ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
-----------------------------------

NGUYỄN VĂN TƢỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỐNG ĐA - HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Hà Nội 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
-----------------------------------

NGUYỄN VĂN TƢỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỐNG ĐA - HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. TS Phan Văn Kha

Hà Nội 2015


Cán bộ Đoàn

CBQL

Cán bộ quản lý

CLB

Câu lạc bộ

CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GV

Giáo viên

GVBM

Giáo viên bộ môn

GVCN

Giáo viên chủ nhiệm



ii


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1.

Kết quả xếp loại văn hóa và hạnh kiểm của học sinh

Bảng 2.2.

Nhận thức của Cán bộ, giáo viên về mục tiêu hoạt động giáo dục
trải nghiệm

Bảng 2.3.

Thực trạng nhận thức của Cán bộ quản lý, Cán bộ Đoàn và Giáo
viên về nội dung hoạt động giáo dục trải nghiệm

Bảng 2.4.

Thực trạng về lập kế hoạch hoạt động giáo dục trải nghiệm

Bảng 2.5.

Phân cấp quản lý và cơ chế phối hợp các lực lƣợng tổ chức hoạt
động giáo dục trải nghiệm

Bảng 2.6.


lý hoạt động giáo dục trải

nghiệm


Bảng 3.2.

trải nghiệm

Kết quả
khảo
nghiệm
mức độ
khả thi
của 7
(bẩy)
biện pháp
quản
l
ý
h
o
ạ
t
đ
ộ
n
g
g
i


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................... i
CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN ................................................. ii
DANH MỤC BẢNG........................................................................................iii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ...................................................................................iii
MỞ ĐẦU........................................................................................................... 1 1.
Lý do chọn đề tài......................................................................................... 1 2.
Mục đích nghiên cứu................................................................................... 3 3.
Đối tƣợng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu ............................................. 3 4.
Giả thuyết nghiên cứu ................................................................................. 4 5.
Câu hỏi nghiên cứu ..................................................................................... 4 6.
Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 4 7.
Phạm vi nghiên cứu..................................................................................... 4 8.
Phƣơng pháp nghiên cứu............................................................................. 4 9.
Những đóng góp của đề tài ......................................................................... 5 10.
Cấu trúc luận văn ........................................................................................ 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI
NGHIỆM VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1.Một số khái niệm cơ bản........................................................................... 6
1.1.1. Quản lý và các chức năng quản lý..................................................... 6
1.1.2. Quản lý giáo dục.............................................................................. 10
1.1.3. Hoạt động giáo dục trải nghiệm ...................................................... 11
1.1.4. Quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ......................................... 13
1.2.Hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng trung học phổ thông ........ 13
1.2.1. Một số đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi trung học phổ thông............. 13
1.2.2. Vai trò của hoạt động giáo dục trải nghiệm .................................... 14
1.2.3. Mục tiêu hoạt động giáo dục trải nghiệm........................................ 15
1.2.4. Nội dung hoạt động giáo dục trải nghiệm ....................................... 15

2.5.Các yếu tố ảnh hƣởng tới quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ... 51
Tiểu kết chƣơng 2:......................................................................................... 56
vi


CHƢƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC TRẢI NGHIỆM Ở TRƢỜNG THPT ĐỐNG ĐA - HÀ NỘI
3.1.Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp ............................................. 57
3.2.Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm................. 58
3.2.1. Tuyên truyền nâng cao nhận thức về hoạt động giáo dục trải
nghiệm cho Cán bộ, Giáo viên và Học sinh ................................................ 58
3.2.2. Tập huấn rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục trải
nghiệm cho cán bộ, giáo viên ...................................................................... 61
3.2.3. Đổi mới phân cấp quản lý và cơ chế phối hợp hoạt động giữa
các bộ phận, tổ chức trong trƣờng ............................................................... 65
3.2.4. Tổ chức phối hợp đa dạng các loại hình hoạt động giáo dục trải
nghiệm ......................................................................................................... 67
3.2.5. Tổ chức trao đổi kinh nghiệm ở một số trƣờng trong quận
Đống Đa ....................................................................................................... 70
3.2.6. Xã hội hóa các nguồn lực để tổ chức hoạt động giáo dục trải
nghiệm ......................................................................................................... 72
3.2.7. Thƣờng xuyên, định kỳ tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá và
các điều kiện tổ chức hoạt động................................................................... 75
3.3.Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý
hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng THPT Đống Đa ................. 77
3.3.1

Mục đích khảo nghiệm .................................................................... 77

3.3.2

cho GVCN phụ trách. Hoạt động sinh hoạt dƣới sân trƣờng còn nặng về giáo
huấn khô khan, hoạt động Đoàn thanh niên chƣa sôi nổi, chƣa thu hút.
Ngoài ra, cũng đã có những đề tài nghiên cứu nhƣ: Luận văn thạc sĩ
"Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Ngô
Thì Nhậm - Hà Nội" của tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Hoa - trƣờng Đại học Giáo
dục, đã nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động GDNGLL, điều tra thực tiễn
công tác quản lý và đã đƣa ra các biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL nhằm
nâng cao chất lƣợng giáo dục trong nhà trƣờng. Hay, nghiên cứu khoa học
"Hoạt động giáo dục của trường tiểu học giai đoạn sau năm 2015" của thạc sĩ
Bùi Ngọc Diệp và các cộng sự - Viện khoa học giáo dục Việt Nam, đã
tập trung nghiên cứu đề xuất nhƣƣng hoaṭ đông giáo duc trong
trƣờng Tiểu hoc c
c
và cách thức tổ chức các hoạt động giáo dục cũng nhƣ cách thức đánh giá kết
quả hoạt động giáo dục của học sinh trƣờng Tiểu học sau năm

2015. Đó là

những đề tài có liên quan tới lĩnh vực hoạt động giáo dục trải nghiệm... Song,
chƣa có đề tài nào đi sâu khai thác về lĩnh vực quản lý hoạt động giáo dục trải
nghiệm ở trƣờng trung học phổ thông.
Xuất phát từ những lý do trên nên tác giả quyết định chọn đề tài nghiên
cứu luận văn thạc sỹ của mình với tiêu đề là: " Quản lý hoạt động giáo dục
trải nghiệm ở trường trung học phổ thông Đống Đa - Hà Nội".
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ở
trƣờng THPT Đống Đa - Hà Nội.
3. Đối tƣợng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Quản lý HĐGDTN ở trƣờng THPT Đống Đa.
Khách thể nghiên cứu: Hoạt động giáo dục ở Trƣờng THPT Đống Đa.

Điều tra bằng bảng hỏi.
Tham dự các hoạt động giáo dục trải nghiệm.
4


Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh học sinh và học sinh.
Phương pháp toán thống kê: Để xử lý số liệu, thông tin.
Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý, Cán bộ Đoàn, Giáo viên, Phụ
huynh học sinh và Học sinh trƣờng THPT Đống Đa - Hà Nội.
9. Những đóng góp của đề tài
Về lý luận:
Tổng kết lý luận về HĐGDTN và quản lý HĐGDTN ở trƣờng THPT.
Về thực tiễn:
Đề tài chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học
để xây dựng biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm.
Nghiên cứu có thể đƣợc áp dụng cho công tác quản lý hoạt động giáo
dục trải nghiệm ở trƣờng THPT Đống Đa - Hà Nội nói riêng các trƣờng trung
học phổ thông nói chung góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục.
10. Cấu trúc luận văn
Mở đầu:

Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu.

Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục trải nghiệm và quản lý hoạt
động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng trung học phổ thông.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng trung
học phổ thông Đống Đa - Hà Nội.
Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng
trung học phổ thông Đống Đa - Hà Nội.
Kết luận và khuyến nghị

theo khoa học đã cho rằng: "Làm quản lý là bạn phải biết rõ: muốn ngƣời khác
làm việc gì và hãy chú ý đến cách tốt nhất, kinh tế nhất mà họ làm"[7, tr.7-10]
Đó cũng là tƣ tƣởng cơ bản của ông về quản lý.
Henry Fayol (1841-1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính, cho
rằng: "Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối
hợp và kiểm tra"[8, tr. 1-5].


6


Harold Koontz, ngƣời đƣợc coi là cha đẻ của quản lý hiện đại, đã viết:
"Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực các
nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi chủ thể đạt
đƣợc các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá
nhân ít nhất".
Theo các thuyết quản lý hiện đại thì: "Quản lý là quá trình làm việc và
thông qua những ngƣời khác để thực hiệc các mục tiêu của tổ chức trong một
môi trƣờng biến động".
Theo tác giả Phan Văn Kha: "Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức,
lãnh đạo và kiểm tra quá trình tự nhiên, xã hội, khoa học, kỹ thuật và công
nghệ để chúng phát triển hợp quy luật, các nguồn lực (hữu hiệu và tiềm năng) vật
chất và tinh thần, hệ thống tổ chức và các thành viên thuộc hệ thống, các hoạt
động để đạt đƣợc các mục đích đã định"[20, tr. 4].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Hoạt động quản lý là hoạt động bao gồm hai
quá trình "quản" và "lý" tích hợp vào nhau; trong đó, "quản" có nghĩa là duy trì
và ổn định hệ, "lý" có nghĩa là đổi mới hệ.
Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu một cách khái quát
thì: Hoạt động quản lý là một quá trình tác động có định hƣớng, có chủ đích
của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ

quản lý cũng nhƣ triển khai thực hiện kế hoạch. Cần đặc biệt lƣu ý các công việc
có mối quan hệ trực tiếp và chi phối nhau để thiết kế lộ trình và tiến độ thực hiện
các công việc đó cho phù hợp trong quá trình xây dựng kế hoạch.
+ Tổ chức thực hiện:
Là quá trình xác định cấu trúc tổ chức của hệ thống theo các đơn vị trực
thuộc với các chức năng và nhiêm vụ của các đơn vị và cá nhân rõ ràng và cơ chế
phối hợp nhằm đảm bảo thực thi các chức năng, nhiêm vụ hƣớng tới mục tiêu
chung của toàn hệ thống, đồng thời tổ chức triển khai các công việc, hoạt động cụ
thể (phân bổ công việc và quyền hành và các nguồn lực cần thiết cho các thành
viên, tổ chức thực hiện các công việc đƣợc phân công) nhằm đạt đƣợc các mục
tiêu của các hoạt động một cách có hiệu quả.

8


Nhƣ vậy nội hàm của tổ chức gồm thiết kế cơ cấu (cấu trúc) tổ chức của
hệ thống và tổ chức triển khai các công việc cụ thể. Trong thiết kế tổ chức căn cứ
vào mục tiêu và các chức năng cơ bản của một đơn vị để xác định các nhiệm vụ
tƣơng ứng với mỗi chức năng cần đƣợc triển khai. Tổ chức là quá trình hình
thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một
đơn vị nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt đƣợc mục
tiêu tổng thể của tổ chức.
+ Lãnh đạo, chỉ đạo:
Là điều hành, điều khiển, tác động, huy động và giúp đỡ những ngƣời
dƣới quyền thực hiện những nhiệm vụ đƣợc phân công nhằm thực hiện đƣợc
các mục tiêu của tổ chức. Trong công tác chỉ đạo đòi hỏi nhà quản lý cần đặc
biệt quan tâm và thƣờng xuyên bán sát kế hoạch tổng thể, kế hoạch cụ thể, chi tiết
và phải có các quyết định, những tác động kịp thời trong việc huy động các nguồn
lực, điều phối các mối quan hệ nhằm đạt đƣợc tới từng mục tiêu cụ thể đặt ra.
Trên cơ sở phát huy tính tự giác, tích cực, sự sáng tạo, tiềm năng của

Trong Việt ngữ, quản lý giáo dục đƣợc hiểu nhƣ việc thực hiện đầy đủ
các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra trên toàn bộ các hoạt
động giáo dục và tất nhiên cả những cấu phần tài chính và vật chất của các hoạt
động đó nữa. Do đó, "Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hƣớng và
hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt
tới mục tiêu giáo dục đã để ra". Hoặc, "Quản lý giáo dục là quá trình đạt tới mục
tiêu trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa,
tổ chức, chỉ đạo, và kiểm tra"[22, tr. 15-16].
Quản lý giáo dục là gì, cũng đã đƣợc các nhà lý luận và quản lý thực tiễn
đƣa ra một số định nghĩa dƣới các góc độ khác nhau:
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: "Quản lý nhà trƣờng hay nói rộng ra là
quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đƣa nhà trƣờng từ trạng
thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định"[21, tr.
61].
10


Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang, khái niệm quản lý giáo dục là khái
niệm đa cấp (bao hàm cả quản lý hệ giáo dục quốc gia, quản lý các phân hệ của nó
đặc biệt là quản lý trƣờng học): "Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động
có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận
hành theo đƣờng lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện đƣợc các tính
chất của nhà trƣờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình
dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đƣa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng
thái mới về chất"[24, tr. 31].
Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Trong thực tế "Quản lý giáo dục là quá
trình tác động có kế hoạch, có tổ chức của các cơ quan quản lý giáo dục các
cấp tới các thành tố của quá trình dạy học - giáo dục nhằm làm cho hệ thống
giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nƣớc đề ra"[22, tr.
16].

thể. Các em có khả năng giao lƣu phong phú, nhiệt tình hăng hái trƣớc những
công việc đƣợc giao không ngại khó khăn và thử thách. Tuy nhiên, ở lứa tuổi
này các em có lòng tự trọng cao, khả năng kiềm chế thấp, suy nghĩ cũng chƣa
chính chắn, hành động vẫn mang tính chủ quan, do vậy cần phải giúp HS nhận
thức đúng về ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động giáo dục trải nghiệm.
Đáp ứng yêu cầu đổi mới phƣơng pháp giáo dục phổ thông là phải
khuyến khích tự học, phải bổi dƣỡng cho HS năng lực tƣ duy sáng tạo, năng
lực giải quyết vấn đề. Vì vậy, đổi mới phƣơng pháp tổ chức HĐGDTN vừa là
một tất yếu vừa phải phù hợp với đặc điểm học sinh THPT hiện nay.
1.2.2. Vai trò của hoạt động giáo dục trải nghiệm
Hoạt động giáo dục trải nghiệm trong nhà trƣờng phổ thông có vai trò
quan trọng trong việc đào tạo ra những con ngƣời có chí hƣớng, có đạo đức, có
định hƣớng tƣơng lai, có khả năng sáng tạo, biết vận dụng một cách tích cực
những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi
ngƣời xung quanh. HĐGDTN về cơ bản mang tính chất là các hoạt động tập
thể trên tinh thần tự chủ cá nhân, với sự nỗ lực nhằm phát triển khả năng sáng tạo
và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể. Với những nội dung, hình thức
đa dạng phong phú của HĐGDTN đó chính là những điều kiện để HS phát huy
khả năng, tính tích cực và đem lại niềm đam mê, hứng thú tham gia.
Hoạt động giáo dục trải nghiệm là cầu nối liên kết các lực lƣợng trong và
ngoài nhà trƣờng tham gia vào quá trình tổ chức hoạt động. Nhà trƣờng giữ vai
trò chủ đạo, điều phối các quan hệ tạo cho HS có tính tự chủ. Vì vậy nên tổ
chức cho HS và GV cùng tham gia bàn bạc, nêu ý kiến hoặc tự HS xây dựng kế
hoạch và phân chia công việc, nhiệm vụ rồi thực hiện. Ngoài ra, HĐGDTN còn tạo
ra mối liên hệ hai chiều giữa nhà trƣờng và xã hội. Thông qua HĐGDTN nhà
trƣờng có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình với cuộc sống. Hoạt
14