1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục theo Nghị
quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI (NQ số 29 - NQ/TW), giáo dục phổ
thông sau năm 2015 sẽ được đổi mới theo hướng tiếp cận năng lực. Tiếp cận
năng lực đổi một cách căn bản cả trong nhận thức quản lí, trong thiết kế, trong
quá trình tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả của người học theo chương trình
giáo dục phổ thông mới.
1.2. Từ mục tiêu và những định hướng đổi mới của giáo dục phổ thông
sau 2015, vị trí và vai trò của giáo viên cũng có những thay đổi tương ứng. Giáo
viên phải chuyển từ cách truyền thụ tri thức sang vai trò là người hướng dẫn, tổ
chức cho sinh viên hoạt động chiếm lĩnh tri thức, gợi mở những con đường phát
hiện tri thức. Người giáo viên phải trở thành nhà giáo dục hơn là những chuyên
gia truyền đạt kiến thức, phải là nhà quản lí, nhà tổ chức, nhà tư vấn giáo dục
cho sinh viên…
1.3. Cốt lõi của việc định hướng đổi mới là: Hướng tới việc học tập chủ
động, chống thói quen học tập thụ động. Xêmina là một trong những hình thức
tổ chức dạy học nhằm phát huy vai trò tích cực, độc lập của sinh viên; đồng thời
giúp cho sinh viên bước đầu tiếp cận với những phương pháp nghiên cứu khoa
học để trở thành một cán bộ có trình độ nghiên cứu. Việc tổ chức xêmina trong
dạy học ở đại học là cần thiết và phù hợp với những yêu cầu về đổi mới phương
pháp dạy học hiện nay ở các trường sư phạm nhằm phát triển năng lực nghề
nghiệp cho người giáo viên tiểu học.
1.4. Thực trạng giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh
viên ngành giáo dục tiểu học ở một số trường sư phạm hiện nay còn nhiều tồn
tại, hạn chế: mang nặng tính lý thuyết, nhẹ tính ứng dụng, phương pháp dạy chủ
yếu là giáo viên thuyết trình, sinh viên nghe và ghi chép…, làm cho các giờ
giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán trở nên nặng nề, mang tính lý
thuyết một cách hàn lâm. Giáo viên chưa quan tâm đến việc tổ chức các hoạt

nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của tổ chức xêmina học phần phương pháp
dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp.
5.2. Khảo sát thực trạng tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học
Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp ở một số trường sư phạm.
5.3. Đề xuất một số biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy
học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực
nghề nghiệp.
5.4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm nghiệm kết quả tác động
của các biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho
sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp.
6. Phạm vi của đề tài
6.1. Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp tổ chức xêmina học phần
phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho
sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở các trường đại học sư phạm.
6.2. Đối tượng khảo sát: Giảng viên giảng dạy học phần phương pháp dạy
học Toán; sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở một số trường đại học.
6.3. Tổ chức thực nghiệm các biện pháp tổ chức xêmina học phần phương
pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học tại Trường đại học
Đồng Tháp.
7. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận nghiên cứu đề tài
7.2. Phương pháp nghiên cứu
7.2.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
7.2.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.3. Phương pháp thống kê toán học


3

các biện pháp đề xuất.
10. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung
chính của luận án được trình bày trong ba chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của tổ chức xêmina trong đào tạo
giáo viên tiểu học.
Chương 2: Tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy
học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.


4

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA TỔ CHỨC XÊMINA TRONG
ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Hướng nghiên cứu xây dựng và phát triển hệ thống lý thuyết về xêmina
1.1.2. Hướng nghiên cứu ứng dụng xêmina trong quá trình dạy học môn học
1.1.3. Những nghiên cứu về tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực
trong đào tạo giáo viên
1.1.4. Nhận định chung tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu
Qua nghiên cứu tổng quan cho thấy hiện nay chưa có công trình nào
nghiên cứu về việc tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy
học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học trình độ đại học nhằm
phát triển năng lực nghề nghiệp. Vì vậy, nghiên cứu tổ chức xêmina trong giảng
dạy học phần phương pháp dạy học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên
tiểu học trình độ đại học nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho giáo viên
tiểu học là một vấn đề mới, thiết thực, cần được phát triển theo hướng nghiên
cứu vận dụng hình thức tổ chức dạy học xêmina vào quá trình giảng dạy các

(4). Một số luận điểm về dạy học theo quan điểm kiến tạo
1. Tri thức được học sinh chủ động sáng tạo và phát hiện, chứ không phải
thụ động tiếp nhận từ môi trường bên ngoài.
2. Nhận thức là một quá trình thích nghi và tổ chức lại thế giới quan của
chính mỗi người. Nhận thức không phải là khám phá một thế giới độc lập đang
tồn tại bên ngoài ý thức của chủ thể.
3. Học là một quá trình mang tính xã hội trong đó học sinh dần tự hoà
mình vào các hoạt động trí tuệ của những người xung quanh.
4. Những tri thức mới của mỗi cá nhân nhận được từ việc điều chỉnh lại
thế giới quan của họ cần phải đáp ứng được những yêu cầu mà tự nhiên và thực
trạng xã hội đặt ra.
5. Học sinh đạt được tri thức mới do chu trình: Tri thức đã có  Dự
đoán  Kiểm nghiệm  (Thất bại)  Thích nghi  Tri thức mới.
1.2.2. Hình ảnh người học trong những mô hình giảng dạy
1.2.2.1. Học như là một quá trình chủ động và kiến tạo
Việc học tập có tạo sinh, có hiệu quả, hiểu biết là một quá trình chủ động
và kiến tạo, phụ thuộc vào cơ sở tri thức vốn có của cá nhân. Như vậy, theo
cách nhìn này, học tập là sự đối lập với thông tin được truyền đạt từ bên ngoài
được tiếp thu thụ động và xử lý một cách máy móc, điều sẽ dẫn đến một sự hiểu
biết trì trệ, ít khả năng chuyền tải và không thể sử dụng một cách linh hoạt.
1.2.2.2. Việc học tập được hoàn cảnh hóa và tình huống hóa
Học tập sẽ và có tác động hiệu quả hơn, nếu cá nhân có cơ hội, coi tri
thức cần tiếp thu và các vấn đề phải giải quyết như là những bộ phận của một
hoàn cảnh có ý nghĩa chủ quan.
1.2.2.3. Việc học tập có động cơ nội tại
Việc học tập có động cơ thúc đẩy từ bên trong, sự quan tâm tới các nội dung
học tập và sự kích thích bởi các tiến bộ học tập tự cảm nhận được sẽ làm tăng thêm
nhiệt tình chủ quan cũng như thành quả khách quan trong việc tiếp thu và xử lý
thông tin mới.
1.2.2.4. Việc học tập được tự tổ chức và tự kiểm tra

Trong luận án này, tác giả quan niệm: Chủ đề xêmina là nội dung cụ thể
được lựa chọn để dạy học bằng xêmina. Khi xây dựng chủ đề xêmina cần đảm
bảo các nguyên tắc sau: 1) Chủ đề xêmina phải phù hợp với sinh viên, tạo được
hứng thú học tập và nghiên cứu cho sinh viên; 2) Chủ đề xêmina mang tính có
vấn đề, khơi gợi sự tò mò, tạo điều kiện phát huy óc sáng tạo của sinh viên
trong quá trình nghiên cứu; 3) Chủ đề xêmina đáp ứng mục tiêu và phù hợp với
nội dung môn học; 3) Chủ đề xêmina tạo điều kiện để sinh viên được rèn luyện
những năng lực nghề nghiệp theo Chuẩn nghề nghiệp.
1.5. Phát triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên thông qua dạy học bằng
xêmina
1.5.1. Năng lực
Năng lực là tổ hợp các thuộc tính tâm lý cá nha n phù hợp với những
yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nghề nghiệp nhất định để cá nhân hoàn
thành co ng việc hiệu quả.
1.5.2. Năng lực nghề nghiệp
Năng lực nghề nghiệp là tổ hợp của các thành tố kiến thức, kĩ năng, thái
độ nghề nghiệp đảm bảo cho chủ thể thực hành tốt công việc theo Chuẩn nghề
nghiệp quy định trong những tình huống hoặc nhiệm vụ nghề nghiệp nhất định.
Trong đó, thành tố kĩ năng là yếu tố quan trọng của năng lực nghề nghiệp.
1.5.3. Năng lực nghề nghiệp của giáo viên tiểu học
Năng lực nghề nghiệp của người giáo viên tiểu học được cụ thể hóa và


7

thể hiện trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học. Chuẩn nghề nghiệp giáo
viên tiểu học học gồm ba lĩnh vực: 1) Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; 2)
Kiến thức; và 3) Kỹ năng sư phạm. Mỗi lĩnh vực có năm yêu cầu, mỗi yêu cầu
gồm bốn tiêu chí và mỗi tiêu chí thể hiện những khía cạnh cụ thể về năng lực
nghề nghiệp của giáo viên tiểu học.

1.6.3.1. Cơ sở triết học
Cơ sở triết học của tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực nghề
nghiệp là lí luận nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng.
1.6.3.2. Cơ sở tâm lí học
Đầu thế kỉ XX đã xuất hiện hai lí thuyết phát triển của Jean Piaget
(1896- 1983) và L.Vư-gôt-xki (1896-1934). Các nhà giáo dục học coi đây là


8

thành tựu quan trọng nhất của tâm lí học phát triển và đã dùng nó làm cơ sở
cho việc xây dựng các phương pháp dạy học mới.
1.6.3.3. Cơ sở lí luận dạy học
Theo lí luận dạy học đại cương, các nguyên tắc dạy học gồm: a) Phù hợp
với người học; b) Phát huy tính tích cực của người học; c) Khuyến khích động
cơ học tập; d) Phát huy tính cộng tác trong học tập; e) Gắn với thực tiễn, kết
hợp lí thuyết với thực tiễn. Trong tổ chức xêmina, các nguyên tắc dạy học trên
đều được đảm bảo: chủ đề xêmina gắn liền với thực tiễn, nội dung mang tính
tích hợp; sinh viên lựa chọn chủ đề và tự lực thực hiện các nhiệm vụ học tập.
1.6.4. Quan niệm về tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo
hướng phát triển năng lực nghề nghiệp
Tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát
triển năng lực nghề nghiệp là quá trình giáo viên tổ chức, điều khiển, hướng dẫn
sinh viên chuẩn bị, nghiên cứu và tham gia trình bày, thảo luận, tranh luận giữa
các nhóm về những chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán nhằm phát
triển ở sinh viên hệ thống khả năng phù hợp với mục tiêu đào tạo giáo viên theo
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học.
1.6.5. Quy trình tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp
cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học
1.6.5.1. Giai đoạn 1: Định hướng – Chuẩn bị

1.6.6.3. Tích cực hóa các hoạt động học tập tìm tòi, nghiên cứu của sinh viên:
Quá trình tham gia xêmina, sinh viên được khuyến khích và tạo nhiều cơ hội để
tích cực tìm tòi, khám phá trong nghiên cứu khoa học.
1.6.6.4. Tính cá biệt hóa trong các hoạt động học tập, nghiên cứu của sinh
viên: Để tham gia xêmina, sinh viên được yêu cầu tích cực, chủ động và độc lập
hoàn thành những hoạt động và nhiệm vụ mà giáo viên giao cho trong mỗi giai
đoạn chính của xêmina.
1.6.7. Cơ hội phát triển năng lực nghề nghiệp qua tổ chức xêmina học phần
phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học
1.6.7.1. Các năng lực nghề nghiệp cần hình thành và phát triển cho sinh viên thông
qua xêmina học phần phương pháp dạy học Toán
Dựa trên cơ sở Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và các năng lực cần
hình thành và phát triển cho học sinh trong dạy học môn Toán ở trường tiểu
học, đặc trưng của bộ môn, đặc trưng và tác dụng của xêmina, đề tài đã xác
định các năng lực cần được hình thành và phát triển trong quá trình tổ chức
xêmina qua học phần phương pháp dạy học Toán bao gồm: Năng lực nghiên
cứu khoa học; Năng lực tự học, tự nghiên cứu, Năng lực học tập hợp tác; Năng
lực thuyết trình và Năng lực đặt câu hỏi.
1.6.7.2. Cơ hội phát triển năng lực nghề nghiệp qua tổ chức xêmina học phần
phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học
Thứ nhất, xêmina tạo điều kiện, môi trường cho việc hình thành và phát
triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên. Quá trình học tập trong xêmina gồm
nhiều giai đoạn diễn ra liên tục, kế tiếp nhau, trong nhiều môi trường học tập
trên lớp, ở nhà, ở thư viện,... sinh viên được trải nghiệm trong môi trường như
vậy, các năng lực của sinh viên có điều kiện phát triển trước hết là năng lực tự
học, tự nghiên cứu.
Thứ hai, mỗi giai đoạn của xêmina đặc trưng cho một quá trình hình
thành và phát triển năng lực nghề nghiệp từ phát hiện vấn đề → giải quyết vấn
đề → trình bày vấn đề.
Thứ ba, xêmina tạo động lực cho sự phát triển năng lực của sinh viên: Quá

- Đối với giáo viên: 1- Thực trạng sử dụng xêmina trong quá trình dạy học
hiện nay; 2 - Thực trạng tổ chức chức xêmina trong dạy học học phần phương
pháp dạy học Toán.
- Đối với sinh viên: Thực trạng việc học tập theo hình thức xêmina.
1.7.1.3. Đối tượng khảo sát: 32 giảng viên ở các trường đại học; 615 sinh viên
sư phạm ở các trường Đại học Đồng Tháp; Cần Thơ; Thành phố Hồ Chí Minh.
1.7.1.4. Phương pháp khảo sát: Phương pháp chủ đạo để tiến hành khảo sát là sử
dụng bảng hỏi, quan sát, đàm thoại, phỏng vấn thông qua hoạt động dự giờ, gặp
trực tiếp giảng viên, chuyên gia để trao đổi.
1.7.2. Kết quả khảo sát
1- Đa số giáo viên và sinh viên nhận thức đúng về hình thức xêmina trong
dạy học nói chung và hiểu rõ tầm quan trọng, tác dụng tích cực của hình thức
này trong dạy học môn Toán.
2 – Giáo viên ít khi hoặc thỉnh thoảng tổ chức xêmina trong giảng dạy học
phần phương pháp dạy học Toán.
3- Trong quá trình tổ chức xêmina giáo viên thực hiện tương đối đầy đủ


11

các bước cơ bản trong quy trình, tuy nhiên, còn một số hoạt động quan trọng
quyết định sự thành công của quá trình tổ chức xêmina trong dạy học ở các
bước mà giáo viên ít quan tâm.
4- Sinh viên đánh giá tác dụng tích cực của hình thức xêmina trong dạy
học. Tuy nhiên, sinh viên chưa thật sự tích cực tham gia vào xêmina, chưa tích
cực tham gia vào các mối quan hệ tương tác. Nguyên nhân chủ yếu là do các
em ít có cơ hội tham gia xêmina trong quá trình học tập.
5- Để tăng hiệu quả của xêmina giáo viên và sinh viên đề xuất nhiều ý
kiến sau: Các chủ đề xêmina phải có sự lựa chọn, phù hợp với nhu cầu và năng
lực của sinh viên; Chủ đề mang tính có vấn đề, kích thức hứng thú sinh viên


12

Bước 1: Phân tích mục tiêu môn phương pháp dạy học Toán trong chương
trình đào tạo giáo viên tiểu học
Bước 2: Phân tích nội dung học phần phương pháp dạy học Toán để xây
dựng các chủ đề
Bước 3: Xây dựng các chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán
c. Hệ thống các chủ đề và kế hoạch tổ chức xêmina học phần phương
pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp.
Dựa trên mục đích, cơ sở khoa học và các bước xây dựng chủ đề xêmina
đã nêu ở phần trên trong học phần phương pháp dạy học Toán chúng tôi lựa
chọn và xây dựng một số chủ đề và kế hoạch xêmina như sau:
Chủ đề 1: Phương pháp và hình thức dạy học môn Toán ở tiểu học
Chủ đề 2: Tổ chức dạy học số và các phép tính ở tiểu học
Chủ đề 3: Tổ chức dạy học đại lượng và đo đại lượng ở tiểu học
Chủ đề 4: Tổ chức dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu học
Chủ đề 5: Tổ chức dạy học các yếu tố hình học ở tiểu học
Chủ đề 6: Tổ chức dạy học giải toán có lời văn ở tiểu học
2.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức xêmina các chủ đề trong học phần PPDH Toán
cho SV ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp
2.2.2.1. Mục đích biện pháp: Biện pháp 2 là sự tiếp nối của biện pháp 1 nhằm
mục đích thông qua tổ chức xêmina các chủ đề môn phương pháp dạy học Toán
góp phần phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên.
2.2.2.2. Định hướng tổ chức xêmina các chủ đề môn phương pháp dạy học
Toán cho sinh viên theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp
2.2.2.3. Cách thức thực hiện
a. Xác định các năng lực nghề nghiệp được hình thành và phát triển thông
qua tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán
Cả 3 giai đoạn trong quy trình tổ chức xêmina đều có tác động liên tục đến

TT
Quá trình và hoạt động
Ngƣời thực
Sản phẩm
hiện
- Giới thiệu mục tiêu chủ đề
1
GV
- Mục tiêu chủ đề
- Yêu cầu về kiểm tra, đánh giá
2 - Giao đề tài cho sinh viên
GV + SV
- Tên đề tài xêmina
- Giới thiệu và hướng dẫn SV
- Danh mục các tài liệu
3
GV + SV
nghiên cứu tài liệu tham khảo
tham khảo.
- Kế hoạch thực hiện,
4 - Hướng dẫn thực hiện đề tài
GV + SV
bảng phân công công việc
Xêmina đề tài: “Các PPDH
Nhóm 1
truyền thống trong dạy học
Nguyễn Thị
5
- Báo cáo đề tài số 1
toán ở tiểu học”.

- Các điểm cần chỉnh
9 giá các báo cáo của các nhóm
GV + SV
sửa, hoàn thiện.
- Bảng điểm SV


14

2. Tiến trình thực hiện xêmina chủ đề: Phƣơng pháp và hình thức dạy học
môn Toán ở Tiểu học
Hoạt động của giảng viên
Hoạt động của sinh viên
Giai đoạn: Định hƣớng - Chuẩn bị
Bước 1: Xác định mục tiêu chủ đề: Phương Bước 1: Nghiên cứu tri thức, kỹ
pháp và hình thức dạy học môn Toán.
năng, thái độ cần đạt của chủ đề
Bước 2: Giao đề tài cho nhóm sinh viên.
Bước 2: Thành lập nhóm và tiếp
- GV lựa chọn chủ đề xêmina gắn với mục tiêu nhận đề tài xêmina.
phát triển năng lực nghề nghiệp trong hệ thống - Thành lập nhóm, bầu nhóm
các chủ đề đã xây dựng và giao nhiệm vụ cho trưởng, thư ký.
từng nhóm SV (4 nhóm).
- Tiếp nhận đề tài xêmina
- GV lập kế hoạch xêmina và công bố cho SV. Nhóm 1: Các PPDH truyền
Lựa chọn hình thức xêmina theo lớp. Mỗi đề thống trong DH toán ở tiểu học.
tài giao cho 1 nhóm (các nhóm khác phản hồi), Nhóm 2: Một số xu hướng DH
mỗi nhóm từ 8 - 10 SV chuẩn bị.
không truyền thống được vận
- Để nghiên cứu chủ đề này SV phải nắm được dụng trong DH toán ở tiểu học.

xêmina kế tiếp (thời gian, địa điểm, nội dung). các thành viên trong nhóm
- SV các nhóm lập kế hoạch
- Đưa ra yêu cầu đối với các bài báo cáo về nghiên cứu, phân công công việc
hình thức và dung lượng, các hình thức đánh cụ thể cho các thành viên trong
giá đối với các bài báo cáo. Lập các phiếu nhóm, lựa chọn các buổi họp
đánh giá đối với mỗi bài trình bày.
nhóm thảo luận nội dung đề tài.
Giai đoạn: Tổ chức - Thực hiện
Bước 5: Giám sát và hỗ trợ sinh viên thực hiện
đề tài xêmina
- Giám sát các nhóm sinh viên trong quá trình
tham gia các hoạt động của xêmina: tìm kiếm,
nghiên cứu tài liệu tham khảo, thảo luận
nhóm, lập đề cương nghiên cứu…
- Hỗ trợ (tư vấn, góp ý) cho sinh viên khi gặp
những khó khăn trong quá trình thực hiện.
Bước 6: Tổ chức cho sinh viên làm việc trong nhóm
- GV yêu cầu SV thảo luận theo nhóm. Khi
thảo luận nhóm cần ghi biên bản thảo luận về:
sĩ số (vắng ai?); thời gian, địa điểm thảo luận;
các ý kiến của từng cá nhân. Biên bản này sẽ
được nộp cho giảng viên để theo dõi, đánh giá.
Bước 7: Tổ chức cho sinh viên trao đổi, trình bày
với các nhóm và tiến hành hoạt động xêmina.
- Xác định các năng lực cần hình thành và phát
triển cho SV trong quá trình tổ chức xêmina:
+ Năng lực nghiên cứu khoa học
+ Năng lực tự học, tự nghiên cứu
+ Năng lực học tập hợp tác.
+ Năng lực thuyết trình

- Giảng viên thông báo các hoạt động cần thực
hiện, các yêu cầu đối với người báo cáo, người
tham gia, thứ tự các nhóm báo cáo và danh
sách sinh viên trình bày của các nhóm, cách
đánh giá trong buổi xêmina.
- Các nhóm báo cáo trong khoảng 10 – 15
phút; sau đó tổ chức thảo luận, tranh luận về
các vấn đề trong khoảng 15 – 20 phút, đánh
giá, nhận xét 5 phút. Cuối cùng tổng kết lại
các vấn đề đã nghiên cứu 10 – 15 phút.
Giai đoạn: Đánh giá – Điều chỉnh
Bước 8: Tổng kết đánh giá quá trình xêmina
và cho điểm.
- Giảng viên kết luận vấn đề: Phân tích, nhận xét
các báo cáo, các ý kiến của sinh viên và đưa ra ý
kiến bổ sung và chốt lại những vấn đề chính.
- Ưu điểm: Thực hiện khá tốt các năng lực
như: Năng lực học tập hợp tác; Năng lực đặt
câu hỏi; Năng lực tự học, tự nghiên cứu.
- Cần rèn luyện một số năng lực chưa thực
hiện tốt: Năng lực thuyết trình; Năng lực
nghiên cứu khoa học.
Bước 9: Hướng dẫn khắc phục khuyết điểm,
giao nhiệm vụ nghiên cứu tiếp theo.
- Giảng viên nhận xét những ưu điểm của các
nhóm báo cáo và những khuyết điểm cần khắc
phục trong quá trình tổ chức xêmina.
- Giảng viên yêu cầu sinh viên thực hiện thêm
các bài tập về nhà.



CHỦ ĐỀ 6
TỔ CHỨC DẠY HỌC GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN Ở TIỂU HỌC
1. Kế hoạch tổ chức xêmina chủ đề Tổ chức dạy học giải toán có lời văn ở Tiểu học
TT
Quá trình và hoạt động
Ngƣời thực hiện
Sản phẩm
1
2
3
4

5

- Giới thiệu mục tiêu chủ đề
- Yêu cầu về kiểm tra, đánh giá
- Giao đề tài cho sinh viên
- Giới thiệu và hướng dẫn SV
nghiên cứu tài liệu tham khảo

GV

- Mục tiêu chủ đề

GV + SV

- Tên đề tài xêmina

GV + SV


số cách tóm tắt bài toán. Cho ví

Nhóm 2

dụ minh họa một số cách tóm tắt

Liêu Xuân Mai

bài toán thường sử dụng trong

(Nhóm trưởng)

- Báo cáo đề tài số 2

chương trình Toán tiểu học”
7

8

Xêmina đề tài: “Trình bày một

Nhóm 3

số cách giải đối với từng mẫu

Lý Mộng Ngọc

toán hợp. Cho ví vụ minh họa”



18

2. Tiến trình thực hiện xêmina chủ đề: Tổ chức dạy học giải toán có lời văn
ở Tiểu học
Hoạt động của giảng viên
Hoạt động của sinh viên
Giai đoạn: Định hƣớng - Chuẩn bị
Bước 1: Xác định mục tiêu của chủ đề: Tổ Bước 1: Nghiên cứu tri thức, kỹ
chức dạy học giải toán có lời văn ở Tiểu học.
năng, thái độ cần đạt của chủ đề.
Bước 2: Giao đề tài cho nhóm sinh viên.
Bước 2: Thành lập nhóm và tiếp
- GV lựa chọn chủ đề xêmina gắn với mục tiêu nhận đề tài xêmina.
phát triển năng lực nghề nghiệp trong hệ thống - Thành lập nhóm, bầu nhóm
các chủ đề đã xây dựng và giao nhiệm vụ cho trưởng, thư ký.
từng nhóm SV (4 nhóm).
- Tiếp nhận đề tài xêmina
- GV lập kế hoạch xêmina và công bố cho SV. Nhóm 1: Nêu nội dung cụ thể
Lựa chọn hình thức xêmina theo lớp. Mỗi đề sơ đồ 4 bước của hoạt động làm
tài giao cho 1 nhóm (các nhóm khác phản hồi), quen với việc giải toán. Cho ví
mỗi nhóm từ 8 - 10 SV chuẩn bị.
dụ minh họa.
- Để nghiên cứu chủ đề này SV phải nắm được Nhóm 2: Trình bày một số cách
các vấn đề sau:
tóm tắt bài toán. Cho ví dụ minh
1. Cấu trúc của bài toán có lời văn.
họa một số cách tóm tắt bài toán
2. Các bước giải toán có lời văn.
thường sử dụng trong chương

Giai đoạn: Tổ chức - Thực hiện
Bước 5: Giám sát và hỗ trợ sinh viên thực hiện
đề tài xêmina
- Giám sát các nhóm sinh viên trong quá trình
tham gia các hoạt động của xêmina: tìm kiếm,
nghiên cứu tài liệu tham khảo, thảo luận
nhóm, lập đề cương nghiên cứu…
- Hỗ trợ (tư vấn, góp ý) cho sinh viên khi gặp
những khó khăn trong quá trình thực hiện.
Bước 6: Tổ chức cho sinh viên làm việc trong nhóm
- GV yêu cầu SV thảo luận theo nhóm. Khi
thảo luận nhóm cần ghi biên bản thảo luận về:
sĩ số (vắng ai?); thời gian, địa điểm thảo luận;
các ý kiến của từng cá nhân. Biên bản này sẽ
được nộp cho giảng viên để theo dõi, đánh giá.
Bước 7: Tổ chức cho sinh viên trao đổi, trình bày
với các nhóm và tiến hành hoạt động xêmina.
- Xác định các năng lực cần hình thành và phát
triển cho SV trong quá trình tổ chức xêmina:
+ Năng lực nghiên cứu khoa học
+ Năng lực tự học, tự nghiên cứu
+ Năng lực học tập hợp tác.
+ Năng lực thuyết trình
+ Năng lực đặt câu hỏi
- Giảng viên giới thiệu chủ đề và công bố tiến
trình xêmina.
- Giảng viên thông báo các hoạt động cần thực
hiện, các yêu cầu đối với người báo cáo, người
tham gia, thứ tự các nhóm báo cáo và danh
sách sinh viên trình bày của các nhóm, cách

lực nghề nghiệp:
+ Năng lực nghiên cứu khoa học
+ Năng lực tự học, tự nghiên cứu
+ Năng lực học tập hợp tác.
+ Năng lực thuyết trình
+ Năng lực đặt câu hỏi
- Sinh viên tiến hành báo cáo theo
sự phân công của giảng viên.
- Các nhóm trình bày báo cáo
theo thứ tự 1, 2, 3, 4 và tuân
theo quy định thời gian.
- Tranh luận, thảo luận, phân
tích, phê phán các ý kiến khác
nhau, lập luận để bảo vệ kết quả
nghiên cứu.
Bước 8: Đánh giá, tự đánh giá
quá trình thực hiện xêmina
- Lắng nghe, ghi chép, rút ra tri
thức khoa học
- Sinh viên tự đánh giá những
ưu điểm và hạn chế của mình


20

như: Năng lực học tập hợp tác; Năng lực đặt
câu hỏi; Năng lực tự học, tự nghiên cứu.
- Cần rèn luyện một số Năng lực chưa thực
hiện tốt: Năng lực thuyết trình; Năng lực
nghiên cứu khoa học.

điểm phát triển năng lực và cách tiếp cận để hình thành và phát triển năng lực.
Chương 3
THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
3.1.Mục đích, nội dung, đối tƣợng và phƣơng pháp thực nghiệm
3.1.1. Mục đích thực nghiệm
- Kiểm nghiệm giả thuyết khoa học.
- Bước đầu đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất
trong luận án.
3.1.2. Nội dung thực nghiệm
- Tiến hành dạy thực nghiệm với các biện pháp được đề xuất trong Chương 2
của Luận án.


21

- Tiến hành đánh giá kết quả thu được sau khi dạy thực nghiệm để kiểm tra
mức độ phát triển về năng lực nghề nghiệp của sinh viên và sự tiến bộ về kiến
thức của sinh viên sau quá trình học thực nghiệm học phần phương pháp dạy
học Toán.
3.1.3. Đối tượng tham gia thực nghiệm
- Sinh viên: Sinh viên ngành giáo dục tiểu học năm thứ 3 thuộc khoa
Giáo dục Tiểu học – Mầm non của Trường Đại học Đồng Tháp.
- Giảng viên: Ths. Lê Duy Cường (thực nghiệm lần 1); Ths. Lê Thị Tuyết
Trinh (thực nghiệm lần 2).
3.1.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong học kì 1 và học kì 2 năm học
2015 - 2016 ở Trường Đại học Đồng Tháp theo phương pháp thực nghiệm có
đối chứng.
+ Thực nghiệm lần 1 (Từ tháng 09/2015 đến tháng 12/2015).
+ Thực nghiệm lần 2 (Từ tháng 01/2016 đến tháng 03/2016).

thành được một số những năng lực nghề, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn
nghề nghiệp của người giáo viên tiểu học.
+ Qua việc theo dõi quá trình chuẩn bị cho buổi xêmina, kiểm tra các sản
phẩm cũng như qua các buổi xêmina của các nhóm cho thấy: 1) Khả năng làm
việc nhóm của sinh viên tốt khi giảng viên giao nhiệm vụ, sinh viên tích cực
tham gia các hoạt động nhóm, lập kế hoạch thực hiện một cách khoa học, phân
chia công việc cụ thể, rõ ràng; 2) Sinh viên có khả năng thuyết trình, trình bày
một vấn đề trước lớp, khả năng lập luận, giả quyết vấn đề một cách lôgic, chặt
chẽ, thuyết phục người nghe; 3) Khả năng tìm hiểu, thu thập và xử lý thông tin,
xử lý tài liệu phục vụ cho quá trình học tập tốt và sử dụng thành thạo các phần
mềm hỗ trợ học tập như Word, PowerPoint, Violet, khai thác mạng Internet.
- Từ phía sinh viên:
Đối với lớp thực nghiệm, qua quá trình tự đánh giá, chúng tôi thấy rằng:
+ Kết quả tự đánh giá về mức độ hứng thú, tính độc lập, tích cực, sáng tạo
của sinh viên trong quá trình tham gia xêmina đều ở mức cao, sinh viên tích cực
hơn khi tham gia các hoạt động học tập.
+ Quá trình tham gia xêmina sinh viên có ý thức tích cực tham gia rèn
luyện năng lực nghề nghiệp trong các buổi xêmina, trong quá trình tham gia học
nhóm và tự rèn luyện ở nhà. Nhiều em thấy tự tin hơn, mạnh dạn hơn.
+ Khả năng lập luận, giải quyết vấn đề của các em mang tính lôgic, chặt
chẽ; khả năng suy đoán, suy luận khi gặp những tình huống có liên quan đến
thực tiễn dạy học môn Toán cũng được cải thiện.
+ Các em bước đầu cũng đã hình thành kĩ năng xây dựng kế hoạch, lịch
trình làm việc, học tập, sinh hoạt của bản thân một cách khoa học hơn.


23

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận

ngành GDTH theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp.
- Luận án đã tổ chức thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả thi và
hiệu quả của những biện pháp sư phạm được đề xuất. Kết quả thực nghiệm sư


24

phạm cho thấy các biện pháp sư phạm được đề xuất bước đầu có tính khả thi và
thu được hiệu quả tốt. Như vậy, tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần
PPDH Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho SV ngành GDTH là
một hướng góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học nói chung, đối
với học phần PPDH Toán nói riêng, thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng đào
tạo GVTH trong giai đoạn hiện nay.
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với các trường ĐH
- Thường xuyên tổ chức hội thảo, chuyên đề về đổi mới phương pháp và
hình thức tổ chức dạy học.
- Tổ chức, tập huấn trực tiếp cho GV về những phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học hiện đại trong đó có hình thức dạy học xêmina.
- Tạo điều kiện cho GV đổi mới PPDH (Tổ chức phong trào thi đua đổi mới
PPDH ở các khoa; bộ môn; tăng thời lượng xêmina trong các môn học; trang bị cơ
sở vật chất đầy đủ và đồng đều giữa các phòng học; giảm sĩ số lớp học).
2.2. Đối với giảng viên: cần trang bị những kiến thức cơ bản về hình thức
xêmina để có khả năng vận dụng phù hợp vào quá trình tổ chức dạy học.
Thường xuyên nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng tổ chức các hình thức tổ
chức dạy học một cách linh hoạt, nhạy bén, dễ dàng tạo vấn đề, kích thích sự tò
mò, khám phá của sinh viên. Đồng thời có vốn hiểu biết sâu, rộng để bổ sung
thêm cho SV một số kiến thức khác có liên quan, tạo sự say mê, hứng thú học
tập thông qua việc tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần PPDH Toán.
2.3. Đối với sinh viên