Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Lý do chọn đề tài:
“Trẻ em hôm nay – thế giới ngày mai”. Đó là sự đánh giá, khái quát chung
của toàn nhân loại về vị trí xã hội của trẻ em. Trong di chúc thiêng liêng của Bác
Hồ đã từng căn dặn: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất
quan trọng và cần thiết…” Nhận rõ tầm quan trọng đó, trong mỗi thời kì lịch sử,
Đảng và Nhà nước ta luôn đặt sự nghiệp giáo dục – đào tạo con người là quốc sách
hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc.
Trong thời điểm các hoạt động của Thanh thiếu nhi đang được Đảng, Đoàn
và Nhà nước quan tâm. Khi các hoạt động được đẩy mạnh, nhiều học sinh đã trở
thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ ở nhiều nơi và đã được nêu gương,
thì đâu đó vẫn còn những học sinh chưa thật sự ngoan ngoãn, là những học sinh
chưa ngoan của lớp, của trường cả về hạnh kiểm lẫn học lực. Trên thực tế, trong
những năm học vừa qua, đã có rất nhiều đề tài của nhiều giáo viên chủ nhiệm viết
về phương pháp giáo dục học sinh chưa ngoan và đạt hiệu quả giáo dục khá rõ nét.
Bản thân tôi, qua nhiều năm công tác và giảng dạy khối lớp 5 với kinh nghiệm đã có
được trong những năm đã làm công tác chủ nhiệm tôi xin mạnh dạn trình bày một
số vấn đề mà bản thân đã áp dụng để giáo dục học sinh chưa ngoan tiến bộ. Mong
rằng, qua sáng kiến kinh nghiệm này, giáo viên chủ nhiệm có thể áp dụng để giáo
dục học sinh chưa ngoan của lớp thành công.
Vậy làm thế nào để giáo dục học sinh chưa ngoan trở nên tiến bộ? Đó là câu
hỏi đặt ra cho nhiều giáo viên chủ nhiệm, và ở mỗi trường hợp học sinh chưa ngoan
lại có những biện pháp giáo dục khác nhau.
1. Cơ sở lý luận thực tiễn:
Bảo vệ, chăm sóc giáo dục cho thế hệ trẻ là một bộ phận quan trọng trong
chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, trẻ em được hưởng những chính
sách ưu tiên của Đảng và nhà nước; các quyền cơ bản của trẻ em đã được thực hiện.
Đời sống tinh thần vật chất của trẻ em được cải thiện, sự nghiệp giáo dục đã được
phát triển toàn diện ở cả 3 cấp học theo định hướng: nâng cao dân trí, bồi dưỡng

b/ Khó khăn:
Trong những năm trực tiếp giảng dạy, tôi thường được nhà trường phân công
chủ nhiệm khối 5. Đây là các lớp cuối cấp Tiểu học. Ở lứa tuổi này, các em dễ bị tự
ái, hay phê phán và cũng dễ tiêm nhiễm cái xấu, là lứa tuổi cơ động. Tâm lý học gọi
lứa tuổi này là “tuổi vươn lên làm người lớn”. Các em dễ bị tiếp thu cái mới nhưng
cũng chóng quên. Khả năng làm chủ bản thân chưa cao nên dễ bị bên ngoài lôi
cuốn. Nếu được sự chăm sóc của thầy cô thì ở trường các em rất tốt, xong rời khỏi
cổng trường các em lại văng tục, đánh lộn, vô lễ với người lớn… Vả lại, trong một
lớp học lứa tuổi các em thường không đồng đều, các em ở khôi lớp 4 – 5 thường có
độ tuổi từ 10 đến 13. Do độ tuổi các em chênh lệch không đều nhau, nên tâm sinh lý
của các em cũng không giống nhau và có nhiều diễn biến về tâm lý phức tạp.
Trường học nơi tôi công tác là vùng thôn quê của xã Phước Hải. Các em lớp
cuối cấp có thể làm và kiếm tiền. Nên các em dễ xa đà vào các hoạt động vui chơi
chưa được lành mạnh, cũng ảnh hưởng đến sự giáo dục của gia đình và nhà trường.
II/. CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH
Trong tất cả các hoạt động thì hoạt động nào cũng cần phải có biện pháp cụ
thể để thực hiện. Đối với kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan, bản thân tôi
cũng đã áp dụng một số biện pháp sau đây thành công để giúp học sinh tiến bộ.
Biện pháp thứ nhất: Tìm hiểu hoàn cảnh
Bất kỳ một học sinh nào, cho dù là học sinh bình thường nhất đều có những
hoàn cảnh sinh sống không giống nhau, không giống với các bạn khác trong lớp học.
Kinh nghiệm cho thấy: ở lứa tuổi các em cấp 1, vấn đề tiền bạc không phải là
quan trọng bậc nhất, với các em thì một gia đình hạnh phúc, yên ấm, vui vẻ chính
là điều mà các em cần nhất. Do vậy, GVCN cần phải xác định em nào có một gia
đình chưa hoàn toàn hạnh phúc, có xung đột giữa các thành viên trong gia đình... vì

-2-


Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

do do kết quả tổng thể của mọi nguồn lực giáo dục. Cho nên, với tấm lòng yêu nghề
mến trẻ và nhiệt tình công tác, tôi mong muốn sẽ cảm hoá dần dần những học sinh
chưa ngoan, giúp các em có cơ sở đạo đức vững chắc, một nếp nghĩ đúng đắn và
kiến thức đầy đủ, làm hành trang tốt khi các em bươc vào ngưỡng cửa Trung học cơ sở.
Với suy nghĩ ấy, vào đầu mỗi năm học, tôi thường điều tra thông tin qua sổ
chủ nhiệm của năm trước để lại, sổ điểm và gặp gỡ những giáo viên đã trực tiếp
giảng dạy các em ở các lớp dưới để nắm được đặc điểm của từng em, cũng như tìm
hiểu về sức học và hoàn cảnh của từng em để có biện pháp phù hợp, nhằm giúp các
em phát huy các năng lực sở trường đã có sẵn và ngăn chặn những hành vi không
-3-


Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

tốt xảy ra trong học đường ở năm học mới. Cũng qua điều tra nắm thông tin như
vậy, nên chỉ trong 3 tháng tôi đã nắm được đặc điểm của từng em, cũng như mức độ
chưa ngoan mà một số em mắc phải ở lớp dưới. Thông qua điều tra, nắm thông tin
tìm ra những biện pháp phù hợp để giúp đỡ từng em cụ thể.
Từ việc điều tra sơ khảo đã nắm được mặt mạnh, mặt yếu của lớp từ đó có
biện pháp giáo dục thích hợp: Tổ chức cho lớp bầu ra ban cán sự mới, ban cán sự
phải là người có học lực khá giỏi, đối xử hoà đồng với bạn bè, nhiệt tình trong công
việc được giao.
Ngoài ra giáo viên còn có kế hoạch phân loại học sinh ngay từ đầu năm học.
Các em yếu về mặt nào, môn nào để còn kịp bồi dưỡng nâng cao trình độ đồng đều
của lớp. Đối với học sinh yếu kém thì phân ra từng nhóm:
* Nhóm 1: Những học sinh yếu kém nhưng có thái độ học tập tích cực.
* Nhóm 2: Những học sinh có tư duy bình thường nhưng có thái độ học tập
chưa tốt.
Những em yếu kém chậm tiến bộ thì xếp các em ngồi trên bàn đầu đồng thời
xếp một em khá giỏi ngồi bên cạnh, giao nhiệm vụ cho em khá giỏi kèm bạn yếu


Đối với những học sinh thuộc các gia đình nói trên, thì sự yêu thương, động
viên khích lệ của thầy cô và bạn bè sẽ là nguồn cổ vũ động viên lớn lao giúp cho
các em tiến bộ.
Hay như trường hợp của em Kiều Ngọc Minh Hoàng (năm học 2013 – 2014),
gia đình đông con. Cha mẹ đi chăn bò thuê trên núi. Gặp gỡ, trao đổi với cha mẹ về
việc thường xuyên vắng học không phép và không học bài, hay đi vào các tụ điểm
chơi game, qua trao đổi cùng gia đình nói: “Tôi không biết chữ, nên việc dạy dỗ đều
trông mong hết cả vào thầy cô”. Em này cũng có ý định nghỉ học, sau khi gặp gia
đình, phân tích cho gia đình em hiểu lợi ích của việc con cái biết chữ, biết tính toán
và quyền lợi của trẻ em được quy định trong luật chăm sóc bào vệ trẻ em như thế
nào. Gia đình em đã hiểu ra và nhờ giáo viên quan tâm giúp đỡ. Biết em ngoài giờ
học thường tụ tập tại các quán game, tôi yêu cầu gia đình không cho tiền ăn quà vặt,
và tôi yêu cầu một số em nam học giỏi trong lớp đến nhà em Phơi cùng chơi cùng
học với em để em lấy lại những phần kiến thức bị hỏng. Đầu năm học em là một
học sinh có kết quả học yếu nhưng đến cuối năm em vươn lên học sinh trung bình,
nhiều môn học còn đạt điểm tốt.
Năm học 2014 – 2015, lớp tôi chủ nhiệm có em Đàng Thái Sang là học sinh
chưa ngoan của Trường (vì em này thường gây gổ, bắt nạt bạn bè, học yếu, không
nghe lời chỉ dạy của thầy cô giáo…). Qua tìm hiểu, tôi được biết em là đứa con đầu
trong gia đình không cha, mẹ tần tảo làm thuê theo mùa vụ để nuôi 2 đứa con, nên
không có điều kiện quan tâm đến học hành của em, mẹ lại ít học nên việc dạy cho
con học tại nhà gặp khó khăn. Tôi đã thường xuyên ghé thăm gia đình em, gặp mẹ
em (và có cả em) trao đổi những mặt tích cực của em đã thể hiện trên lớp. Thấy
được sự quan tâm của giáo viên chủ nhiệm tới con mình, mẹ em đã thường xuyên
nhắc nhở em học tập. Còn em, ở những năm học trước đó, giáo viên tới thăm
thường xuyên trốn, vì các giáo viên trước đó không khen mà chỉ nêu ra các mặt tiêu
cực của em. Từ đó em sinh ra chán nản, hay vắng học không phép, tỏ ra chai lì
trước sự dạy bảo của thầy cô và gia đình. Nhưng với biện pháp tôi đã áp dụng ở
trên, em Sang đã có bước tiến bộ rõ nét. Em cũng không mặc cảm sợ bạn bè xa

động của lớp em đều tham gia sôi nổi, nhiệt tình và có hiệu quả. Trong các giờ học
có trao đổi, thảo luận nhóm, em thường tỏ rõ quan điểm của mình trước các bạn
cùng tổ và có những phân tích rất lôgic, hợp lý và chính xác và tổ của em luôn đạt
điểm cao trong các tiết học có thảo luận nhóm. Riêng em cuối năm là học sinh giỏi,
và còn tham dự cuộc thi viết chữ đẹp do cấp Trường tổ chức, em đoạt giải và được
nằm trong đội tuyển viết chữ đẹp của trường để tiếp tục tham gia cuộc thi viết chữ
đẹp cấp Huyện. Em đã rèn được tính cẩu thả của mình.
Biện pháp thứ năm: Giáo dục nâng cao lòng tự trọng cho học sinh
Song song với các biện pháp giáo dục đã nêu ở trên, tôi còn tạo nhiều tình
huống mâu thuẫn đạo đức rồi hướng cho các em phân tích. Cuối cùng do yêu cầu
của bản thân, các em tự chọn và vươn lên. Đối với tập thể lớp, tôi thường nêu những
việc làm được của các lớp khác. Vì sao lớp kia đạt được điều này, đạt được điều kia
tốt? Có phải là do lớp đó có nhiều học sinh khá giỏi hơn không? Các em có thể
vươn lên như các bạn không? Muốn tiến bộ, các bạn ấy phải thế nào?... Qua cách lật
ngược vấn đề và hướng dẫn các em giải thích, tôi thấy tác dụng rất cao. Các em thấy
rằng thực hiện những việc tốt không khó, chỉ cần chú ý đến việc đó và tự nỗ lực sẽ
đạt kết quả ngay.
Biết tâm lý lứa tuổi này hay tự ái, tôi luôn thể hiện lòng tin yêu đối với từng
em và đặc biệt giúp các em nâng cao lòng tự trọng. Ở lớp tôi chủ nhiệm năm học
2015 – 2016 có em Kiều Thanh Minh là một học sinh yếu, cha mẹ đều mù chữ
thường xuyên vắng mặt ở địa phương để buôn bán xa, có khi mấy tháng mới trở về
quê thăm gia đình, em ở nhà với người bà già yếu, cha mẹ ít có thời gian kiểm soát
việc học của em. Em Minh lại chưa có thói quen tự lực học tập. Để luyện tinh thần
tự học cho em, tôi thường xuyên cho bài làm ở nhà và có kế hoạch kiểm tra sát sao.
Những lần đầu, em không làm tôi cố gắng giảng giải cho em hiểu. Nhưng hiện tượng
không làm bài vẫn tiếp diễn. Cuối cùng, tôi phải gặp trực tiếp cha mẹ em. Dù rất bận
việc làm ăn ở xa nhưng cha mẹ em cũng tranh thủ về nhà và đến trường gặp tôi. Sau
khi cho em thấy sự quan tâm của mọi người đối với em và niềm vui em sẽ mang lại
cho mọi người, vừa khóc em vừa hứa trước tập thể lớp, trước cha mẹ và tôi là sẽ tự
lực học tập. Và tôi phân công những em học giỏi ngồi gần em kèm cặp giúp đỡ em

làm tổ trưởng, một em làm tổ phó. Sau khi bầu xong, giáo viên họp đội ngũ cán bộ
lớp để phân công quán triệt rõ nhiệm vụ cho từng em, đồng thời cho các em tự đăng
kí các danh hiệu thi đua và biện pháp thực hiện từ đó có phương hướng chỉ đạo để
học sinh thực hiện tốt.
Mỗi tổ có một quyển sổ theo dõi học tập và các mặt hoạt động của từng tổ
viên trong tổ. Cuối tuần các tổ trưởng tổng hợp báo cáo cho lớp trưởng, lớp trưởng
tổng hợp báo cáo cho giáo viên chủ nhiệm vào tiết sinh hoạt chủ nhiệm cuối tuần.
Lớp trưởng nhận xét tình hình học tập trong tuần rồi đến giáo viên nhận xét chung
tình hình học tập của lớp: về ưu điểm và tồn tại. Sau đó nhận xét đánh giá tình hình
học tập cùng với nề nếp, tác phong, vệ sinh của từng em để các em tự rút kinh
nghiệm và khắc phục trong tuần tiếp theo. Ngoài ra còn giáo dục các em phải: “Nói
lời hay, làm việc tốt”, “Gọi bạn xưng mình”. Thường xuyên giáo dục các em có tính
tự giác, chấp hành tốt nội quy của lớp, của trường. Muốn các em thực hiện tốt,
nghiêm túc thì người giáo viên chủ nhiệm lớp phải thực sự gương mẫu về mọi mặt,
phải là: “Tấm gương sáng cho học sinh noi theo”, nói phải làm, đề ra phải thực hiện
và khen chê đúng mực. Vì học sinh tiểu học các em đang ở lứa tuổi nhỏ nên giáo
dục phải nhẹ nhàng, nghiêm khắc nhưng cởi mở gần gũi độ lượng, luôn vị tha đối
với học sinh biết nhận lỗi và sửa lỗi, tuyệt đối không che bai, la mắng học sinh.
Trong học tập không những chú trọng rèn luyện cho học sinh bằng nhiều
hình thức khác nhau mà còn chú trọng khâu nề nếp ngay từ đầu năm như truy bài
-7-


Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

đầu giờ, trật tự nghe giảng trong giờ học, trong lớp tổ tự quản kiểm tra bài tập về
nhà của các bạn trong tổ ... Vì nề nếp tốt là cực kì quan trọng, nó góp một phần lớn
quyết định kết quả học tập của học sinh. Chính vì thế ngay từ đầu năm học giáo
viên phải quán triệt nề nếp bằng cách: Cho cả lớp học nội quy lớp học, và mọi quy
định của giáo viên. nội quy của nhà trường đề ra:

những hỗ trợ cần thiết của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường trong
công tác chủ nhiệm của mình.
5. Không ngừng nâng cao sự hiểu biết, không tự mãn với những thành quả
đạt được ban đầu. Luôn trao dồi đạo đức cách mạng, rèn luyện tác phong để trở
thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Phải gây được uy tín với các em, với
phụ huynh và với tập thể giáo viên.
-8-


Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

6. Để làm tốt công tác giáo dục học sinh chưa ngoan, cần phải có sự phối
hợp đồng bộ giữa các bộ phận, giữa các Thầy Cô. Vai trò của Thầy Cô chủ nhiệm
là rất quan trọng. Trong lớp, Thầy Cô chủ nhiệm như là cha mẹ của các em, có
tiếng nói điều chỉnh kịp thời các hành vi chưa đúng của các em, là tấm gương cho
các em noi theo.
3. Kết luận chung:
Trên đây là một vài điều phân tích về một số kinh nghiệm giáo dục học sinh
chưa ngoan trong nhà trường Tiểu học mà tôi đã đúc kết được từ thực tiễn giảng dạy.
Vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan trong nhà trường luôn luôn là đề tài
nóng hổi, được sự quan tâm của hầu hết Thầy Cô, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm.
Để có thể giáo dục tốt các em học sinh chưa ngoan, cần phải có sự phối hợp
cả gia đình, xã hội và nhà trường. Vai trò giáo dục của gia đình và xã hội giữ vị trí
quan trọng, vai trò giáo dục của nhà trường mang yếu tố quyết định giúp các em có
thể có những định hướng đúng đắn, để sau này trở thành những người con có ích
cho xã hội, hiếu thảo trong gia đình và chính các em sẽ là tấm gương tốt cho các em
học sinh khác mà người Thầy sẽ luôn lấy các em ra làm ví dụ khi giáo dục các học
sinh khác
Xã hội hoá giáo dục sự nghiệp chăm sóc, giáo dục trẻ em chắc chắn sẽ đạt
hiệu quả cao hơn nếu nâng cao hơn nữa chất luợng giáo dục học đường, các môi

Lưu Thị Như Phước
Nhận xét của Hội đồng khoa học nhà trường
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

Nhận xét đánh giá của Hội đồng khoa học
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

- 10 -


Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

MỤC LỤC
STT


4. Phương pháp nghiên cứu

1

6

II. NHỮNG BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2

7

1. Cơ sở lí luận

2

8

2. Cơ sở thực tiễn

2

9

3. Giải pháp

3

10


3.6. Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp:

8

16

III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

8

17

1. Kết quả thực hiện

9

- 11 -


Đề tài: Kinh nghiệm giáo dục học sinh chưa ngoan

18

2. Bài học kinh nghiệm

9

19