A- ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có một ngôn ngữ riêng,
một chữ viết riêng. Qua ngôn ngữ, qua chữ viết đó con người thể hiện những
tâm tư tình cảm những ước mong về một cuộc sống tốt đẹp hơn.Và đất nước
Việt Nam chúng ta- Một đất nước với bề dầy văn hóa và lịch sử đã sáng tạo ra
chữ viết riêng ngôn ngữ riêng cho dân tộc mình. Đây là niềm tự hào cho mỗi
người con đất Việt khi được nói và viết tiếng việt.
Ông ta đã có câu: “ Nét chữ là nét người” Vâng đúng như vậy, có những nét
chữ thể hiện tinh cách con người cẩn thận, ngay ngắn; có những nét chữ thể hiện
con người phóng khoáng tài hoa, nhưng cũng có những nét chữ thể hiên sự cẩu
thả không cẩn thận. Nhưng riêng đối với trẻ mầm non, giai đoạn trẻ mầm non là
giai đoạn nhạy cảm nhất đối với ngôn ngữ. Ở giai đoạn này, cần phải hình thành
cho trẻ các mặt của ngôn ngữ như phát âm, phát triển từ, tạo câu và diễn đạt.Và
người giáo viên mầm non là người thầy đầu tiên đặt nền móng cho việc đào tạo
nhân cách con người mới, chuẩn bị những tiền đề cần thiết cho trẻ bước vào
trường phổ thông
Dạy trẻ làm quen chữ viết là một trong những nội dung rất quan trọng
trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo lớn. Việc cho trẻ làm quen với
chữ viết giúp trẻ bước đầu nhận biết được 29 chữ cái và phát âm chuẩn các âm
của tiếng mẹ đẻ, các chữ cái trong các từ trọn vẹn, phát triển ở trẻ những kỹ
năng cần có để trẻ học đọc, học viết sau này. Mặt khác, thông qua hoạt động làm
quen chữ viết, còn phát triển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh, tổng hợp, khái
quát hóa, trừu tượng hóa. Và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
Khi trẻ làm quen chữ viết, các cơ ngón tay, cơ bàn tay của trẻ phải hoạt động
nhiều hơn qua đó giúp trẻ phát triển thể lực.
Quá trình cho trẻ làm quen chữ viết đã góp phần hình thành và phát triển
nhân cách cho trẻ ngay từ thuở ấu thơ, để phát huy được vai trò đó đòi hỏi phải
có sự hướng dẫn, giúp đỡ của người lớn, đặc biệt là cô giáo mầm non vậy làm
thế nào để giúp trẻ làm quen chữ viết một cách tốt nhất chính vì lẽ đó bản thân
1




Điều đó đồng nghĩa với việc phải tổ chức nhiều hoạt động khác nhau. Đó là các
hoạt động trẻ yêu thích, hứng thú đáp ứng với sự phát triển của trẻ. Trẻ được trải
nghiệm, tìm tòi, khám phá thể hiện chính mình, cô chỉ là người hướng lái gợi mở.
Cuối tuổi mẫu giáo, trẻ được làm quen với chữ cái đơn. Nhìn chữ cái, trẻ đọc
được âm tương ứng, nghe phát âm, trẻ nhận diện được chữ cái. Trẻ được dạy
cách ngồi vào bàn đúng tư thế, cách cầm bút, cách tô và viết từng chữ cái theo
đúng mẫu quy định. Từ đó khả năng nói và hiểu tiếng việt của trẻ được phát
triển. Đó chính là nền tảng, là cơ sở để chuẩn bị cho trẻ bước vào học phổ thông
sau này.
II, THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
1, Thực trạng chung:
- Trường Mầm Non Nga Yên có đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên yêu nghề
mến trẻ, có trình độ chuyên môn vững vàng, tích cực học tập nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc trẻ.
- Trường được các cấp các ngành của Xã và của toàn dân quan tâm đầu tư xây
dựng một ngôi trường tương đối khang trang có tương đối đầy đủ các phòng
học, đồ dùng đồ chơi đa dạng, phong phú về chủng loại các cháu đến trường
được ăn ngủ tại trường nên thuận tiện cho việc tích hợp hoạt động trong việc
làm quen chữ viết cho trẻ ở mọi lúc nơi. - Đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị phục
vụ cho hoạt động văn học và chữ viết tương đối đầy đủ.
- Ban giám hiệu và phụ huynh luôn quan tâm tạo mọi điều kiện giúp cô và cháu,
điều này có tác dụng rất lớn trong việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ
viết.
- Tuy nhiên trường mầm non Nga Yên vẫn còn thiếu vười cổ tích ,đồ dùng phục
vụ cho hoạt động văn học và chữ viết đang còn thiếu như papol, máy vi tính cho
mỗi lớp hoạt động chưa có đặc biệt là lớp 5- 6 tuổi,

3


chưa đạt
Tốt

Khá

Trung

Số Tỉ

Số Tỉ

bình
Số Tỉ

trẻ lệ%

trẻ lệ%

trẻ lệ% trẻ

10

28

15

43

9


17

1

3

3

8

trong nhóm theo từng cặp.
4


3

Trẻ biết cầm bút, để vở,

16

45

14

41

5

14

5

sách ra xem, biết lật từng

1

3

14

trang một.
III, GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN;
1. Các pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ viết.
* Rèn nề nếp thói quen vệ sinh, thói quen học tập cho trẻ.
* Tạo môi trường chữ viết phong phú cho trẻ tham gia vào hoạt động làm
quen chữ viết .
* Sử dụng và làm đồ dùng học tập.
* Áp dụng phương pháp tích hợp trên nền tảng đổi mới hình thức, phương
pháp dạy học.
* Dạy trẻ làm quen chữ viết thông qua các hoạt động khác.
* Làm quen chữ viết thông qua các hoạt động ngày hội, ngày lễ.
* Dạy trẻ làm quen chữ viết ở mọi lúc, mọi nơi.
* Phương pháp hướng dẫn lấy trẻ làm trung tâm.
* Phối kết hợp giữa gia đình - Nhà trường
2. Các giải pháp tổ chức thực hiện:
2.1. Rèn nề nếp thói quen vệ sinh, thói quen học tập cho trẻ.
Rèn các thói quen vệ sinh cho trẻ như thói quen tự phục vụ: Tự rửa mặt,
rửa tay, tự lấy đồ chơi và cất đồ chơi theo đúng quy định. Trong các tổ tôi xếp
xen kẽ cháu nam với cháu nữ, các cháu mạnh dạn với các cháu nhút nhát, xếp
những cháu còn yếu, phát âm chưa tốt ngồi gần cô để tiện theo dõi.



VD: Ở chủ đề: “Trường mầm non” Tôi đã trang trí lớp bằng cách ở tất cả
các góc hoạt động trong lớp, tôi đều dán tên của các góc hoạt động đó lên tường
như “Góc đóng vai”; “Góc xây dựng lắp ghép”; “Góc nghệ thuật”, bằng chữ in
thường để giúp trẻ dễ nhận ra các chữ cái đã được học, sau đó trẻ phát âm, để so
sánh hoặc với những chữ cái chưa biết trẻ có thể hỏi cô. Ở góc thư viện - Sách
tôi làm góc mở như “Bé tập ghép vần” để trẻ được chơi, được thực hành, được
trải nghiệm bằng chính sự hứng thú, sáng tạo của trẻ. Trẻ có thể lấy chữ a rồi
ghép với chữ n, trẻ không biết phát âm có thể hỏi cô. Mặc dù đây chưa phải là
hoạt động chính của trẻ nhưng tôi nghĩ hoạt động này cũng rất cần cho trẻ, trẻ có
thể biết được về sự phong phú, đa dạng của tiếng Việt - Tiếng mẹ đẻ. Đây cũng
là một cách để trẻ củng cố lại những chữ cái đã học, rèn luyện phát âm.

7


Hình ảnh bé tập ghép vần
Ngoài ra, đối với các đồ dùng cá nhân như cốc uống nước, bát ăn cơm, túi
treo sản phẩm .Tôi ghi ký hiệu bằng các chữ cái in thường lên đó để trẻ biết
được ký hiệu của mình hay như ở bàn chải đánh răng của bé, bên dưới mỗi bàn
chải là ký hiệu bằng các chữ cái in thường, tôi quy định ký hiệu chữ cái cho từng
cháu, yêu cầu các cháu nhớ ký hiệu của mình và có thể nhớ thêm ký hiệu của
bạn bên cạnh. Làm như vậy giúp trẻ tiếp cận chữ cái được nhiều hơn từ đó trẻ sẽ
không quên. Giúp trẻ ghi nhớ và khắc sâu chữ cái. Tao cơ hội để trẻ khám phá
thêm nhiều điều mới lạ qua chữ viết.
2. 3. Sử dụng và làm đồ dùng học tập.
Làm quen với chữ viết không thể đạt hiệu quả cao nếu không có đồ dùng
học tập. Việc sử dụng đồ dùng, đồ vật, tranh ảnh, sách tập tô, bút, sáp màu
trong hoạt động làm quen chữ viết rất quan trọng, trẻ được dạy cách ngồi vào

9


Tôi chuản bị cát thủ công bỏ vào 1 cái khay. Khi cô yeu cầu viết chữ gì
trẻ se viết chũ đó lên. Trò chơi này dễ chơi mà không độc hại cho trẻ, trẻ lai
hứng thú vì mới lạ và hấp dẫn. Kích thích trẻ nhớ chữ cái một cách sâu sắc.

Hình ảnh bé viết chữ cái trên cát thủ công
Ngoài việc sử dụng các dụng cụ dạy học thông thường, khi dạy trẻ làm
quen với chữ viết tôi còn sử dụng máy tính, ti vi màn hình phẳng 40 in . Khi làm
các chương trình papol để dạy, tôi làm các chương trình gần gũi, không xa vời
mà thực tế với trẻ để giúp trẻ tiếp thu kiến thức tốt nhất
VD: Khi dạy hoạt động làm quen chữ viết, làm quen chữ cái o,ô, ơ
Tôi thiết kế chương trình papol với hình ảnh “gia đình” động từ trong chạy ra để
gây sự chú ý, lôi cuốn của trẻ vào hoạt động, đàm thoại đôi nét với trẻ về “gia
đình” sau đó giới thiệu từ rồi chữ cái trong từ.

10


Bằng biện pháp đó trẻ hứng thú hơn trong giờ học, hăng say tìm tòi khám phá
thế giới xung quanh qua chữ viết. Đây là điều quan trong và thật sự cân thiết đối
với trẻ để chuẩn bị tâm thế cho trẻ lên cấp 1.
2. 4. Áp dụng phương pháp tích hợp trên nền tảng đổi mới hình thức,
phương pháp dạy học.
Phương pháp tích hợp là phương pháp đòi hỏi ở giáo viên sự sáng tạo,
linh hoạt và sự khéo léo khi vận dụng, tạo thêm những hoạt động cụ thể của lớp
mình và khả năng của trẻ, quá trình tích hợp cần lựa chọn nội dung phù hợp,
lôgic, nhẹ nhàng và đặc biệt phải lôi cuốn, kích thích được trẻ hứng thú tham gia
vào hoạt động. Tích hợp nhưng không làm mất đi phần trọng tâm của bài.

x x

x

px

x

x

x x

l

k

Tôi nhận thấy đây là một hình thức dơn giản mà hiệu quả giúp trẻ làm quen với
chữ viết một cách dễ dàng mà không khô khan cứng nhắc, tạo cho trẻ niêm vui
khi hoc.
2. 6. Làm quen chữ viết thông qua ngày hội, ngày lễ.
Thông qua hoạt ngày hội, ngày lễ cũng cần cho trẻ làm quen với chữ viết
trong đó có hát, múa, đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch, có chuẩn bị mũ các con
vật, hoa văn nghệ. Để giúp trẻ củng cố kiến thức đã học, học dưới hình thức biểu
diễn văn nghệ. Cứ vài tháng tôi lại tổ chức hội thi: “Những chữ cái kỳ diệu” hay
“Chữ cái thông minh”, có nhận xét và có quà cho các cháu đạt giải. Trong hội
12


thi có mời đông đảo các bậc phụ huynh của trẻ tham gia.Tôi nhận thấy phụ
huynh rất phấn khởi về những kết quả của con mình, nó có tác dụng rất lớn đến

trẻ tìm những cành cây nhỏ để ghép thành các chữ cái, rồi viết phấn trên sân về
các chữ cái hay dùng hình ảnh để ráp thành các câu thơ.
Qua thời gian thực hiện tôi thấy các cháu mạnh dạn, tự tin, hồn nhiên hơn
nhiều trong quá trình giao tiếp với người lớn. Đặc biệt có một vốn từ rất đáng
kể. Vì vậy trong quá trình trẻ phát âm không còn mắc lỗi nhiều, phát âm chuẩn
hơn.
2. 8. Phương pháp hướng dẫn lấy trẻ làm trung tâm.
Muốn nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ viết thì phải gây
được hứng thú cho trẻ để trẻ tiếp thu bài nhanh, nhẹ nhàng, thoải mái, không gây
mệt mỏi cho trẻ. VD: Khi dạy trẻ ở chủ đề: “Thế giới thực vật” Khi dạy trẻ làm
quen nhóm chữ P,Q. Tôi vào bài bằng cách cho trẻ tham gia triển lãm “Hội hoa
mùa xuân”, giới thiệu các đội chơi và cho trẻ quan sát một số loại hoa trên máy
chiếu papol sau đó dẫn dắt trẻ vào bài. Hoặc khi dạy trẻ làm quen câu chuyện: “
Quả bầu tiên”, Sau khi củng cố kiến thức bằng cách đóng kịch, đến phần ôn
luyện tôi cho trẻ chơi trò chơi “Ghép tranh minh họa nội dung bài thơ và gạch
chân chữ cái theo yêu cầu” hay trò chơi” Tạo hình con chữ bằng cơ thể”. Qua
các trò chơi này trẻ được ôn luyện rất nhiều và rất hứng thú hoạt động, hoạt
động chữ cái sẽ trở nên sôi động và hấp dẫn hơn

Trẻ được chủ động khám phá chữ cái
14


Đặc biệt trong quá trình giảng dạy trẻ làm quen với chữ cái, tôi không
xem nhẹ hoạt động nào dù hoạt động chính hay hoạt động ôn tập. Tôi luôn suy
nghĩ đưa ra yêu cầu phù hợp với nội dung hoạt động để các cháu tiếp thu một
cách thoải mái. Với mục đích giúp trẻ củng cố, nhận thức, rèn luyện thành thạo
các kỹ năng thao tác tư duy cần thiết như phát huy trí tưởng tượng, những cảm
xúc của trẻ, tính liên hệ thực tế, sáng tạo phù hợp với nội dung của bài mà trẻ
không bị áp đặt, gò bó. Quan điểm tích hợp lấy trẻ làm trung tâm. Trẻ thực sự

Đố biết đèn gì?
Và yêu cầu phụ huynh về ôn luyện nhóm chữ “M, H” cho trẻ bằng cách yêu
cầu trẻ gạch chân chữ cái “M,H” sau đó phát âm, đếm số chữ cái gạch được.
Làm như vậy phụ huynh trẻ rất thích và phụ huynh có thể nắm bắt được xem
con mình đến lớp khả năng nhận biết được chữ cái đến đâu và phát âm có chuẩn
không? Tôi thường xuyên tổ chức gặp gỡ phụ huynh để trao đổi với phụ huynh
về cách phát âm các chữ cái, cách tô, viết chữ theo đúng quy trình, cách hướng
dẫn cho trẻ ngồi đúng tư thế để nếu muốn ôn luyện cho trẻ phụ huynh sẽ không
mắc lỗi. Thực tế, có những phụ huynh còn phát âm rất nhiều chữ cái theo chữ
cái của người lớn. Ví dụ như chữ x (chữ xờ) phụ huynh dạy trẻ phát âm là chữ x
(chữ ích xì) hay chữ q (chữ cu) phụ huynh dạy trẻ phát âm là chữ q (chữ quy
hoặc chữ quờ).
Vì vậy qua các buổi gặp mặt phụ huynh sẽ có hướng để dạy trẻ cho phù hợp.
Nhờ đó mà những kiến thức đúng trẻ tiếp thu ở trường về nhà cũng được bố mẹ
củng cố và khăc sâu. Giúp trẻ nắm vững kiến thưc đã học. Phụ huynh cùng với
cô giáo, đưa chữ viết vào việc giáo dục toàn diện nhân cách cho trẻ.
IV. KIỂM NGHIỆM.
* Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm:
TT

Nội dung

Số trẻ đạt

Số trẻ

Số
trẻ

1

10

28

15

43

9

11

30

16

45

6

26

2

đẻ.
Trẻ biết so sánh chữ cái

3

trong nhóm theo từng cặp.


5

theo quy định
Biết cách cầm sách, giở
14

41

16

45

5

35

sách ra xem, biết lật từng

17

1

3

3

8

1


Số Tỉ lệ

trẻ lệ%

trẻ lệ%

trẻ lệ% trẻ

20

57

10

29

5

18

52

12

34

5

14

Trẻ biết so sánh chữ cái

3

trong nhóm theo từng cặp.
Trẻ biết cầm bút, để vở,

4

ngồi đúng tư thế.
Trẻ tô, viết đúng chữ cái

23

66,5

9

25

3

8,5

5

theo quy định
Biết cách cầm sách, giở
sách ra xem, biết lật từng


thuần là con em mình chỉ đến trường để chơi, ăn, ngủ. Nữa mà đã có sự quan
tâm khác hẳn. Phụ huynh thường xuyên trao đổi trực tiếp với tôi trong việc dạy
chữ cái cho con như về cách tô chữ đúng cách, đúng dòng kẻ, cách phát âm,
dùng từ. Thăm hỏi xem khả năng của trẻ đã đến đâu để về phụ huynh kèm cặp
thêm. Tôi thiết nghĩ, phụ huynh cũng là một trong những điểm tựa lớn để giúp
tôi đưa chữ viết đến với trẻ được tốt hơn.
C- KẾT LUẬN
Vâng có lẽ không chỉ bố mẹ ,ông bà cảm thấy hạnh phúc, vui mừng khi
nhìn thấy những ánh mắt thơ ngây của trẻ khi được học, được chơi trong môi
trường giáo dục tốt. Mà những người làm giáo dục và toàn xã hội đều cảm thấy
hạnh phúc khi thế hệ trẻ mầm non tương lai của đất nước được nâng niu, chăm
sóc dạy giỗ có khoa học. Và một điều quan trọng hơn nữa Đảng, nhà nước luôn
dành cho trẻ mầm non những điều tốt đẹp nhất. Luôn mong muốn mang lại cho
trẻ những điều kiện học tập vui bổ ích và có ý nghĩa, đặt nền móng đầu tiên
vững chác để trẻ vững bước vào đời.
Từ những thực tế trên, cũng như các kết quả cao trước hết tôi phải chuẩn
bị đầy đủ đồ dùng cần thiết cho một hoạt động của cô và trẻ, các đồ dùng đó có
màu sắc, hình dáng đẹp, an toàn để kích thích tính tò mò của trẻ, những đồ dùng
18


đó phải có sức hấp dẫn, biết lựa chọn trò chơi câu đó, bài hát, phù hợp với nội
dung bài dạy và Chủ đề luôn tạo tình huống bất ngờ, thú vị.
Giáo dục mầm non giữ một vị trí quan trọng trong sự phát triển của xã
hội, trong quá trình hình thành nhân cách con người. Do vậy, trong công tác
giáo dục mầm non phải được tiến hành một cách khoa học có mục đích, có hệ
thống nhằm tạo dựng những nền tảng ban đầu vững chắc cho quá trình phát triển
sau này của mỗi cá nhân trẻ là chủ nhân tương lai của đất nước. Nhận thức được
điều đó, sau khi vận dụng sáng kiến kinh nghiệm vào thực tế giảng dạy, bản thân
tôi thấy mình cần phải không ngừng học hỏi nghiên cứu tài liệu, vận dụng linh

nghiên cứu và tìm tòi, không sao chép của
người khác.
Người thực hiện

Phan Thị Linh

20