Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI

I. Phần mở đầu
I.1. Lý do chọn đề tài
Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao. Do trẻ ở độ tuổi
mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào. Nên nhiệm vụ của giáo viên là
phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bản
nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế, để có sự phát triển và hướng tới
một nền giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói:
“ Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.
Ngay từ nhỏ trẻ đã được tiếp xúc với ông, bà, cha mẹ... Và các sự vật hiện
tượng đến nhận thức xung quanh, tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng
đến nhận thức của trẻ, dần dần trẻ có được những khái niệm đơn giản nhất về
thế giới xung quanh có nhu cầu muốn tìm tòi, phám phá về tính chất, đặc điểm
của sự vật hiện tượng, tập hợp các số lượng, hình dạng, màu sắc, kích thước, vị
trí, sắp xếp của chúng trong không gian.
Cho nên, giáo dục trẻ em là mắt xích đầu tiên của nền giáo dục toàn dân,
là nền móng vững chắc giúp trẻ tự tin bước vào cuộc sống. Vì vậy trường mầm
non là mảnh đất thuận lợi nhất tạo điều kiện cho sự nảy nở và phát triển những
phôi thai trí tuệ đang còn ấp ủ trong trẻ, là môi trường tạo điều kiện cho sự phát
triển nhân cách toàn diện. Trong đó quá trình hình thành các biểu tượng toán
học cho trẻ mầm non là nhiệm vụ, là nội dung vô cùng quan trọng, là điều kiện
bắt buộc của giáo dục trí tuệ trong quá trình dạy học.
Chính vì điều đó, ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non chúng ta phải
chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt. Người giáo viên mầm non ngoài việc hướng dẫn
Người thực hiện : Khà Thị Thương

Trên thực tiễn cho thấy, việc dạy cho trẻ các biểu tượng toán về tập hợp,
số lượng, phép đếm... là yêu cầu trẻ phải đếm được thứ tự trong phạm vi 10.
Nhận biết quan hệ số lượng trong phạm vi 10, nhận biết các chữ số, từ 1– 10.
Biết thực hiện một số phép biến đổi đơn giản như thêm bớt, tạo nhóm, chia
nhóm đồ vật có số lượng trong phạm vi 10 ra 2 phần. Chính vì những lí do trên
tôi chọn đề tài “Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5 - 6
tuổi” để nghiên cứu và áp dụng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho trẻ.
Người thực hiện : Khà Thị Thương

2

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Với đề tài này nhằm cung cấp thêm cho trẻ những kiến thức toán học ban
đầu và kỹ năng đếm, kỹ năng thực hiện các phép tính đơn giản... Kiến thức cung
cấp cho trẻ phải có trình tự, hợp lý và thống nhất, đồng thời phải chính xác, thiết
thực và mang tính ứng dụng cao. Việc hình thành các biểu tượng số lượng cho
trẻ mầm non là rất cần thiết, giúp trẻ trở nên có tổ chức, có kỹ luật, biết chú ý
lắng nghe và ghi nhớ, tích cực và độc lập giải quyết nhiệm vụ được giao đúng
thời gian quy định, qua đó trẻ được giáo dục trở nên có định hướng, có tổ chức,
có trách nhiệm.
Trong quá trình hình thành những biểu tượng số lượng toán học cho trẻ
đồng thời sẽ hình thành các mối quan hệ giữa giáo viên với tập thể trẻ, giữa giáo
viên với cá nhân trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh. Việc
dạy học những kiến thức toán không chỉ góp phần phát triển các năng lực nhận
biết, năng lực học tập cho trẻ, mà còn góp phần giáo dục toàn diện nhân cách

xung quanh trẻ. Trẻ lĩnh hội số lượng của chúng bằng các giác quan khác nhau
như: thị giác, thính giác, giác quan vận động...
Từ đó, trẻ đã tích lũy được một vốn tri thức và kinh nghiệm sống, điều
quan trọng là tổ chức cho trẻ biết sử dụng vốn tri thức và kinh nghiệm ấy vào
các hoạt động học tập và vui chơi. Được sự giúp đỡ của người lớn cùng với việc
nắm được ngôn ngữ tích cực trẻ đã nhận biết, phân biệt và nắm được tên gọi của
các nhóm vật. Trong quá trình thao tác với nhóm vật, ở trẻ hình thành hứng thú
phân biệt các nhóm vật có số lượng là một và nhiều và trẻ lĩnh hội từ nhiều.
Vì trẻ nhỏ thường có tính tìm tòi, tính ham hiểu biết sẽ thôi thúc trẻ tích
cực hoạt động. Khi thao tác với các tập hợp cụ thể trẻ bắt đầu sử dụng tới các
con số và phép đếm, trong quá trình ấy trẻ cũng xác định được mối quan hệ số
lượng: bằng nhau, không bằng nhau, nhiều hơn, ít hơn. Ngoài ra trẻ còn rất thích
đếm, trẻ không chỉ biết đếm xuôi mà còn biết đếm ngược, nhận biết được các
con số. Trẻ hiểu rằng mỗi con số không chỉ được diễn đạt bằng lời nói mà còn
có thể viết.
Như vậy cần tiếp tục phát triển biểu tượng số lượng về tập hợp cho trẻ 5 6 tuổi, bước đầu cho trẻ làm quen với một số phép tính trên tập hợp, điều đó tạo
cơ sở cho trẻ học phép tính đại số sau này ở trường phổ thông. Đứa trẻ lớn lên sẽ
có lối sống thực tiễn, sâu sắc, phong phú, linh hoạt, sáng tạo và chủ động,
không sống hời hợt, tẻ nhạt. Vì vậy, phát triển nhận thức là phát triển óc tìm tòi,
tính ham hiểu biết của trẻ thông qua hoạt động làm quen với toán, là một yêu
Người thực hiện : Khà Thị Thương

4

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

cầu rất cần thiết cho trẻ.

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

với điều kiện sống của trẻ, nhằm luyện cho trẻ thói quen quan tâm, chú ý tới các
sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ, qua đó nhận biết các mối quan hệ toán học có
trong các sự vật, hiện tượng đó. Qua đó cũng giúp giáo viên nắm vững phương
pháp, hình thức tổ chức hoạt động phong phú, thu hút được trẻ, trẻ hoạt động
tích cực.
* Hạn chế:
Tuy nhiên với nội dung của đề tài này, nếu giáo viên không chịu khó suy
nghĩ và tạo mọi điều kiện, tình huống để trẻ có thể ứng dụng những kiến thức,
kỹ năng của mình vào các hoạt động thì tiết học sẽ không mang lại kết quả cao.
c. Mặt mạnh, mặt yêu
* Mặt mạnh:
Với nội dung của đề tài này giúp giáo viên biết vận dụng quá trình tổ chức
hoạt động cho trẻ hứng thú hơn.
Quá trình hình thành những biểu tượng số lượng cho trẻ ở trường mầm
non không chỉ nhằm trang bị cho trẻ những kiến thức toán học sơ đẳng, hình
thành những kỹ năng, kỹ xảo, mà còn nhằm phát triển cho trẻ những năng lực trí
tuệ, năng lực học tập và những hứng thú nhận biết, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin,
sáng tạo hơn trong các hoạt động, qua đó góp phần
giáo dục nhân cách cho trẻ.
* Mặt yếu:
Song nếu giáo viên không nắm vững kiến thức, không chịu khó đầu tư xây
dựng môi trường hoạt động cho trẻ, không có sự linh hoạt sáng tạo khi vận dụng
các nội dung biện pháp của đề tài thì việc tổ chức hướng dẫn cho trẻ hoạt động
sẽ không đạt hiệu quả.
d. Các nguyên nhân, các yêu tố tác động

cho mình những biện pháp có thể áp dụng trong quá trình thực hiện hoạt động
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ.
II.3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Những giải pháp, biện pháp nêu ra trong đề tài nhằm giúp trẻ nâng cao
việc hình thành biểu tượng số lượng được tốt hơn. Trẻ phát huy hết được tính
tích cực, chủ động, sáng tạo khi hoạt động.
Giáo viên trau dồi thêm kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ.
Người thực hiện : Khà Thị Thương

7

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Biện pháp 1: Phương pháp dạy học thực hành
Ngày nay trong việc dạy trẻ các kiến thức toán học sơ đẳng (nhất là biểu
tượng về số lượng) thì phương pháp thực hành ngày càng được sử dụng thường
xuyên hơn. Xu thế sử dụng các phương pháp thực hành bắt đầu được xem xét
trong hệ thống các phương pháp trực quan và dùng lời. Thực tế cho thấy, việc
trẻ làm quen với toán luôn được bắt đầu bằng việc tổ chức các hoạt động thực
tiễn với các vật cho trẻ, trong đó hoạt động nhận biết của trẻ diễn ra trên cơ sở
của các hình thức tư duy trực quan – hành động, trực quan hình tượng trong mối
quan hệ gắn bó với tư duy lô gíc.
Phương pháp dạy học thực hành là trẻ phải thực hiện các hành động gồm
một chuỗi các thao tác cùng với việc sử dụng các đồ vật. Trên cơ sở các thao tác
thực hành, hình thành ở trẻ những biểu tượng số lượng ban đầu về kiến thức,

Ngoài ra các bài tập có tính chất vui chơi cũng thường xuyên được sử
dụng, chúng rất phù hợp với trẻ mẫu giáo (đặc biệt trẻ 5 – 6 tuổi), nó tạo cho trẻ
những cảm xúc tốt và làm giảm sự căng thẳng cho trẻ. Điều này xuất phát từ đặc
điểm cơ bản của dạy học mầm non là trẻ “học bằng chơi, chơi mà học”. Việc sử
dụng trò chơi được coi là một phương pháp dạy học khi toàn bộ tiết học được
lồng vào một trò chơi mà trẻ là người tham gia chính.
Ví dụ: Trò chơi “ về đúng số nhà” được sử sụng ở phần sau của tiết học
củng cố và ứng dụng kiến thức kỹ năng cho trẻ.
Biện pháp 2: Phương pháp dạy học trực quan
Khi sử dụng phương pháp dạy học trực quan cần phải có đầy đủ đồ dùng
trực quan. Các đồ dùng này phải đẹp, đúng việc lựa chọn và sử dụng chúng phải
phụ thuộc vào trẻ, vào mục đích yêu cầu của tiết học toán. Các vật trực quan cần
được trưng bày đúng lúc và đặt ở nơi hợp lý để tất cả trẻ đều nhìn rõ.
Ví dụ: Giáo viên sử dụng các bộ con giống, các nhóm đồ vật có trong lớp
học nhằm dạy trẻ đếm số lượng các nhóm vật.
Khi sử dụng đồ dùng trực quan cần lưu ý trẻ tới sự tri giác những dấu hiệu
chính của sự vật, hiện tượng mà trẻ tìm hiểu.
Ví dụ: Khi cho trẻ quan sát bể cá, hay lọ hoa có nhiều bông hoa... với mục
đích hình thành biểu tượng về “một” và “nhiều” cho trẻ, cô cần hướng trẻ chú ý
tới dấu hiệu số lượng của đối tượng đó.

Người thực hiện : Khà Thị Thương

9

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi



Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

Biện pháp 4: Dạy trẻ đếm xác định số lượng trong phạm vi 10, thêm, bớt,
xác định các mối quan hệ số lượng, nhận biết các số từ 1 đến 10.
Ở mẫu giáo nhỡ trẻ được học đếm xác định số lượng trong phạm vi 5, còn
lên mẫu giáo lớn trẻ tiếp tục học đếm xác định số lượng trong phạm vi 10, nhận
biết các số từ 1 đến 10 được bắt đầu bằng việc dạy trẻ lập số mới trên cơ sở số
đã biết.
Trên cơ sở đó trẻ bắt đầu thực hành so sánh hai nhóm đối tượng có số
lượng hơn kém nhau là một, sao cho số lượng của chúng được biểu thị bằng con
số mà trẻ đã biết và con số kề sau số đó.
Ví dụ: khi dạy trẻ số 6 ta cho trẻ so sánh 5 bông hoa và 6 con ong thì giữa
số hoa và số ong trẻ sẽ thấy số hoa ít hơn số ong là một, và ngược lại số ong
nhiều hơn số hoa là một, bằng cách đếm trẻ sẽ gọi số mới để diễn đạt số ong, khi
cho trẻ so sánh các từ số với nhau (5 thêm 1 là 6 và 6 bớt 1
là 5) như vậy, trẻ sẽ lĩnh hội nguyên tắc thành lập số mới.
Khi dạy đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi, giáo viên không nhất thiết phải trình bày
minh họa quá trình lập số mới cho trẻ, mà nên hướng dẫn trẻ thực hành lập số
mới với các đồ dùng được phát. Trong quá trình hướng dẫn, giáo viên nên hạn
chế sử dụng các hành động, thao tác mẫu, mà cần tăng cường dùng lời nói để
hướng dẫn trẻ (cô và trẻ cùng thực hiện).
Ví dụ: lớp mình xếp số ô tô ra hàng trên và xe máy ở hàng dưới sao cho
dưới mỗi ô tô là một xe máy

Người thực hiện : Khà Thị Thương


triển kỹ năng đếm bền vững cho trẻ, mà còn phát triển ở trẻ khả năng định
hướng cùng một lúc nhiều dấu hiệu của đối tượng, phát triển độ nhậy của các
giác quan, phát triển các quá trình tâm lý như: chú ý, ghi nhớ có chủ định, tư
duy, ngôn ngữ...
Biện pháp 5: Dạy trẻ cách chia một nhóm đối tượng thành hai phần theo
Người thực hiện : Khà Thị Thương

12

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

các cách khác nhau.
Trong những năm tháng học ở trường mầm non trẻ nhỏ thường xuyên
phải thực hiện các bài tập khác nhau như tạo các nhóm đối tượng theo các dấu
hiệu khác nhau, nhóm các nhóm đối tượng thành một nhóm lớn hay tách từ một
nhóm lớn ra thành các nhóm nhỏ, so sánh, biến đổi, đếm số lượng của chúng...
Những kiến thức, kỹ năng mà trẻ thu được thông qua việc thực hiện các bài
luyện tập là cơ sở để trẻ nắm được cách chia một nhóm đối tượng thành hai phần
theo các cách khác nhau.
Ví dụ: chia một nhóm gồm 6 đối tượng thành hai phần theo các cách: 1 và
5; 2 và 4; 3 và 3.
Ban đầu mỗi trẻ có thể thực hành chia theo cách mà mình thích, tiếp theo
giáo viên tổ chức cho trẻ thực hành chia một nhóm đối tượng thành hai phần với
số lượng của một phần theo yêu cầu của cô.
Ví dụ: chia 8 cái kẹo thành hai phần, một phần là 3 cái thì phần còn lại sẽ
là mấy? Hay yêu cầu trẻ chia hai phần sao cho số lượng đối tượng của hai phần
đều bằng nhau.

* Kết quả khảo nghiệm:
Các biện pháp tôi đưa ra đã phù hợp với điều kiện thực tế của lớp. Chất
lượng giảng dạy nâng lên rõ rệt, học sinh đi học chuyên cần hơn, yêu
thích học toán hơn.
Bên cạnh việc khảo sát, qua việc áp dụng đề tài trong lớp. Bản thân tôi
cũng tự tin và nhiều sáng tạo hơn khi dạy trẻ, biết kết hợp đan xen các hình thức
cũng như lồng ghép trong phương pháp giảng dạy, biết tận dụng những cái mới
lạ vào các hoạt động để các cháu hứng thú hơn.
Phụ huynh dần hiểu ra được phương pháp học tập của chương trình mầm
non tuy đơn giản như trò chơi nhưng mang lại nhiều kết quả tích cực.
* Giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
Đây là một đề tài sát với thực tế của lớp lá 1 trường Mầm non Krông Ana
giúp giáo viên có thêm một số kinh nghiệm và biện pháp để giảng dạy tốt
Trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào lớp 1.
II.4. Kêt quả thu được qua khảo nghiệm
* Đối với giáo viên:

Người thực hiện : Khà Thị Thương

14

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

Qua quá trình nghiên cứu và thực hiện các biện pháp tôi đưa ra đã phù hợp
với điều kiện thực tế của lớp. Việc giảng dạy được nâng lên rõ rệt, học sinh đi
học chuyên cần hơn, yêu thích học toán hơn.
Bên cạnh việc áp dụng đề tài trong lớp. Bản thân tôi cũng tự tin và nhiều


vậy: “hình thành biểu tượng về số lượng” cho trẻ mầm non là rất cần thiết và vô
cùng quan trọng .
Việc làm này không chỉ có ý nghĩa lớn lao đối với các nhà nghiên cứu mà
đối với các trường mầm non đặc biệt là các cô giáo mầm non cũng rất quan
trọng, vì vậy các trường mầm non cần phải nắm vững và cải tiến nội dung dạy
học. Các cô giáo mầm non cần nghiên cứu tìm ra nhữg biện pháp giảng dạy phù
hợp với thực tế địa phương để phát huy tính tích cực độc lập trong học tập của
trẻ .
III.2. Kiên nghị
Nhà trường cần tăng cường hơn nữa các lớp tập huấn, tổ chức cho giáo
viên tham quan học tập ở các đơn vị bạn
Bổ sung thêm một số đồ dùng, đồ chơi để giáo viên tổ chức hoạt động đạt
hiệu quả hơn.

Buôn Trấp, ngày 20 tháng 12 năm 2014
Người viêt

Khà Thị Thương

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

Người thực hiện : Khà Thị Thương

16

Trường Mầm non Krông Ana

MỤC LỤC
Trang
I.Phần mở đầu...................……………………………………………………...1
I.1.Lý do chọn đề tài...........……………………………………………………...1
I.2.Mục tiêu và nhiệm vụ...............………………………………………………3
I.3.Đối tượng nghiên cứu...........…………………………………………………3
I.4.Giới hạn phạm vi nghiên cứu....……………………………………………...3
I.5.Phương pháp nghiên cứu...................………………………………………...3
II. Phần nội dung..............……………………………………………………...4
II.1.Cơ sở lí luận.......………………………………………………………….....4
II.2.Thực trạng…...............………………………………………………………5
a. Thuận lợi, khó khăn...............................………………………………………5
b. Thành công, hạn chế.......................…………………………………………...5
c. Mặt mạnh, mặt yếu.......................…………………………………………….6
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động ...……………………………………..6
e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra….......……...7
II.3.Giải pháp, biện pháp…...................………………………………………....7
Người thực hiện : Khà Thị Thương

18

Trường Mầm non Krông Ana


Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp….......................…………………………..7
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp…...................…….......7
c. Điều kiều để thực hiện các giải pháp……….................…………………..…13
d. Mối quan hệ giữa các biện pháp, giải pháp…………....…………………….14