là phơng án dạy học của tôi
đã thực hiện.
18

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

Bài soạn: Hoa học

trò.


Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4
II/ Đồ dùng dạy học:

- Tranh minh hoạ bài tập đọc trong SGK( phóng to).
- Tranh( ảnh) Cây phợng lúc ra hoa.
_ Bảng phụ ghi sẵn đoạn văn 1 hớng dẫn luyện đọc.

III/ Các hoạt động dạy học

Hoạt động dạy
Hoạt động học
1, Kiểm tra bài cũ: ( 3 phút)
- Gọi 3 học sinh lên bảng đọc - 3 HS lên bảng đọc thuộc lòng
thuộc lòng bài thơ " Chợ Tết" và và trả lời câu hỏi.
trả lời câu hỏi:
- HS1:Ngời các ấp đi chợ tết
trong khung cảnh đẹp nh thế
nào?
- HS2: Mọi ngời đi chợ tết có
dáng vẻ riêng nh thế nào?
- HS3: Nêu từ ngữ chỉ màu sắc
của chợ tết?
- Yêu cầu hs nhận xét.
- GV nhận xét và cho điểm hs.
2/ Dạy học bài mới
a, Giới thiệu bài (1 phút)


+ Đoạn 1: Phợng không

ý sửa lỗi phát âm, ngắt giọng cho phải ......... đậu khít nhau.
từng hs.

+ Đoạn 2: Nhng hoa càng
đỏ....... bất ngờ vậy?
+ Đoạn 3: Bình minh ........ câu
đối đỏ.

Lu ý câu: Hoa nở lúc nào mà bất
ngờ vậy?( Thể hiện tâm trạng
ngạc nhiên của cậu học trò).
Yêu cầu hs tìm hiểu nghĩa của HS tìm hiểu nghĩa của các từ gắn
các từ khó giới thiệu trong bài: với đọc đoạn 1,2.
Phợng, phần tử, vô tâm.
Yêu câu hs nêu các từ khác trong HS nêu từ mà mình cha hiểu.
bài mà em cha hiểu.( Gv cùng hs
trong lớp tìm hiểu giải nghĩa).
- Yêu cầu hs đọc thầm nối tiếp - HS đọc thầm.
đoạn theo bàn.
- Yêu cầu 2 bàn hs đọc nối tiếp - 2 bàn học hs đọc bài.
theo đoạn.
21

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

dụng biện pháp nghệ thuật gì để
So sánh hoa phợng với muon
mieu tả số lợng hoa phợng? ngàn con bớm thắm để ta cảm
nhận đợc hoa phợng nở nhiều và
Dùng nh vậy có gì hay?
đẹp.
- GV nêu: Đoạn 1 cho chúng ta
cảm nhận đợc số lợng hoa phợng
22

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

rất lớn.
- GV ghi ý chính đoạn 1 lên

- 2 hs nhắc lại nội dung của

bảng.
đoạn 1
- Yêu cầu hs đọc thầm 2 đoạn
còn lại trao đổi theo cặp trả lời
câu hỏi trong sgk.
- GV lần lợt hỏi:
+ Tại sao tác giả gọi hoa phợng + Tác giả gọi hoa phợng là hoa
học trò vì: phợng đợc trồng nhiều
là hoa học trò?
ở sân trờng, gần gũi và gắn bó


Rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 4

giác quan nào đẻ cảm nhận vẻ đẹp của lá phợng.
đẹp của lá phợng?
+ Màu hoa phợng thay đổi nh + Bình minh, màu hoa phợng là
màu đỏ còn non, có ma hoa càng
thế nào theo thời gian?
tơi dịu. Dần dần số hoa tăng,
màu cũng đậm dần, rồi hoà với
mặt trời chói lọi, màu phợng rực
lên.
+ GV Treo tranh(ảnh) cây phợng
lúc ra hoa cho học sinh quan sát.
+ Em cảm nhận đợc gì qua 2 + 2 đoạn cho ta thấy vẻ đẹp đặc
sắc của hoa phợng.
đoạn văn trên?
- Gv ghi ý chính lên bảng.
- HS nhắc lại ý chính của đoạn.
- GV hỏi: Khi học bài hoa học - HS nêu theo ý hiểu của mình.
trò em cảm nhận đợc điều gì?
GV kết luận: Bài văn đầy chất
thơ của Xuân Diệu giúp ta cảm
nhận đợc vẻ đẹp độc đáo, rất
riêng của hoa phợng, loài hoa
gần gũi, thân thiết với tuổi học
trò và đó cũng là nội dung chính
của bài hoa học trò.
- GV nội dung của bài lên bảng.
* Đọc diễn cảm: (10 phút)

khít nhau//
- GV đọc mẫu.
- Chú ý lắng nghe.
- Gọi hs đọc cá nhân.
- 2 hs khá đọc.
- Yêu cầu hs luyện đọc theo cặp.
- GV tổ chức cho hs đọc thi trớc - 4 hs đọc.
lớp.
- GV nhận xét và cho điểm, - hs nhận xét bạn đọc.
tuyên dơng hs.
3, Củng cố dặn dò: ( 3 phút)
- GV hỏi: Em có cảm giác nh - HS nêu.
thế nào khi nhìn thấy hoa phợng?
- Hãy nói cảm xúc của mình khi
nhìn cây phợng trớc cửa lớp học. - HS nói về lợi ích, vẻ đẹp của
phợng.
- GV nêu: Hoa phợng không
25

Đào Thị Bích Thuỷ Tr ờng TH Lý Thờng Kiệt