PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP. PLEIKU
TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VĂN HỌC
CHƯƠNG TRÌNH 26 TUẦN
NĂM HỌC 2010 - 2011
MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VĂN HỌC
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn làm quen văn học trong trường Mầm non có một ý nghĩa hết sức quan
trọng. Trong những câu chuyện, bài thơ mà trẻ được học sẽ cung cấp thêm những
khái niệm mới, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết của trẻ. Những câu hỏi tại sao? Vì
sao? Cũng như mọi ngỡ ngàng trong cuộc sống trẻ được người lớn giải đáp, vì thế
đã phần nào giúp trẻ hiểu rõ hơn về cuộc sống xung quanh trẻ.
Mỗi bài thơ, câu chuyện mà trẻ được học trong trường mầm non đều có tác
dụng giáo dục. Song mỗi bài lại có một nội dung giáo dục khác nhau. Với bài
“Trăng ơi từ đâu đến “ của tác giả Trần Đăng Khoa đã giáo dục trẻ tình cảm yêu
mến rất tự nhiên đối với quê hương đất nước. Ngoài việc giáo dục tình cảm yêu
thiên nhiên thơ, chuyện mẫu giáo đã gợi lên cho trẻ những tình cảm yêu mến và
trân trọng đối với người lao động qua bài “ Hạt gạo làng ta” của tác giả Trần
Đăng Khoa .
Trong chuyện kể nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ cũng rất rõ. Sau khi trẻ
nghe chuyện thái độ của trẻ bao giờ cũng đứng về phía nhân vật có hành động
dũng cảm cao thượng, những hành động tốt đẹp, những tấm gương sáng như các
nhân vật trong câu chuyện “ Chú dê đen” “ Ai đáng khen nhiều hơn ”, “ Ba cô
gái ”, “Tấm Cám ”,… trẻ đã phân biệt được tốt xấu, ngoan hư, yêu cái thiện và
ghét cái ác. Ngoài ra văn học còn có tác dụng rất lớn trong việc cung cấp vốn từ
cho trẻ là con đường giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách nhanh nhất và hiệu quả
nhất.
Từ những yêu cầu của môn học thì nhiệm vụ của cô giáo Mầm non hết sức

Từ những khó khăn mà tôi vừa nêu ở trên, bản thân tôi suy nghĩ để từng
bước nâng cao chất lượng giảng dạy tốt môn làm quen văn học cũng như việc làm
3
thế nào để gây hứng thú cho cháu trong tiết dạy thì việc đầu tiên của cô giáo mầm
non là phải yêu ngành, yêu nghề, yêu các cháu và phải có một trình độ nghiệp vụ
chuyên môn tốt. Muốn được như vậy thì bản thân phải nhiệt tình không ngừng học
hỏi, chuyên sâu vào môn học.
Bước đầu tiên tôi đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu kĩ môn học, để nắm chắc các
phương pháp giảng dạy của từng loại tiết, thiết kế giờ dạy một cách có hệ thống
phù hợp với lứa tuổi của trẻ, phù hợp với tình hình của lớp để giờ dạy đạt kết quả
cao hơn.
Để có giọng đọc, kể truyền cảm tôi đã dành một thời gian khá dài để rèn
luyện giọng đọc, kể của mình cho thật diễn cảm.
Nghiên cứu thiết kế nhiều loại đồ dùng trực quan như tranh ảnh động, rối …
để phục vụ cho môn học, mạnh dạn đăng kí các tiết dạy mẫu môn làm quen văn
học để Ban giám hiệu và bạn bè đồng nghiệp góp ý tạo cho tôi sự mạnh dạn, tự tin
và có kinh nghiệm trong giảng dạy nhiều hơn, vận dụng phương pháp linh hoạt
hơn. Ngoài những việc làm trên để có một giờ học tốt bản thân tôi đã mạnh dạn áp
dụng một số biện pháp sau để nâng cao chất lượng giờ dạy. Trong bài viết này tôi
mạnh dạn đưa ra để các bạn tham khảo:
Trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, nếu chỉ đơn thuần kể
một câu chuyện, đọc một bài thơ mà khôngốc phần giới thiệu, có thể có nhiều từ
trẻ sẽ không hiểu hoặc không hiểu nội dung. Bới vậy trước khi vào bài tôi thường
chú ý cho trẻ làm quen với bối cảnh câu chuyện, bài thơ, các nhân vật và những từ
chính. Tôi dành thời gian để dựng cảnh và tạo một không khí học tập vui vẻ, thoải
mái cho trẻ để trẻ có thể tham gia vào câu chuyện, bài thơ một cách có ý nghĩa.
Để có giờ dạy tốt ngoài việc chuẩn bị giáo cụ trực quan đầy đủ ra thì việc
giới thiệu bài là hết sức quan trọng. Tôi nghĩ rằng giới thiệu bài tốt là yếu tố quan
trọng thu hút sự chú ý của trẻ và kích thích sự hào hứng nghe kể chuyện của trẻ.
Để thu hút được sự chú ý của trẻ thì mỗi nội dung câu chuyện, bài thơ cần phải

đọc, kể của cô. Giọng kể của cô phải thật diễn cảm, xác định đúng thanh điệu, ngữ
điệu… của câu chuyện. Xác định rõ vai trò trung gian của mình giữa tác phẩm và
trẻ cho nên công việc của cô giáo không phải là học thuộc lòng chuyện rồi nhắc lại
nội dung đó một cách vụng về, mà tôi luôn chú ý đọc, kể bằng sự thay đổi của
giọng nói , của nét mặt, cử chỉ để thể hiện từng nhân vật. Nhằm mang lại cho cháu
niềm vui thích và qua đó phát triển trí tuệ tình cảm, ngôn ngữ cho trẻ. Khi miêu tả
những sự kiện hành vi, cảm xúc của nhân vật tôi đã chú ý tránh những thủ pháp tự
nhiên như vui cười quá mức, hoặc vung tay bừa bãi. Bởi vì, tôi nghĩ nếu làm như
vậy sẽ quên chú ý đến nội dung chuyện, giảm chất lượng giờ dạy.
Ví dụ : Với chuyện “ Tấm Cám ” thì giọng của Cám là giả dối, hơi cao hơn
bình thường, giọng của Tấm thì dịu dàng, giọng của mẹ Cám thì đay nghiến, mỉa
mai… Hoặc khi kể chuyện “ Chú dê đen “ tôi sử dụng các mô hình con vật dùng
nghệ thuật dật dây để đưa từng con vật ra theo câu chuyện. Khi kể chuyện tôi luôn
chú ý thể hiện giọng điệu của từng nhân vật.
Ví dụ:
Giọng Dê Trắng nhỏ nhẹ,ï nhút nhát
Giọng Dê Đen dũng cảm, đanh thép
Giọng chó Sói quát nạt khi gặp Dê Trắng và hạ giọng khi gặp Dê Đen.
Trong khi đọc, kể tôi chú ý không hỏi trẻ vì làm như thế sẽ phân tán tư
tưởng của trẻ. Trong quá trình kể nếu có cháu mất trật tự tôi không quát mắng trẻ
mà dùng các câu hỏi liên quan đến nội dung bài nhằm nhắc nhở.
Ví dụ ï: Ngọc Anh ơi ! Con hãy lắng nghe xem Dê Đen trả lời chó Sói như
thế nào nhé ?
Sau mỗi lần kể chuyện cho trẻ nghe, để giúp trẻ nhớ tên truyện, củng cố
thêm sự hiểu biết về nội dung câu chuyện và luyện cách phát âm, cung cấp thêm
vốn từ cho trẻ thì ở phần cuối giờ dạy tôi thường tự sáng tác bài thơ phù hợp với
6
nội dung câu chuyện để cho trẻ đọc nhằm tạo không khí vui tươi phấn khởi sau
một giờ học và lồng ghép để giáo dục trẻ giúp trẻ hiểu sâu hơn bài vừa học .
Ví dụ: Sau khi dạy bài “ Sự tích bánh chưng bánh dày ”Tôi cho trẻ đọc bài

ngắt giọng thi ca như sau:
“ Em vẽ/
7
Con gà trống/
Mào đỏ tươi/
……………………….”
Tôi đọc ngắt sau từ “Em vẽ” nếu đọc liền không ngắt, người nghe cảm
thấy đứt hơi.
Trong thơ chuyện, phương pháp đàm thoại là rất quan trọng vì nó là công
cụ để giáo viên có thể kiểm tra những gì trẻ đã biết và hiểu và đây chính là một
trong những biện pháp có giá trị để phát triển ngôn ngữ và giúp trẻ nắm vững nội
dung câu chuyện, bài thơ. Song việc sử dụng phương pháp đàm thoại đối với trẻ
mẫu giáo phải có mức độ và nghệ thuật, nếu không giờ dạy trở nên nhạt nhẽo,
thiếu hấp dẫn. Vì vậy trong các giờ cho trẻ làm quen văn học tôi đã chú ý tôi đã
chú ý đặt những câu hỏi đơn giản và câu hỏi mở để khuyến khích trẻ tư duy và sử
dựng lời nói một cách sáng tạo. Nhiệm vụ của cô giáo là chủ động hỏi, chủ động
giải thích nếu trẻ không trả lời được, còn nhiệm vụ chủ yếu của trẻ là tri giác, rồi
suy nghĩ trả lời. Vì thế các câu hỏi của từng bài tôi đều chuẩn bị kĩ phù hợp với
từng loại tiết, phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ. Tôi đã chú ý tránh những câu
hỏi dài, hạn chế sử dụng những câu hỏi mà trẻ chỉ trả lời “ có hoặc không ”.
Ví dụ : Trong câu chuyện “ Ba cô gái “ ở tiết 1 tôi đặt câu hỏi:
- Cô vừa kể cho các cháu nghe câu chuyện gì?
- Trong chuyện có những nhân vật nào?
- Bà mẹ nhờ ai mang thư đi?
Nếu là đàm thoại giúp trẻ thể hiện thái độ nhận thức của mình thì nội dung câu
hỏi yêu cầu trẻ phải phán đoán, so sánh mới trả lời được. Vì thế tôi cũng chú ý đặt
câu hỏi ngắn gọn dễ hiểu.
Ví dụ: Trong chuyện “ Ba cô gái “ cháu yêu cô nào?
Vì sao cháu lại yêu cô út mà không yêu những cô khác ?
8

minh hoạ; Một vài trẻ khác thực hiện các hành động minh hoạ một cách sáng tạo;
Hoặc tôi sẽ là người dẫn chuyện trẻ là người kể những đoạn đối thoại.
Như trên tôi đã trình bày, học sinh lớp tôi có rất nhiều cháu nhút nhát nên
việc giúp trẻ mạnh dạn, tự tin khi đến lớp là một điều rất khó. Để cho trẻ hoà nhập
với các bạn tôi tận dụng những thời điểm rảnh trong ngày gần gũi, hỏi han trẻ tạo
cho trẻ niềm tin ở cô giáo. Tôi dùng hình thức đọc thơ hoặc kể chuyện cho trẻ
nghe, chủ yếu là những câu chuyện vừa học để giúp trẻ củng cố và ghi nhớ sâu
hơn, giúp trẻ mạnh dạn hơn bằng cách tôi đọc một câu còn câu tiếp theo tôi hỏi trẻ
“ Câu tiếp theo là gì nhỉ? Cô đố Hà kể được đấy! Nếu kể được cô sẽ thưởng
một cờ bé ngoan để Hà đem về tặng mẹ”.Tôi luôn tạo cho trẻ tham gia vào các vai
đóng kịch, hoặc biểu diễn văn nghệ cuối tuần. Tôi cho trẻ tham dự một vai như
đánh đàn, đánh trống, gõ phách … để tạo cho trẻ hoà nhập với các bạn một cách
thoải mái và hứng thú. Trong giờ học tôi đã chú ý gọi cháu đứng lên trả lời với sự
giúp đỡ của tôi. Sau đó động viên khen ngợi cháu trước các bạn. Nhiều lần như vậy
cháu sẽ mạnh dạn hơn, tôi không quên nhắc trẻ: “ Tối nay con về đọc lại bài thơ
hoặc kể lại câu chuyện này cho bố mẹ nghe, chắc bố mẹ con mừng lắm đấy”
Trong quá trình theo dõi trẻ đọc, trả lời tôi thấy nhiều cháu trong lớp còn
nói ngọng, nói lắp nhiều. Việc nói ngọng, nói lắp nếu không được sửa từ nhỏ thì sẽ
gây tai hại cho trẻ sau này. Các cháu hay nhầm chữ “ r ” với “l”.Ví dụ: bài thơ “
Hoa kết trái” ( Của nhà thơ Thu Hà) có câu “ Rung rinh trước gió ” cháu hay đọc
“ lung linh “ … Vì thế tôi đã tìm một số trò chơi luyện phát âm cho trẻ ở ngoài giờ
học.
Ví dụ: Khi cần luyện cho trẻ phát âm một âm nào đó thì tôi sẽ kể cho trẻ
nghe câu chuyện “ Chú lưỡi vui tính ”.
10
Tôi nói: “Hôm nay cô sẽ giới thiệu cho các con một người bạn mới, người
bạn mà ai cũng có. Các con có biết ai không ? Đó là chú lưỡi vui tính của các con
đấy! Nào các con hãy cho cô xem các chú lưỡi vui tính của các con nào?” (Trẻ thè
lưỡi ra cho cô và các bạn xem).
Cô : “ Chào các bạn lưỡi vui tính”, chú lưỡi vui tính biết hát rất nhiều bài

Nếu cứ đến giờ thơ, truyện mới dạy trẻ đọc thơ thì chưa đủ mà phải biết
cách lồng ghép tích hợp vào các môn học khác, thì hiệu quả các giờ học mới đạt
kết quả cao.
Ví dụ : Khi dạy giáo dục âm nhạc bài “Bông hoa mừng cô” thì phần ổn
định lớp học tôi cho trẻ đọc bài thơ “Quà mùng tám tháng ba” bài “Cháu vẽ ông
mặt trời” đọc bài thơ “Ôâng mặt trời óng ánh”; hoặc bài thơ “ Bó hoa tặng cô”,
Hoặc khi dạy bài thơ “Dán hoa tặng mẹ” thì phần ổn định tôi cho trẻ hát bài
“Bông hoa mừng cô”.
Vào những giờ vui chơi nhất là những trò chơi dân gian tôi chú ý lựa chọn
những bài đồng dao, ca dao gần gũi với sinh hoạt hằng ngày của trẻ để trẻ đọc
nhằm luyện giọng đọc và phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Ví dụ :
Bài “Lộn cầu vồng”
Nước sông đang chảy
Cậu bé lên bảy
Cô bé lên ba
Hai ta cùng lộn
Ngoài ra để giáo dục lễ giáo cho trẻ, tôi cho trẻ đọc và ghi nhớ một số câu
tục ngữ gần gũi với trẻ như “Yêu thương mọi người” “Chị ngã em nâng”, “Ở
hiền gặp lành”.
12
- Giáo dục cháu thật thà qua câu: “Đói cho sạch, rách cho thơm”
- Dạy trẻ giữ gìn vệ sinh sạch sẽ: “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”.
- Giáo dục cháu biết ơn người lao động qua câu : “Aên quả nhớ kẻ trồng cây”.
Đối với giờ làm quen với toán tôi cũng có thể lồng ghép thơ, truyện vào
việc cung cấp kiến thức cho trẻ .
Ví dụ: Khi dạy môn LQVT đề tài số 6 (tiết 1) phần luyện tập tôi chuẩn bị
nhiều tranh vẽ chú thỏ và nói : Các con nghe cô đọc thơ và chọn cho cô bức tranh
đúng như trong bài thơ nhé.
Cô : “Chú thỏ trắng

Bé nhoẻn miệng cười
Mỗi bên ba bạn
Cùng vui múa lượn
Nhập lại bên nhau
Cô hỏi bao nhiêu
Lại thành sáu bạn
Cô khen cả nhóm
Đoàn kết chăm ngoan

Ngoài ra, tôi còn lồng ghép thơ, truyện vào môn hoạt độâng tạo hình để tạo
không khí cho tiết học cũng như kích thích trí tưởng tượng cho trẻ. Với hình thức
này trẻ vừa được đọc thơ mà lại còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và cung cấp thêm
vốn từ cho trẻ, như ở tiết “ Vẽ theo ý thích” kết thúc tôi cho trẻ đọc bài thơ “ Em
vẽ” do tôi sáng tác, bài thơ như sau:
Cô cho bé vẽ
Những gì bé thích
Thành một bức tranh
Trên trang giấy trắng
Bé chọn màu đỏ
Bé chọn màu vàng
Những màu bé thích
Vẽ biển, vẽ thuyền
Vẽ nhà, vẽ cây
Trên trời có mây
Xa xa có núi
Phía trên mặt trời
Bé cùng thi vẽ!
14
Ngoài việc luyện tập, lồng ghép mọi lúc, mọi nơi, mọi tiết học để đạt kết
quả cao thì việc thay đổi hình thức lớp học cũng rất cần thiết. Trong giờ học ngoài

Kết quả có 95% cháu nhớ nội dung truyện đọc, kể diễn cảm, trả lời đúng
các câu hỏi của cô đưa ra, biết kể chuyện sáng tạo. Trong những lần nhà trường tổ
chức ngày hội, ngày lễ cháu lớp tôi tham gia nhiều hơn. Qua những lần khảo sát
trên trẻ đều xếp từ khá trở lên.
Phụ huynh đã có ý thức quan tâm nhiều hơn đến trẻ, giúp tôi phần nào củng
cố kiến thức cho trẻ ở nhà. Nhiều phụ huynh đã mang đến cho tôi những đồ dùng
phế thải để tôi làm đồ dùng dạy học, nhiều tranh truyện mẫu giáo để trưng bày ở
góc thư viện.
* BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Để giờ dạy đạt kết quả cao thì yêu cầu giáo viên phải nắm vững phương
pháp giảng dạy của bộ môn. Trong quá trình đọc, kể phải chú ý giọng đọc, kể phải
rõ ràng, không sử dụng từ địa phương. Thường xuyên tự trau rồi bằng việc dự giờ
đồng nghiệp rèn kỹ năng sư phạm.
Vận dụng linh hoạt các phương pháp trong giảng dạy, không rập khuôn
máy móc, tiết nào cũng như tiết ấy, các thủ thuật lên lớp cũng phải luôn thay đổi
cho phù hợp với thực tế tình hình của lớp. Nghiên cứu tìm hiểu kĩ bài trước khi
soạn, trước khi lên lớp.
Muốn cho trẻ nắm được nội dung truyện cũng như thuộc thơ thì cô giáo
không chỉ cung cấp cho trẻ kiến thức trong giờ học, mà cần phải tận dụng các giờ
16
trong ngày để bồi dưỡng thêm cho trẻ. Cho trẻ làm quen với mọi lúc, mọi nơi. Tích
cực bỗi dưỡng cho trẻ tham gia vào các ngày hội, ngày lễ trong nhà trường.
Đồ dùng, học liệu phục vụ cho trẻ học phải đẹp, có sáng tạo mới gây được
hứng thú cho trẻ. Cần sử dụng tối đa nguồn nguyên vật liệu sẵn có của địa phương
để làm đồ dùng phục vụ cho môn học và làm phong phú các hoạt động của trẻ.
Trong lớp phải xây dựng môi trường văn học chữ viết nhiều để trẻ được xem, được
trải nghiệm những gì mình đã được học.
Có sự phối hợp giữa cô giáo và phụ huynh trao đổi những gì mà trẻ được
học tập trên lớp để phụ huynh rèn thêm cho trẻ ở nhà.
Vận động phụ huynh sư tầm tranh ảnh, nguyên vật liệu phục vụ cho môn