BƯỚC ĐẦU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ VÀ TÍNH
AN TOÀN CỦA PHƯƠNG PHÁP CẮT THẦN
KINH MŨI SAU ĐIỀU TRỊ VIÊM MŨI KÉO DÀI
VÕ CÔNG MINH, PHẠM KIÊN HỮU


NỘI DUNG TRÌNH BÀY
1. Sơ lược về bệnh viêm mũi và phẫu thuật cắt thần kinh Vidian
hiện nay
2. Giới thiệu kỹ thuật cắt thần kinh mũi sau: một kỹ thuật thay thế
cho cắt thần kinh Vidian
3. Đánh giá hiệu quả và tính an toàn của 5 trường hợp đầu tiên tại
bệnh viện Đại Học Y Dược TPHCM


BỆNH LÝ VIÊM MŨI MẠN TÍNH

- Là tình trạng viêm mạn tính của niêm mạc mũi
- Biểu hiện lâm sàng: nghẹt mũi, ngứa mũi, nhảy mũi, chảy mũi,
mất hoặc giảm mùi và vướng đàm sau


BỆNH LÝ VIÊM MŨI MẠN TÍNH
- Điều trị viêm mũi dị ứng (AR) và không dị ứng (NAR) dựa vào các chiến lược
điều trị, yếu tố kích hoạt và sự hợp tác của bệnh nhân
- Điều trị chủ yếu là nội khoa, bao gồm: kháng histamine, thuốc co mạch, liệu
pháp miễn dịch hoặc corticosteroid
- Phẫu thuật không phải là lựa chọn đầu tiên
- Khi điều trị nội khoa thất bại (bệnh nhân không thỏa mãn): có thể áp dụng
phẫu trị
- Nếu bệnh nhân nghẹt mũi cơ học, có kháng trở của mũi cao  cắt hay thu



TAI BIẾN PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH VIDIAN
Tai biến thường gặp nhất là chảy máu từ một hoặc nhiều nhánh của động
mạch bướm khẩu cái hay động mạch hầu.

 Tuy nhiên tai biến này giảm khi có nội soi và sự hiểu biết của phẫu thuật
viên về cấu trúc giải phẫu của vùng.


BIẾN CHỨNG PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH VIDIAN
• Biến chứng thường gặp nhất là khô
mắt sau mổ.
• Tất cả bệnh nhân đều có thể có khô
mắt ngay lập tức sau mổ.
• Kết quả Schirmer’s test cho thấy có
sự sụt giảm lượng nước mắt có ý
nghĩa thống kê (4.6±2.2 mm vs
14.5±3.7 mm, P

PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: MỘT KỸ
THUẬT THAY THẾ CHO CẮT THẦN KINH VIDIAN


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: KỸ THUẬT

- Bệnh nhân mê nội khí
quản, rạch niêm mạc đứng
dọc sau bờ sau lỗ thông
xoang hàm 1,5cm


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: KỸ THUẬT
• Dùng spatule nhỏ bóc tách vạt niêm
mạc về phía sau và vào trong về phía
cuốn mũi giữa. Cần xác định được
động mạch bướm khẩu cái và thần kinh
mũi sau.
• Cách xác định bó mạch bướm khẩu cái:
xác định mào sàng và bó mạch bướm
khẩu cái thường nằm sau mào sàng
(80%) hay nằm dưới hay trên mào sàng
(20%).


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: KỸ THUẬT

• Khi bóc tách: có thể làm tổn thương
các nhánh chia ngoại biên của động

 thắt bó mạch


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: KỸ THUẬT

• Bao chung được lột hoàn
toàn và bộc lộ lớp áo ngoài
của bó mạch để tránh bỏ
sót


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: KỸ THUẬT

• Dùng bipolar cắt đốt toàn bộ
những sợi thần kinh mũi sau.
• Lấp lại vạt niêm mạc đã bóc tách
• Tấn Surgicel ® hay Spongel ® để
phòng ngừa chảy máu sau mổ


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU: HIỆU QUẢ
• Theo Kikawada và cs: hiệu quả làm giảm các triệu chứng là 80% các trường hợp
khi theo dõi trong 2 năm.

• Một nghiên cứu khác theo dõi đến 4 năm cho thấy hiệu quả làm giảm các triệu
chứng nghẹt mũi, khạc đàm, chảy mũi và nhảy mũi đến 90% (Yokoi và cs 2007).
• Theo Cassano và cs:
• hiệu quả của cắt thần kinh mũi sau khi kết hợp với phẫu thuật FESS trong
điều trị viêm mũi vận mạch có polyp mũi: cải thiện các triệu chứng của viêm
mũi xoang và polyp tái phát

mũi, chảy mũi, ngứa mũi và vướng đàm
+ Đã dùng tất cả các phương pháp điều trị nội khoa thông thường
(antihistamine, corticoides) và có thể đã được phẫu thuật can thiệp (bao gồm chỉnh
hình vách ngăn và chỉnh hình cuốn mũi) không hiệu quả
+ Tuổi từ 18 đến 60 tuổi
- Tiêu chuẩn loại trừ:
+ Tuổi <18 tuổi hoặc >60 tuổi
+ Chống chỉ định phẫu thuật
+ Bệnh nhân có kèm theo viêm mũi xoang bội nhiễm hay bất thường giải phẫu


PHẪU THUẬT CẮT THẦN KINH MŨI SAU:
Bệnh nhân được đánh giá trước mổ hai yếu tố khách quan và chủ quan:
+ Chủ quan: đánh giá qua bảng VAS (Visual Analog Scale): nghẹt mũi, chảy mũi,
nhảy mũi, và chảy mũi sau.
+ Khách quan: bệnh nhân được đo khí áp mũi (Rhinonanometry), CT Scan 64 lát
cắt và nội soi mũi xoang để loại trừ viêm mũi xoang bội nhiễm hay bất thường cấu
trúc giải phẫu vùng mũi xoang gây nghẹt mũi cơ học