HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA MÔI TRƯỜNG



KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
TÊN ĐỀ TÀI:

“ ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA THỦY NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG”

Người thực hiện

:LÃ THỊ LỆ THU

Lớp

: MTA

Khóa

: 57

Chuyên ngành

: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Giáo viên hướng dẫn :PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THÀNH



Chuyên ngành

: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THÀNH
Địa điểm thực tập

: Bệnh viện đa khoa Thủy Nguyên
Thành phố Hải Phòng


HÀ NỘI – 2016


LỜI CẢM ƠN

Được sự phân công của Khoa Môi trường, Học Viện NôngNghiệp
Việt Nam. Và sự đồng ý của thầy giáo hướng dẫn Nguyễn Xuân Thành, em
đã thực hiện đề tài : “ Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý
chất thải rắn y tế tại bệnh viện Đa khoa Thủy Nguyên, thành phố Hải
Phòng ”
Để hoàn thành khóa luận này, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô
giáo đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy trong suốt quá trình học tập, nghiên
cứu và luyện tại trường Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam.
Xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn Nguyễn Xuân Thành đã
tận tình, chu đáo hướng dẫn em thực hiện khóa luận này. Mặc dù đã có
nhiều cố gắng, nỗ lực để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhất. Song
do buổi đầu mới làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, tiếp cận thực
tế, cũng như hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm cho nên không tránh



DANH MỤC VIẾT TẮT

BYT
CTRYT
GB
HĐND
HL
NVYT
QCVN
TNMT
UBND

: Bộ Y Tế
: Chất thải y tế
: Giường bệnh
: Hội đồng nhân dân
: Hộ lý
: Nhân viên y tế
: Quy chuẩn Việt Nam
: Tài nguyên môi trường
: Ủy ban nhân dân

9


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

dân cư vùng lân cận khác. Huyện có một bệnh viện Đa khoa và 34 trạm y
tế xã thị trấn nên việc chăm sóc sức khỏe cho nhân dân còn nhiều hạn chế.
Bệnh viện đa khoa Thủy Nguyên, TP Hải Phòng là một trong những
nơi tiếp nhận và điều trị bệnh. Sau nhiều lần nâng cấp, xây dựng mới, mỗi
ngày bệnh viện tiếp đón hàng trăm lượt người đến khám chữa bệnh. Theo
dự báo, chất thải y tế sẽ tăng nhanh trong thời gian tới.Vì vậy, việc phát
sinh và thải bỏ chất thải y tế nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ gây
nguy hại đến môi trường xung quanh và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe
của người dân.Hiện nay, công tác quản lý chất thải y tế ở bệnh viện tương
đối tốt, tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập khi thực hiện. Đề tài: “Đánh giá
hiện trạng và đề xuất một số giải pháp quản lý chất thải rắn y tế tại
bệnh viện đa khoa Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng” được thực hiện
nhằm tìm ra những mặt hạn chế giúp công tác quản lý chất thải y tế tại
bệnh viện được tốt hơn.
2. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá hiện trạng chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa Thủy
Nguyên, TP Hải Phòng (chủng loại, khối lượng, thành phần, biện pháp thu
gom, phân loại, lưu giữ và xử lý chất thải rắn y tế);
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý chất thải
rắn y tế góp phần bảo về môi trường tại bệnh viện Đa khoa Thủy Nguyên,
thành phố Hải Phòng.
2.2. Yêu cầu nghiên cứu
- Điều tra thực tế và sử dụng bộ phiếu điều tra về chất thải rắn bệnh
11


viện Đa khoa Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng, chỉ ra được khối lượng
và thành phần của từng loại chất thải rắn.
- Chỉ ra được những tồn tại trong công tác quản lý, lưu giữ và xử lý

15, điều 3, chương I, Luật Bảo vệ Môi trường năm 2015)
1.1.2. Một số khái niệm về chất thải rắn y tế
 Chất thải y tế là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và

tác động xấu lên sức khỏe con người. Khi nhu cầu khám chữa bệnh của con
người càng tăng thì rác thải y tế cũng không ngừng phát triển. Theo Quy
chế Quản lý CTRYT của Bộ Y tế (BYT) ban hành tại Quyết định số
43/QĐ-BYT ngày 30/11/2007, quy định:
-

Chất thải y tế là vật chất ở thể rắn, lỏng và khí được thải ra từ các cơ sở y tế
bao gồm chất thải y tế nguy hại và chất thải thông thường.
13


- Chất thải y tế nguy hại là CTRYT chứa yếu tố nguy hại cho sức
khoẻ con người và môi trường như dễ lây nhiễm, gây ngộ độc, phóng xạ,
dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn hoặc có đặc tính nguy hại khác nếu những chất
thải này không được tiêu huỷ an toàn.
 Quản lý chất thải y tế là hoạt động quản lý việc phân loại, xử lý ban đầu,

thu gom, vận chuyển, lưu giữ, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử lý, tiêu
hủy chất thải y tế và kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
- Giảm thiểu chất thải y tế là các hoạt động làm hạn chế tối đa sự
phát thải chất thải y tế, bao gồm: giảm lượng chất thải y tế tại nguồn, sử
dụng các sản phẩm có thể tái chế, tái sử dụng, quản lý tốt, kiểm soát chặt
chẽ quá trình thực hành và phân loại chất thải chính xác.
- Tái sử dụng là việc sử dụng một sản phẩm nhiều lần cho đến hết
tuổi thọ sản phẩm hoặc sử dụng sản phẩm theo một chức năng mới, mục
đích mới.

bệnh như: vi sinh vật kiểm định, bệnh phẩm bệnh nhân bị cách ly hoặc máu
nhiễm khuẩn…
- Các vật sắc nhọn: Kim tiêm, lưỡi dao, kéo mổ, chai lọ vỡ… có thể
gây thương tích cho người và vật.
- Dược liệu: Dư thừa và quá hạn sử dụng.
 Phân loại chất thải y tế theo hệ thống phân loại ở Việt Nam

Căn cứ vào các đặc điểm lý học, hoá học, sinh học và tính chất nguy
hại, chất thải trong các cơ sở y tế được phân thành 5 nhóm dựa theo Quyết
định số 43/2007/QĐ- BYT ngày 30/11/ 2007 của Bộ Y tế về quản lý
CTRYT
-

Chất thải lâm sang

-

Chất thải phóng xạ

-

Chất thải có chứa khí áp suất

-

Bình chứa hóa học
15


-

Chất thải phóng xạ rắn gồm: các vật liệu sử dụng trong các xét
16


nghiệm, chẩn đoán điều trị như ống tiêm, bơm tiêm, kính bảo hộ, giấy
thấm, gạc vi khuẩn, ống nghiệm, chai lọ đựng chất phóng xạ
 Các bình chứa khí có áp suất.

Các bình chứa khí có áp suất như bình đựng oxy, CO 2, bình ga, bình
khí dung và các bình đựng khí dùng một lần. Các bình này dễ gây cháy nổ
khi thiêu đốt vì vậy cần thu gom riêng.
 Chất thải hóa học.

Chất thải hóa học phát sinh từ các nguồn khác nhau trong các hoạt
động của các cơ sở y tế nhưng chủ yếu là từ các phòng xét nghiệm và các
hoạt động liên quan như xét nghiệm, vệ sinh, khử khuẩn.Chất thải hóa học
có thể ở dạng rắn, lỏng, khí.
Các chất thải hóa học có thể gây ra hàng loạt các nguy hại trong quá
trình tiêu hủy dưới dạng đơn chất hoặc kết hợp với các chất hóa học khác,
vì vậy chúng được phân loại thành hai loại là: chất thải hóa học nguy hại và
chất thải hóa học không nguy hại.
Chất thải hóa học không gây nguy hại như đường, axit béo, một số
muối vô cơ và hữu cơ.
Chất thải hóa học nguy hại bao gồm: formaldehyde, các hóa chất
quang hóa, các dung môi, oxit ethylene, các chất hóa học hỗn hợp.
 Chất thải sinh hoạt.

Chất thải không bị nhiễm các yếu tố nguy hại, phát sinh từ các buồng
bệnh, phòng làm việc, hành lang, các bộ phận cung ứng, nhà kho, nhà giặt,
nhà ăn…bao gồm: giấy báo, tài liệu, vật liệu đóng gói, thùng carton, túi

- Cộng đồng dân cư (đặc biệt là những người chuyên thu nhặt phế
thải).

18


Ngoài ra còn các mối nguy cơ liên quan tới các nguồn chất thải y tế
quy mô nhỏ, rải rác, dễ bị bỏ quên: phát sinh từ những tủ thuốc gia đình
hoặc do những kẻ tiêm chích ma túy vứt ra.
- Nguy cơ của các vật sắc nhọn (chất thải lây nhiễm): Các vật sắc
nhọn không những có nguy cơ gây thương tích cho những người phơi
nhiễm mà qua đó còn có thể truyền các bệnh nguy hiểm.
- Nguy cơ của các chất thải rắn hóa học và dược phẩm: Các chất thải
hóa học có thể gây hại cho sức khỏe con người do các tính chất: ăn mòn,
gây độc, dễ cháy, gây nổ, gây sốc hoặc ảnh hưởng đến di truyền.
- Nguy cơ của chất thải phóng xạ: Các chất thải phóng xạ có thể gây
hại cho sức khỏe do có khả năng gây ảnh hưởng đến chất liệu di truyền.
Ngoài ra chất thải phóng xạ còn gây ra một loạt các triệu chứng: đau đầu,
ngủ gà, nôn…
1.3.2. Ảnh hưởng của chất thải y tế đến môi trường
 Ảnh hưởng của chất thải bệnh viện tới môi trường không khí:

Chất thải bệnh viện từ khi phát sinh đến khâu xử lý cuối cùng đều
gây ra những tác động xấu tới môi trường không khí. Khi phân loại tại
nguồn, thu gom, vận chuyển chúng phát tán bụi rác, bào tử vi sinh vật gây
bệnh, hơi dung môi, hóa chất vào không khí. Ở khâu xử lý (đốt, chôn lấp)
chúng phát ra các khí độc: HX, NOx, Dioxin, Furan, …từ lò đốt và CH 4,
NH4,H2S, ... từ bãi chôn lấp.
Các khí này nếu không được thu hồi và xử lý sẽ gây ảnh hưởng lớn
tới sức khỏe cộng đồng dân cư xung quanh.

nguồn nước bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến sức khỏe của cọng đồng
bởi tại nhiều địa phương chưa có điều kiện sử dụng nước máy, nguồn nước
sinh hoạt chính của người dân là từ các song, kênh, mương, nước giếng
khoan.Điều này lý giải vì sao mỗi khi có dịch bệnh xảy ra người ta thưởng
kiểm soát nguồn nước tại khu vực có người mắc bệnh rất chặt chẽ.
20


 Ảnh hưởng của chất thải bệnh viện tới môi trường đất:

Chất thải sau khi được phân loại, thu gom sẽ được tập trung về nơi
lưu giữ tạm thời, nếu nơi lưu giữ này không đảm bảo vệ sinh, để cho nhiều
loài côn trùng gặm nhấm xâm nhập thì đây chính là tác nhân trung gian
mang mầm bệnh phát tán ra bên ngoài, làm ảnh hưởng đến môi trường
trong và ngoài bệnh viện.
Các chất độc hại như gạc, bông băng nhiễm khuẩn, hóa chất chưa
được xử lý lại thu gom đồ cùng với chất thải sinh hoạt và đem đi chôn
không đảm bảo yêu cầu gây ảnh hưởng đến môi trường đất.
Khi chất thải bệnh viện không được phân loại và thu gom đúng quy
cách, các bãi chôn lấp không đúng kỹ thuật vệ sinh thì nước rác sẽ ngấm
vào đất, làm thay đổi tính chất, thành phần lư hóa sinh của đất. Điều này
làm biến đổi đất ngày càng xấu đi, gây ô nhiễm môi trường đất, khiến cho
việc tái sử dụng bãi chôn lấp khi đóng bãi gặp nhiều khó khăn.
1.4. Phương pháp quản lý và xử lý chất thải y tế
1.4.1. Phương pháp quản lý chất thải y tế
 Giảm thiểu tại nguồn
- Chọn nhà cung cấp hậu cần cho bệnh viện mà sản phẩm của họ ít
phế thải hay giảm lượng chất thải rắn y tế nguy hại phải xử lý đặc biệt.
- Sử dụng các biện pháp khử trùng tẩy uế cơ lý học nhiều hơn các
biện pháp hóa học sẽ giảm thiểu chất thải nguy hại.

-

Loại chất thải

Màu và đánh dấu nhãn

Loại thùng, túi

Loại chất thải lây nhiễm cao

Vàng, ký hiệu nhiễm khuẩn cao

Thùng nhựa, túi nhựa bền chắc
chắn

Chất thải lây nhiễm, bệnh phẩm,
giải phẫu

Vàng, có logo nhiễm khuẩn

Thùng nhựa, túi nhựa bền

Vật sắc nhọn

Vàng, đề chữ vật sắc nhọn

Túi nhựa bền, hộp giấy hoặc chai
nhựa

Chất thải y tế có đồng vị phóng

+ Tốt nhất là vận chuyển chất thải rắn y tế nguy hại đi xử lý ngay
trong ngày.
+ Vận chuyển chất thải đi xử lý trong vòng 48h đối với mùa đông
+ Vận chuyển chất thải đi xử lý trong vòng 24h đối với mùa hè.
1.4.2. Phương pháp xử lý chất thải y tế
 Xử lý bằng phương pháp thiêu đốt ở nhiệt độ cao:
Thiêu đốt ở nhiệt độ cao là phương pháp thành công nhất đảm bảo
phá hủy các đặc tính độc hại của chất thải y tê, giảm thiểu thể tích rác đến
95% và tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn gây bệnh ở nhiệt độ (1050 – 1100 °C).
Phương pháp này đáp ứng tất cả các tiêu chí về tiêu hủy an toàn ngoại trừ
việc phát thải các khí thải cần được xử lý.
 Xử lý chất thải y tế bằng phương pháp khử trùng:
Theo phương pháp này, các chất thải có khả năng lây nhiễm trước
khi thải ramôi trường như chất thải sinh hoạt thông thường phải đem đi
khử trùng. Ở các nước phát triển, việc khử trùng còn được coi là công
đoạn đầu của việc thu gom chất thải y tế nhằm hạn chế khả năng gây tai
nạn của chất thải.
- Khử trùng bằng hóa chất: Hóa chất thường dùng là Clo, hypoclorit. Đây là
phương pháp đơn giản và rẻ tiền, nhưng có nhược điểm là không tiêu diệt
23


được hết lượng vi khuẩn trong rác nếu thời gian tiếp xúc ngắn. Ngoài ra,
một số vi khuẩn có khả năng bền vững với hóa chất xử lý, hoặc clo chỉ là
chất khử trùng hữu hiệu khi không có các chất hữu cơ… Do vậy, hiệu quả
của phương pháp khử trùng không cao.
- Khử trùng bằng nhiệt và áp suất cao: Đây là phương pháp khử trùng hiệu
quả cao nhưng thiết bị để xử lý đắt tiền và đòi hỏi chế độ vận hành, bảo
dưỡng cao
 Xử lý bằng phương pháp chôn lấp:


Tổng lượng chất thải phát sinh hàng
ngày (kg/giường/ngày)

Bắc Mỹ

11,4 – 17,0

Tây Âu

5,2 – 7,3

Việt Nam

1,2 – 2,5

Đông Á

3,0 – 4,8

Đông Âu

1,8 – 4,2

Kuwait

3,9 – 7,4

Sawdi Kbabia