SỞ GD-ĐT NAM ĐỊNH
TRƯỜNG THPT LÝ NHÂN TÔNG

BÁO CÁO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY HỌC THỂ THAO TỰ CHỌN MÔN BÓNG CHUYỀN
CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT LÝ NHÂN TÔNG

Tác giả: Trần Văn Vinh
Trình độ chuyên môn: Cử nhân
Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn
Nơi công tác: Trường THPT Lý Nhân Tông

Nam Định, tháng 5 năm
2016


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn môn
Bóng chuyền cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Thể dục
3.Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2015 - 2016
4.Tác giả:
Họ và tên: Trần Văn Vinh
Ngày tháng năm sinh: 14/03/1978
Nơi thường trú: Yên Chính – Ý Yên – Nam Định
Trình độ chuyên môn: Cử nhân sư phạm ĐH TDTT
Chức vụ công tác: Tổ trưởng tổ Hóa - TD - QPAN
Nơi làm việc: Trường THPT Lý Nhân Tông

hiện thắng lợi mục tiêu đã đề ra.
Trong thời điểm này, việc phát triển toàn diện về thể chất cho học sinh cực kỳ
quan trọng, song bên cạnh đó chúng ta cũng cần giúp đỡ, tạo điều kiện cho các em
phát huy những sở thích, những năng lực trong từng bộ môn của các em. Ngoài những
nội dung, chương trình bắt buộc còn có những môn tự chọn như: bóng đá, bóng
chuyền, cầu lông, cờ vua, đá cầu... Đó là nội dung học tập vừa tạo điều kiện cho các
em phát triển tố chất khả năng, nhằm phục vụ cho công tác phong trào cũng như trong
thi đấu thể thao.
Hiện nay Đảng và nhà nước, các Ban ngành TDTT cũng như Bộ Giáo dục Đào tạo, Sở Giáo dục - Đào tạo đang có những chủ trương định hướng lâu dài phát
triển bộ môn thể thao tự chọn trong nhà trường phổ thông về bóng chuyền và bóng rổ
(từ lớp 10 cho đến lớp 12).
Để đáp ứng những nhu cầu về môn thể thao tự chọn trong trường THPT, trước
hết người giáo viên phải là người giới thiệu, định hướng cho các em như thế nào là môn
học tự chọn? Phương pháp học ra sao cho phù hợp với lứa tuổi, trình độ, đặc điểm tâm sinh
lý cũng như điều kiện của học sinh và nhà trường. Vậy làm thế nào? Phương pháp lựa chọn
môn thể thao tự chọn ra sao? Tập như thế nào? Để đạt được kết quả tốt nhất, lại phù hợp

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

2


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
với sở thích, năng lực, điều kiện của học sinh cũng như điều kiện của nhà trường. Chính vì
lẽ đó mà tôi chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn
môn Bóng chuyền cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông”
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
“Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn môn Bóng chuyền
cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông” là đưa ra những phương pháp, những giải
pháp nhằm phát huy tối đa vai trò của bộ môn tự chọn. Vai trò phương pháp của



Trường THPT Lý Nh©n T«ng
- Nguyên nhân chủ quan.
- Nguyên nhân khách quan.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Căn cứ vào đối tượng nghiên cứu và nhiệm vụ đặt ra của đề tài là “Giải pháp
nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn môn Bóng chuyền cho học sinh
trường THPT Lý Nhân Tông” tôi đã lựa chọn và sử dụng một số phương pháp sau:
1. Phương pháp quan sát
Để nắm bắt và thu thập thông tin về sở thích của học sinh các môn thể thao
chúng tôi dùng phương pháp quan sát. Từ đó để phỏng đoán nắm bắt tình hình.Thực tế
cho thấy các giờ giải lao các em học sinh rát hứng thú với viêc chuyền bóng tài chỗ và
đệm bóng cơ bản.
2. Phương pháp điều tra
Sử dụng phương pháp điều tra để thu thập thông tin được tiến hành hàng
loạt các câu hỏi chuẩn bị, có thể điều tra một cách trực tiếp hoặc gián tiếp với đối
tượng.
3. Phương pháp trò chuyện.
Thông qua việc đối thoại trực tiếp với học sinh, với các giáo viên bộ môn,
giáo viên chủ nhiệm để biết được sở thích chung của các em về các bộ môn thể thao
tự chọn bóng chuyền, cờ vua, đá cầu...
4. Phương pháp đọc và tham khảo tài liệu
Ngoài những phương pháp trên được sử dụng thu thập thông tin, số liệu,
chúng tôi còn sử dụng phương pháp đọc sách tham khảo tài liệu về phương pháp giáo
dục thể chất, các kỹ năng và phương pháp dạy học môn thể thao tự chọn.
VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
Xây dựng môi trường học tập và rèn luyện TDTT một cách thường xuyên.
Nhằm phát huy sở thích và khả năng của học sinh trong bộ môn thể thao tự
chọn bóng chuyền.

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

5


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
Chương II CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
I. NHỮNG THUẬN LỢI
Trường THPT Lý Nhân Tông nằm dưới chân núi Phương Nhi trên địa phận xã
Yên Lợi. Do vậy, mà tr×nh độ dân trí cũng như trỡnh độ của học sinh còn hạn chế so với
các địa phương khác trong huyện. Nhưng được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà
trường cùng chính quyền địa phương đó quan t©m, tạo điều kiện cho giáo dục, trong đó
công tác giáo dục thể chất cho học sinh là rất cao. Hàng năm cứ vào ngày 22 tháng 12 xã
Yên lợi tổ chức giải bóng chuyền truyền thống và có sự tham gia của thầy và trò nhà
trường. Ngoài ra nhà trường còn thành lập các câu lạc bộ bóng đá, cầu lông.
Hiện nay số lượng học sinh trường THPT Lý Nhân Tông có trên 630 học sinh và
chia làm 3 khối lớp. Trong đó khối 10 có 6 lớp, khối 11 có 6 lớp, khối 12 có 6 lớp. Với tỷ
lệ học sinh tương đối đồng đều về nam và nữ, đại bộ phận số học sinh trong trường đều
ham thích học bộ môn giáo dục thể chất. Trong đó, môn thể thao tự chọn như: cầu lông,
cờ vua, bóng đá, bóng chuyền...
II. NHỮNG KHÓ KHĂN
Do học sinh mới biết đến môn tự chọn bóng chuyền, nên một số bộ phận nhỏ học
sinh trong trường còn chưa thực sự tích cực tham gia vào các hoạt động vui chơi, học tập
và rèn luyện thể thao một cách thường xuyên, liên tục. Trong đó chủ yếu là các em học
sinh nữ. Các điều kiện phục vụ chủ yếu cho hoạt động TDTT còn nhiều thiếu thốn như:
trang phục, cột, lưới, bóng, sân bãi phục vụ cho bộ môn bóng chuyền còn chưa có và còn
thiếu so với số lượng học sinh. Chất lượng học đại trà môn thể thao tự chọn bóng chuyền
còn thấp chưa có phương pháp học tập rèn luyện cụ thể. Giáo viên còn thiếu thời gian và
nội dung chương trình giảng dạy chưa phù hợp.Địa phương không có phong trào tập
bóng chuyền thường xuyên hoặc ít có giải bóng chuyền tại các địa phương.

- Kỹ thuật chuyền bóng bước 2.
- Kỹ thuật đập bóng thẳng trước mặt.
- Kỹ thuật phát bóng cao tay trước mặt.
- Kỹ thuật chắn bóng cá nhân.
- Kỹ thuật đập bóng thẳng trước mặt.
- Một số điều về luật thi đấu và phương pháp trọng tài.
- Các bài tập nâng cao.
* Khối 12: phân phối 10 tiết
- Kỹ thuật phát bóng thấp tay nghiêng mình.
- Kỹ thuật thuật chuyền bóng caotay.
- Kỹ thuật chắn bóng 2 người.
- Kỹ thuật đập bóng thẳng trước mặt.
- Luật thi đấu.

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

7


Trường THPT Lý Nh©n T«ng

Ví dụ: Chương trình tự chọn của khối 10 gồm 10 tiết, đây là lớp đầu tiên của cấp
học nên khi xây dựng nội dung chương trình học cho các em khối 10 với mức độ là giới
thiệu môn tự chọn bóng chuyền. Bước đầu làm quen với bóng, các động tác bổ trợ cho
phát, đỡ bóng, các kỹ thuật đơn giản như đệm bóng, chuyền bóng cao tay theo nhóm 2 - 3
người, kỹ thuật phát bóng thấp tay chính diện, một số điều luật cơ bản và 2 đến 3 tiết cuối
các em làm quen với thi đấu.
Vận dụng chương trình đổi mới phương pháp dạy học bộ môn thể dục theo
hướng tích cực hóa người học của các khối 10, 11, 12 nhưng để tích cực hóa người học
thì giáo viên phải nắm rõ các động tác ngắn gọn, dễ hiểu, dễ quan sát, có các phương

phát bóng bởi vì kỹ thuật chuyền bóng dưới thấp được dùng khá nhiều trong thi đấu để
đỡ phát bóng và phòng thủ. Phối hợp tập với kỹ thuật phát bóng để hỗ trợ lẫn nhau.
Kỹ thuật chuyền bóng cao tay tập chuyên biệt bổ trợ nhiều với bóng nhồi và tập
sau khi đó tập hoàn thiện kỹ thuật chuyền bóng thấp tay và phát bóng.Cũng đối với 2 kỹ
thuật chắn bóng và đập bóng cũng nên tập chung để chúng hỗ trợ lẫn nhau.
Sau đây là những điểm chú ý của các kỹ thuật và các bài tập tự biên soạn.
- Những điểm chú ý khi di chuyển trong bóng chuyền:
+ Trọng tâm của cơ thể (cao, thấp).
+ Sự quan sát của mắt.
+ Sự nhịp nhàng trong động tác.
+ Điều chỉnh vận tốc.
+ Sự phối hợp và năng lực
- Những điểm chú ý khi đệm bóng.
+ Khoảng cách vị trí giữa chân và sự tiếp xúc trực tiếp của bàn chân.
+ Hình tay và độ cản của cùi chỏ (thẳng tay).
+ Vị trí tiếp xúc, đỉnh cao và điểm rơi.
+ Góc bóng đến và góc đệm bóng. Vận tốc bóng đến chậm thì dùng sự nhịp
nhàng của tay, dùng lực toàn thân.
+ Vận tốc bóng đến trung bình thì dùng sự va chạm nhanh và thay đổi hướng
đi (đỡ giao bóng) hoãn xung nhẹ bằng đầu gối và vai, di chuyển cơ thể và quan sát.
+ Vận tốc bóng đến cao dùng lực kéo (ho·n xung ) đỡ tấn công
- Những điểm chú ý khi đập bóng
+ Hai bước tiến gần cuối cùng là rất quan trọng không thay đổi và hạ thấp
trọng tâm.
+ Cổ tay mền dẻo và cùi chỏ duỗi thẳng trước khi tiếp xúc bóng.
+ Chọn thời điểm để thực hiệc động tác

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

9


Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

10


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
Sau khi ổn định vị trí, tư thế, hai tay đưa từ phía trước lên chuyền bóng, thân
người hơi ngã về phía sau, các ngón tay tiếp xúc với bóng ở tầm trước, hai ngón tay cái
cách mặt chừng 15cm, khi tay chạm bóng cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay và toàn
thân dướn để chuyền bóng đi…
Khi đỡ bóng (ghìm bóng lại), phải dùng sức cả mười đầu ngón tay, chủ yếu và
ngón tay cái là ngón tay đeo nhẫn, các ngón khác chỉ làm nhiệm vụ hỗ trợ. Khi chuyền
bóng chủ là ngón tay trỏ, ngón giữa và một phần của ngón đeo nhẫn. Ngón tay cái lúc
này chỉ có tác dụng điều khiển đường bóng. Cổ tay thả lỏng tự nhiên.
Chú ý: Khi bắt đầu chạm bóng thì các ngón tay hơi lên gân, nhưng khi chuyền
bóng đi rồi tay phải thả lỏng tự nhiên. Khi chuyền bóng không được duỗi thẳng cánh tay
hết sức mà phải giữ khuỷu tay hơi cong để có thể điều khiển bóng được dễ dàng, chỉ khi
cần chuyền bóng đi thật xa mới duỗi thẳng hoàn toàn, các ngón tay bao quanh 2 phần 3
quả bóng về phía sau.
- Hai ngón tay cái thành hình chữ “Bát” người có ngón tay khoẻ thì hai ngón tay
cái gần như thành đường thẳng ngang.
- Khoảng cách giữa hai đầu ngón tay cái tuỳ theo cỡ tay từng người, nhưng
không được rộng quá một nửa quả bóng để khỏi bị trượt ra phía sau.
- Đỡ bóng từ phía trước mặt tới và chuyền về phía trước.
- Đỡ bóng từ trên cao xuống như đỡ phát bóng thấp tay, phát bóng cao tay hoặc
chuyền bóng ra phía sau đầu. Hai tay gần như song song với mặt đất, mặt ngửa lên theo
hướng bóng.
 Kỹ thuật đệm bóng :


Kỹ thuật đệm bóng - Tư thế chuẩn bị
+ Người đứng ở tư thế trung bình thấp, hai chân rộng bằng hoặc hơn vai,

hai tay co tự nhiên ở hai bên sườn, mắt quan sát bóng, thân hơi gập.
+ Khi người tập xác định chính xác được điểm rơi của bóng và ở tầm thích
hợp thì hai tay đưa ra đỡ bóng. Hai tay duỗi thẳng, hai bàn tay đặt chéo lên nhau và nắm
lại, bàn tay nọ bọc lấy bàn tay kia, hai ngón cái song song kề nhau.

Kỹ Thuật Bóng Chuyền - Hình tay trong kỹ thuật đệm bóng
- Đánh bóng: Khi bóng đến ở tầm ngang hông, cách thân người khoảng gần
một cánh tay thì thực hiện đánh bóng. Lúc này chân đạp đất, duỗi khớp gối, nâng trọng
tâm thân thể và nâng tay. Hai tay được chuyển động từ dưới lên và dùng phần giữa cẳng
tay đệm phía dưới bóng kết hợp với nâng tay ở mức độ cần thiết. Khi hai tay chạm bóng
cũng là lúc gập cổ tay xuống dưới làm căng các nhóm cơ cẳng tay, kết hợp với hóp bụng
và giữ chắc bả vai với khớp khuỷu. Hai tay thẳng - chắc, hai bàn tay nắm và ép chặt vào
nhau, toàn thân hơi lao về trước.
Chú ý:
-

Nếu bóng đến với lực nhẹ, vừa phải thì kết hợp với đạp chân, nâng

nhanh tay để đẩy bóng đi.

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

12


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
-

+ Chạy 2 bước đà vun tay đập bóng (nhưng không đập) mà giữ bóng lại
rơi xuống.
+ Chạy đà bật nhảy vung tay chạm vào bóng treo.
+ Đứng dưới đất vỗ bóng qua lưới.

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

13


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
+ Bật tại chổ vỗ bóng qua lưới.
-

Kỹ thuật phát bóng:

+ Tung bóng không phát giữ lại.
+ Phát bóng vào các điểm ở trên tường ở cự li gần sau đó chuyển ra xa
+ Phát bóng qua lưới ở cự li gần sau đó di chuyển ra xa.
+ Phát điểm rơi, phát mạnh.
- Kỹ thuật phát bóng cao tay - Tung bóng : Tay trái cầm bóng đưa lên ngang
tầm mặt thì tung bóng ở trước mặt lên cao hơn đầu từ 80 - 100 cm thẳng lên trên nhưng
hơi chếch sang phải (tay đánh bóng). Khi tung bóng người phát cũng có thể hơi khuỵu
gối hạ thấp trọng tâm, sau đó vươn thẳng hai chân lên kết hợp với động tác tung bóng
nhịp nhàng.
Chú ý: Khi tung bóng nếu bóng ở tầm thấp thì đường bóng sẽ không
chính xác.
- Vung tay đánh bóng :
+ Cùng lúc tay trái tung bóng lên cao, tay phải co lại và chuyển động từ
trước – lên cao – ra sau, thân trên ngả về sau, mắt nhìn theo bóng. Khi bóng từ trên rơi

khí vui chơi thi đấu tập luyện, định hướng cho người tập tinh thần đồng đội, tinh thần
trách nhiệm, tính kỷ luật trong học tập được nâng cao.
Ví dụ: Chơi trò chơi 6 chuyền.
+ Đấu tập: Biết các hình thức thi đấu 3 x 3 hoặc 6 x 6 người, từ đó nắm
bắt được các điều luật và biết vận dụng các kỹ thuật vào thực tế.
+ Phương pháp củng cố bài học, giao nhiệm vụ cho học sinh và kiểm
tra đánh giá thường xuyên là một yêu cầu cực kỳ quan trọng. Từ đó học sinh tự đánh giá
khả năng tiếp thu kỹ thuật động tác của mình.
2. Kết quả
Qua một số phương pháp, giải pháp ở trên đã chứng minh được một phần trong
năm vừa qua trường THPT Lý Nhân Tông đã đạt kết quả: Số lượng học sinh trong
trường thường xuyên tập luyện, chơi bộ môn tự chọn bóng chuyền được nâng cao khoảng
70% trở lên, các em có phương pháp học và tập luyện phù hợp tích cực hơn.

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

15


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
I. KẾT LUẬN:
Thể dục là môn văn hóa vừa rèn luyện thể lực tăng cường sức khỏe vừa
trau dồi phẩm chất đạo đức tốt đẹp nhằm đào tạo những lớp người phù hợp với sự
phát triển mới của xã hội trong thời kỳ đổi mới.
Trong quá trình vận dụng " Giải pháp n©ng cao chất lượng dạy học thể
thao tự chọn môn Bãng chuyền cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông” đây là
vấn đề đổi mới phù hợp với nền giáo dục nước ta, học sinh làm chủ được bản thân.
Qua đó giáo dục cho các em thích sáng tạo, chủ động, tự giác, đồng đội, nhất là ý chí
luôn rèn luyện thân thể khỏe mạnh, không những ở trường học mà các em còn tự giác



Trường THPT Lý Nh©n T«ng
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG
HIỆU TRƯỞNG

Nam Định, ngày 19 tháng 5 năm 2016
NGƯỜI VIẾT SKKN

Trần Văn Vinh

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

17


Trường THPT Lý Nh©n T«ng
NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
...........................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................

Sáng kiến kinh nghiệm    TrÇn V¨n Vinh

18


Trường THPT Lý Nh©n T«ng