Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP. PLEIKU

TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VĂN HỌC
CHƯƠNG TRÌNH 26 TUẦN

NĂM HỌC 2010 - 2011

1


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VĂN HỌC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn làm quen văn học trong trường Mầm non có một ý nghóa hết sức quan
trọng. Trong những câu chuyện, bài thơ mà trẻ được học sẽ cung cấp thêm
những khái niệm mới, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết của trẻ. Những câu hỏi
tại sao? Vì sao? Cũng như mọi ngỡ ngàng trong cuộc sống trẻ được người lớn
giải đáp, vì thế đã phần nào giúp trẻ hiểu rõ hơn về cuộc sống xung quanh trẻ.
Mỗi bài thơ, câu chuyện mà trẻ được học trong trường mầm non đều có
tác dụng giáo dục. Song mỗi bài lại có một nội dung giáo dục khác nhau. Với
bài “Trăng ơi từ đâu đến “ của tác giả Trần Đăng Khoa đã giáo dục trẻ tình
cảm yêu mến rất tự nhiên đối với quê hương đất nước. Ngoài việc giáo dục tình
cảm yêu thiên nhiên thơ, chuyện mẫu giáo đã gợi lên cho trẻ những tình cảm
yêu mến và trân trọng đối với người lao động qua bài “ Hạt gạo làng ta” của

chuyện đến với trẻ.
- Đại đa số các cháu thích học môn này nhất là khi được nghe cô kể
chuyện, đọc thơ , được xem tranh ảnh, các mô hình, các con rối trẻ rất chăm chú
và hứng thú.
• Khó khăn

3


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

Học sinh ghép từ 3 đến 5 tuổi nên nhận thức của các cháu không đồng
đều. Nhiều cháu mới vào học nên còn nhút nhát, chưa mạnh dạn hoà đồng với
các bạn, số học sinh nói ngọng, nói lắp nhiều.
Phụ huynh học sinh chưa hiểu về ngành học nên chưa quan tâm đến con
mình, còn khoán trắng cho giáo viên.
Đồ dùng, tranh ảnh phục vụ cho môn học còn đơn điệu, đa số do tôi tự
vẽ, tự làm nên chưa đẹp, chưa kích thích được sự chú ý của trẻ.
Phương pháp lên lớp của tôi chưa thực sự sáng tạo, còn cứng nhắc, rập
khuôn chưa có sự linh hoạt. Giọng đọc, kể chưa biểu cảm, chưa thể hiện sắc thái
của nhân vật, của tác phẩm.

II. NHỮNG BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Từ những khó khăn mà tôi vừa nêu ở trên, bản thân tôi suy nghó để từng
bước nâng cao chất lượng giảng dạy tốt môn làm quen văn học cũng như việc
làm thế nào để gây hứng thú cho cháu trong tiết dạy thì việc đầu tiên của cô
giáo mầm non là phải yêu ngành, yêu nghề, yêu các cháu và phải có một trình
độ nghiệp vụ chuyên môn tốt. Muốn được như vậy thì bản thân phải nhiệt tình
không ngừng học hỏi, chuyên sâu vào môn học.
Bước đầu tiên tôi đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu kó môn học, để nắm chắc

nghe kể chuyện, đọc thơ của trẻ. Tôi có thể mở đầu bằng cách cho trẻ xem một
bức tranh, một mô hình,… đẹp, hoặc đọc cho trẻ nghe một bài thơ, hát cho nghe
một bản nhạc có nội dung phù hợp với bài dạy.

5


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

Ví dụ: Với câu chuyện “ Ai đáng khen nhiều hơn ” tôi chuẩn bò các con
rối tay gồm thỏ mẹ, thỏ anh và thỏ em. Vào bài tôi cho trẻ chơi “ Trời tối, trời
sáng ” khi trẻ nhắm mắt tôi đưa rối ra, sau đó trẻ dậy, và nói bằng giọng của
thỏ mẹ “ Xin chào các cháu ” cô là thỏ mẹ. Còn đây là thỏ anh và các thỏ em.
Hôm nay cô đưa gia đình tới thăm các cháu. Cô đố các cháu trong hai anh em
nhà thỏ ai ngoan hơn nào? ( Để trẻ suy nghó đoán và trả lời ) Để biết rõ thỏ nào
ngoan hơn cô nhờ cô giáo các cháu kể về gia đình thỏ cho các cháu nghe. Các
cháu hãy chú ý theo dõi nhé! Với hình thức giới thiệu này cháu sẽ rất thích và
tò mò được biết, được giải đáp thắc mắc nên trẻ rất chăm chú lắng nghe cô kể.
Ví dụ: Với bài thơ “Hoa kết trái”
Tôi chuẩn bò một mô hình có nhiều loại hoa, cây trái trang trí thật đẹp
như một khu vườn nhỏ. Vào bài tôi cho trẻ vừa đi vừa hát bài “màu hoa”, đến
khu vườn nhỏ tôi cho trẻ dừng lại và nói: Các cháu ạ! Trong khu vườn này có
rất nhiều loài hoa, mỗi loài hoa có một màu sắc khác nhau, chúng mình cùng
nói xem có những lo cây, hoa gì nhé! Tôi cho trẻ trao đổi và nêu suy nghó của
mình sau đó tôi nói: Các cháu nói rất đúng! đây là cây mướp có hoa màu vàng,
đây là cây cà có hoa màu tím, đây là hoa bưởi, hoa mận màu trắng. Các loại hoa
đua nhau nở trơng rất đẹp phải khơng nào. Nhưng có một điều có thể các cháu còn
chưa biết vì các lồi cây này ngồi việc khoe sắc hoa làm cho thiên nhiên thêm
tươi đẹp thì hoa còn kết thành quả ngon, ngọt cho chúng ta ăn đấy! Nhà thơ Thu
Hà rất u q các lồi hoa và rất u q các cháu nên đã viết một bài thơ nói về

trẻ mà dùng các câu hỏi liên quan đến nội dung bài nhằm nhắc nhở.

7


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

Ví dụ ï: Ngọc Anh ơi ! Con hãy lắng nghe xem Dê Đen trả lời chó Sói
như thế nào nhé ?
Sau mỗi lần kể chuyện cho trẻ nghe, để giúp trẻ nhớ tên truyện, củng cố
thêm sự hiểu biết về nội dung câu chuyện và luyện cách phát âm, cung cấp
thêm vốn từ cho trẻ thì ở phần cuối giờ dạy tôi thường tự sáng tác bài thơ phù
hợp với nội dung câu chuyện để cho trẻ đọc nhằm tạo không khí vui tươi phấn
khởi sau một giờ học và lồng ghép để giáo dục trẻ giúp trẻ hiểu sâu hơn bài
vừa học .
Ví dụ: Sau khi dạy bài “ Sự tích bánh chưng bánh dày ”Tôi cho trẻ đọc
bài thơ “ Chiếc bánh chưng xanh ”do tôi tự sáng tác

Chiếc bánh chưng xanh

Tự mình nghó ra

Do tay mẹ gói

Cả hai thứ bánh

Gạo nếp dẻo thơm

Tượng trưng đất trời




Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

Đối với thơ, ý nghóa giáo dục không chỉ phụ thuộc vào nội dung bài thơ
mà còn phụ thuộc vào việc đọc diễn cảm của cô giáo. Vì vậy khi trình bày bài
thơ cũng như khi dạy trẻ học thuộc lòng bài thơ. Tôi đã chú ý đến đọc diễn cảm
của mình và yêu cầu trẻ đọc diễn cảm, thể hiện đúng sắc thái, ngữ điệu của
bài thơ. Trong quá trình đọc diễn cảm tôi luôn chú ý đến cách ngắt giọng thi ca.
Ví dụ : khi dạy bài thơ: “ Em vẽ ” của tác giả Hoàng Thanh Hà, tôi đọc
với âm điệu vui, vừa phải và chú ý ngắt giọng sau mỗi đoạn văn ngắn, nhấn
vào các từ : mào đỏ tươi, con mèo lười, tung tăng, toả sáng, ngát, tươi … sau mỗi
câu tôi ngắt giọng thi ca như sau:
“ Em vẽ/
Con gà trống/
Mào đỏ tươi/
……………………….”
Tôi đọc ngắt sau từ “Em vẽ” nếu đọc liền không ngắt, người nghe
cảm thấy đứt hơi.
Trong thơ chuyện, phương pháp đàm thoại là rất quan trọng vì nó là
công cụ để giáo viên có thể kiểm tra những gì trẻ đã biết và hiểu và đây chính
là một trong những biện pháp có giá trò để phát triển ngôn ngữ và giúp trẻ nắm
vững nội dung câu chuyện, bài thơ. Song việc sử dụng phương pháp đàm thoại
đối với trẻ mẫu giáo phải có mức độ và nghệ thuật, nếu không giờ dạy trở nên
nhạt nhẽo, thiếu hấp dẫn. Vì vậy trong các giờ cho trẻ làm quen văn học tôi đã
chú ý tôi đã chú ý đặt những câu hỏi đơn giản và câu hỏi mở để khuyến khích
trẻ tư duy và sử dựng lời nói một cách sáng tạo. Nhiệm vụ của cô giáo là chủ
động hỏi, chủ động giải thích nếu trẻ không trả lời được, còn nhiệm vụ chủ yếu
9


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

một chút. Khi đã có đồ dùng rồi thì việc phải biết sử dụng đúng lúc, đúng chỗ
hết sức cần thiết, tránh tình trạng sử dụng tuỳ tiện. Có thể dùng giới thiệu bài,
giải thích từ mới.
Ví dụ:Khi dạy trẻ bài thơ : “Hoa kết trái” của tác giả Thu Hà
Tôi chuẩn bò mô hình một vườn hoa có các loại hoa, quả có ở trong bài
thơ. Khi đọc đến câu thơ nào thì tôi đưa loại hoa tương ứng đó ra để trẻ tri giác
và hiểu rõ hơn về nội dung bài thơ. Ngoài ra tôi còn sử dụng mô hình các loại
hoa để giải thích từ “Hoa kết trái” tức là hoa nở rồi đến một lúc nào đó hoa sẽ
kết thành quả, tôi chỉ và giới thiệu cho trẻ biết : Hoa vừng là bông mè; hoa đỗ
là bông đậu,…Ngoài việc được đọc, được xem trực tiếp các loại hoa trẻ sẽ rất
thích thú tham gia vào tiết học và hiểu bài sâu hơn.
Đối với những tiết kể chuyện khi trẻ đã thuộc truyện, tôi khuyến khích
trẻ sử dụng đồ dùng minh hoạ để kể lại câu chuyện theo cách riêng của trẻ. Với
cách làm này trẻ có thể sử dụng các từ có liên quan đến truyện giúp cho ngôn
ngữ của trẻ ngày càng phát triển.
Để phát triển tư duy của trẻ, trong mỗi tiết học tôi đều dành một phần
thời gian ở cuối giờ học mời một vài trẻ kể lại chuyện một cách sáng tạo. Trẻ
có thể kể lại, thay đổi câu chuyện thành câu chuyện mới hoặc thể hiện bằng
động tác đóng vai các nhân vật. Tuỳ vào từng bài tôi cho trẻ kể lại chuyện kèm
theo hành động minh hoạ; Một vài trẻ khác thực hiện các hành động minh hoạ
một cách sáng tạo; Hoặc tôi sẽ là người dẫn chuyện trẻ là người kể những đoạn
đối thoại.
Như trên tôi đã trình bày, học sinh lớp tôi có rất nhiều cháu nhút nhát
nên việc giúp trẻ mạnh dạn, tự tin khi đến lớp là một điều rất khó. Để cho trẻ
11


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

các con đấy! Nào các con hãy cho cô xem các chú lưỡi vui tính của các con
nào?” (Trẻ thè lưỡi ra cho cô và các bạn xem).
Cô : “ Chào các bạn lưỡi vui tính”, chú lưỡi vui tính biết hát rất nhiều
bài hát. Chú lưỡi vui tính muốn dạy các con hát, các con có thích không?
Trẻ “ Thưa cô thích ” hôm nay chú lưỡi vui tính sẽ dạy các con bài hát .
Ví dụ : r – r – r ( cô phát âm mẫu )
Nào các con hãy hát bài này cùng chú lưỡi vui tính nhé: Trẻ r- r- r( tôi
cho hát tập thể rồi đến cá nhân, chú ý những cháu hay phát âm sai).
Sau sự phát âm thành thạo, tôi nâng yêu cầu bằng cách: Chú lưỡi vui
tính còn sáng tác nhiều bài hát như: rì – rà – rì – rà…
Khi chơi xong tôi cho trẻ đọc lại bài thơ mà trẻ hay đọc sai để kiểm tra
xem cách phát âm của trẻ đã tốt chưa. Việc rèn luyện cho trẻ đọc thơ, kể
chuyện nếu chỉ được thực hiện ở trên lớp không thì chưa đu,û mà phải rèn luyện
cho trẻ đọc, kể ở mọi lúc, mọi nơi. Ở nhàø bằng cách phối hợp với các bậc phụ
huynh, trao đổi về những câu chuyện, bài thơ có trong chương trình để phụ
huynh nắm được và kể đọc lại cho con mình nghe vào thời gian rảnh rỗi như khi
đi ngủ … Có như thế trẻ mới nhanh thuộc và nhớ lâu hơn.
Sau khi tiếp thu chuyên đề “ Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen văn
học”, đối với những bài thơ, câu chuyện ngắn tôi đều phôto hoặc viết chữ lớn
bằng chữ viết thường để hướng dẫn cách đọc từ trái sang phải, từ trên xuống
dưới để trẻ được làm quen với cách đọc chữ giúp cho việc học ở trường phổ
thông sau này được thuận lợi. Sau mỗi giờ học tôi treo tại góc văn học vừa tầm
để trẻ có thể tới đọc, chỉ dễ dàng hình thức này mặc dù trẻ không biết chữ
nhưng do đã thuộc thơ nên các cháu cứ chỉ và đọc giống như mình đã biết chữ,
13


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

với hình thức này trẻ rất thích và hứng thú. Lúc đầu thì chưa quen các cháu đọc

Ngoài ra để giáo dục lễ giáo cho trẻ, tôi cho trẻ đọc và ghi nhớ một số
câu tục ngữ gần gũi với trẻ như “Yêu thương mọi người” “Chò ngã em nâng”,
“Ở hiền gặp lành”.
- Giáo dục cháu thật thà qua câu: “Đói cho sạch, rách cho thơm”
- Dạy trẻ giữ gìn vệ sinh sạch sẽ: “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”.
- Giáo dục cháu biết ơn người lao động qua câu : “n quả nhớ kẻ trồng
cây”.
Đối với giờ làm quen với toán tôi cũng có thể lồng ghép thơ, truyện vào
việc cung cấp kiến thức cho trẻ .
Ví dụ: Khi dạy môn LQVT đề tài số 6 (tiết 1) phần luyện tập tôi chuẩn
bò nhiều tranh vẽ chú thỏ và nói : Các con nghe cô đọc thơ và chọn cho cô bức
tranh đúng như trong bài thơ nhé.

Cô :

“Chú thỏ trắng

Cháu “Treo 1 chú thỏ”

Mắt hồng hồng
Tai thẳng đứng”
Cô :

“Hai chú thỏ

Cháu “Treo 2 chú thỏ lên”

Ngồi ăn cỏ
Rất nên thơ”
Cô :


Cháu “Treo tranh 6 chú thỏ lên”

Rất thích múa
Múa vòng trong”
Hoặc khi dạy số 6 ( Tiết 3 ) tôi cho trẻ đọc bài thơ : “Dung dăng dung dẻ”

Dung dăng dung dẻ

Mỗi bên ba bạn

Bạn trẻ đi chơi

Cùng vui múa lượn

Nhóm bạn sáu người

Nhập lại bên nhau

Chia thành hai tổ

Cô hỏi bao nhiêu

Cô giáo liền đố

Lại thành sáu bạn

Mỗi tổ mấy người

Cô khen cả nhóm

Xa xa có núi

Bé chọn màu đỏ

Phía trên mặt trời

Bé chọn màu vàng

Bé cùng thi vẽ!

Những màu bé thích
Ngoài việc luyện tập, lồng ghép mọi lúc, mọi nơi, mọi tiết học để đạt kết
quả cao thì việc thay đổi hình thức lớp học cũng rất cần thiết. Trong giờ học
ngoài việc cho trẻ ngồi học trên ghế, tôi còn cho trẻ ngồi xung quanh tôi sau đó
đọc thơ, kể chuyện cho trẻ nghe để tạo sự gần gũi, thân thiện giữa cô và trẻû, trẻ
sẽ thấy thoải mái hơn.
Với mỗi bài dạy sau khi học xong tôi luôn nhắc trẻ về nhà đọc, kể lại
cho ba mẹ nghe. Với hình thức này giúp cho trẻ luôn ôn luyện, củng cố kiến
thức của trẻ ở nhà và là hình thức tốt nhất để phụ huynh thấy được việc học
của con mình ở lớp mà thay đổi cách suy nghó về ngành học và quan tâm đến
con mình nhiều hơn nữa. Để Phụ huynh tín nhiệm đưa con đến lớp cũng như để
17


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

trẻ thích đi học tôi đã chú ý trang trí góc thư viện phong phú về chủng loại, sưu
tầm tranh truyện thật nhiều để cho trẻ xem, những quyển truyện mà tôi sưu tầm
đều phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Tranh ảnh đẹp, chữ to, dễ nhìn nên trẻ rất
thích. Ngoài ra tôi còn vận động phụ huynh học sinh quyên góp, tặng lớp những

củng cố kiến thức cho trẻ ở nhà. Nhiều phụ huynh đã mang đến cho tôi những
đồ dùng phế thải để tôi làm đồ dùng dạy học, nhiều tranh truyện mẫu giáo để
trưng bày ở góc thư viện.

* BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Để giờ dạy đạt kết quả cao thì yêu cầu giáo viên phải nắm vững
phương pháp giảng dạy của bộ môn. Trong quá trình đọc, kể phải chú ý giọng
đọc, kể phải rõ ràng, không sử dụng từ đòa phương. Thường xuyên tự trau rồi
bằng việc dự giờ đồng nghiệp rèn kỹ năng sư phạm.
Vận dụng linh hoạt các phương pháp trong giảng dạy, không rập khuôn
máy móc, tiết nào cũng như tiết ấy, các thủ thuật lên lớp cũng phải luôn thay
đổi cho phù hợp với thực tế tình hình của lớp. Nghiên cứu tìm hiểu kó bài trước
khi soạn, trước khi lên lớp.
Muốn cho trẻ nắm được nội dung truyện cũng như thuộc thơ thì cô giáo
không chỉ cung cấp cho trẻ kiến thức trong giờ học, mà cần phải tận dụng các
giờ trong ngày để bồi dưỡng thêm cho trẻ. Cho trẻ làm quen với mọi lúc, mọi
nơi. Tích cực bỗi dưỡng cho trẻ tham gia vào các ngày hội, ngày lễ trong nhà
trường.

19


Nguyễn Thị Phương – Mầm non 6/1 - Pleiku

Đồ dùng, học liệu phục vụ cho trẻ học phải đẹp, có sáng tạo mới gây
được hứng thú cho trẻ. Cần sử dụng tối đa nguồn nguyên vật liệu sẵn có của
đòa phương để làm đồ dùng phục vụ cho môn học và làm phong phú các hoạt
động của trẻ. Trong lớp phải xây dựng môi trường văn học chữ viết nhiều để trẻ
được xem, được trải nghiệm những gì mình đã được học.
Có sự phối hợp giữa cô giáo và phụ huynh trao đổi những gì mà trẻ