Chơng 1. Khái niệm về hệ cở sở dữ liệu
Bài 1. Một số khái niệm cơ bản
Ngày soạn: 24/8/2008
Tuần dạy: Tuần 1, 2
Tiết theo PPCT: 1, 2, 3
I. mục đích, yêu cầu
- Biết về bài toán quản lí là bài toán nh thế nào? cũng nh những việc thờng gặp đối với dạng
bài toán này.
- Biết các công việc thờng gặp khi xử lí thông tin của một bài toán xử lí: nh tạo hồ sơ, cập
nhật hồ sơ, khai thác hồ sơ, xoá hồ sơ
- Biết khái niệm hệ cơ sở dữ liệu.
- Biết vai trò của cơ sở dữ liệu trong học tập
- Biết các yêu cầu cơ bản đối với hệ CSDL
- Biết vai trò của con ngời khi làm việc với hệ CSDL
II. Phơng pháp, phơng tiện
- Phơng pháp: Thuyết trình, vấn đáp
- Phơng tiên: Máy chiếu, máy tính, phông chiếu hoặc bảng.
III. Tiến trình lên lớp
1. ổn định lớp.
2. Kiểm tra bài cũ.
3. Nội dung bài giảng.
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
1. Bài toán quản lí
- Bài toán quả lí xuất hiện do nhu cầu của
thực tế xã hội; công tác quản lí phổ biến
trong xã hội.
* Yêu cầu học sinh lấy ví dụ về việc quản lí
ngay trong trờng mình đang học?
- Trong xã hội chúng ta thờng gặp rất nhiều
bài toán quản lí: Cơ quan cần quản lí nhân sự,
doanh nhân quản lí bán hàng, vật t, , khách

nhà trờng.
GV chuyển chủ đề: Với tất cả các thao tác
mà chúng ta vừa tìm hiểu, chúng ta sẽ tìm
hiểu rõ hơn các thao tác đó trong phần tiếp
theo.
2. Các công việc th ờng gặp khi xử lý thông
tin của một tổ chức
a) Tạo lập hồ sơ
Yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa và trả
lời những câu hỏi sau:
- Trớc khi tạo lập hồ sơ chúng ta cần xác định
những yêu cầu gì đối với hồ sơ đó?
- Dựa vào yêu cầu bài toán để chúng xác định
điều gì?
- Thông tin về hồ sơ đợc lấy từ đâu?
b) Cập nhật hồ sơ
Hỏi: Cập nhật hồ sơ là làm những công việc
gì?
Hỏi: Vậy thế nào là thêm hồ sơ, sửa hồ sơ và
xóa hồ sơ?
GV: tổng hợp lại câu trả lời của học sinh.
- Sửa hồ sơ là việc thay đổi lại một vài thông
tin khi thông tin đó không còn đúng nữa. VD
- Thêm hồ sơ là bổ sung thêm hồ sơ cho cá
thể mới tham gia vào tổ chức. VD
- Xóa hồ sơ là xóa đi những hồ sơ không cần
quản lý nữa. VD
c) Khai thác hồ sơ
Việc khai thác những thông tin từ các bộ hồ
sơ là một công việc rất quan trọng. Vậy khai

sở dữ liệu
- Khái niệm về cơ sở dữ liệu: (SGK)
Yêu cầu học sinh đa ra ví dụ về cơ sở dữ liệu?
- Khái niệm hệ quản trị cơ sở dữ liệu: (SGK)
Yêu cầu học sinh đa ra ví dụ một số hệ quản
trị cơ sở dữ liệu?
- Ngoài ra còn các phần mềm ứng dụng đợc
xây dựng dựa trên hệ quả trị cơ sở dữ liệu để
khai thác cơ sở dữ liệu nh: VB, C#, ASP,
PHP, JSP,
* Tổng hợp:
Để lu trữ và khai thác thông tin bằng máy
tính cần phải có:
Cơ sở dữ liệu
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu
Các thiết bị vật lí
b) Các mức thể hiện của cơ sở dữ liệu
Mức vật lí
- Mức này chỉ có những chuyên gia tin học
mới có thể hiểu đợc.
- Đây là mức hiểu biết một cách chi tiết nh dữ
liệu đợc lu trữ trong vùng nhớ nào, dữ liệu về
mỗi học sinh chiếm bao nhiêu byte? đ ợc
gọi là mức vật lí.
Mức khái niệm
- ở mức khái niệm, có thể khai báo hồ sơ
dạng bảng là một mảng hai chiều.
- CSDL khái niệm của một cơ sở CSDL là sự
trừu tợng hóa thế giới thực khi nó gắn với ng-
ời sử dụng

Hỏi: Tính nhất quán là gì?
Sau những thao tác cập nhật dữ liệu và ngay
cả khi có sự cố xảy ra trong quá trình cập
nhật dữ liệu trong CSDL phải đợc đảm bảo
đúng đắn.
Tính an toàn và bảo mật thông tin
Hỏi: Tính an toàn và bảo mật thông tin là gì?
CSDL cần đợc bảo vệ an toàn, phải ngăn
ngừa những truy xuất không đợc phép và phải
khôi phục đợc CSDL khi có sự cố sảy ra.
Tính độc lập
Hỏi: em hiểu thế nào là tính độc lập?
Vì một CSDL phải phục vụ cho nhiều mục
đích khác nhau nên dữ liệu phải độc lập với
các ứng dụng, không phụ thuộc vào bài toán
cụ thể.
Tính không d thừa
Hỏi: Em hiểu thế nào là tính không d thừa?
CSDL thờng không lu trữ những dữ liệu trùng
lặp hoặc những thông tin có thể dễ dàng suy
diễn hay tính toán đợc từ những dữ liệu đã có.
Sự trùng lặp thông tin vừa tốn bộ nhớ vừa dẫn
đến tình trạng không nhất quán thông tin.
d. Một số ứng dụng
Việc xây dựng, phát triển và khai thác các hệ
CSDL ngày càng nhiều hơn, đa dạng hơn
trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế, xã hội,
giáo dục, y tế,
- Cơ sở giáo dục và đào tạo cần quản lí thông
tin ngời học, môn học, kết quả học tập,

- Ngân hàng cần quản lí các tài khoản, khoản
vay, các giao dịch hàng ngày,
- Hãng hàng không cần quản lí chuyến bay,
việc đăng kí vé và lịch bay,
- Tổ chức viễn thông cần ghi nhận các cuộc
gọi, hóâ đơn hàng tháng, tính toán số d trong
thẻ gọi trả trớc,
- Vui chơi giải trí
V. Củng cố
- Nhắc lại một số khái niệm trọng tâm
- Ra bài tập về nhà.