SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI :
"MỘT SỐ KINH NGHIỆM NHẰM GIÚP HỌC SINH HỨNG
THÚ VỚI MÔN HỌC NGỮ VĂN"
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hiện nay, tình trạng học sinh chây lười học bài trở nên phổ biến nhất là đối với
các môn khoa học xã hội nói chung và môn Ngữ văn nói riêng.Trong giờ học, các em
luôn có những biểu hiện tiêu cực như: ít phát biểu, khả năng đọc bài yếu kém, khả
năng diễn đạt trong quá trình làm bài lủng củng, thiếu mạch lạc và hành văn không
mang tính văn chương. Đặc biệt là kỹ năng trình bày bài luyện nói trước tập thể của
các em rất yếu kém: không tự tin và tác phong không nghiêm túc.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1/ Cơ sở lý luận:
Trước thực trạng đó giáo viên không nên chán nản, bỏ cuộc và đổ tất cả lỗi cho học
sinh. Người xưa có câu: “Tiên trách kỷ-hậu trách nhân”, muốn trách người thì phải
trách mình trước! Tôi nghĩ rằng mỗi giáo viên cần xem lại phương pháp dạy của mình,
cách thức truyền đạt kiến thức của mình đến học sinh. Quan trọng là thái độ của người
dạy đối với người học như thế nào trong những tình huống người học có lỗi như:
không thuộc bài, không làm bài, làm chuyện riêng, phát biểu linh tinh…Nói chung là
phải có lòng bao dung, vị tha, phải đứng trên quan điểm khách quan, có sự nghiên cứu
tìm ra giải pháp để lôi cuốn học sinh đến gần hơn và yêu thích môn Văn hơn.
2/ Cơ sở thực tiễn:
Trong học tập là thế, nhưng các em lại rất hiếu động và dễ bị ảnh hưởng bởi những
hoạt động mới lạ. Chính vì thế mà các em dễ bị sa vào các trò game Khi bàn luận về
vấn đề phim ảnh, những vấn đề vui chơi của giới trẻ thì các em lại rất hào hứng và
ngôn ngữ sử dụng phần nhiều là tiếng lóng, từ ngữ sử dụng không đúng chính tả mà là
ngôn ngữ của “chat” trên mạng như: “pít rùi” (biết rồi); “h’ nèy” (giờ này); “cug”
(cũng); “lun” (luôn); “zậy” (vậy); “bùn wá” (buồn quá); “phẽ ko” (khỏe không)…
Trong quá trình giảng dạy, tôi đã thu thập thêm một số nguyên nhân khiến học sinh
học tập không đạt chất lượng.
- Do không có sự chuẩn bị bài tốt như: không đọc trước văn bản, không học bài cũ,
sử dụng để từ đó triển khai nội dung.
- Hướng dẫn học sinh về tư thế, tác phong khi thuyết trình. Đặc biệt là khả năng tự tin
trước tập thể.
- Lưu ý cho các em chuẩn bị lời tự giới thiệu trước khi thuyết trình và lời chúc, lời
cảm ơn sau khi kết thúc phần trình bày.
d)Tiến hành thuyết trình :
- Thời gian cho mỗi em thuyết trình từ 7-10 phút và mỗi tiết sẽ thực hiện 3 học sinh/3
tổ.
- Trong lúc các bạn thuyết trình về bài soạn của mình, cả lớp chú ý lắng nghe, đối
chiếu với nội dung, kiến thức của bài mình soạn. Đồng thời kết hợp ghi chép lại những
ưu điểm, nhược điểm qua phần trình bày của bạn.
e) Đánh giá kết quả:
- Sau phần trình bày của các bạn, cả lớp đóng góp ý kiến để xây dựng cấu trúc bài dạy,
thống nhất về nội dung bài, chốt lại các ý chính để học sinh ghi vào vở học.
- Giáo viên tổng hợp ý kiến đóng góp của học sinh, đưa ra kết luận chung đối với các
em thuyết trình để giúp các em rút ra kết luận cho những lần thực hiện sau.
- Công bố điểm cho các cá nhân thuyết trình bài soạn, cá nhân đóng góp ý kiến và
điểm khích lệ cho các tổ đã thảo luận và hỗ cho các bạn trong tổ trong quá trình soạn
bài.
3.2- Hoạt động: “LUYỆN TẬP ĐỂ VIẾT ĐÚNG CHÍNH TẢ”
*Nội dung:
- Học sinh luyện tập trên lớp và ở nhà những bài tập thông qua những từ ngữ thường
dễ sai chính tả. Sau đó nâng dần lên với những đoạn văn để học sinh rèn luyện.
- Tự bắt lỗi và sửa lỗi chính tả của mình qua các bài viết tập làm văn.
*Mục đích:
- Giúp học sinh có ý thức trong việc sử dụng từ ngữ đúng, không sai chính tả.
- Thấy được tầm quan trọng của việc viết đúng chính tả.
*Biện pháp thực hiện:
- Cung cấp cho học sinh các mẹo về sử dụng dấu ngã và dấu hỏi đối với từ láy là:
“Huyền ngã nặng, sắc hỏi không”.
+Cách nhớ các tiếng có phụ âm cuối là “c” và “t” thông qua những câu bình thường
như:
.Lác đác đó đây: người mắt lác, kẻ bệnh lác, ngồi chiếu lác.
.Nghe mùi thơm nức mà nghe nức nở trong lòng.
.Tà áo là lượt, đi lượt thượt, qua nhà ba lượt.
+Cách nhớ các tiếng có phụ âm đầu là “gi” và “d” thông qua đoạn văn:
Phụ âm “gi”: Giò heo giấu trong giỏ, treo ở giàn hoa, kề giậu. Cá giếc thích ăn giòi,
giun và gián mắc câu nằm giãy giụa. Người giằm ớt, giã tỏi, pha giấm. Giả sử trong
giây lát bị người gièm pha, đùa giỡn, giễu cợt cũng chớ giận. Chớ giật mình, mà cứ
giơ tay giãy bày, đừng để dằn vặt làm gì. Mà cứ giục giã giặm lúa giâm cành, gié lúa
sẽ thành giạ lúa…
Phụ âm “d”: Ông trọng danh dự, nhà dư dật, tính dữ dằn, ưa dụ dỗ, tay cầm dây dẻo và
cái dùi, đi mấy dặm, dọc dãy phố đến dòng sông. Dải áo tung bay, hình dáng dịu dàng,
nhìn dấu tích dọc ngang nhớ dịp nào dồn dập những dỗ dành, dối trá, đầy dãy những
dính líu dọa nạt,…
3.3- Hoạt động ngoại khóa: “SƯU TẦM VĂN THƠ”
*Nội dung:
- Học sinh thuộc những bài thơ, đoạn thơ, đoạn văn được học trên lớp
- Yêu cầu học sinh sưu tầm những bài thơ, những đoạn văn hay, tóm tắt tiểu sử các tác
giả, nội dung và nghệ thuật của tác phẩm truyện được học trên lớp.
- Ghi chép những câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ và những câu nói hay
*Mục đích:
- Giúp học sinh có thói quen sưu tầm văn thơ, thói quen ghi chép những tác phẩm hay.
- Trau dồi khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp trong văn chương.
- Có thói quen tìm đọc đầy đủ các tác phẩm văn học Việt Nam, văn học thế giới, nhất
là các đoạn trích có trong chương trình học.
- Trau dồi “lời hay, ý đẹp” trong quá trình giao tiếp, trong rèn luyện dùng từ, đặt câu
trong viết văn.
*Biện pháp thực hiện:
cho người ta say mê đến nỗi mất thành, mất nước.
- Những hoạt động ngoại khóa như: “Nấu cơm Quang Trung”; “Hò Vân Tiên”; Đố vui
“Truyện Kiều”:
Hỏi:
1-“Truyện Kiều em học đã lâu
Đố em đọc được hai câu mở đầu?
2-“Truyện Kiều em học đã lâu
Đố em đọc được hai câu kết Kiều?
3-“Truyện Kiều em học đã nhiều
Đố em đọc được câu Kiều năm “cho”?4-“Truyện Kiều có mấy ngàn câu
Em mà nói được là người nhớ lâu?”
………………………
Đáp:
1-Trăm năm trong cõi người ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau
2-Lời quê chắp nhặc dông dài
Mua vui cũng được một vài trống canh
3-Làm cho cho mệt cho mê
Làm cho dan díu ê chề cho coi4-Câu này có khó gì đâu
- Biết cách tóm tắt văn bản tự sự có trong chương trình trung học cơ sở.
- Tóm tắt được truyện ngắn; giới thiệu sơ lược về thân thế sự nghiệp của một tác giả,
một nhóm tác giả; biết cách nêu được đặc điểm nổi bật của một quyển sách hay…
- Giới thiệu được những quyển sách mới về của thư viện trường.
- Ghi chép những câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ và những câu nói hay
*Mục đích:
- Rèn luyện khả năng diễn đạt trôi chảy trong giao tiếp với mọi đối tượng trong cuộc
sống hàng ngày.
- Khả năng phát biểu lưu loát trong giờ học và phát biểu trước tập thể.
- Hình thành kỹ năng tự tin trước đông người…
*Biện pháp thực hiện:
a) Về phía Học sinh:
- Tóm tắt các văn bản tự sự đã học trong lớp.
- Chuyên cần luyện tập tóm tắt văn bản.
- Hăng hái xung phong trong các giờ luyện nói trên lớp. Mạnh dạn đăng ký tuyên
truyền giới thiệu sách do Thư viện trường, của Phòng GD&ĐT huyện phát động.
b) Về phía Giáo viên:
- Thực hiện tốt và đầy đủ các giờ luyện nói về tóm tắt văn bản trên lớp.
- Kết hợp với Đoàn-Đội, với Thư viện thường xuyên tổ chức các hoạt động như: “Phát
thanh Măng non”, Kể chuyện Bác Hồ, Kể chuyện “Người tốt-việc tốt”; tuyên dương
“Người thật-việc thật”
- Tham mưu với Thư viện thường xuyên tổ chức các buổi giới thiệu sách mới của Thư
viện; Tuyên truyền giới thiệu sách.
3.6- Hoạt động hỗ trợ: “QUAN TÂM HỌC SINH CÁ BIỆT”
*Nội dung:
-Quan tâm đến học sinh cá biệt.
- Học sinh có học lực yếu-kém.
*Mục đích:
- Nâng cao chất lượng đại trà.
- Giúp các học sinh yêu thích bộ môn Văn.
mà bản thân mình đã có dịp trình bày trước lớp.
- Những hoạt động ngoại khóa, hoạt động hỗ trợ cho việc học môn văn, học sinh cũng
nhiệt tình hưởng ứng. Trong các buổi báo cáo thi đua củ các lớp trong sinh hoạt dưới
cờ, phát biểu cảm nghĩ trong các buổi lễ, tuyên truyền giới thiệu sách…Khả năng
thuyết trình của các em có tiến bộ rõ rệt, tự tin và phong cách cũng trở nên chững chạc
hơn.
- Trong giờ ra chơi, các em thích đến thư viện để tranh thủ đọc sách báo. Kết quả của
tuyên truyền giới thiệu sách mỗi năm đều có học sinh tham gia và được công nhận.
- Việc tham quan học tập ngoại khóa cũng được học sinh đăng ký nhiều hơn.
- Các cuộc thi do Huyện đoàn triển khai, phát động đều được các em tham gia đầy đủ
như: viết thư UPU, Nét bút tri ân…
III-KẾT THÚC VẤN ĐỀ:
- Sự thành công hay thất bại có những yếu tố khác quan nhưng cái chính vẫn là
do bản thân quyết định. Vì vậy khi đã làm việc gì thì phải cố gắng, kiên trì nhẫn nại để
thực hiện đến cùng những điều mình đã vạch ra. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện
các công việc trên phải biết linh động và áp dụng theo đặc điểm của từng lớp.
- Sau hoạt động cần có sự ghi nhận, tổng kết và đánh giá để rút kinh nghiệm.
- Thực hiện thường xuyên và không ngừng cải tiến cho phù hợp với đặc điểm tình hình
của môi trường giáo dục, của địa phương…
- Phối hợp và trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp trong quá trình thực hiện.
Mặc dù có những việc làm tưởng chừng như đã quá quen thuộc với những giáo viên
đến lớp. Nhưng với tôi, điều đó sẽ khó khăn nếu như chúng ta không thực hiện thường
xuyên, kiên trì, bền bỉ…Bởi cuộc sống có những bề bộn lo toan mà chúng ta phải
đương đầu; học sinh thì cũng rất dễ sa vào các tệ nạn xã hội nếu chúng ta buông lơi
vòng tay yêu thương, lơ là sự quan tâm đối với các em. Vì vậy, kiên định với những
công việc đã làm sẽ tiếp tục thực hiện các hoạt đông trên đối với học sinh là phương
châm của tôi. Như người xưa thường nói “Vạn sự khởi đầu nan”! Bước đầu thực hiện
chắc không tránh khỏi những khó khăn nhất định. Tuy nhiên, tôi vẫn sẽ cố gắng, kiên
trì theo đuổi kế hoạch mà mình đã vạch ra với mục đích “Tất cả vì đàn em thân yêu”!