SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

PHẦN I

ĐẶT VẤN ĐỀ
Làm văn nghị luận nói chung và làm văn nghị luận xã hội nói riêng không
phải là vấn đề mới mẽ đối với học sinh đặc biệt là học sinh THPT. Trong chương
trình THCS học sinh đã được làm quen với kiểu bài nghị luận xã hội, đến THPT
theo chương trình giáo dục hiện hành Làm văn nghị luận xã hội đã được giảng dạy
ở cả ba khối lớp 10, 11, 12. Ở lớp 10 và 11, làm văn nghị luận xã hội chưa được
gọi tên như một thể loại văn nghị luận phổ biến mà chỉ được giảng dạy như một bài
thực hành không có hướng dẫn lí thuyết riêng. Đến lớp 12, kiểu bài này được thể
hiện rõ bằng tên gọi Nghị luận xã hội_ một thể loại của văn nghị luận, để phân biệt
với Nghị luận văn học.
Làm văn nghị luận xã hội là một kiểu bài không mới nhưng cũng không dễ
đối với học sinh bởi nghị luận xã hội là một vấn đề rất phong phú và đa dạng, có
vô số đề tài được đặt ra từ xã hội nhưng rất thiết thực đối với học sinh đặc biệt là
học sinh THPT. Nó giúp các em có cái nhìn toàn diện hơn về xã hội, có sự trải
nghiệm, và kĩ năng vận dụng sự hiểu biết của mình vào trong cuộc sống một cách
linh hoạt nhằm hướng các em trở thành những con người năng động, sáng tạo có
khả năng thích ứng kịp thời trước sự thay đổi của xã hội. Nhưng trong thực tế giữa
dạy và học giáo viên có giải quyết được các vấn đề đặt ra không, có đạt được mục
tiêu giáo dục của môn học chưa. Đây là một vấn đề rất nan giải.
Hơn nữa, tâm lí chung của học sinh và của cả một số giáo viên đều cho rằng
Làm văn nghị luận xã hội rất khó dạy và khó học vì kiến thức không có cái gì là
chuẩn, khi đưa ra vấn đề thì ta tự suy nghĩ và tự lí giải. Từ đó, làm cho học sinh có
cái nhìn không thiện cảm đối với văn nghị luận xã hội: một phần học không hiểu
nên làm bài không được; một phần vì thời gian học và luyện tập ở kiểu bài này
không nhiều chỉ 2 tiết lí thuyết và thực hành bằng 2 bài viết số 1 và số 2 trong tổng
số 111 tiết theo phân phối chương trình lớp 12

nay.

GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 2


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

PHẦN II

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. THỰC TRẠNG CHUNG
Giúp học sinh hiểu đúng và làm đúng bài văn nghị luận xã hội ở lớp 12 là
một việc vô cùng vất vả đối với giáo viên và cả học sinh. Muốn giải quyết vấn để
này ngoài kĩ năng đòi hỏi học sinh cần có một vốn kiến thức về xã hội, về đời sống
hằng ngày mà đa số học sinh chúng ta thì ngại tìm tòi, không nhại cảm với các vấn
đề mà xã hội đặt ra, đặc biệt là các em ở vùng sâu, nông thôn thì việc cập nhật kiến
thức mới vả là một điều khó khăn. Mặt khác qua những phiếu thăm dò trong 03
năm gần đây, phần lớn học sinh rất sợ học và làm văn nghị luận xã hội. Các em
cho rằng nó rất khó khai thác đặc biệt là Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí các em
không hiểu vấn đề nói gì, hiểu sai, viết sai, thậm chí hiểu mà cũng không biết gì để
viết.
Những khó khăn trên không phải là không có nguyên nhân. Qua nhiều năm
dạy lớp 12, tôi nhận thấy nó xuất phát từ những lí do sau:
- Học sinh không nắm được cách làm bài theo cái chuẩn chung của 2 kiểu
bài nghị luận xã hội: Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện
tượng đời sống.Học sinh chưa xác định được đâu là nghị về một tư tưởng, đạo lí và
đâu là nghị luận về một hiện tượng đời sống nên không biết triển khai vấn đề một
cách hợp lí.

II. CÁCH HƯỚNG DẪN CỦA BẢN THÂN
Qua 03 năm trải nghiệm khi giảng dạy làm văn nghị luận xã hội ở lớp 12, tôi
suy nghĩ và tìm cách khắc phục tình trạng trên với hi vọng giúp học sinh yêu thích
dần kiểu bài nghị luận xã hội, biết chủ động giải quyết vấn đề, tích lũy ngày càng
nhiều kiến thức xã hội làm vốn sống cho bản thân, nâng cao kĩ năng sống và đặc
biệt là có khả năng làm tốt bài văn nghị luận xã hội.
1. HƯỚNG DẪN CHUNG
Để dạy tốt một bài làm văn nghị luận xã hội trước hết người giáo viên phải
giúp học sinh xác định được mục đích của nghị luận xã hội. Nghị luận xã hội lấy
đề tài từ các lĩnh vực xã hội, chính trị, đạo đức làm một nội dung bàn bạc nhằm
làm sáng rõ cái đúng, sai, tốt, xấu, phải trái của vấn đề được nêu ra.
Làm văn nghị luận xã hội ở lớp 12, học sinh phải phân biệt được thế nào là
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí ; thế nào là Nghị luận về một hiện tượng đời
sống.
- Với học sinh phổ thông, đề tài nghị luận về một tư tưởng, đạo lí vô cùng
phong phú và thường xoáy sâu vào các vấn đề như:
+ Nhận thức: lí tưởng, mục đích…
+ Tâm hồn, tính cách: lòng yêu nước, nhân ái, vị tha, bao dung độ lượng,
tính trung thực, hòa nhã khiêm tốn, dũng cảm, ích kỉ, ba hoa, vụ lợi…
+ Các quan hệ gia đình: Tình mẫu tử, anh em…
+Quan hệ xã hội: đồng bào, thầy trò tình bạn…
+ Cách ứng xử, những hành động của mỗi người trong cuộc sống….
- Đối với kiểu bài nghị luận về một hiện tượng đời sống là lấy những hiện
tượng xảy ra trong đời sống để bàn bạc. Nội dung bàn bạc của nó gần gũi với đời
sống và tập trung vào các khía cạnh như: tai nạn giao thông, hiện tượng môi trường
bị ô nhiễm, những tiêu cực trong thi cử, nạn bạo hành trong gia đình, cuộc vận
động giúp đỡ đồng bào bị lũ lụt, cuộc đấu tranh chống nạn phá rừng, phong trào
tiếp sức mùa thi.
Tất cả những vấn đề trên giáo viên cần chủ động giới thiệu và dẫn chứng
bằng một số đề bài cụ thể để học sinh phân biệt. Đây là khâu đầu tiên, nếu học sinh

Làm nên đất nước muôn đời …
(Đất nước -trích Mặt đường khát vọng -Nguyễn Khoa Điềm, Ngữ văn 12
nâng cao, tập một NXB giáo dục, 2008)
Dựa vào những câu thơ trên, anh/chị phát biểu trong một bài văn ngắn (không quá
400 từ ) ý kiến cá nhân về trách nhiệm của thế hệ thanh niên hiện nay với đất nước
- Đề bài yêu cầu nghị luận về một vấn đề thuộc lĩnh vực xã hội nhưng xuất
phát từ sự thể hiện của vấn đề đó trong văn học.
Ví dụ: Viết bài văn nghị luận bàn về một bài học đạo đức hoặc cách sống
mà anh (chị) rút ra được từ một tác phẩm văn chương:
a. Sự chiến thắng của cái thiện (từ truyện Tấm Cám)
b. Thái độ khiêm tốn, không giấu dốt ( từ truyện Tam đại con gà)
Cuối cùng để làm đúng, đủ các nội dung theo yêu cầu của bài làm văn nghị
luận xã hội ở lớp 12, giáo viên phải hướng dẫn thật kĩ cách làm bài của từng kiểu
bài để học sinh nắm vững. Đây là khâu rất quan trọng khi dạy bài làm văn nghi
luận xã hội, cụ thể như sau:
* Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng, đạo lí
Mở bài: giới thiệu vấn đề cần nghị luận và giới thiệu được đề bài
Thân bài: sử dụng các thao tác lập luận cơ bản để giải quyết
+ Giải thích vấn đề: là làm rõ ý nghĩa vấn đề, các nghĩa tường minh, nghĩa
hàm ẩn (nếu có). Lưu ý cách giải thích: Nếu đề có từ ngữ cần giải thích thì giải

GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 5


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

thích bằng khái niệm, nếu không có từ ngữ trọng tâm thì giải thích vấn đề chung
theo nội dung của đề.

cụ thể thì học sinh có thể từ đó mà giải quyết được tất cả các vấn đề đặt ra từ xã
hội. Làm như thế sẽ tránh được cách dạy áp đặt kiến thức, tạo điều kiện cho các em
cơ hội phát huy khả năng tư duy, đặc biệt là tư duy thực tế, tức là để các em tự tìm
hiểu, khám phá cái mới, cái hay từ xã hội và cũng từ đó phát hiện ra cái hay của
chính bản thân mình. Đó mới là động lực thúc đẩy các em yêu thích và có hứng thú
với bài làm văn nghị luận xã hội.
2. NHỮNG KINH NGHIỆM HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
Xuất phát từ những hướng dẫn chung gọi là kinh nghiệm của bản thân, giới
hạn trong phạm vi nghiên của mình, tôi xin đưa ra đây một số bài cụ thể đã áp
GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 6


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

dụng theo cách dạy đã trình bày ở trên với mục tiêu: “ Giúp học sinh nắm được
cách làm bài văn nghị luận xã hội”.
a. Đối với bài Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí
G. hướng dẫn H. giải quyết 2 đề bài
* Đề bài 1: Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ Tố Hữu:
“Ôi ! sống đẹp là thế nào, hỡi bạn ?”
(Một khúc ca)
(Sách giáo khoa, Ngữ văn 12(cơ bản), tập một, Nxb Giáo dục, trang 20)
Trên cơ sở học sinh chuẩn bị bài ở nhà đã đọc hết nội dung của bài Nghị luận về
một tư tưởng, đạo lí trong sách giáo khoa
Lên lớp, giáo viên hướng dẫn học sinh:
+ Phần tìm hiểu đề (Sgk)
+ Phần lập dàn ý: dựa vào các câu hỏi G. định hướng để H. triển khai vấn đề theo
trình tự như sau:


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

G. gợi ý, H. cần có cái nhìn chung về quan niệm sống của thanh niên hiện nay từ
đó xác định quan niệm sống của bản thân cho đúng đắn: Định hướng phấn đấu của
bản thân để sống đẹp. Cần rèn luyện bản thân nâng cao ý thức sống đẹp. Sống đẹp
mang ý nghĩa nhân văn cao cả, nhiều tấm gương sống đẹp đã được điển hình trong
cuộc sống.
- Kết thúc vấn đề: Nhận định chung về câu thơ và tác dụng của nó đối với
bản thân và mọi người.
* Với đề bài này G. hướng dẫn H. triển khai vấn đề theo hướng quy nạp, khi đã
thực hành xong một dàn bài chi tiết G. yêu cầu H. rút ra cách làm bài chung của
kiểu bài này
H. trả lời theo cách hiểu phần còn lại G. gợi ý bổ sung và rút ra cách làm
bài theo bố cục ba phần của bài nghị luận (Cách làm bài như đã nêu trong phần
hướng dẫn chung).
Từ đó, G. nhấn mạnh trong phần Giải quyết vấn đề H.phải làm rõ 4 vấn đề bằng
một số thao tác lập luận: giải thích, phân tích- chứng minh, bình luận- bác bỏ để
lập luận và trình bày được suy nghĩ, hành động của bản thân một cách chân thực.
G. cần lưu ý đây là cách làm bài chung, là định hướng đúng nhất để làm được
bài Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí; buộc các em phải học thuộc vì khi nắm được
cách làm bài tức là nắm được phương pháp các em sẽ dễ dàng tư duy và như thế sẽ
tránh được tình trạng H. bị lạc đề hoặc thiếu luận điểm của bài viết vì khi sử dụng
một thao tác lập luận chính là chúng ta đang giải quyết một luận điểm của bài viết.
Làm theo cách này sẽ rất vất vả đối với người học cũng như người dạy
nhưng tôi nghĩ nó sẽ giúp học sinh hình dung được Cách làm bài một cách cụ thể,
chính xác và chi tiết hơn so với phần giới thiệu về Cách làm bài trong phần Ghi
nhớ_ Sgk, trang 21 chỉ nêu chung chung tên các thao tác lập luận như vậy đối với
học sinh yếu - kém sẽ rất khó vận dụng.

cá nhân con người: Đức hạnh là cội nguồn tạo ra hành động và hành động là biểu
hiện cụ thể của đức hạnh
+ Suy nghĩ, hành động của bản thân: Bản thân cần bày tỏ ý kiến về vấn đề
trên, rèn luyện tu dưỡng đạo đức, nhân cách để có suy nghĩ hành động đúng đắn.
- Kết thúc vấn đề: Ý kiến trên có tác dụng thiết thực, giúp ta thấy được bản
chất của vấn đề về mối quan hệ giữa tính cách và hành động, nâng cao kĩ năng
sống cho bản thân.
* Ở đề bài 2 là đề để H. luyện tập, vận dụng khắc sâu hơn kiến thức, nhuần
nhuyễn hơn các thao tác lập luận, đặc biệt là nắm vững hơn cách làm bài.
G. không trực tiếp giải quyết vấn đề như ở đề 1 mà chỉ gợi ý, lí giải và định hướng
những vấn đề H. chưa rõ.
Để làm được vấn đề này chúng ta phải có thời gian. Nhưng yếu tố thời gian là
do chúng ta chủ động trong phân phối chương trình, trong tiết bám sát hoặc trong
giờ phụ đạo (nếu có)
b. Đối với bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống
Khi dạy lí thuyết bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống, trên cơ sở H.
đã chuẩn bị ở nhà G. cần có sự chủ động để H. nắm kiến thức một cách nhanh
nhất, cụ thể như sau:
H. trả lời các câu hỏi trong phần Tìm hiểu đề và giải quyết phần Lập dàn ý
Từ đó G. kết hợp các ý trong phần lập dàn ý của bài với phần Ghi nhớ hình
thành cho H. Cách làm bài cụ thể, đầy đủ theo bố cục ba phần (Cách làm bài như
đã nêu trong phần hướng dẫn chung)
Sau đó G. sẽ cho H. đề bài để luyện tập nhằm khắc sâu kiến thức lí thuyết
* Đề bài:
Tuổi trẻ học đường suy nghĩ và hành động để góp phần giảm
thiểu tai nạn giao thông
(Sách giáo khoa, Ngữ văn 12 (cơ bản), tập một, Nxb Giáo dục, trang 78)
Với đề bài này G. hướng dẫn H. giải quyết vấn đề theo trình tự sau:
- Đặt vấn đề: Giới thiệu tình hình chung về an toàn giao thông, đi sâu vào
bức tranh tai nạn giao thông và trích dẫn đề bài

hội. Kêu gọi tuổi trẻ học đường cần có những giải pháp tích cực để góp phần giảm
thiểu tai nạn giao thông
H. có thể nêu một số giải pháp thực hiện cụ thể
+ Suy nghĩ và hành động của bản thân
G. gợi ý
H. cần thể hiện rõ thái độ của mình đối với vấn đề này từ đó nêu ra hành động của
bản thân nhằm khắc phục tình tai nạn giao thông đã và đang ở mức báo động
- Kết thúc vấn đề: Nêu trách nhiệm chung của mọi người đặc biệt là của
tuổi trẻ học đường trong thời đại ngày nay.
* Qua bài tập trên G. một lần nữa củng cố cho H. về cách làm bài Nghị luận về một
hiện tượng đời sống, đặc biệt nhấn mạnh đến trình tự lập luận để triển khai vấn đề
đảm bảo đầy đủ nội dung.
** Tóm lại: Từ việc hướng dẫn lí thuyết để đi đến thực hành - vận dụng ở hai kiểu
bài nghị luận nói trên một mặt để H. khắc sâu thêm kiến thức; mặt khác, em sẽ
nhận ra rằng làm bài Nghị luận xã hội không phải là không có kiến thức làm chuẩn,
mà tất cả các vấn đề đặt ra của Nghị luận xã hội đều lấy cái chuẩn mực của xã hội
để lí giải, đánh giá không phải là ta tự suy nghĩ và tự lí giải. Như vậy sẽ giúp các
em tự tin hơn, chủ động hơn trong lập luận của mình để triển khai vấn đề, không
phải mang tâm lí lo lắng khi làm bài mà không biết cái nào đúng, cái nào sai hay
làm sao để đáp ứng đúng chủ ý của người ra đề …
Được luyện tập, vận dụng thường xuyên giúp các em nâng cao kĩ năng lập
luận, tích lũy ngày càng nhiều kiến thức xã hội, bài làm đạt hiệu quả cao. Đây cũng
GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 10


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

là một trong những yếu tố kích thích các em hứng thú hơn trong học tập, an tâm

- Học sinh biết cách học bài và làm bài, biết vận dụng kiến thức và kỹ năng
để làm bài văn nghị luận xã hội, thành thạo hơn trong các thao tác lập luận.
- Kết hợp cả kiến thức văn học và xã hội các em có khả năng mở rộng tầm
hiểu biết cho bản thân. Từ đó mà tự rèn luyện cho mình tư tưởng, tình cảm tốt đẹp.
- Điều quan trọng là chất lượng học tập của học sinh từng bước được nâng
lên. Ở lớp 12 trong ba năm dạy học theo sách giáo khoa mới, tôi áp dụng kinh
nghiệm này được 02 năm học: 2009-2010 và 2010-2011

GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 11


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

So sánh 2/3 năm học được áp dụng với đối tượng học sinh Trung bình- Yếu
tính riêng phần làm văn Nghị luận xã hội theo thang điểm 3/10 trong tổng điểm
của môn Ngữ văn tôi thu được kết quả như sau:

Năm học
2008-2009
2009-2010
2010-2011

Số học sinh
73
71
78

0

5. NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
Có được kết quả như trên không phải là việc làm của ngày một, ngày hai mà
đó là cả một quá trình dạy và học rèn luyện, tích lũy. Tuy nhiên để không ngừng
nâng cao chất lượng thì cả giáo viên và học sinh cần lưu ý một số vấn đề sau:
* Đối với giáo viên: người đóng vai trò chủ đạo trong việc hướng dẫn học
sinh học tập cần lưu ý:
+ Phải chuẩn bị chu đáo các nội dung trước khi lên lớp, hướng dẫn học sinh
làm việc ở nhà, tỏ ra thông hiểu tất cả các vấn đề có liên quan, đặc biệt là vốn kiến
thức xã hội.
+ Trong phần cung cấp kiến thức phải rèn cho học sinh kĩ năng vận dụng,
hình thành cho các em khả năng tư duy đặc biệt là tư duy thực tiễn.
+ Trong việc hướng dẫn thực hành, giáo viên phải chú ý đến từng đối tượng
học sinh phát hiện các em còn yếu ở thao tác lập luận nào lúc ấy sẽ tập trung sửa
chữa, rèn luyện thao tác đó (thông thường các em còn hạn chế trong thao tác bình

GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 12


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

luận đánh giá, phân tích biểu hiện của vấn đề thường nói chung chung không có
dẫn chứng thực tế như thế bài làm chưa có tính thuyết phục cao)
+ Trong tất cả các giờ học làm văn Nghị luận xã hội G. và H. phải thường
xuyên nhắc đi nhắc lại phương pháp nghị luận (Cách làm bài) để khắc sâu kiến
thức.
* Đối với học sinh:
+ Bắt buộc phải chuẩn bị ở nhà, đọc sách giáo khoa, tìm hiểu những vấn đề
có liên quan đến bài học mà giáo viên đã dặn dò chuẩn bị.

cảm thấy trăn trở, đặc biệt là ở đối tượng học sinh lớp 12 nghị luận xã hội là phần
thi bắt buộc chiếm 3/10 điểm, nếu học sinh không làm được câu 3 điểm này đương
nhiên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi tốt nghiệp. Xuất phát từ nguyên nhân
này, bản thân suy nghĩ và đã tìm cách để giúp các em làm tốt bài nghị luận xã hội
Vấn đề này, tôi đã thực nghiệm được 2 năm học ( 2009-2010; 2010-2011 )
và rút ra được một số kết luận sau:
- Chất lượng của học sinh bước đầu tăng lên được tính bằng điểm số, chất
lượng bộ môn tăng dần
- Học sinh tích cực, biết tự học, sáng tạo và có kỹ năng vận dụng.
- Học tốt môn làn văn nghị luận học nói chung, nghị luận xã hội nói riêng
chính là cơ sở để các em học tốt các môn học khác, rèn luyện kĩ năng sống tốt hơn,
có khả năng thích ứng kịp thời trước sự đổi mới của xã hội. Vì vậy theo tôi để học
tốt bài làm văn nghị luận xã hội và để thực hiện được cách giảng dạy nêu trên đòi
hỏi người giáo viên và học sinh cần có sự nổ lực:
* Về phía giáo viên:
GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 14


SKKN: Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 12 nắm vững cách làm bài văn Nghị luận xã hội_ kiểu bài:
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

+ Chuẩn bị bài chu đáo, soạn bài cẩn thận, tạo sự hứng thú cho học sinh
trước vấn đề đang đặt ra.
+ Làm chủ mọi tình huống có thể xảy ra trong tiết dạy.
+ Xử lí kịp thời những thông tin từ phía học sinh, kịp thời điều chỉnh uốn
nắn rèn luyện tư tưởng cho các em.
+ Linh hoạt trong việc tổ chức điều khiển học sinh làm việc, hướng dẫn các
em cách chiếm lĩnh kiến thức bằng con đường ngắn nhất, đơn giản nhất mà hiệu
quả nhất.

Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí và Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

GV: Trần Thị Ái Loan
Trang 16