1

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐẠI LỘC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯƠNG HOÀNH

Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài:

“MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC
SINH LỚP 2 VIẾT ĐƯỢC MỘT ĐOẠN
VĂN NGẮN TỪ 3 ĐẾN 5 CÂU”
Năm học: 2012 – 2013
Giaó viên: Lê Thị Nguyệt Nga
Chức vụ: TTCM tổ 2
Đơn vị: Trường Tiểu học Trương Hoành


2

“MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HS
LỚP 2A VIẾT ĐƯỢC MỘT ĐOẠN VĂN
NGẮN TỪ 3 ĐẾN 5 CÂU”
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Dạy học Tiếng Việt là dạy học tiếng mẹ đẻ. Dạy học Tiếng Việt giúp các
em hình thành 4 kỹ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết. Phân môn Tập làm văn
trong môn Tiếng Việt hội tụ đủ 4 kỹ năng trên. Đối với HS lớp 2 thì đây là một
phân môn khó. Bởi ở lứa tuổi của các em, vốn kiến thức và hiểu biết còn hạn
hẹp. Bên cạnh đó còn có một số khó khăn khách quan như điều kiện, hoàn cảnh
sống của học sinh ở địa bàn dân cư lao động nghèo, gia đình không có điều kiện
để quan tâm đến các em, việc diễn đạt ngôn ngữ kém, việc tiếp thu kiến thức khá

phân môn Tập làm văn sẽ học tốt hơn môn Tiếng Việt. Đó cũng chính là rèn cho
các em sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ,
các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nên nhân cách của con người.
Nhà văn Võ Thị Hảo đã nói: “ Theo tôi, trước hết cần thay đổi cái “vòng
kim cô” đang đè nặng lên cách soạn giáo trình và dạy Văn theo lối “công cụ” gây
tổn hại cho nhân tính lâu nay, để môn Văn thực sự là môn học hấp dẫn và cập
nhật. Mục đích của việc dạy Văn phải là khuyến khích và huấn luyện con người
khả năng cảm thụ, tự do bộc lộ suy nghĩ, biểu cảm, kỹ năng sống, biết yêu
thương, có trách nhiệm và gắn kết với cộng đồng.”
Thật vậy, trong quá trình công tác, tôi nhận thấy, dạy học sinh viết văn tốt
sẽ góp phần rèn luyện đạo đức và tính cách con người. Ta dạy cho các em viết
đúng yêu cầu, viết đủ số lượng câu, viết gọn, rõ ràng, mạch lạc và sáng tạo là
góp phần rèn luyện cho các em ý thức học tập, tính kỷ luật, tính cẩn thận, thận
trọng trong công việc, lòng tự tin của bản thân… Đồng thời, học tốt môn Tập
làm văn chính là cơ sở, là nền tảng để học tốt các môn học khác nhằm thực hiện
đúng mục tiêu mà Đảng ta đã đề ra nhằm đào tạo con người mới.
III. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Thực trạng:
Do đặc điểm tình hình địa phương là vùng nông thôn, điều kiện kinh tế
khó khăn nên việc học của các em ít được phụ huynh quan tâm. Do vậy, gây
không ít khó khăn cho giáo viên, đòi hỏi người giáo viên phải tìm mọi cách để
giúp đỡ các em. Qua thực tế giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm nhiều năm, tôi
nhận thấy rằng, muốn học sinh viết tốt đoạn văn, trước hết học sinh phải viết
đúng yêu cầu và nhận thức được tầm quan trọng của môn Tập làm văn.
Chính vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp đúc rút từ kinh
nghiệm của bản thân về việc giúp học sinh viết đoạn văn ngắn từ 3- 5 câu để
cùng trao đổi với đồng nghiêp, hi vọng sẽ góp một phần nhỏ bé của mình đem lại
kết quả khả quan cho học sinh. Để từ đó, giúp các em học sinh lớp 2A Trường
Tiểu học Trương Hoành ngày càng học giỏi phân môn Tập làm văn hơn, góp
phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình giáo dục.

Thông qua phương pháp quan sát, giáo viên rèn cho học sinh kỹ năng nói,
trình bày miệng bài nói, trước khi làm bài viết. Trên cơ sở đó, giáo viên điều
chỉnh giúp học sinh hoàn thiện bài viết. Với phương pháp này, tôi thường tổ
chức cho học sinh luyện nói cá nhân, luyện nói trong nhóm (HS có thể kết nhóm
theo ý thích, để có sự thoải mái tự nhiên, tự tin khi tham gia làm việc trong
nhóm).
c) Phương pháp phân tích ngôn ngữ
Học sinh lớp 2 chưa được học về lý thuyết, ngữ pháp, các khái niệm từ và
câu được hình thành thông qua thực hành luyện tập. Chính vì vậy, việc tăng


5

cường sử dụng phương pháp phân tích ngôn ngữ rất cần thiết trong giờ học Tập
làm văn. Sử dụng phương pháp này để giáo viên có cơ sở giúp học sinh nhận ra
cấu tạo câu, nhằm giúp các em viết câu đúng, đủ bộ phận, diễn đạt ý rõ ràng, dễ
hiểu.
Ví dụ:
Dựa vào các mẫu câu được học trong phân môn Luyện từ và câu: “ Ai – là
gì?”, “ Ai – làm gì?”, “ Ai – như thế nào?”, GV hướng dẫn HS nhận biết những
vấn đề sau:
- Câu văn của em viết ra đã đủ hai bộ phận chưa: Bộ phận trả lời cho câu
hỏi Ai?( hoặc Cái gì?/ Con gì)?, bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì (hoặc Làm gì?/
Như thế nào? ( Đó chính là đảm bảo về hình thức cấu tạo).
- Người đọc, người nghe có hiểu nội dung chưa? (Đảm bảo về mặt nghĩa)
Trên cơ sở đó, giáo viên hướng dẫn học sinh viết dấu chấm câu phù hợp khi hết
câu.
d) Phương pháp sử dụng từ ngữ trong câu
Với lứa tuổi của các em học sinh lớp 2, việc sử dụng từ ngữ trong bài tập
làm văn còn nhiều hạn chế. Hầu hết học sinh sử dụng từ ngữ chưa phù hợp, chưa

- Người thân của em là ai?
- Năm nay người ấy bao nhiêu tuổi? Làm công việc gì?
- Tình cảm của người ấy đối với em ra sao?
- Em sẽ làm gì để đền đáp lại sự quan tâm của người ấy dành cho em?
ö Bài viết về một loại quả:
- Tên loại quả ấy là gì? Em đã nhìn thấy nó ở đâu?
- Hình dáng bên ngoài ra sao? Bên trong như thế nào?
- Vì sao em thích loại quả ấy?
ö Bài viết về một loài hoa:
- Loài hoa ấy có tên là gì? Em đã thấy ở đâu?
- Hoa có những đặc điểm gì ( màu sắc, các bộ phận: cánh hoa, nhụy, hương
thơm…)
- Vì sao em thích loài hoa ấy?
ö Bài viết kể về một việc làm tốt mà em hoặc bạn em đã làm:
- Em (hoặc bạn em) đã làm việc tốt khi nào? Ở đâu? Đó là việc gì?
- Em (hoặc bạn ấy) đã làm như thế nào?
- Em suy nghĩ gì khi làm (hoặc thấy bạn làm) việc tốt đó?
ö Bài viết kể về gia đình em:
- Gia đình em gồm có mấy người? Đó là những ai?
- Kể từng người trong gia đình em.
- Mỗi người trong gia đình quan tâm nhau như thế nào?
- Tình cảm của em đối với gia đình như thế nào?
b) Giúp học sinh nắm được trình tự các bước khi viết một đoạn văn
- Viết câu mở đầu: Giới thiệu đối tượng cần viết(Có thể diễn đạt bằng một
câu).
- Phát triển đoạn văn: Kể về đối tượng: Có thể dựa theo gợi ý, mỗi gợi ý có
thể diễn đạt 2, 3 câu tùy theo năng lực học sinh.


7

việc học tập môn Tập làm văn ở các lớp trên.
2. Về kiến thức
a) Tổ chức ôn tập tốt cho học sinh
Giáo viên phải nắm các dạng đề Tập làm văn ở lớp 2 để tổ chức ôn tập
cho học sinh. Có thể tập hợp từ chương trình một số đề bài sau đây:


8

Viết một đoạn văn ngắn về:
 Gia đình
 Một người thân
 Cô giáo cũ (hoặc thầy giáo cũ) của em
 Về trường của em
 Các mùa trong năm
 Một loài chim
 Một con vật
 Tả ngắn về biển
 Tả ngắn về một loài cây
 Tả về một loài hoa
 Viết về Bác Hồ
 Kể về một em bé
 Kể một việc làm tốt
Khi học sinh được ôn tập tốt, kiến thức được hệ thống hóa một cách chắc
chắn, phân biệt rõ đặc điểm của các đối tượng sẽ giúp các em tránh được những
nhầm lẫn đáng tiếc, ảnh hưởng đến chất lượng bài viết của các em.
b) Tăng cường củng cố, mở rộng kiến thức cho học sinh
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần liên hệ những nội dung kiến thức
có liên quan đến các chủ đề học tập trong các phân môn Tập đọc, Luyện từ và
câu với phân môn Tập làm văn, để cung cấp thêm vốn hiểu biết, vốn từ ngữ về

thuật ngữ này ra với đối tượng học sinh lớp 2).
Hướng dẫn học sinh sắp xếp các câu trả lời đó theo một trật tự hợp lý để
hoàn chỉnh bài làm miệng.
Cho một số học sinh làm miệng cả bài. Sau đó hướng dẫn học sinh viết
liền mạch các câu trả lời thành một đoạn văn ngắn đảm bảo số câu theo yêu cầu.
Hướng dẫn các em cách trình bày một đoạn văn; bên cạnh đó cũng không
quên nhắc nhở các em viết chữ rõ ràng, sạch, đẹp. Chú ý không để sai chính tả.
Kể cả việc chọn màu mực khi viết bài cho đẹp hơn.
Giới thiệu những bài văn hay của học sinh ở năm học trước nhằm kích
thích tinh thần học tập của học sinh.
4. Thực hiện nghiêm túc việc chấm và chữa bài
Đây là việc làm hết sức cần thiết, giúp học sinh nhận ra lỗi sai để điều
chỉnh, sửa chữa, hoàn chỉnh bài văn. Học sinh lớp 2 chưa được học và luyện tập
nhiều về từ ngữ, ngữ pháp, chắc chắn trong bài viết của các em sẽ rất nhiều lỗi
sai. Trong quá trình chấm bài, giáo viên phát hiện, giúp học sinh khắc phục, biết
lựa chọn, thay thế các từ ngữ cho phù hợp. Đối với những bài làm có ý hay
nhưng chưa hoàn chỉnh, giáo viên giúp học sinh gọt giũa, trau chuốt thêm cho
bài văn được hấp dẫn hơn.
Khi sửa bài, giáo viên nên giới thiệu những bài làm hay ở năm học trước,
hoặc những bài hay của học sinh trong lớp cho các em tham khảo. Từ đó, giúp
các em nhận thấy sự khác nhau về cách diễn đạt trong cùng một đề tài để các em
hiểu rằng, những bài làm thể hiện sự suy nghĩ độc lập của cá nhân luôn được
khích lệ và tôn trọng.
4. Phối hợp với phụ huynh học sinh


10

Để học sinh học phân môn Tập làm văn của lớp đạt kết quả tốt, giáo viên
cần làm tốt công tác tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh để cùng xây dựng tốt

Trung bình
Yếu
2010-2011
29
20
7
2
0
2011-2012
25
22
3
0
0
HKI(2012-2013)
32
25
5
2
0
BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Qua việc thực hiện các giải pháp trên, tôi rút ra bài học sau:


11

- Hình thành cho các em thói quen học tập, làm việc một cách khoa học: Đọc kỹ
đề bài, xác định yêu cầu của đề bài, quan sát thực tế, sử dụng đồ dùng dạy học,
câu hỏi gợi ý, dẫn dắt học sinh hình thành kĩ năng và kiến thức mới.
- Đặt các tình huống có vấn đề giúp học sinh luôn suy nghĩ, tìm tòi để phát triển

Đối với học sinh từ lớp Một, cần luyện nói theo chủ đề trong sách Học vần
để rèn tính tự tin và diễn đạt trôi chảy hơn cho các em khi các em lên lớp 2.


12

Nhà trường phối hợp cùng với giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ học sinh
đẩy mạnh phong trào học tốt phân môn Tập làm văn hơn.
Trên đây là “Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 2A viết được một
đoạn văn ngắn từ 3- 5 câu” mà bản thân tôi đã vận dụng vào dạy học đạt hiệu
quả. Rất mong nhận được sự đóng góp chia sẻ của đồng chí, đồng nghiệp! Tôi
xin chân thành cảm ơn và ghi nhận sự giúp đỡ của Hội đồng Khoa học các cấp.
Đại Nghĩa, ngày 25 tháng 02 năm 2013
Người viết

Lê Thị Nguyệt Nga


13

IX. PHỤ LỤC
Một số bài viết của học sinh các năm học làm tư liệu:
1. Kể về một con vật:
a) Bài viết của em: Trần Lê Hoài Ân - Lớp 2C- Năm học: 2009-2010
Nhà em có nuôi một con chó tên là Ki Ki. Nó có bộ lông màu vàng mượt như
tơ. Đôi mắt của nó rất sáng và đôi tai vểnh lên trông mới đáng yêu làm sao! Nó
thường nằm trước cửa để giữ nhà. Hằng ngày, em thường cho nó ăn. Em rất yêu
quý con chó của nhà em.
b) Bài viết của em: Nguyễn Hiền Vi- Lớp 2B- Năm học: 2010-2011
Con mèo tam thể của nhà em tên là Mi Mi. Nó có bộ lông màu vàng có pha

b) Bài viết của em: Lê Thị Thanh Vân- Lớp 2A- Năm học: 2012-2013
Mẹ là người em yêu quí nhất. Mẹ em năm nay đã ba mươi tuổi. Mẹ có mái
tóc như rễ tre nhưng sao mà em yêu đến thế! Hằng ngày, mẹ vác cuốc ra đồng
làm việc đến khi trời tối mịt mới về. Thế mà mẹ phải đi chợ, nấu ăn, giặt đồ, bày
cho em học đến tận khuya. Mẹ ơi! Con sẽ cố gắng học thật giỏi để không phụ
công ơn trời biển của mẹ.
4. Kể về các mùa trong năm:

a) Bài viết của em: Lê Thị Kim Thoa- Lớp 2B- Năm học: 2011-2012
Hoa mận vừa tàn thì mùa xuân đến. Không khí trở nên ấm áp. Cây cối trong
vườn đâm chồi, nảy lộc, ra hoa. Cây mai trước sân nhà em cũng khoe sắc vàng
rực rỡ. Vào mùa xuân, em được đón Tết, được mặc quần áo mới, được đi thăm
ông bà. Mùa xuân thật là thú vị!
b) Bài viết của em: Nguyễn Thị Hồng Mỹ- Lớp 2A- Năm học: 2012-2013
Mùa hè bắt đầu từ tháng tư. Không khí trở nên nóng bức, oi nồng. Cái nắng
của mùa hè làm cho trái ngọt, hoa thơm. Cây mận trước sân nhà em khoe những
chùm quả đổ ối trên cây. Vào hè, em được nghỉ học, Em về quê thăm ông bà,
được đọc truyện, thả diều, ngắm cảnh thiên nhiên thỏa thích. Em rất thích mùa
hè!


15

X. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phương pháp dạy học môn Tiếng Việt ở Tiểu học (Nhà xuất bản GD);
2. Vở Bài tập Tiếng Việt lớp 2- Tập 1- Tập 2(Nhà xuất bản Giáo dục);
3. Sách Hướng dẫn Tiếng Việt lớp 2(Sách giáo viên) - Nhà xuất bản GD);
4. Các tài liệu BDTX môn Tiếng Việt Tiểu học(Nhà xuất bản Giáo dục);
5. Những bài văn mẫu lớp 2 (Nhà xuất bản Giáo dục);
6. Những bài văn hay của học sinh trong những năm học trước.

Tài liệu tham khảo
Mục lục
Phiếu đánh giá, xếp loại

Trang
1
2
2
3
4
5
10
11
11
13
15
16
17