Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 1
Ngày soạn 4 -9 -04 Bài 1:
Tiết 1,2 Văn bản : Tôi đi học
I- Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh :
- Cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật Tôi ở buổi tựu trờng
đầu tiên trong đời
- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Hoạt động 2: Hớng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích
GV gọi học sinh đọc phần chú thích trong SGK
Ch? Nêu vài nét về Thanh Tịnh - Tác giả : SGK
và truyện ngắn Tôi đi học? - Tác phẩm : Tôi đi học là những kỉ niệm mơn man
của buổi tựu trờng , tác phẩm đợc in trong tập Quê
mẹ xuất bản năm 1941
Ch? Em hiểu gì về nghĩa của các - HS dựa vào SGK trả lời
từ: Tựu trờng, ông đốc, lng
lẻo nhìn, lạm nhận
Hoạt động 3: Hớng dẫn HS đọc - hiểu văn bản
GV hớng dẫn HS đọc toàn bộ văn bản, nhận xét và sửa chữa uốn nắn cho HS
GV HS trả lời các câu hỏi trong phần đọc hiểu
Ch? Văn bản đợc trình bày theo - Phơng thức tự sự
phơng thức biểu đạt nào?
Ch ?Văn bản diễn tả nội dung gì? - Diễn tả những kỉ niệm của nhà văn trong buổi tựu
trờng
Ch? Những kỉ niệm đó đợc diễn - Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng : Biến chuyển của đất trời
tả theo trình tự nào? cuối thu , hình ảnh những em nhỏ rụt rè núp dới nón mẹ.
- Nhớ về tâm trạng và cảm giác khi cùng mẹ tới trờng,

cử chỉ thái độ của những buổi tựu trờng đầu tiên
ngời lớn đối với các em bé - Ông đốc : Nhìn học trò với cặp mắt hiền từ và cảm động
lần đầu tiên đi học? tơi cời chào đón học sinh
- Thầy giáo trẻ tuổi gơng mặt tơi cời đón trớc cửa lớp
Ch? Qua các hình ảnh về ngời - Cảm nhận đợc trách nhiệm, tấm lòng của gia đình , nhà
lớn cảm nhận đợc điều gì? trờng đối với thế hệ tơng lai. Đó là môi trờng giáo dục
áp là một nguồn nuôi dỡng các em trởng thành.
Ch? Tìm và phân tích hình ảnh - Tôi quên thế nào đợc những cảm giác .
so sánh đợc nhà văn vận - ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng.
dụng trong truyện ngắn? - Họ nh con chim đứng trên bờ tổ.
* Các hình ảnh so sánh đó nhằm diễn tả tâm trạng cảm xúc
của nhân vật Tôi, nó có sức gợi cảm đợc gắn với những
cảnh sắc thiên nhiên trong sáng trữ tình. Nhờ các hình ảnh
so sánh đó mà cảm giác ý nghĩ của nhân vật tôi đợc
ngời đọc cảm nhận cụ thể rõ ràng hơn câu chuyện thêm
man mác trữ tình trong trẻo.
Hoạt động 4 Hớng dẫn học sinh tổng kết
Ch? Hãy nêu nhận xét đặc sắc a, Đặc sắc về nghệ thuật:
về nghệ thuật và sức cuốn - Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng, cảm nghĩ
hút của tác phẩm? của nhân vật tôi theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng
- Sự kết hợp giữa kể và tả với bộc lộ tâm trạng cảm xúc
b, Sức cuốn hút của tác phẩm đợc tạo nên từ:
- Bản thân tình huống truyện ( Buổi tựu trờng đầu tiên
trong đời đã chứa đựng cảm xúc tha thiết, mang kỉ niệm
mới lạ)
- Tình cảm ấm áp, trừu mến của những ngời lớn đối với
em nhỏ
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 3
- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng và các so sánh giàu

hôm nay?
Hoạt động 3: Hớng dẫn học sinh luyện tập
GV hớng dẫn HS luyện tập theo SGK
Bài tập 1: Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ trong mỗi nhóm từ ngữ
a, y phục, quần, áo, quần đùi, quần dài, áo dài, sơ mi

y phục
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 4
b,
BT 2: Tìm từ có nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ ở mỗi nhóm sau đây:
a, Xăng, dầu, ga, ma dút, củi, than Khí đốt
b, Hội hoạ, âm nhạc, văn học, điêu khắc Nghệ thuật
c, Canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán Thức ăn
d, Liếc, ngắm, dòm, ngó Nhìn
đ, Đấm, đá, thụi, bịch, tát Đánh
BT3: Tìm các từ ngữ có nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ sau đây:
a, Xe cộ : Xích lô, xe máy, ôtô
b, Kim loại: vàng, bạc, sắt, thiếc
c, Hoa quả: chanh, cam, dứa, bởi
d, Họ hàng: Cô, dì, chú, bác
đ, Mang: vác, khiêng, gánh
BT4: Những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi từ
a, Thuốc lào
b, Thủ quỹ
c, Bút điện
d, Hoa tai
BT5: Ba động từ
- Khóc Rộng
- Nức nở Hẹp

Ch? Căn cứ vào đâu mà em biết - Căn cứ vào nhan đề
văn bản Tôi đi học nói lên - Các từ đợc lặp đi lặp lại nhiều lần: Tôi , đi học
những kỉ niệm của tác giả của - Các câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trờng
buổi tựu trờng đầu tiên? đầu tiên
Ch? Hãy tìm những từ ngữ chứng * Trên đờng đi học:
tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác - Con đờng quen mà bỗng thấy lạ, cảnh vật đều thay
ngỡ ngàng của nhân vật tôi đổi
trong buổi tựu trờng đầu tiên? - Không lội qua sông , đi qua đò mà cố làm nh một
học trò thực thụ
* Trên sân trờng
- Ngôi trờng cao ráo và sạch sẽ hơn , xinh xắn oai
nghiêm nh đình làng, lòng tôi lo sợ vẩn vơ
- Bỡ ngỡ lúng túng khi xếp hàng vào lớp, đứng nép bên
ngời thân, ngập ngừng e sợ nức nở khóc theo
* Trong lớp học
Cảm thấy xa mẹ, nhớ nhà
Ch? Những chi tiết, từ ngữ này đã - Cảm nhận đợc những cảm giác trong sáng nảy nở
giúp em cảm nhận đợc điều trong lòng nhân vật tôi trong buổi tựu trờng đầu tiên
gì?
Ch? Các chi tiết, phơng tiện ngôn - Đều tập trung khắc hoạ tô đậm cảm giác này
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 6
từ trong văn bản có tập trung
khắc hoạ tô đậm cảm giác này
không?
Ch? Đây chính là tính thống nhất - HS dựa vào phần ghi nhớ trong SGK để trả lời
của chủ đề văn bản emhãy phát GV cho HS đọc phần ghi nhớ
biểu thế nào là tính thống nhất
về chủ đề của văn bản?
Ch? Làm thế nào để viết một văn

Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Hoạt động 2: Hớng dẫn đọc và tìm hiểu chung văn bản
GV gọi một học sinh đọc phần chú thích SGK
Ch? Nêu những hiểu biết của - HS dựa vào SGK trả lời
em về nhà văn Nguyên
Hồng?
Ch? Trong lòng mẹ đợc - Trích Những ngày thơ ấu
tích ra từ tác phẩm nào?
Ch? Hãy giải thích một số
những từ ngữ sau đây?
Đoạn tang , Rất kịch
Ch? Đoạn trích trong lòng mẹ - Có thể chia thành 2 phần
có thể chia thành mấy + Phần 1: Từ đầu đến mày cũng còn có họ hàng
phần? ( Cuộc đối thoại giữa ngời cô cay độc và chú bé Hồng)
+ Phần 2: Còn lại ( Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ và cảm
giác vui cực điểm của chú bé Hồng)
Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh phân tích
1, Nhân vật ngời cô trong cuộc đối thoại với bé Hồng:
a, Nhân vật ng ời cô:
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 8
Ch? Nhân vật ngời cô có - Quan hệ ruột thịt ( Là cô của bé Hồng)
quan hệ nh thế nào với bé
Hồng?
Ch? Đọc đoạn đầu từ Một - Cời hỏi chứ không phải lo lắng hỏi,nghiệm nghị hỏi, lại
hôm cô gọi đến bên cời càng không phải âu yếm hỏi.Lẽ thờng câu hỏi đó sẽ đợc
hỏicái cời hỏi đó thể trả lời rằng có, nhất là đối với chú bé vốn dĩ thiếu thốn một
hiện điều gì? tình thơng ấp ủ. Nhng vốn nhạy cảm nặng tình thơng
yêu và lòng kính mến chú bé Hồng đã nhận ra ngay ý nghĩ

cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ vụn mới thôi
Ch? Em có nhận xét gì về -Lúc đầu nghe cô hỏi , lập tức trong kí ức sống dậy hình
những suy nghĩ , cảm xúc ảnh buồn rầu , hiền từ. Từ cúi đầu không đáp đến cời và
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 9
đó? đáp lại cô, nhận ngay ra những ý nghĩ cay độc trọng giọng
nói và trên nét mặt của cô nhng lại không muốn tình
thơng yêu và lòng kính mến mẹ bị những rắp tâm tanh bẩn
xâm phạm đến
- Cô càng hỏi lòng chú bé thắt lại , càng đau đớn , phẫn uất,
không nét nổi bé phải khóc
- Tâm trạng bé thật đau đớn, uất ức lên cực điểm khi ngời
cô cứ tơi cời nói về tình cảnh
Ch? Vì sao bé Hồng lại có - Xuất phát từ sự nhảy cảm và lòng tin yêu mẹ.
những cảm xúc suy nghĩ ấy?
Ch? Khi kể về cuộc đối thoại - Biện pháp nghệ thuật tơng phản : Hai tính cách trái
giữa nời cô và hồng tác giả ngợc nhau - Hẹp .hòi, tàn nhẫn >< trong .sáng giàu .tình
đã sử dụng biện pháp nghệ thơng yêu mẹ
thuật gì ? Tác dụng của phép - Tác dụng làm nổi bật tính cách của ngời cô và tình mẫu
nghệ thuật đó? tử cao cả, trong sáng của bé Hồng
2, Bé Hồng gặp lại mẹ
a, Hình ảnh ngời mẹ
Ch? Hình ảnh ngời mẹ hiện - Mẹ tôi về một mình .đem rất .nhiều quà bánh cho tôivà em
lên qua các chi tiết nào? Quế
- Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi.. kéo tay tôi xoa đầu tôilấy
vạt áo nâu thấm nớc mắt cho tôi
- Mẹ tôi không còm còi xơ xác ..Gơng mặt mẹ tôi vẫn
tơi sáng với đôi mắt trong và nớc da mịn, làm nổi bật màu
hồng của hai gò má cái miệng xinh xắn nhai trầu phả ra
những lúc thơm tho lạ thờng.

Ch? Hãy phát biểu cảm nghĩ - Nội tâm sâu sắc, yêu mẹ mãnh liệt, khát khao tình yêu
cảm em về nhân vật bé thơng.
Hồng?
Ch? Qua đoạn trích em hiểu - Là một thể kí ở đó ngời viết kể lại những chuyện, những
thế nào về hồi ký? điều chính mình đã trải qua đã chứng kiến
Hoạt động3: Hớng dẫn HS tổng kết
Ch? Chỉ ra nét nghệ thuật - Kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể tả , bộc lộ cảm xúc , sử dụng
đặc sắc trong chơng hình ảnh phong phú sinh động giàu sức gợi cảm, lời văn nhiều
chuyện? khi say mê khác thờng đợc viết ra trong dòng cảm xúc mơn
man, dạt dào
- Đoạn trích giàu chất trữ tình
Ch? Em cảm nhận đợc gì ở - Đó là một đứa trẻ có thân phận đau khổ, nhng có tình
con ngời bé Hồng? thơng yêu và lòng tin bền bỉ mãnh liệt dành cho mẹ.
Nhân vật bé Hồng gợi - Đó l à một đứa trẻ sống trong tủi cực cô đơn luôn khát khao
cho em suy t về số đợc yêu thơng bởi tấm lòng ngời mẹ
phận con ngời? - Nhân vật bé gợi cho em một nạn nhân đáng thơng của
nghèo đói và cổ tục hẹp hòi( Hs tự bộc lộ)
Ch? Em hãy chỉ chất trữ tình -Tình huống và nội dung câu chuyện: Hoàn cảnh đáng thơng
trong chơng truyện? của bé Hồng ; câu chuyện về một ngời mẹ âm thầm chịu
nhiều cay đắng ; lòng tin yêu của chú bé dành cho mẹ của
mình
- Dòng cảm xúc của bé Hồng: Xót xa , tủi hờn căm giận .
- Cách thể hiện cũng tạo nên chất trữ tình: Kết hợp nhuần
nhuyễn giữa kể tả, bộc lộ cảm xúc , sử dụng hình ảnh, lời văn
Hoạt động 4: Hớng dẫn HS luyện tập
GV hớng dẫn học sinh trả lời câu hỏi 3, 5 trong sách giáo khoa
Tiết 7 Trờng từ vựng
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 11
I- Mục tiêu cần đạt:

loại nào? - Tính từ: lờ đờ, toét
GV rút ra lu ý (b) b,Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ khác nhau về
từ loại
GV cho HS tìm những nét c, Do hiện tợng nhiều nghĩa , một từ có thể thuộc nhiều từ
nghĩa khác nhau của từ trờng từ vựng khác nhau
ngọtđể từ đó rút ra ghi
nhớ (c)
GV cho HS đọc ví dụ trong
(d)
Ch? Những từ in đậm dùng - Những từ in đạm dùng để nói tới con chó
để nói tới ai?Những từ - Không thờng dùng cho loại vật
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 12
ngữ đó có thờng dùng
cho loại vật hay không?
Tác giả đã dùng biện - Tác dùng nghệ thuật nhân hoá nhằm làm tăng thêm tính
pháp nghệ thuật gì trong thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt
cách nói đó? Tác dụng
của của nó?
GVrút ra lu ý (d) d, Trong văn chơng cũng nh trong cuộc sống hàng ngày
ngời ta thờng dùng cách chuyển trờng từ vựng để làm
tăng thêm tính thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt.
Hoạt động 3: Hớng dẫn luyện tập
Bài tập 1: GV cho HS làm ở nhà
Bài tập 2: Đặt tên trờng từ vựng:
a, Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản
b, Dụng cụ để đựng
c, Hoạt động của chân
d, Trạng thái tâm lí
e, Tính cách

từng phần? + Phẩm chất của ngời thầy : đạo cao đức trọng
+ Tình cảm của mọi ngời đối với ông
Ch? Mối quan hệ giữa các phần + Quan hệ chặt chẽ phụ thuộc nhau: phần đầu có nhiệm
trong văn bản trên? vụ nêu ra chủ đề của văn bản , phần thân bài có nhiệm vụ
trình bày các khía cạnh của chủ đề , phần kết có tính chất
tổng kết chủ đề của văn bản
Hoạt động 3: Hớng dẫn tìm hiểu cách sắp xếp bố trí nội dung phần thân bài của
văn bản
GV cho HS đọc lại bài Tôi đi hoc, Trong lòng mẹ HS nêu các sự kiện trong văn bản
diễn biến tâm trạng của bé Hồng
- Trình tự sắp xếp trong văn bản Tôiđi học
+ Sắp xếp theo sự hồi tởng những kie niệm về buổi tựu trờngđầu tiên của tác giả.
Cảm xúc sắp xếp theo thứ tự thời gian : Từ trờng tới trờng, khi bớc vào lớp
+ sắp xếp theo sự liên tởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tợng trớc đây và
buổi tựu trờng đầu tiên
- Trình tự diễn biến tâm trạng của bé Hồng
+ Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đầy đoạ mẹ mình của
cậu bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em
+ Niềm vui sớng cực độ của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ
GV hớng dẫn HS trả lời câu hỏi 3 trong SGK
- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian( Tả phong cảnh, chỉnh
thể bộ phận ( tả ngời, vật, con vật) hoặc tình cảm cảm xúc (tả ng-
ời)
Ch? các sự việc trong bài - Chu Văn An là ngời tài cao
Ngời thầy đạo cao - Là ngời đạo đức đợc học trò kính trọng
đức trọng
Ch? Từ bài tập trên em - HS rút ra phần ghi nhớ trong SGK
hãy rút ra việc sắp xếp
nội dung trong phần
thân bài tuỳ thuộc vào

là một trong những yếu tố quan trọng giúp tác giả thành
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 15
công khi viết về đề tài này.
- NTT là ngời chịu khó học tập nhờ thế từ một nhà nho
ông trở thành nhà báo, một nhà văn hiện thực, một nhà
nghiên cứu, dịch thuật có tài.
- NTT là ngời tiến bộ về t tởng xuất thân cựu học nhng ông
không bảo thủ mà vơn kịp thời đại, gia nhập hội văn hoá cứu
quốc, trở thành Đảng viên ĐCSVN hăng hái hoạt động
kháng chiến cho đến phút cuối cùng.
- Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu của Ngô Tất Tố phản ánh
thực trạng của xã hội nông thôn Việt nam đơng thời và hình
ảnh ngời phụ nữ nông dân điển hình khoẻ khoắn lành mạnh
tiêu biểu là chị Dậu.
2, Chú thích:
GV hớng dẫn HS đọc văn bản và tìm hiểu một số chú thích trong SGK: su, lực điền, xái, cai
lệ, hậu cần
Hoạt động 3: Hớng dẫn đọc và phân tích đoạn trích
1, Hình ảnh tên cai lệ và ngời nhà lí trởng
Ch? Hãy tìm chi tiết miêu tả - Sầm sập tiến vào với những roi mây, tay thớc và dây
thái độ tên cai lệ và ngời thừng
nhà lí trởng đến thúc su
anh Dậu?
Ch? Chi tiết này có ý nghĩa gì? -Thể hiện thái độ hùng hổ, đầy quyền uycủa những kẻ tay
sai cho chế độ T D P K - Chúng đi thúc thuế không đi tay
không mà còn mang theo dụng cụ để đánh đập và bắt trói
Ch? Viên cai lệ đã nói năng và - Hùng hổ tiến vào nhà , đầu tiên ra oai bằng cách gõ đầu
với vợ chống chị Dậu ? hành động nh thế nào đối roi xuống đất kèm theo tiếng
Qua đó em hiểu gì về tính - Thằng kia ! Ông tởng mày chết đêm qua rồi , còn sống

Chúng chỉ mạnh ở cờng quyền, bạo lực còn bản chất thì hèn
yếu, xấu xa .song chúng hung hăng xảo quyệt đến mấy thì
cũng phải ngã chỏng quèo trớc ngời đàn bà lực điền giàu tình
thơng ngang tàng bất khuất.

2, Hình ảnh Chị dậu và tinh thần phản kháng tức nớc vỡ bờ
a, Tình cảm của chị Dậu đối với chồng:
Ch?Trớc khi cai lệ và ngời - Mối quan tâm lớn là nấu cho đợc nồi cháo, làm cho cháo
nhà lí trởng đến mối quan nguội để anh hút ít cho đỡ xót ruột chị hồi hộp chờ xem
tâm lớn nhất của chị Dậu là chồng chị ăn có ngon miệng không.

gì?
b, Tinh thần phản kháng của chị Dậu
Ch?Khi bọn cai lệ đến có thái - Tính mạng của anh Dậu phụ thuộc vào cả sự đối phó của
độ hách dịch mỉa mai chị chị. Ban đầu chị cố van xin tha thiết. Bọn tay sai hung hãn
Dậu xử sự nh thế nào? đang nhân danh phép nớc để ra tay, còn chồng chị là kể
cùng đinh đang có tội. Vả lại, kinh nghiệm lâu đời trở thành
bản năng của ngời nông dân thấp cổ bé họng biết rõ thân
phận của mình , cùng với bản chất mộc mạc, quen nhẫn nhục
, khiến chị chỉ biết van xin rất lễ phép, cố khơi gợi lòng từ
tâm và lơng tri của ông cai. nhng đến khi tên cai lê không
thèm nghe chị lấy nửa lời, đáp lại chị bằng quả bịch vào
ngực và cứ xông đến anh Dậu thì chỉ đến khi ấy chị tức quá
không thể chịu đợc đã liều mạng cự lại.
Ch?Sự cự lại của chị Dậu diễn - Thoạt đầu chị cự lại bằng lí lẽ : chồng tôi đau ốm, ông
ra nh thế nào? không đợc phép hành hạ. Thực ra chị không viện đến pháp
luật mà chỉ nói đến cái lí đơng nhiên, cái đạo lí tối thiểu của
con ngời. Lúc này chị đã vô tình thay đổi cách xng hô ( Cháu
- ông sang Ông - tôi). Bằng sự thay đổi đó chị đã đứng thẳng
lên, có vị thế của kẻ ngang hàng, nhìn thẳng vào mặt đối thủ.

Ch? Qua việc phản kháng của - Phản ứng tự vệ mạnh mẽ của chị Dậu chứng tỏ có áp bức
chị Dậu em có nhận xét gì có áp bức có đấu tranh. Đến mức không chịu nổi thì ngời
về ngời nông dân bị áp nông dân vùng lên phản kháng.
bức? - Sự phản kháng của chị Dậu là phản ứng tự phát đơn độc về
căn bản cha giải quyết đợc gì vợ chồng chị vẫn bị trói giải
ra đình. Sự đấu tranh của ngời nông dân chỉ có thể thắng khi
cuộc đấu tranh đó có tổ chức, có hớng dẫn của một Đảng cách
mạng.
Ch? Em hiểu thế nào về nhan - Tức nớc vỡ bờ đã thể hiện rõ có áp bức có đấu tranh.
đề của đoạn trích? Con đờng sống của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là đấu
tranh để tự giải phóng
Ch? Chúng ta thấy thái độ của - Nhà văn bộc lộ sự cảm tình của mình đối với gia đình chị
nhà văn đối với nhân vật Dậu và dù cố tỏ ra khách quan ông vẫn không giấu sự căm
nh thế nào? giận đối với tên cai lệ và ngời nhà lí trởng . Với gia đình ông
cảm thông đồng tình với sự phản klháng mạnh mẽ đó đồng
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 18
thời ông tố cáo sự dã mam, hà khắc của bọn tay sai bắt cả ng-
ời ốm cả trẻ con để hành hạ. Thái độ của nhà văn là một thái
độ nhân hậu, tiến bộ ông đã đứng về phía những ngời cùng
khổ đồng tình với họ đúng nh nhà văn Nguyễn Tuân nhận xét
Ngô Tất Tố đã xui ngời nông dân nổi dậy.
Hoạt động 4: Hớng dẫn tổng kết
Ch? Nhận xét nét nghệ thuật - Khắc hoạ nhân vật rõ nét: nhân vật cai lệ hiện lên từ giọng
đặc sắc của tác giả? nói đến hành động đã để lại ấn tợng về một tên tay sai trắng
trợn, tàn ác, đểu giả, đê tiện; Chị Dậu vừa chan chứa tình yêu
chồng, vừa ngùn ngụt lòng căm thù
- Ngòi bút miêu tả linh hoạt, sống động
- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả của tác giả và ngôn ngữ đối
thoại của nhân vật rất đặc sắc: Mỗi nhân vật đều có tính cách

đoạn văn?
Hoạt động 3: Hớng dẫn tìm hiểu từ ngữ và câu chủ đề trong đoạn văn
1, Từ ngữ và câu chủ đề đoạn văn?
Ch? Đọc đoạn thứ nhất của - Đối tợng là nhà văn NgôTất Tố
văn bản trên và cho biết - Từ ngữ có tác dụng duy trì đối tợng là NgôTất Tố các câu
đối tợng đoạn đợc nói trong đoạn văn đều thuyết minh cho đối tợng này
đến trong đoạn văn trên
là gì?Tìm hiểu các từ ngữ
có tác dụng duy trì đối
tợng trong đoạn văn?
Ch? Đọc văn thứ 2 tìm câu - Câu 1 là câu then chốt vì nó mang ý khái quát nhất hàm
then chốt của đoạn văn? súc nhất
Tại sao em biết câu đó là
câu then chốt ( Câu chủ
đề)?
Ch? Em hãy rút ra từ ngữ chủ - HS rút ra phần ghi nhớ trong SGK
đề và câu chủ đề?
2, Cách trình bày nội dung trong một đoạn văn
GV cho HS đọc lại đoạn van thứ nhất
Ch? Đoạn văn có câu chủ đề - Đoạn văn không có câu chủ đề
không? Quan hệ ý nghĩa - ý của các câu trong đoạn văn ngang hàng nhau song song
giữa các câu trong đoạn với nhau nhng đều tập trung vào một đối tợng
văn nh thế nào?
Ch? Nội dung các ý đợc triển - Nôi dung các ý đợc triển khai một cách hợp lí ( Từ ngày
khai theo trình tự nào? tháng năm sinh, quê quán ,hoàn cảnh xuất thân, sự nghiệp
các tác phẩm chính.
Ch? Đoạn văn thứ 2 có câu chủ - Có câu chủ đề , câu chủ đề đứng ở đầu câu
đề không? câu chủ đề đặt ỏ - Trình tự các ý: + Giá trị nội dung của tác phẩm
vị trí nào? ý các câu trong + Giá trị nghệ thuật
đoạn văn đợc trình bày

Cách mạng tháng Tám
- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao (Thể hiện chủ yếu qua các nhân
vật ông giáo) : tthơng cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với ngời nông dân tập thể.
- Bớc đầu hiểu đợc nét đặc sắc về nghệ thuật của Nam Cao
II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Hoạt động 2: Hớng dẫn tìm hiểu chung văn bản
1, Tìm hiểu về tác giả Nam Cao và tác phẩm lão Hạc
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 21
Ch? Nêu những hiểu biết về - Là nhà văn xuất thân từ nông thôn , Nam Cao hiểu biết sâu
nhà văn Nam Cao và tác sắc cuộc sống nghèo khổ của những ngời nông thôn
phẩm lão Hạc? - Là một ngòi bút hiện thực xuất sắc trong văn học hiện thực phê
phán Việt Nam
- Là nhà văn thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩa nhân đạo : Yêu th-
ơng trân trọng con ngời.
- Tác phẩm lão Hạc là một trong những truyện ngắn xuất sắc
của Nam Cao viết về nông thôn. Cùng với Chí phèo, Sống
Mòn lão Hạc đợc dựng lại trong phmi Làng vũ đại ngày
ấy
GV Hãy tóm tắt ngắn gọn - Khi tóm tắt cần đảm bảo những chi tiết sau
nội dung tác phẩm? + Tình cảnh lão Hạc: Vợ mất sớm, nhà nghèo chỉ còn đứa con
trai vì túng quẫn không có tiền cới vợ nên đã bỏ đi làm đồn
điền cao su biền biệt mà chẳng có tin tức gì
+ Tình cảm của lão Hạc với con chó vàng : Con chó là kỉ niệm
duy nhất của ngời con trai , lão coi nó nh ngời bạn để cho
khuây.
+ Sau trận ốm kéo dài , lão yếu ngời đi đồng tiền dành đợc bị
cạn kiệt. Lão không có việc, không có tiền hoa màu bị bão phá

Ch? Qua đó em hiểu gì về -Lão đã suy tính, đắn đo nhiều lắm.Lão coi việc này rất hệ trọng
thái độ của lão khi bán bởi cậu vàng là ngời bạn thân thiết, là kỉ vật mà cậu con trai
chó? lão để lại
Ch?Hãy miêu tả lại bộ -Lão cố làm ra vẻ vui.Nhng trông lão cời nh mếu và đôi mắt
dạng cử chỉ của lão Hạc ầng ậc nớc.Mặt lão đột nhiên co dúm lại. những vết nhăn
lúc kể với ông giáo về xô lại với nhau ép cho nớc mắt chảy ra.
chuyện bán chó?
Ch?Em có nhận xét gì về - Cách dùng từ ngữ gợi hình, gợi tả
cách sử dụng từ ngữ của
tác giả trong đoạn này?
Ch? Qua đó giúp em hiểu - Day dứt, dằn vặt , đau khổ ,xót xa, ân hận vì bằng này tuổi đầu
đợc gì tâm trạng của mà còn đánh lừa một con chó
lão Hạc khi bán con
chó?
Ch? Đến đây em hiểu lão - Là một ngời đôn hậu, yêu thơng loài vật, thơng con
Hạc là ngời nh thế
nào?
GV: Xung quanh việc lão Hạc bán cậu vàng chúng ta nhận ra đây một ngời sốngtình nghĩa,
thuỷ chung, trung thực. Đặc biệt, từ đây ta càng thấm thía sâu sắc lòng thơng con của ngời
cha nghèo khổ. Con lão bỏ đi khiến lão cảm thấy mình mắc tội với con, day dứt vì không cho
con bán mảnh vờn lấy vợ .Vì vậy lão cố tích cóp dành dụm để khỏa lấp đi cái cảm giác ấycho
nên dù rất thơng cậu vàng, đến tình cảnh này lão cũng quyết định bán bởi không sẽ phải tiêu
vào đồng tiền, mảnh vờn đang cố giữ cho con> Việc bán cậu vàng càng chứng tỏ lão rất th-
ơng con.
2. Cái chết của lão Hạc
Ch? Miêu tả lại cái chết - HS miêu tả lại
của lão Hạc?
Ch? Lão Hạc chết vì - Tình cảnh đói khổ, túng quẫn đã đảy lão hạc đến cái chết nh
nguyên nhân nào? một hành động tự giải thoát
- Chết để bảo toàn căn nhà, mảnh vờn cho con

của lão Hạc khiến ông giật mình mà ngẫm nghĩ về cuộc đời. Cuộc
đời cha hẳn đáng buồn bởi may mà ý nghĩ trớc đó của mình đã
không đúng, bởi còn nhngc con ngời cao quí nh lão Hạc, Nhng
cuộc đời lại buồn theo nghĩa khác: con ngời có nhân cách cao đẹp
nh lão Hạc mà không đợc sống. Lão đáng thơng , đáng kính nh vậy
mà phải chết vật vã , dữ dội đến thế này.
Ch? Em hiểu câu nói - Thể hiện suy nghĩ của ông giáo về tình cảnh nhân cách cao đẹp
Chao ôi!. của của lão Hạc
nhân vật ông giáo - Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa của Nam Cao . Ông
nh thế nào? đã khẳng định một thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần
nhân đạo : Cần phải quan sát đầy đủ những con ngời hàng ngày
sống quanh mình nhìn nhận họ bằng sự đồng cảm, bằng đôi mắt
của tình thơng.
Ch? Qua câu chuyện - Diễn biến câu chuyện đợc kể bằng nhân vật tôi ( ông giáo)
em có nhận xét gì cho nên chuyện trở nên gần gũi chân thực , câu chuyện dẫn dắt tự
nghệ về thuật kể nhiên . Cốt truyện đợc có thể linh hoạt dịch chuyện theo thời gian
chuyện của Nam không gian có kết hợp tả, kể,hồi tởng bộc lộ trữ tình
Cao? - Kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực với trữ tình
- Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật tài tình
Hoạt động 4: Hớng dẫn HS tổng kết
Ch? Em học tập đợc - Kể chuyện kết hợp với miêu tả và biểu cảm
gì về nghệ thuật kể - Sử dụng các chi tiết cụ thể, sinh động để khắc hoạ nhân vật.
chuyện của Nam - Cách kể tự nhiên, chân thực.
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 24
Cao qua văn bản
lão Hạc?
Ch? Từ tác phẩm này - Những ngời nông dân Việt Nam trớc Cách mạng T8 vô cùng
em có suy nghĩ gì khổ cực , nghèo khổ bế tắc nhng lại có tâm hồn cao quí , sống
về hình ảnh những lơng thiện trong sạch

tự nhiên con ngời?
Ch? Em hiểu từ nh thế - HS trả lời rút ra phần ghi nhớ
nào là từ tợng hình,
tợng thanh qua việ
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên
Trang 25
tìm hiểu ví dụ?
Ch? Những từ đó có tác - Có giá trị biểu cảm cao, làm cho câu văn thêm sinh động
dụng gì trong văn - HS đọc phần ghi nhớ
miêu tả?
Hoạt động 2: Hớng dẫn HS luyện tập
Bài tập1: Các từ tợng hình, tợng thanh: xoàn xoạt, rón rén, bịch, bốp, lẻo khoẻo, ( ngã), chỏng
qoèo
Bài tập 2: Đi lò dò, đi tập tễnh, đi tấp tểnh, đi nhón nhén, đilom khom
Bài tập 3: - Cời ha hả: cời to , khoái chí
- Hì hì: cời phát ra cả đằng mũi, thờng biểu lộ sự thích thú, có vẻ hiền lành
- Hô hố: cời to thô lỗ, gây cảm giác khó chịu cho ngời khác
- Hơ hớ : cời thoải mái, vui vẻ, có phần vô duyên
Tiết 16 liên kết các đoạn văn trong văn bản
I- Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Hiểu cách sử dụng các phơng tiện để liên kết các đoạn văn, khiến chúng liền ý, liền mạch.
- Viết đợc các đoạn văn liên kết mạch lạc, chặt chẽ.
II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học)
Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu tác dụng của liên kết đoạn vẳntong văn bản
GV cho HS đọc các đoạn văn trong SGK
Ch? Phần trích trong muc1 - Có 2 đoạn văn
có mấy đoạn văn? Các + Đoạn 1: Tả cảnh sân trờng Mĩ Lí trong ngày tựu trờng
đoạn văn có nội dung + Cảm giác của nhân vật tôi mỗi lần ghé thăm trờng trớc đây