Mục lục
A- Phần mở đầu :
I- Lý do chọn đề tài
II- Mục đích, nhiệm vụ , phạm vi, phơng pháp nghiên cứu
1, Mục đích
2, Nhiệm vụ
3, Phạm vi, phơng pháp nghiên cứu
B- Nội dung:
I - Vị trí của lời bình trong đọc - hiểu văn bản
II - Khảo sát tình hình thực tế
III- Một số vấn đề lu ý khi sử dụng lời bình
IV -Một vài cách thức bình giảng quen thuộc
VI-Sử dụng lời bình trong đọc- hiểu một văn bản cụ thể
VII-Bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện
C- Kết luận
Trang
1
A- Phần mở đầu :
I - Lý do chọn đề tài:
Môn Ngữ văn trong nhà trờng THCS chiếm một vị trí quan trọng. Là môn
học thuộc nhóm khoa học xã hội , nó góp phần hình thành những con ngời có
trình độ học vấn phổ thông cơ sở, chuẩn bị cho họ ra đời , hoặc tiếp tục học lên
bậc cao hơn. Đó là những con ngời có ý thức tự tu dỡng , biết yêu thơng , quý
trọng gia đình bạn bè ; có lòng yêu nớc, yêu CNXH, biết hớng tới những t tởng ,
tình cảm cao đẹp nh lòng nhân ái , tinh thần tôn trọng lẽ phải , sự công bằng,
lòng căm ghét cái xấu , cái ác. Môn Ngữ văn THCS đợc biên soạn theo nguyên
tắc tích hợp ba phân môn : Văn - Tiếng Việt - Tập làm văn và theo định hớng
tích cực hoá hoạt động học tập của ngời học . Sự tuân thủ 2 nguyên tắc này đã
tạo nên những tiền đề thuận lợi cho việc vận dụng định hớng đổi mới phơng
pháp vào quá trình dạy học Ngữ văn trong nhà trờng THCS.
Dạy học văn ( trớc đây) đã là khó, dạy học Ngữ văn theo quan điểm tích

sinh tìm hiểu suy nghĩ tự đánh giá , kết luận mà cần phải dùng lời bình, lời giảng
để giúp học sinh cảm thụ tác phẩm văn chơng nâng cao hiệu quả giờ dạy. Nhất
là đối với một tác phẩm văn chơng mà đặc trng là t duy sáng tạo Tiếng nói trái
tim, đi tìm những tâm hồn đồng điệu thì lời bình đợc xem nh là tín hiệu màu
xanh thức giấc những nụ mầm ngủ quên dới lớp vỏ xơ cứng của ngôn từ .
Thực vậy, khi hớng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản , giáo viên phải tạo đợc
không khí cảm xúc ; sự cộng hởng xúc cảm giữa bản thân tác phẩm nghệ thuật
và ngời tiếp nhận tác phẩm . Bằng sự đồng cảm nghệ thuật , học sinh đợc trực
tiếp trò chuyện với nhà văn; giáo viên là ngời hớng dẫn , tổ chức cho cuộc trò
chuyện ấy thật tự nhiên, lôi cuốn và điều đó muốn khẳng định vai trò của lời
bình của giáo viên. Mặc dù học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức , tự khám phá ,
thâm nhập chiều sâu của tác phẩm văn chơng nhng giáo viên cũng phải tỉnh táo
để định hớng cho học sinh , mà lời giảng, lời bình có tác dụng mở đờng.
Thực tế cho thấy , không có giờ đọc - hiểu văn bản nào chỉ vận dụng phơng
Trang
3
pháp tích cực hóa hoạt động của học sinh mà thành công . Có một số giáo viên
quan niệm rằng trong giờ đọc - hiểu văn bản chỉ cần nêu câu hỏi cho học sinh trả
lời là đủ , là tốt . Dạy học nh vậy chỉ đạt đợc một hiệu quả nhất định. Vả lại
trong văn không thể hỏi mà học sinh biết ngay , trả lời ngay, dạy học nh thế
chẳng qua chỉ là ảo tởng, là một hoạt động phi lí . Nó sẽ làm mất đi sự sâu sắc
của tác phẩm văn chơng , học sinh không thể hiểu hết đợc ý nghĩa của tác phẩm
văn chơng. Vì vậy để cảm thụ sâu sắc một tác phẩm văn chơng , để giờ văn
mang đậm chất văn thì giáo viên không chỉ nêu câu hỏi , không chỉ đàm thoại ,
gợi mở vấn đề mà còn phải hớng dẫn học sinh biết cách nhận xét , đánh giá ,
bình phẩm tác phẩm văn học.
Nói nh vậy là tôi muốn đề cao vai trò của lời bình trong giờ đọc - hiểu văn
bản . Tuy nhiên , để đạt đợc hiệu quả cao trong phần đọc- hiểu văn bản , lời bình
không phải là yếu tố độc tôn, vì vậy giáo viên phải biết lựa chọn chi tiết nào,
hình ảnh nào để bình và có hiệu quả.

văn bản ở nhà trờng THCS hiện nay.
* Xác định vị trí , vai trò , tác dụng của lời bình trong phần đọc -hiểu văn
bản.
* Vận dụng lời bình vào đọc -hiểu một văn bản cụ thể.
3.Phạm vi và phơng pháp nghiên cứu:
* Phạm vi nghiên cứu:
- Có nhiều hình thức hớng dẫn học sinh đọc - hiểu văn bản ở đây tôi chỉ
đa ra hình thức sử dụng lời bình trong đọc- hiểu văn bản để đạt hiệu quả cao
trong giờ dạy.
- Vận dụng vào đọc - hiểu một văn bản trong chơng trình Ngữ văn 8
(THCS) , tiến hành thực nghiệm ở lớp 8C trờng THCS Xi Măng.
* Phơng pháp nghiên cứu :
- Chủ yếu khảo sát tình hình , nắm bắt tình hình thực tế so sánh đối chiếu
kết quả đạt đợc
Trang
5
- Đọc tài liệu ,ứng dụng thực tế để đúc rút kinh nghiệm
B - Phần nội dung

I - vị trí lời bình trong đọc - hiểu văn bản
Giảng và bình văn là những việc làm khá quen thuộc đối với nhiều giáo
Trang
6
viên dạy văn . Hình nh đã trở thành một thứ bí quyết trong giảng văn . Ai cũng
biết bình và bình giỏi , giờ giảng văn sẽ hứng thú , mang màu sắc cảm xúc văn
học rõ rệt . Không có một giờ văn nào thành công mà lại thiếu đợc lời bình của
giáo viên . Trong thực tế nhiều anh chị em chúng ta đã dùng giảng bình làm
pháp chủ yếu trong các giờ lên lớp . Tuy nhiên việc đúc kết kinh nghiệm và xác
định những cơ sở lí luận cần thiết cho phơng pháp này , từ trớc tới nay vẫn cha đ-
ợc đặt ra đúng với vị trí và tầm quan trọng của nó .Trong phê bình văn học ( viết

văn thờng diễn xuôi bài thơ hoặc tóm tắt nội dung cốt truyện hoặc suy diễn đơn
giản, ngộ nhận hời hợt Do vậy nhất thiết phải có những lời bình giảng để giúp
học sinh hiểu tác phẩm tốt hơn. Song, năng lực cảm thụ văn học của giáo viên
còn hạn chế cha đáp ứng đợc yêu cầu phơng pháp giảng bình , điều đó dẫn đến
việc giáo viên sẽ lúng túng khi bình. Điều đáng chú ý là chính nhiều anh chị em
giáo viên lại không thấy nguy cơ này , không thấy đây là một khó khăn lớn nhất
trong nghề dạy văn mà mình phải phấn đấu vợt qua. Nh vậy vấn đề có tính chất
quyết định là năng lực của mỗi giáo viên. Tài liệu hớng dẫn là cần thiết nhng
nếu lệ thuộc vào tài liệu , không có chủ kiến riêng, bản lĩnh riêng , không có
năng lực nội tại thì khó có thể thực hiện tốt phơng pháp giảng bình đợc . Bởi thế
mà việc thực hiện công việc này cha đợc đồng bộ , thờng xuyên ở giáo viên.
Kết quả khảo sát qua dự giờ ở một số giáo viên dạy Ngữ văn trong trờng
nh sau:
Qua khảo sát tôi thấy số giáo viên sử dụng lời bình trong đọc -hiểu văn bản
Trang
8
Khối SL GV Có sử dụng Không sử dụng
6 2 1- 50% 1- 50%

7 2 1- 50% 1- 50%

8 4 2 - 50% 2- 50%